Full text of "D. Danielis Ludovici, Archiatri quondam Saxo-Gothani, opera omnia : et quidem"

See other formats

4  \ 


D.  DANIELIS  LUDOVICI,-* 

Archiatri  quondaniSaxckGothani , 

OPERAOMNIA, 

Et  qutdem 

P  DE  iSARMACIA  M^D*R*$0 

-  Seculo  applicanda  Dineitationes  III. 

III.  DE  VOLATILITATE  SALIS 

Tartari  Diflertatio. 

Ml  DE  MORBIS  CASTRENSIBUS 

&Dyfenteria  Tra&atusDuo;  nunc  primum  e  Germanico  idio- 

matcingratiamExterorum,  &  quo  cum  rcliquis  Opcribus  fimul  cxtarent, 

inLatinum  transiati. 

pr.pBSERVAIlONE^PH^IGO- 

Chimico-Medic^  Curiofe  XLVIII.  Antehac  Ephemeridibus 

Germ.  Acadcmiar  Caeiareo-Leopoldinse  Nat.  Curiof.  infertac,  nunc  pri- 

mum  inde  cxccrptae  ,  fk  feoriim  editx. 

Accedit  Prtfatio  Nova 
Corruptela,  ejm  Caufis  atque  remediis ,  necnon    ^  ^r 

Index  Accuratijpmm  $  luO  O  ■  '* 

Opera&Studio 

JOHANNIS  CONRADI  MICHAELIS, 

Med.  D.  &  PracHci  Hanovienfis. 

FRANCOFVRTJ  ADMOENVM 
Apu3  f&HANNEM  PHILIPPUM  ANDRE^ 


Anno  DCC  XII- 


):(    O  ):( 

*ni         *^  "v^.  r^,  r^  r^  r^  «~^_  r^  r^_  r^  rr^  r^  O^.  C^.  r\j.  *^ 

#0#^?t^^^#^^#^^?^^^#£* 

PRiEFATIO  EDITORIS. 

Ediciru  noftrae,  Artis  illiiiSj,  fi  nontam  exifti- 
mationcmvulgarcmquamaeftimationemob- 
jecii  attcndas  3  omnium  humanarum  extra 
controverfiam  nobiliflimae3utrumflorens  aut 
deploratus  hoc Jeculo Jlatm  fit,  &C  an  prxFe- 
teri  aflignatam  paflim  infignem  prarrogativam  jure  obti- 
neat3  fipaululuminquirere  attcntior  animusfibinegotium 
fumat,  duplicem  facile  deprehendet  6c  contrariam  fenten- 
ttam^  aliorumpriu* ,  aliorumpojterius  ajjirmantium. 

Ac prim  quidem  aflercnt  cum  maxima  nominalium 
Aledicorumcaterva  confidentiflimeilli^  qaiPhilofbphiAre- 
centioris  Ipcculati  vis  deliciis  inefcati  Theoretice  quidem  &C 
inMu/eoomnes  morbospercurant,  dereliquo  autemPra- 
xeosGlinicce  nullamhabere  velpoflunt  velvolunt  occafio- 
nem*  Nec  defunt iisdem ,  quibus  ftiam  fententiam  fimpli- 
cioribus  animis  perfuadeant,  fic  fatis  fpeciofa  argumenta. 
Quis  enim ,  audias  ab  illis ,  adeo  omnis  rationis  expers  erir>ut 
florentemnegetartem,  qu^ubiqueviros  oftentat  nondo- 
ftos  tantumj,  fcdinfuperlativododiflimos,  inventis  &C  ex- 
petimentis  augetur  admirandis ,  Librisque  &C  Diflertationi- 
bus  ad  armulationem  in  dies  adhuc  magis  excolitur.  Quis 
nonfateatiu^folidilTimamrecentiorumTheorian^quseOe- 

)(  2  cono- 


PR  JEF4T10  EDITORIS. 

conomiam  Animalem  per  motum  &C  figuramad  amuffim 
interpretatur ,  c\ux  morborum  apparentias  pcr  fuas  caufos 
evidentiffime  explicat ,  qux  ipfos  morbos  denudatos  dc  te- 
nebris  e volutos  in  apricum  fiftit ,  qux  denique  remediorum 
vires  &C  operandi  modum  adcapmm  omniumdeicnbit^imo 
planenihiiadmitut^  quodnonclare  8t  diftin£fce  viprincipio- 
rumipfiusNatunepercipipoflit  ?  Nequeinhocftibfiftunt, 
fedporro,  quafi  profuperpondio,  provocant  ad  tot  pro  Na- 
turali  fcientia  hodie  exftru£ta  Ar  m  amentaria,  Antiias,  Cam- 
panas,  Aerometra  variigeneris,  poiita  Marmora,Machinas 
Hydraulicas5Pho{phoros5  LaternasMagicas,  Microfcopia, 
Tubos  &Cc.  magnapompa  oftentantia:  tot  Celeberrimorum 
hodie  Anatomicorumpatientiflimos  &:fupcrioribus  fecuiis 
ienotos^labores^cum  multa  fepe  naufea,  nec  minore  multi- 
feriorum  inftrumentorum  fumtuolo  apparatuperagendos: 
tot  Materix  Medicceaccurataper  varia  experimenta  exami- 
na,  tot  experimenta  Chimica  3  tot  novas  Piantarum  Metho- 
dos  y  afummis  Botanicis  poft  moleftiffima  itinera  orbi  gratis 
communicatas :  totremedia  (Chymicamaxime)  fumma, 
pneftantiffima  infallibilia  8>C  vel  plane  coeleftiain  Phaima- 
copais3afilicis3ArmamentanisCeiebernmorumvirorum 
paffim  defcripta/uperioribus  interim  feculisprorfiis  ignota: 
&C  fiquneinfuper  funt  >  inquibusRecentiorumnegotiofain- 
duftriaVeteresomninofuperavit.  Illuxilfe^  inquiunt^cum 
NovaPhilofophianovumincolis  RcgniMedici  fidus,  quod 
tenebras,inquibusha£lenusVeteresoberrabant,  difpulerir, 
ipfumi//$w^^ 


PRJZFATIO  EDITORIS. 
fyturos  cum  Tyronibus  Inftitutiones  Medicas  apprehen- 
dere ,  deturbata  efle  e  folio  duo  illa  Veteribus  adeo  fuper- 
ftitiose  culta  Idola  ,  Naturam  &  Crifin  ,  excufliim  Vete- 
rum  anilium  traditionum  jugum  Sc  reftitutam  efle  veram 
philofophandilibertatem  >  gratias  denique  Deoagendas,, 
quod  nos  in  feliciora  hxc  tempora  refervarit. 

Verum  enim  vero  tk.  hxy  6c  aliannftipcrpro  perfe&io- 
ne  Artis  noftrae  paflim  mukis  verborum  ambagibus  addu- 
ctx  rationes  tantum  abeft  y  ut  cordatioribus  Pra&icis  af 
fenfum  haclenus  extorquere  potuerint ,  ut  potius,  flqui- 
dem  etiam  audiendx  fint  non  fi6be  ipforum  voces  y  uno 
ore  fateri  cogantur ,  J\4edicinam  hodteque  adeo  corruptam 
effe  tam  in  Theoriaqmmin  Praxi >  ut  nihil  magisipfi  necef 
lariumfit ,  quamMedicina,  dubiumque  omninofit  an  re- 
centior  prar  Veteri  (nequeipfaab  erroribus  immuni)  ullam 
aliquamprxrogativamjurefibivindicarepoflit.  Nequeeos 
temereiftaaflertioneuti,  ipfa  hodiernatam  Theoria^  quam 
Praxis  docet* 

Quantum  enim  adTheoriam ingenere y  cui  (interiftam 
non philofophandi  Libertatem,  fed  pfjilofophandi  licentiam) 
incognitus  eft  maximus  inter  tot  hodic  ledarum  Medicos 
vigens  diffenft*  y  &c  peflimumhactenus  Artis  noftrxulcus, 
dcvgcHTic  Theoria  cum  Praxi  etiam  in  vulgus  nota  usque 
adeo^  ut  inde  non  pauciplane  Artis  exiftentiam  in  dubium 
vocentj  ipfique  Vetcrani  Pradfcici,  folidiflima  fcilicet  olim 
Theoria  imbuti,  fubinde  eandemnon  folumipfidedilcant, 
fed  dedifcendam  plane  junioribus  Pra&icis  imperent.  Cui 

)(  5  (fi^- 


PRjEFATIO  EDITORIS. 


(fi  fpecialim  fngulas  Theoriapartes  velobitcrtantumpei^ 
currere  quis  velit )  non  conftat  pro  Phyfologia  ( feu  Dodri- 
na  deNaturaHumana  ejusque  in  CorporeHumano  effedii- 
ttibus  feu  Aclionibus ,  quibus  id  non  vivum  tantuhi ,  fed  &C 
fanum  confervat )  nobis  obtrudi  ab  aliis  quidem  fcriptoribus 
(fifcil.optimerescedat,  necfpeculationibus  fiiisplane  indui- 
geant)  Obfervationes  quasdam  Phyfco-Anatomicas,  par- 
tium  quidem  GorporisHumani  tam  folidarum  quam  flui- 
darum  aliqualem  ( neque  tamen  hanc  nifi  pluribus  adhuc  li- 
tigiis  implicatam)Hiftoricam  notitiam  tradentes^  Natura  m 
tamen  Corporis  fui  confervatricem  >  ejusque  feu  Actiones 
feuad  agendum  facultates  (qaodnomcnnon  finedentium 
ftuporeaudiunt)  plane  infiiperhabentes^  quin  prorfus  per 
Spirttuum  portentofa  figmenta  profcribentes:  ab  aliis  autem 
a  Chymicis furnis  inconfiilro  huc  trahi  quasvis  Effervefcen- 
tias,  Fermentationes  >Calcinationes  &  c.  &C  omnia  quidem 
Chymice  explicari ,  prseteriri  interim  fimpliciflimam  &C 
fanguini  ™r  %<kv  debitam  putrefattionem.  T>idtetices  ipfius 
quamhucnonincommoderetuleris,  ineptas  plurimas  Re- 
gulas quotusquisque etiam e  vulgo  eft,  quiMedicis non ex- 
probrat.  Et  fic  etiam  ex  Anatomu  (  quas  cseteroquin  qua- 
tenusMicrocofiniChorographiamfiftit,  fcientiaeft  maxi- 
me  neceffaria&omnis  Medicin^prima  ac  fundamentalis ) 
laboribus  ad  minutiffima  quseque  extenfis  faftidiofiflimis , 
patientisfimis  ,  qusenam  (  ut  cum  Excell.  T>n.  D.  Stahlio^ 
Pr&ceptore  adcineres  colendo  >  &C  hic  &  in  fequentibus  quan- 
doque  loquar  )  hodieque  nat«  ccrtitudines  ?  quot  non  potius 

(\xt 


PRJEFATIO  EVITORIS. 


f  Utdelitibuscirca  prioratuminventionis  taceam  Jdener- 
vorum  minutisfimis  &  capillaribm  propaginibus  >  de  (apore 
falvia ,  bilisy  fuccipancreatici>  fanguims fylenia  &c.  acer- 
timx,  contentiones. 

Porro  Pathologicam  Experimentalis  Theoriam  infpi- 
cienti,quantus  ibi  invenitur  HifiorU  Alorborum,  non  de- 
fedhis  tantum,  fed  negledus  plane :  quarti  interim  ( nifi 
planein  lyftematibushsec  pars  aliquot  tantum  pagellis  per- 
peram  comprehendatur  )  (ermones  depotefiatibus  falmis^ 
de  morbis  novis,  de peregrino  &there ?  quam  altum  contra  de 
Morbis  ALtatum  >  dc MetafchematisfimisMorboru^deMor- 
bis fecundumcjuidutilibits  ydemotuumfubinde  immateriali- 
bzisvitiisfi\cntim\i}  IplaPathognomonica  Veterum  dodxi- 
naHiftorixMorbornm  Experimentali  innixa,quam  parum 
generaliflimis  Recentiorum  de  Morbis  Conceptibus  qua- 
dret ,  notorium  eft :  neque  Prognofeos  (  cujus  tamen  e  Ve- 
terum  lcriptis  depromta^  regulx  utcunque  reliquas  Theorix 

e  diametrocontrari^paffimadhucfyftematibusinferuntur ) 
aliaferefacicseft ,  utiquepoftquam  nonpauci  Crifiumph- 
nenon  habendam  rationem ,  fed  prxoccupandas  eas ;  &ido- 
lumiftud  abolendum  loquacitate  nefciasan  imperitia  Pra- 
&ica  majore  omnino contendunt :  ^cVrofcopia hodieferein 
impofturas  gratiofis  Medicis  indignas  degeneravit. 

Qubdil  denique  Pharmaciam  refpicias  y  piurima^ 
qux  hic  quoad  fimplicium  quidem  notitiam  traduntur, 

)OC  finon 


PRjEFATIO  EDITORIS. 

fi  non  falfa  ( qualiacerte  runtquamplurimaetiama  Vereri- 
bus  tradita )  faltem Grammatica  funt  &Philofophico-Phy- 
fica  ( uti  exemplo  funt  otiofe  illce,  nec  tamen  femper  r  ei  veri- 
tati  quadrantes  de  remediorum  ipecialiflimo  operandi  mo- 
do3  de  fimplicium  tsedioiis  {ynonymiis,  Homonymiis  ^  de 
eorundemmodocrcfcendi&c.lpeculationes )  ncc  Medic& 
proin  utilitatis  >  &:  videas  nonpaucos  Medicorum  alienifli- 
mo  confilio ZcologU ,  Phytologu  &  Botanic&y  zcMinera- 
/^/^planeimmori  fcum  tamen  iftxfcientix^  fi  earumve- 
rumufamfpecftes,  non  excolend^ftnt  Medicoj  nifiquate- 
nus  Memoru  aliquod  fubfidtum  in  tanta  Materu  Medic& 
vuigocommendatac  vaftitatefubmimftrant )  qux  verocirca 
Praparationem  remedwrum  maxime  Chymicam,  ex  poriori 
vel  fuperflua  vel fu fpeda fidei deprehenduntur,  ut  fi  Rhetori- 
cationes    verborumlenocinia  demasj>etiampradtanriflim& 
fubinde ,  pradentiflima(&:  quid  non?)  remedia  vulgatiflimis 
non  pofteriora  tantum2  fedlonge  quandoque  dcterioraex- 
periaris.  FormuU  ipfie  plurinKe,  finon  peflime  compofta* 
ialtem  iesquipedales  occurrunt  ^  cum  tamen  nefas  fitmagno 
eoque  fumtuofa  apparatu  uti,  ubipaucis  fele&is  res  a^que 
felicitertranfigipoteft*  IphRationalis  Empiria*  remedio- 
rum  maxime  (pecificorum  efte&um  nonaprioripcrvarias 
&;  vanas  in  Mufeo  extenfiones,  aut  ( qux  hodie  ratiocinatio- 
tf^dicuntury1  rationumcommenta,  fed&pofterioriperat- 
tentam  experientiam  colligens^  non  excolitur  tantum  non,. 
fed&  quieam  foIerterfeLtantur,  conicientiofioresPradici 
conv  iciis  profcinduntur>8c  ex  rationalium  Medicorum  coe- 
tu  profcribuntur.  Quod 


PRAEFATIO  EDITORIS. 


Quod  vero  adipfam  Therapiam>(c\\  PraxinAIedicam 
attinet,  fi  &C  hujus potiores  clajfes  breviter  tantum  percurrere 
liceat:  quantisnon  Generalisilh,  Medicamentorumfecun-- 
dumfuos  eftedtus  diitributorum  debitam  adhibitionemdo- 
cens/vulgoque  Methodus  Medendi  di£ta  usquedum  vexata 
eft  litigifs  ?  quam  parum  adhuc  ejus  Pundamentum  Natur&^ 
tn  Medendo [ynergia>  maxime  recentionbus  ad  animum  ad- 
miffum?  quamverohocdeftituta  fundamentoeainanisde- 
prehenditur,  Scplaiae  aliquibus  hinc  jareexplofa?  (neque 
enim  profe&o  adco  culpandus  videtur  Gideon  Harvemy 
quod  Methodum  A4edendi  vulgarem  plane  rejecerit ,  quan- 
doquidem  huic  fundamento  non  fiipcrftrudtum  quodvis  vel 
fpeciofiflimum  Methodi  ardificium  facillime  6c jure  fubrui- 
tur)  &  quam  damnofetot  ac  tantxcirca  ejus  PraceptaScho- 
larum  &;Se£tarum  acerrim^contentiones?  dum  aliiPana- 
ce<is,  alii  Turgantia  y  alii  Ven&feclwnes y  alii  Aquas Mine- 
rales ,  alii  Martialia ,  alii  Opiata  in  omnibus  fere  morbis 
crepant,  aliicontra  in  totum  horum  ufum  rejiciunt,  &c  uten- 
tes  illis  Medicos  magna  conteftatione  homicidiorum  *z  im- 
pofturarum  reos  agunt ,  quam  peilimx  porro  hic  de  Alte- 
rantiumputatitiaeficaaa  pro  materix  variis  correctioni- 
bus  vana:  traditiones  ?  quam  noxium  de  remcdiis  maxime 
JJecificis  altiftimum  plane  filentium  ? 

Sic  neque  Jj)ecialem  Therapiam ,  qucejam  Generaliora 
de  Remediorum  decenti  adhibitione  prsecepta  fpecialius 
sfflbriis applic&t,  fuiscarere  defevftibus  &C  erroribus  in  pro- 
patuloeft.Etenim,utperexemplaeamus,cumprimari^pIu- 

)( )(  2  rimo- 


PRjEPATIO  EDITORIS. 


rimorom  affe&uum  cmfx,  Plethors,  5  noftro  demum  (ecula 

exijlentia  negari  coepra  fit  ,  qux  inde  H&morrhagiarum fe~ 
cundum  &tates  maxime  fieri  folitarum  3  &C  illas  intenden- 
tium  Jldotuum  variorum pr&ternaturalwm  poffit  elfe  foiida- 
cnratio,  quilibetfacile  videt.  Certe  vulgaris&folitaPraxis 
uitra  adflrwgentia  &  opiata(  quorum  vulgo  intempejiivum 
&  minm  cautum,  quin  plane  non  raro  impojlortum  ufum 
cordatiorcs  Pradtici  non  femel  notarunt )  nihil  iiiis  oppo- 
nitj  fatiscontenta^  reprelfum  efie  fanguinis  effiuxum ,  &C 
dereiiquo  de  fucceffuris  pejoribus  morbis  nequaquam  foli- 
cita  :  qu^eque  verfatioribus  aliquibus  circa  hoc  negotium 
proponuntur  CauteU  Practtc*  >  non  adeo  magni  pretii  fiint* 
dum;  ut  d<rvscz<riit  harum  cumreiiquisTheori^  commentis 
taceamus  ( certe  enim  non  conciiianda  funt  morbofum  elfe, 
&tamennonfine  damno  fiapprimi  debere  J  omnino  e^dem 
documento  funt,  Autoresfuos,  ututmaximenomenaver- 
fentur,,  in  rei  verivateirrationales  ita  agereEmpiricos,  at- 
que  adeo  tam  facile  nocere  quam  juvare  pofle.  Eadem 
etiani  eft  Febrium  tam  Acutarum  quam  Intermittentium 
ratio  s  de  quibus  quot  non  ukimo  hoc  fecuio  propofitx 
theoriae  >  omnes  abfoiute  malum  &C  omnino  paflive  fien- 
tem  morbum  declarantes ,  cum  tamen  etiam  vuigo  inno- 
tuerit  maximumefle  damnum  ,  fi  Febris  prxmature  fuge- 
tur,  &folicite  diftinguendum  effe  inter  fupprelTam  Strite 
fimatam  Febrim.,  Neque  Vitia  Motuum  vulgo  aliter  tra- 
ftantur^  quam  Therapiam  ad  Cacochymiam  modo  acidam 
modbfcorbuttcam( quamquideminym^r  maximeaffectt- 
^  bm 


PR^ZFATIO  EDJTORIS. 


/^/cumExperientifFimisPradHcisnon  omnino  nego/mMo- 
tuum  autem  Vitiu  fi  reve  r  a  adeft  n  ec  adefle  tantum  fingitur, 
magis  producium  fjuam  caufam  Morbi  credo)  dirigendo, 
cum  tamt  n  fubinde caufii  eorum  materialis  non  fit3  aut  fim- 
pliciflima  Hamorrhagica  Aiolimina  abundantem  etiam 
qualitateoptimum  fanguinem  depletura  fubfint  Ipfum  Poly- 
morphon fcorbutt  nomcn  vix  non  omnibus  hodie  Chronicis 
morbisindifterenter  tributunx,&:  ortus  inde  Antifcorbutico- 
rumcalidiorum  inconfideratus  ufusqpot  nonpailim  a^gros 
in  peflima  fymptomata  aut  ipfam  mortem  fvpe  hodieque 
conjicit,  prouti  de  his  Admonitiones  cordatiorum  &:invi- 
diam  non  mctuentium  Pra&icorum  non  unx  proftant.  At- 
que  hax  de  Internorum  Morborum  Therapia.. 

Quod  ad  ExternosMorbos  attinct  (quorum  tra£tatio  Chi- 
rurgis reli&aeft,  inftituto  nonprorfus  lrrationali  y  cum  non 
tantum  extcrna  remediorum  applicatio^fed  tk.  Operationes 
folenniores  Internis  Morbis  fuo  qua^vis  tempore  debi&e  fa- 
tis  exercitatam  cnchirilin  manumquerequirantj  quam  Me- 
dicus  Pradticus  inter  tot  alianegotia  habere  non  poteft)  cer- 
te  defedhis  etiam  hic  hodieque  fuperfunt  maxime  nocivi^nec 
ullomodo  diflimulandi,  quod  plurimi  3  qui  Ejfcacisfimam 
hanc  Medicina  partem  profitentur  >  Barbitonfores  potius 
quam  Chirurgi  fint,  Artem  quzfiMechamcam  fine  ulla  nedu 
folidaPathologia?  cognitione  prorfus  empirice  excrcentes: 
quod  pauci  Medicorum  tantum  inhac  Arte  progrefliimfe- 
cerint,ut  dirigere  rudiores  tales  Minillros  queant  ,  nedum 
audcnt:quodporro  etiam  hiMimflri Medicorum&tQddom 

)()(  T  fe 


PRABFATIO  EDITORIS. 


fe  maximam  partem  fubtraxerint.  Quod  denique  folen- 
niorum  Operationum  Enchirifes  feorfm  in  Academiis  tra- 
dantur  y  non  habita  fimul  Remediorum  tam  Internorum 
quam  Externorum  fquorum  tamen  debita  adminiftratio 
Chirurgicas  enchireies  omnino  dirigere  debet)  ratione. 
Iplk  ad  Chirurgiam  (peciantes  Enchirifes  Obfletrici&>  toti 
humano  genen  tam  neceflariae,  tam  utiles  ,  quam  negle- 
dim  habeantur  ,  quam  inconfiderate  &C  pr^poftere  a  fa~ 
pentibus  fcilicet  iftis  mulierculis  >  cum  maximo  totius  hu- 
mani  generis  damno  fubinde  adminiftrentur  >  cum  noto- 
riumfitdicerenon  attinet: 

Cumergo  Aledicahodierna  iam  Theoria  quam  Praxis 
adeo  corrupta  fit  *  quid  mirum  fi  hujus  corruptionis  in- 
faufli  fru&us  ad  ipfos  quoque  Artis  Praciicos  redundent, 
eosque  non  uno  modo  male  afficiant.  Non  ero  in  hoc  tx- 
dionflimo  Argumento  fnultus ,  neque  in  prarfenti  pro- 
lixius  illud  enarrabo  ,  quod  ncn  minima  pars  hominum 
infauftum  iftum  Medicorum  opinionum  diffenfum  adeo 
odio  habeat ,  ut  hinc  omnes  promifcue  Medicos  averfe- 
tur  ,  &C  potius  Agyrtas  8£  Empiricos  quoslibet  quam 
ipfos  lubentius  adeat ,  ( unde  etiam  nata  didteria  :  In  ca- 
thedra  quidem  omnes  morbos  infalltbiliter  curari  >  fed  ad 
leftum  paucisfimos  :  Perfettisfrnum  Theoreticum  (  vulga- 
rem  Theoriam  intelligendo )  effe  pesflmum  Prafitcum; 
Jidultos  effe  Dottores  ,  paucos  Aiedicos  :  Novum  Pracli- 
c  m  no<vo  egere  ccemeterio )  quod  valde  imminuta  fit  Me- 
dicorum  in  comparatione  ad  Veteres  dignitas  ,  quod  la~ 

bores 


PRAbF  ATIO  editoris. 

bores  quidem  iis  fint  ta^diofiflimi^  pramia  autem  &C  honora- 
ria  pro  ilfis  hodieparciflima  &c.  poftquam  hxc  &alia  quar 
Jabefa&atam  exiftimationem  Medicam  fequuntur  incom- 
moda,  tum  ab  aliis,  tum  ab  ipfo  ^dutore  noftro  tn  fcrtptis 
fuis  paflim  non  fine  indignatione  fufius  expofita  legere  licct. 

Quodfi  nunc  inifto  Medirinx&C  Medicorum  ftatu  de 
Caufis  hujus  corrupteU  aliquis  difpiciat  y  atque  cordatio- 
rum  Pra&icorum  circa  hoc  negotium  fententias  colligat, 
prima  ^Cpotiirimaomnium(etiam^v>/^  trans  Alpes  Ale- 
dic&  Aliferia  feno  afitmatori  Bagltvo  allegata,  )facile  de- 
prehendetur  decifio  &  contemtm  Veterum  Aiedtcorum. 
Certenemo  erir  parumper  inScriptorum  recentiorum  ledio 
ne  verfatus ,  qui  ea  non in  omnibus  ferme paginis  deprehen- 
det3  usque  adeo  fubinde  auftam ,  ut  ipfum  quandoque  Htp» 
pocratemfimplicem  fenem  appeliare  >  (jalermm  inique  depri- 
mere^quin  coiwiciisproicindere,  Recentiores  contra  modo 
dtvinos  modo  Principes  Artis  appellare  primam  quam  plu- 
*    rimis  Medica^  theoria:  parsfit ,  quales  tamen  ipforum  fcripta 
velplane  non  legcrunt  [ubiridiculuscerte  eft  autor  quidam 
qui  Hippocratem  ( for te  quia  Gr&ats  eft ,  adeoque  fecundum 
rroverbium>  nonlegivel poteflvel  debet)  ferio  ftatuifleftri- 
£le  fexcentas  fanguinis  conftitutivas  particulasjaflerit ,  &£ 
hinc  valde  riderjvel  certe  prxjudiciis  occoecati  nonintel- 
lexerunt.    Nata  peflimo  hoc  fonte  omnia  reliqua  mala. 
Etenimqu^  fecundoloco  ponimus  TPrxjudicia  Autorttatis 
jMagtfirorumi  in  quibus  abolendis  quantumcunque  occu- 
fetm  re&nttor  Thtlofophia>  eadem  tamen  ipfa  in  Magiftri 


PRJEFATIO  EDITORIS. 

fni  &C  ejus  fequacium  verbavix  non  jurando  in  fe  planc 
pratervidet)quam  longiffime  paffini  a  Natura  6c  experi- 
entiaeveftigiis  quibus  Veteres  infiftebant  >  in  devia  quxvis 
aliaMedicorumrecentiorum  maximam  partem  feduxerint, 
libripaflimloquuntur,  quinilnifiquodRecentflfimi  Magi- 
ftrifciverint  veiiuis  opinionibusclaie  &  diftin&econveniat, 
rettuvn  inTheoria  vel  Verum  tn  Praxi  efle  pofle  conten- 
dunt.  Neque  tertio  Phyfica  Theori&  cum  £%Cedica ,  fub- 
fidibrum  ad  'Theoriamjum  ipfa  Theoria  perniciofisfima  con- 
fufio  aiiumfontemquam  VeterumNegledtum  agnofcit.Sic 
enim  utcunque  Htppocratis  Autoritas  pasfim  hic  allegari 
videas,  quod  fcilicetjufferit  Mcdicumconari yutPhyfcuf 
evadat ,  quamalienustamen  hifce  verbis fenfus  aflingatur, 
notoriumeft.  Hincenimeft,  quodf  pofthabitaquamipfe 
intelligit  Natur*  Humana  confideratione?J  remotisfimas 
qu^que  fpecvdattones  Phyfica  magnis  commendationibus  ad 
Medicinam  trahantur3quin  pro  ipfii  Medicina  venditentur, 
quodaliqiiiin^^r/^^/^/V^e  cunoftatibus  omnemope- 
raminfumant,  ateoipfo  (velvulgiexperientia )  adPraxin 
fepenitusineptosreddant ;  &C  quadratcertein  eosquiCon- 
fpfionem  hanc  nonfovent  tantum  fedpromovent  infuper, 
appofite  illud  Bcccheri  alicubide  Aftrologis  di&um:  quod 
ijia  aliena  non  alia  d,e  caufa  Jldedtco  faciant  necefjaria 
'quam  quo&  ipficum  fuis attotriis  videantur  neceffartt.  Ipfa 
cjuarto  fcribendorum  Ltbrorum  &\maxime  Syjlematumcon- 
fuetudo  in  fe  quidem  6ptima(  qua:  enim  Medicis  a  Celeb.i?^- 
livo  fuadetur  Aphortfiica  Methodus>  experienti^quidem 

locu- 


PR^FATIO  EDITORIS. 

locupletem  apparatum',  non  autem  fimul  nexum  harum 
rerumfcientihcumfiftit  Jinquantum  tamenabufumpaffim 
tra&a  fit3  res  ipfa  loquitur.  Etenimcum  lapides  ad  filum, 
non  filum  ad  lapides  regere  boni  Archite&i  fit  y  quamde- 
forme  pofthabita  hac  regula  ( fifcilicet  non  ratio?iesy  ad 
experientiam  y  fed  experientu  ad  rationes  dirigantur  y  ) 
futurum  fit  quodvis  Medicum  sedificium  ,  quivis  facile 
videt ,  &C  talia  tamen  efle  conftat  non  pauca  fyjiemata, 
nihii  quippe  hic  eft  frequentius  maxime  in  Pathologicis^ 
quam  phaenomena  qux  ad  Hypothefin  utcunque  quadrant^ 
plurimum  exaggerare  >  qiuevero  minus  >  licet  potiflima 
fint ,  vel  piane  non ,  vel  nonnifi  fuperficiarie  attingere :  ut 
prsepofteram  pro  hoc  fcopo  Librorum  interpretationem 
nonattingamus,  dumpro  Autoritate  talibus  Opinionum 
commentis  concilianda  modo  verbis  Hippocratis  fenfus 
affingirur,  dequo  ifte  ne  per  fomnium  quidem  cogitavit, 
jmodo  diftonce  utcunque  Autorum  fententia  concilian- 
tur ,  faltem  Autoritatis  ergo  (negotio  dum  tot  hodie  lo- 
corum  communium  fcriptores  extant  y  non  adeo  judi- 
cium ,  quam  folum  otium  requirente )  magna  oftenta- 
tione  citantur  :  cum  tamen  >  optimo  junice  Helmontio, 
non  boni  moris  fit  nudis  autoritatibus  difyutare  <*5%Ce- 
dicos  ,  fed  ad  manm  &  experientiam  ft  eundum 
magmfice  loquentibm  De  reliquis  prater  fyftcma- 
ta  libris  quorum  maxima  pars  eft  inutilis  ,  vel  ex  aliis 
cxfcripta,  dicerenil  attinet  :  quamvero  Artem  noftram 

->()()(  pefliim- 


TRJEEATIO  EDITORIS. 


pefTumdederint  fcripta  Formularia  ,  &  Practila  (  fic 
morhos  Epidemicos  excipias )  in  Vern&cula  Lingua  pro 
pofita,  notaruntjam  ante  me  tum  alii,tum  ipfe  maxi- 
me  Autor  nofter.  Sane  inconfulta  harc  diligentia  ^  quam- 
vis  Charitatis  Chriftianxzelolarvata  ^  omni  Empirice  fo- 
res  aperuit  y  &C  ut  fceleratiftimi  paffim  nebulones  fefe 
Medica?  rei  illotis  manibus  ingererent ,  effecit  ,  atque 
ut  hodie  non  T>ecimus  tantum  (  ut  per  Anagramma 
fonat  Medicus )  fed  unusquisque  Medicinam  facere  ati- 
deat  ,  anfam  dedit.  Denique  quinto  &c  ultimo  loco  ia- 
ter  caufas  corruptae  Medicinx  omnino  memoranda  eft 
PharmacevticA  JMedtci?u  Partis  neglettus  5  &C  hinc  a 
reliquo  fuo  corpore  infaufta  feparatio  ,  &C  omnimoda  in 
alienas  manus  ceflio.  Certe  Aiedicus  a  Adedendo  dici- 
tur  :  quis  vero  condigne  medebitur  absque  remedto? 
&C  quomodo  tale  decenter  femper  inquiret  aut  pnxpara- 
bit ,  qui  tritam  hadtenus  a  plurimis  infiflit  <viam  5  alie- 
nis  femper  oculis  &C  manibus  negotium  adeo  fonticum 
relinquendo  ?  &C  quis  demum  eft  Medicus,  fi  bono  reme- 
dio  deftituatur  ?  Revera  quod  miles  fine  armis  ,  fine  alis 
volucris ,  id  fine  Medicina  feu  remedio  Medicus  3  qua- 
lis  dehinc  non  immerito  faltem  in  Chronicis  Morhis (Acu- 
ti  enim  magis  Methodo  curantur  j  a  vulgo  ridetur  cum 
omni  fua  theoria&MedcndiMethodoj,  poftquam  nonra- 
ro  talis  Affedusantehacmethodice^fedfruftra^tra^tatus,  a 
fuperveniente  anicula  fcliciter  tollitur  ;    &C  vere  non 

' !*         •Ste»  / 


TRAZVATIO  EDITORIS. 

amplius(  uti  o^time  Helmontim)  denominabitur  abOpere 
tnedendi  y  fed  a  dicendo  y  utpote  cujus  Ars  prater  Verba 
nihil  habeat. 

Atque  utut  ha:c|qux  ha&enus  de  Aledicina  hodiema 
corruptela  ejusque  Caufis  ex  mente  Cel.  &C  ExperientifT. 
Medicorum  protuli  verifllma  fint  :  utut  Imperfeciio  Artis 
non  paucis  confcientiofiorum  ( quos  inter  Hdmontiumy 
HarrveumycBaglivum& celeberr.  Stablium  ,priores  durimy 
&  aliquando  excesfivein  fcholasinvehentes  ypofteriores  mi- 
tms  hoc  negotium  >  attanto  cum  majorefuccefju  urgentes >  no- 
minaiTe  fufficiat )  ferio  dcplorata  :  abfit  tamen  tam  male 
agi  cumrebushumanis,  utnulla  remedta  fuperfint  qusepo- 
tius  DivinaProvidentia  hodieque  off  ert3  fi  quidem  Corda- 
tiorum  fere  raucamvocem  tandem  exaudire  \  illorumquc 
mpnitis  obtemperare  velimus/ufficientillima^optima.  Cer- 
tefi  ulceradiirimulatadeterioraindiesfiunt^  primus  autem 
adfanitatem  graduseil^  fanari  velle:  ita  etiam,m  noftro  ne- 
Sjotiononparimiemolumenti  pcrcepturos  nos  effe  certum 
ci\  y  fi  ambitiofam  De  Artis  noftra  perfectwne  opinionem 
mittamus,  6c  folidioris  Medicinre  avidi  decentibus  reme- 
diisitidem  ex  mente  Experientilf.  Virorumrecenfendisfuo 
quisquein  genere  unanimiter  utamur. 

Eritvero  inter  illa  Trimum  (  fi  recenfitas  caufatxaw- 
quam  Indtcantia  refpiciamus)&:primanum  Veterum  M.e- 
dicorumnon  amplim  dertfo*  fed  decens  &  condigna  in  po- 
fterum  tjlimatio.  Non  nego,  Recentioribmindc  a  feculo 
forteplurafuppetere  y&C  optima  quidem>///^//^tam  quod 

)(  )(  )(    2  Natu- 


PRjEFATIO  EDITORIS. 

2SfaturalemPhiloJophiam,qmm  quoadmagi*Medicas  fcien- 
tias  Anatomiam ,  ^Pharmacologtam  y  Botaniceny  Chjmiam: 
remedia  illis  inventa  effe  pne  Veterum  rcmediis  fubinde  prx- 
ftantiora,,  faltem  gratiora:  Praxin  etiam  aliqua  ex  parte 
comptiorem :  ( &:  abfit longiffime  ame  5  ut  vel  ullius  Recen- 
tiorum  Scripta  >  lingula  fuo  forte  in  genere  utilia  per  fitperius 
dida  (ugillare  >  vel  inftitutas  pr^terlapfo  feculo  pro  Rei 
Naturalis  &c  Medicinx  incrementis  Varias  focietates  litera* 
rias  vilipendere,  earumque  Obfervationes  temere  hic  ele- 
vare  fuftineam ,  quipotius  earundeminferam  usquepofte- 
ritatem  continuationem  utiiiflimam  ferio  opto. )  Ne- 
cjue  etiam  is  fum,  qui  Veteres  ab  erroribus  plane  immunes 
credam ,  cum  potius  tam  in  Theoria ,  quamin  Praxi  pluries, 
idquefubindeiatis  gravitei^eoslapfoseireomnino  fatendum 
fit,  &maxime  conftet,  Pharniacevticamrem  ab  Arabibus 
valde  depravatam  :  Sane  tamen  quis  quoad  Hiftoriam 
Alorborum  Experimentalem  (  qux  tamen  folidioris  tam 
"Theoru  quam  Therapid  primarium  efi  fundamentum  )  Ve- 
temmdmo  unius  F^^/  Jedulkatem  ^quarit^  nedum  (upe~ 
rarit  >  cum  Experientiflimis  in  Arte  Viris  difcere,  quam  do- 
cere  malim:  quodvero  in  reliqua y^Theoria  maxime  quoad 
caufarum  iiweftigationem^non  parumlapfifint3  remediis 
etiam  ufi  fint  modo  efFoetis  &c  fupervacuis  >  modo  infidis 
&  violentis3{elediorumque  inquifitioniparumincubuerint^ 
id  quidem  condonandum  eft  tum  ipforum  humaniEat^cujus 
cftpropriumerrare  P  (&  prius  egtandemlubentius  ,  cum 

non 


PR^PATIO  EDITORIS. 


non  experientiam  rationibus  y  ut  hodie  fit,  fed  has  qualcs- 
cunquedemumfuerint^  experientia  accommodarint)  tum 
maxime  lpforum  tempori ,  omnibnsrecent/oribus  adTheo- 
riam  (ubfldiis  vix  non  plane  deftituto  ( quas 11  habuiffent, 
vel  habere  potuiffent  y  longe  alia  hodie  elfet  Artis  noftrac 
facies )  nec  adeo  hinc  convitiis  ultra  modum  profcindcn- 
di  funt ;  cum  judice  Bagltvo  ,  indignum  iir  viris  dodis  6c 
Artium  felici  progreflui  fummopere  noxium  >  qualescun- 
quedemum  in  promovendis  fcientiis  conatus  deridere,  &C 
dubium  infiiper  lic  non  paucis  y  an  non  multo  majori  ju- 
re  iaudandi  iint  ^eteref  y  quod  inter  tantum  fubfidiorum 
defe&um  Artem  eousque  evexerint ,  quam  Recentioresy 
qui  tot  utiliilima  fecuii  inventa  (folam  fanguinis  Ctrcula- 
ttonemckcacin  exemplum  liceat)  non  fatis  penfitantes,  in 
talibus  autem  qu<e  Praxi  maxiirum  partem  inutilia  i\mty 
luxuriantes ,  Artem  adhuc  tantis  defectibus  laborantem 
non  ad  majus  perfedionisfalligiumpromoverunt. 

Occurret  fccundo  peffimo  de  Infalltbtli  Magiflrorum 
Autoritate  Pr&jndtcio  faluberrimo  remedio  laudanda 
quam  maxime^  at  curiofiffimo  dereliquonoftrofcculo^  ne- 
fcias  cur  ?  negle&a  ha&enus  H/Jiorta  Aledica  y  qux  ar- 
rogantes  &C  nil  quod  ipfos  lateat  pofftbile  y  nil  quod 
ipfis  non  ita  videatur  ,  redtum  putantes  animos  per 
exempla  efficaciffime  doceat  ,  non  defuiffe  etiam  fu-  • 
perionbus  feculis  flicet  ut  hodie  etiam  pauci  fue- 
rint^   veros  &C  felices  Aledtcos  y  fuiffe  etiam  ante 

XXX  3  Para- 


PRjEPATIO  EDITORIS. 

Paracelfum  y  Helmontium y  Cartefum  &C  alios  Aledicim 
Reformatores  y  qui  ImperfeBionem  &C  defeBm  Artis  fa- 
tis  cognicam  habuere :  cum  vero  utiliflimse  huic  fcien- 
cias  ulterius  excolendx  horas  a  Praxi  vacuas  ego  Edi- 
tor  y  Animo  meo  deftinaverim  y  non  eft  y  cur  in  ejus 
laudes  hic  prolixius  difiundar  y  quas  potius  alii  loco  ac 
tempori  reiervo, 

ipfa  porro  Tertio  TheorU  Phyfica  a  Aledica  y  fubfi* 
diorum  ad  Theoriam  ab  ipfa  Theorta  folidior  y  quam  ha- 
Ctenus  paflim  fuit  y  dtfcretio  y  quantum  remedium  cor- 
ruptse  Medicinas  allatura  fit  y  &  paflim  afferat  y  dici 
non  potelt.    Etenim  Medicus  re  ipfa  non  nomine  tan- 
tum  talis  cum  pro  fcopo  fuo  primario  aflequendo  fiiffi- 
cientiflime  habeat  y  quod  agat  y  penfltata  hac  difcretio- 
ne  non  jam  curabit  de  jucundo  y  fed  de  utili  ad  curandos 
&gros  y  adeoque  ad  fingulas  y  qux  ad  Medicinam  vulgo 
rcferuntur  y  fcientias  quserendo  y  quce  inde  imlitas  ad  ia- 
lutem  humanam  proveniat  y  ita  demum  fingulis  debi- 
tam  seftimationem  tribuet  y  Neceffarias  &C  Vtifes  in  Praxi 
eliget  y  reliquas  autem  tanquam  ^Alienas  non  quidem 
damnabit  ,  ied  fuo  potius  Joco  ac  ufu  relinquet  y  quin 
(quia  de  ignotis  nullum  judicium  formari  poteft)  potius3 
faltem  obiter  y  fingulas  delibabit  :  c  ftridle  Medico  au- 
cem  foro  folici  e  exterminabit. 

Deprehendet  vero  ifta  ratione :  Phyfcam  omnemy  etiam 
Experimentalem  y  fcientiam  efle  fatis  jucundam  &c  utilem, 

quin 


PRjEEATIO  EDITORIS. 

qtiin  etiam  Philofopho  neceflfariam  5  Medico  vero  Prafli- 
co>  dum  ceger  fanandus  eft  ,  oppido  parvam  ucilitatem  af~ 
jferre.  Anatomiam  porro  tam  Corporis  humani  >  quam  m 
hujusdefe&u  Zootomicam ,  quatenus  Ofteologiam  3  Myo- 
logiam ,  Trtum  Ventrum  expltcationem,  Vafologiam  >  Nev- 
rologiam,  Adenographiam,  pro  ufu  per  univerfam  Medi- 
cinam  necellario  ,  pradicc  ob  oculis  fiftit  >  folicite  exco- 
let :  magnifaciet  etiam  aliquorum  pro  communi  utilitatc 
in  his  occupationes  &:  Enchirifes fmgulares  ,  nec  Pracii- 
cam>  quam  vocant ,  Anatomiam  morbo  exftinctorumca- 
daverum  temere  alpernabitur  ,  ( licet  fuis  adhuc  Contro- 
verfiisnonpaucisinvolutam )  afpernabiturautemjmoodio 
habebittotiliperfluas^  &cui  demum  ufuideftinatas//^////- 
/^taraliqtiorum,  minimas  qmscunquenervulorumvajcu- 
lorum  difeminationes  &  extremitates  folicite  multa  cum 
cura  §C  txdio  inveftigantium ,  connumerantium  y  &C  odio- 
fiftimas  illas  de  prioritate  inventionis  lites.  Phjfiologiam 
aeftimabit  >  non  qua?  omifta  Natura  explicatione  alieniffi- 
mos  quosque  Phyfico-  Anatomicos  conceptus  paftimmi- 
fere  cehasrentes  5  obtrudit :  fed  illam  qua?  poft  fufticientem 
Natura  Humam  explicationem  ufnm  partium  fingula- 
rum  j,  quem  Natura  in  Aflwnibus  fuis  in  flatu  fecundum 
naturam  ^xxHzVit^  folicite  &  fecundum  experientiam  tra- 
dit.  Di&tetices  Prarcepta  in  fcholts  ( non  fola  Salernitana ) 
hodieque  proftantia  5  folam  auream  diligendo  in  fingulis 
fobnetatem ,  pauciflima  in  ftatu  fecundum  naturam  & ipfa 

obler- 


TRJEEATIO  EDITORIS. 

©bfervabit y  &;  segris  fvis  obfervanda  imperabit ,  ficquc 
Veritatem  affertionis  omnino  affequetur  ,  quod  Medice 
vivere  (h.e.  fecundum  reguiasin  icholis  traditas)  fit  pef 
fime  vivere.  Modice  autem  vivere  y  fit  opttme  vivere. 

Porro  in  Pathologicis  Htfiortam  Morborum  Experi- 
mentalem  pro  fundamento  omnis  theorix  ponendo  non 
fpeculabitur  Verus  Medicus  defiguris  falium  y  de  potefia- 
tibm  falinis  y  de  iis  y  quse  forte  corpus  humanum  lasdere 
poffent :  fed  realiter  de  iis  ,  quse  fieri  vere  folent ,  ficque 
demum  folidam  experientke  innixam  de  Morbis  Theo-* 
riam  affequetur  ,  &C  cognitis  ita  Paihognomontcis  quo- 
rumcunque  affecfcuum  fignis  tam  Diagnofin  quam  Tro-* 
gnofin  feliciflime  exercebit  >  nec  amplius  opus  habebit, 
ut  malediftis  illis  Vromantarum  technis  in  cautiores  £c 
rudem  popellum  circumveniat* 

In  Pharmacta  diffufiffimo  campo  (quandoquidem 
hunc  omnem  perluftraffe  y  faltem  propter  Pharmacopo** 
liorum  Vtfitattones  expedit , )  quo  fimpltcium  fibi  acquirat 
noiitiam  Zoologos  y  Botanicos  &  Mtneralogos  omnino 
percurret  >  &C  ex  fingulis  y  quse  fibi  e  re  maxime  fuerint, 
defumet,  nec  Recentiorum,  Methodo  utrobique  maxime 
in  Botanicis  y  infiflere  iniuper  habebit  y  ipfas  autem  de 
loco  natali  Exoticorum  y  de  modo  crefcendi  eorundem  de 
plantarum  prolixis  Homonymiis  y  Synonymiis ,  curiofas 
fxpcy  fubinde  tamen  falfas  faltem  controverfas  tradttiones 
fuis  Autoribus  fecure  relinquet ,  quoinMufeis  fuis  omncs 

mor- 


PRAZFATIO  EDITORIS. 


morbos  iis  infallibiliter  percurent :  quoad  Pr£parata  ve« 
ro  maxime  Uoimica  non  folis  fidet  Difyenfatoriis  (f  Ty- 
rociniis  ,  fed  ipfe  manus  admovebit ,  carbonibusque  eas 
denigrabit ,  quo  fic  oculatd  ipfe  evadant ,  nec  cred#re  de- 
beant  >  quae  non  ipfse  viderint.  Experietur  vero  ita  in  Praxi 
fua,  non  prxferenda  efle  femper  6c  indiflferenter  Chimica 
Galenicis  >  Ahneralia  Vegetabittbus ,  fed  eile  utrobique 
quas  fele&um  mereantur  )  Botanicorum  poftivas,  &c  Lhi- 
micorum  fuperlativas  remediorum  depr&dtcationes  non 
fcmper  pro  infallibilibus  habendas  j  Prtparationes  mul- 
tas  eflc  prapofteras ,  aut  fuperfluas  ;  Compofta  diffufilli- 
ma  odio  habenda  ;  fimplicium  vero ,  faltem  refpe£tive  ta~ 
iiuni;  ufumprx  variccompofitis  fiibindelonge  meliorem, 
atque  hinc  Formulas  Morbis  opponet  non  fesquipedales, 
fedquantumfieri  poteftaccifas ,  utfic  de  effefturemedio- 
rum  tantocertior  heri  poflit ,  atque  Emptriam  Ratwna- 
iem  (optimum  illud  cimelium  poflidentibus  iftud ,  ficut 
Apiria  peflimum  eft,  &C  malus  Thpfaurus )  fibi  acquirere, 
qua  obtenta  non  jam  fua  remedia  ( ut  Cel.  Stahlii  ver- 
bis  utar)  ut  angulofa  ,  fpiculata  ,  hamata  ,  globofa&Cc. 
confiderabit ,  vel  curabit  an  effedius  illorum  e  latere  vel 
angulo  rotundo  vel  quadrato  ,  obtufo  aut  acuto  depcn- 
deat  j>  fed  omncm  potius  iftam  de  fyecialisfma  opera- 
tioneremedtorum apricri  fpeculationem  adPhyficos remit- 
tet ,  ipfe  interim  in  Praxi  tam  Aledica  quam  Chtrur?i- 
ca  fuanihiiominus  feliciflime  agcns  nec  aegris  fiiis  fola  tna- 

XX  XX  ma 


TR^FJTIO  ETHTORIS. 

confdia  vel  ,  ut  eft  in  Proverbio  „  verha  dans  3  atque 
Arti  etiamnum  fatis  \ongx  ,  quasvis  luperliua  praeci- 
dens. 

Qbfervatishadenus  di£tis  >  facileetiam quarteicecen- 
fitx  fuperius  caufo  remedium  parabit  >  Verm  Medicm  >  ft 
fcilicet  cuivis  tam  Veterum  quam  Kecentiorum  ftium  tri- 
buat  pretium  y  nulii  vero  infallibilitatem  y  Ltbros  Practi- 
cos  aeftimet  non  niii  eorum  y  de  quibus  quod  folidam  pra- 
£ticam  experientiam  ( fubinde  tamen  non  ex  folis  annis  vel 
numerofaTraxi  aeftimandam )  ipfimet  habuerint  >  certo 
conirat  reliquos  y  qui  Adedica  utilitatis non  funt^  fuo  ufui 
locoque  reli&os  non  plane  rejiciat  y  fedcuriolis  &c  talium 
amatoribus  relinquat :  porro  in  nullius  verba  juret  s  nec 
autontatibus  moveatur  y  ubi  experientia  contrarium  lo- 
quitur  >  fi  denique  pteftimum  morem  libros  Pharmaceu- 
ticc-Pratttcos  Ltngua  vernacula  fcrtbendi  (  excepto  cafii 
epidemice  grajfanttum  morborum )  cum  omnibus  probis 
Medicis  deteftetur* 

<Ultim&  tandem y  quseve  ulrimam  Corruptelar  rei  Me- 
dicas  manum  attulit  *  caufe  obviam  feliciter  ibit  Verm 
Aledicm  y  fi  Rei  Pharmaceuttc&  deteftandam  fuperio- 
ribus  (eculis  inve&am  incuriam  non  amplius  foveat* 
fed  potius  (cum  nemo  multa  fimul  agat  eademque  re- 
£te)  e  vafta  iUa  Materia^  Medicae  confluge  in  fuos  ufus  fe- 
li^at,  non  nifi  fetetta  aliquot  fida  y  atque  quantum 
fieri  poteft  euporifla  remedia  ;   fi  sArcanorum  pro 

ha&e- 


PR^PATIO  editoris. 


ha&enus  incurabilibus  Alorbis  inquifitioni  fedulus  incum- 
bat ;  fi  demum  fingulorum  fuorum  remediorum  ( eminen- 
ter  fic  di&orum  ,  nec  in  gratiam  tantum  velipeciem  prx- 
fcriptorum )  Pr&paratwni ,  contra  quam  receptisfimus  ad- 
huc  mos  fert ,  ipfe  oculatus  arbiter  pr^fit  y  Pharmacopolia 
c  quibus  pnefcribendum  eft  ,  diltgenter  vifitet  &Cc.  Sed 
quis  demum  eft  ,  qui ,  quantum  in  hujus  remedii  negle- 
duCoiTuptela^Meaica^fitumfit,  condigneexplicet,  atque 
noxas  inde  refiiltantes  oftendat,  utiquepoftquam  Parshxc 
( qu&  in  Praxi  maximi  efi  momenti  ,  quave  Arti  Aiedtca 
nome?i  dedit  3  quafme  Medicus  nil  potefi  laude  dignum>) 
pluribus  fic  di&is  Medicis  ufque  duminculta ,  6Cyix  nomi- 
netenusnotaeft? 

Fecit  vero ,  ne  hac  ex  parte  vota  omnind  otiofiieffent, 
Divina  Clementia.  Egitenimjam  ante  plufculos  annos 
hoc  negotium  ,  experientia  &C  fcientia  admiranda ,  invi- 
dwenonmctuens3  exemplo  finepariCeL  Autor nofier >  B. 
Ludovici,  &ulcus  hoc  Artis  nofira  hadenus  incurabilede- 
texit  3  Pharmaceuticamque  rem,  tanquam  Augia  aliquod 
ftabulum  Herculeo  labore  repurgare  feliciter  aggreflhs  eft: 
cujus  proin  Aurea  Opera  cum  hadtenushincindefeorfim  &C 
diverfo  idiomate  impreflafuerint ,  raroque  in  his  oris  repe- 
riunda,  editionesetiam  mendisfcatuerintplurimis  omnino 
digna  mihi  vifa  funt,  quorumNov^Editioni  bonasi  inter 
Praxeos  nondumadeo  cumuiatanegotia3horas  Celeb.  Vtro- 
rum  fuafu  elocarem.  Noneft  opus ,  ut vino  vendibilihedera 

)()()()(  2  %Tpen- 


/ 


PRASFATIO  EDITORIS. 


fufpendatur  y  nec  Autoris  nofiri  Operibus y  ut  multis  elo- 
giis  commendentur,  juvabk  tamen  brevibus^  quoinpretio 
eafemper  habita  Cel.  &  Expertisfimis  Vtrisfuerint,  often- 
difle.  Atque  hic  quidem  non  eft  animus  ex  PharmacU  Lu- 
dovician&  toties  iteratis  editionibm  y  Gothanis  \  Hambur- 
genfiy  Amfielodamenfiy  Hafnienfh  Lipfienfi&Cc.  intrabrevc 
tempus  diftradtis  encomium  Ltbris  Autoris  adftruere>quan- 
doquidem  &C  pravislibris  idquandoqueaccidit :  fed judicia 
tantum  aliquot  Celeberrimorum  Virorum  adducere  in  mc- 
dium.  Sic  enim  Cel.  Dn.D.Scheihammero  in  Introduct.Con- 
ring.  Annotationibus y  audit  Autor  nofter  Vtr  tn  sArtis  Ade- 
dica  Pharmaceutica  parte  incomparabilis  :  &cCap.XIejus- 
dem  Annot.  Pharmacia  ejus  dicitur  auro  contra  cara  ha- 
benda,  cumineanihilfalfi  y  nihil  fucatireperiatur,  fedfin- 
cera^  &C  y  quousque  enitihumana  experientiapotuit  y  vcra 
omnia,  itaut  poft:  Angelum  Salam  &C  Billichium  ingenio- 
fiorem  Chymicum  magisqueperitum  Autore  noftroOrbis 
nonviderit,  Et  CeL  Stahltus  m  Prafatione  fpeaminis  Bec- 
cheriani :  Ludovicum  de  Materia  Medica illuftriora icripiis- 
fe,  quam  ad  illum  usquediem  aiii  vel  in  mentem  veneritj 
alibi  ( Diff.  de Medicma  jMedicin&necejf)  Ludavici  in  Ar- 
te  Pharmaceutica  repurganda  unicum  exftare  cordatum 
tentamen:  iterum  ( DiJf.de/mpofi.  Opu)  illum  de  efficacia 
Materiie  Medicx^  nontralatitia  y  fed  folicbeexperienti^re- 
fpondente  pnmum  omnium  cordate  locutum  elfe  afterik 
NequeG/.  Ettmuller  alius  abhorummentefuit,  dumPhar- 

maciam 


PR^EFATIO  EDITORIS. 


maciam  Ludovicianam  eruditis  Commentariis  illuftrare 
noneftdedignatus :  utneque  Umverfalis fere  hodiernorum 
Germanica  Adedicorum  ^Docior ,  &  meus  etiam fidelisfimus 
m  Chymicis  Praceptor  ]frredelms,  qui  Librum  hunc  fui  quo n- 
dam  Col/eg*  tantoin  prctiohabuit,  ut  eumfecundum  ede- 
re  novaque  Pr^fatione  ornare ,  operce  pretium  duxerit, 
eumque  paflim  infigniffime  commendant.  Nec  denique 
defuere  aliiO/.  ^/r/^quosbonashorashujus  Autorisfcriptis 
lpecialius  impendere  non  piguit.  Ita  enim  Cel.  Nebe/im} 
quamvis  non  addito  nomine ,  ita  Konigms  Hafileenfis  Com- 
pendium  Alateria  Aledtca  ex  ipfius  Pharmacia  concinna- 
runt  y  8c  nuperrime  Argentorati  Dn.  D.  Neuterm  in  ean- 
dem  Commentarium  (cribere  coepit  y  qui  tamen  (forte  ob 
nimiam  &Ccurtofam  potius  quam  Aledtcam  prolixitatem) 
non  continuatus  eft.  ZJnrcum  eft,  quodin  Autorenoftro 
defiderantcum  aliis  Experientiflimis  virisQ/.  Ertmullertis 
&  Stahlius  y  quod  fcilicet  nimium  pracceps  fuerit  ^  in fi?ecifi- 
ca fimplictum  vtrtute  damnanda  ;  vertim  enim  vero  utut 
nullo  modo  hoc  laudem  mereatur,  dandum  tamen  id  eft 
ipilus  humanitati,  quae  ne  in  omnibus  ab  errore  immunis 
eilet ,  obftitit.    Nullo  vero  modo propterea  culpandus  eft, 
quod  pafllm  Pharmacopceis  iniqutor  fuifle  videatur ;  pofl> 
quam  Ipfe  quas  ( Dtjfertattone  II.  & III.  Pharmacia  &*paf 
fim  in  Notis  adeandem  )  aceibiusdidlavideripoflunt^  non 
deomnibus,  (dantur  enim  §c\\ic  bont '  Vin ,  fux  Artis  8c 
confcientise  fatagentes  j>  compluribus  Pharmactdpcrconr 

X  X  )J(  3  fuetu- 


PRJEFATIO  EDITORIS. 

fuetudinem  iwcdiis  Con/iitutionibfts  non  nifi  ingratiis  li- 
cantes ,  &C  Taxam  ,  Emporiorum  Affiuentiis  deftinatam 
indigentioribus  ad  sequitatem  Chriftianam  remittentes) 
fed  de  Polypragmonibus  tantum  ,  breviter  de  iis,  qui  dum 
ijia  legunt,  fe  tattos  fentiunt>  intelligenda  (blicite  monet* 
Ita  &C  qux  in  fcriptis  ejus  aliquibus  accufatur  obfcuritas* 
(  maxima  tamen  ex  parte ,  liparenthefes  inter  le&ionis  fe~ 
riemomittantur,&:  Commentarii  locohabczntm,  evitanda ) 
ex  eo  capite  omninoexcufari  meretur ,  quod  plura  in  Le- 
£toribus  fuis  (quos  non  amplius  tirones  ,  fedprove£tiores  &C 
Pharmacix  vuigaris  non  imperitos  vult)  pra^uppofuerit, 
qux  fi  afterantur ,  men  tem  ejus  non  adeo  difficile  eft  aflequi; 
6c  quod  Voces  &C  Phrafes  adhibuerit  non  adeo  Ciceronianas, 
quam  mentem  [uamexprimentes ,  idfa&um  eftideo,  quia 
non  fcabellis  fcholajiicis ,  fed  Medtcis  Prafiicis  fcripftt,  &C 
rebus  intentus  verborum  &C  affeciau  Latinitatis  noi\  adeo 
curiofusfuit. 

Reftat  adhuc  ,  ut  quid  Novahac  Editione  pr^ftitum 
lit  y  indicem.  Exhibeo  fcilicet  Opera  Ludoviciana,  apix  an- 
tefeorfimvitiofeque,  acinfuperdiverfoidiomateedita,  &; 
rarius  in  tabernis  reperiunda  erant  yprima  vice  junfiim  £tf 
emendatim ,  inque  Exterorum  gratiam  ,  quo  &C  abiislegi 
poflint ,  uno  Latino  idtomate  edita ,  poftquam  Tra£tatus 
de  Morbis  Caftrenfibus  &C  Dyfenteria  ( qui,  uti  de  Epidemi- 
cis  Morbis  omnes ,  jure  alias  vernacula  Lingua  fcripti  erant) 
c  Germanicoin  Latinum  tranftuli :  Se.perfuafusfum ,  me 

Nova 


PRjEEATIO  EDITORIS. 


Nova  hac  Editione ,  ne  Ttiefaurus  ifte  7Jharmaceuticusdiur 
tius  defideretur,  procurando,  JlIedicamRemmagisdcmc- 
lcrij  quamfialiorummoreproprii  ingeniicommenta  fin- 
ter  rariorem  adhuc  Experientiam  Prafticam )  publico  ob- 
trudendo  chartas  &C  horas  inutiiiter  infumerem.  Ordmem 
primo  animus  erat  fervare  Traclatuum  fecundum  tempora> 
quibus  fucceffive  editifuntjutita  primus  fuilfet  Tr.de  Ador-* 
bis  Cajirenfbus.  2.  De  Djfenteria.  3.  De  Volatilitatefalis 
Tartari.  4.  Pharmacia.  y.  Obfervationes  AlifceU.  Ephe- 
meridibus  Germamcis  injeru.  6.  <±Annotationes  in  Phar- 
maciamy  qure poflmortem  ipfius  dcmum  adjecla  funt,  ex  ejus 
JMJjtis  colle&x.   Sed  placuit  tamen  deindc  Pharmaciam 
tanquam  fcnptummajus  reliquiscum  Notis  in  eamprimo 
lococollocare,  SCordinis,  quem  omnino  noviffeexpedit, 
tantum  in  Pradfatione  meminiffe.  Objervattones  ex  Ephe- 
mendibus  Germani&Nat.  Cur.  excerptas  non  alia  decaufa 
adjecfhefunr,  quam  ut&hacrationeobfcurioribus  paffim  in 
ejus  fcriptis  locis  lux  aliquaaffulgeret^deque  multiplici  Au- 
toris  nec  intr  aPharmacia^  tantum  limites  terminata  crudttio- 
^fconftaret.  Dc  F/ta  Autoris  opoictcret  ultimoaliquidadji- 
c\£L  tanto  quidem  magis ,  cum  ea  per  Cel.  Wedelium in  fua 
Pr&fatione  defcripta  fuifle  aliquibus  dicatur  5  verumcum 
Exemplaria  edtttonis  ver&  V^edeltan^  omnino  rariflima  in 
his  regionibus  fint^  6C  Pr^fattolt^edelianain  titulis  quidem 
paffim,  nonveroinipfolibroreperiatur ^  adeoque  a  me  ut- 
cunque  diligenterinveftigata ,  obtinerinon  potuerit^  ut  nec 

Con- 


PR^EFATIO  EDITORIS. 

ConciocjusFunebris:  pr-xtereaqu^pardmaliunde^  partitn 
ex  ipfis  ejus  fcriptis  colligere  potui,  ( quod fctlicetnatusft 
Vinaria  d.  OBobr.  Anm  1 62^.  parente  vei  Pharmacopceo 
<vel  Aromatarw  ,  quod  Praceptore  ujus  Jitmaxtme  Roifin- 
cki  fenenfiy  quodin  loco  aitquo  ignobtitort  Praxeos  rudtmen- 
ta  pofuertt  >  quod  Gotham  poji  delattts  cum  D.  Glasfoquafi 
Jblus  Traxin  exercuerit,  quod  pojiea  Archtater fattus  Prtn- 
cipem  fuum  fequi,  &  cum  eo  frpeper piures  menfes  domo  ab- 
ejfe  debuertt ,  quoddenique  1680.  d.  3.  Sept,  marafmoSentli 
obterit,  annoxt.ff.)  adjicereplura  nonpolTum,  fiquxve- 
rofe  obtulerint ,  alio  loco  atquetemporemeea  communi- 
caturum  promitto. 

lnpr^fentiergonilfupereft^  quamutT*,  quis,  quaiis, 
quantus  fis ,  Leffor  Aledtce  ,  obnixe  rogem ,  velis  meam 
hanc  qualemcunque  opellam  benevole  interpretari  5  Ope- 
ribus  his  Medico  tam  neceffariis  tam  utilibuscondigneuti, 
omnemque  in  id  operam  impendere ,  quo  Ars  nojlra  tan- 
dem  ab  omnibus  fuis  Corruptelu  repurgetur ,  atque  vere 
Aledtca  Cit  >  tam  in  aegrorum  &C  Medicorum  reciprocum 
commodum ,  quam  ( qux  ultimusommumnojirarumattio- 
num Jinis eflo )  in SUMMl  ARCHIATRI  ^ternam  lau- 

dem  &C  gloriam. 

)  o  ( 


AUTO- 


»Y5l  4*3  4 '  <1I 


€*&  eSS» 3>      £4&      ei&t^s^  5/>fc9  &a&  "jkj*  CkJWJ  dfcS  &>2&  d& 


AUTORIS  PR^EFATIO  ad  Le&orem. 
*£/3*ftss3<&  contentius  £f  ex  condudo 

^^Wn^^^^j  ^fi  P^axtnmedtcam  adortremun  pr^fcrtim  iistum 
^I^O^^^^  *n  ^o:ls  *  u^  Vharmacopoliorum  apparatu  plerunque  , 
w^Sl^kv  :  Cbirwgonti?}  adminicule  perfrequenter ,  frequentius 
autem  adhuc  fufjicientibus  Climcorum  impenfis  [  pr$ 
curialium  confuetorum  complemento  requifitis  f\fere 
pemtus  deftituebamttr ;  atfc  adeo  ftpiffime  ,  [  quo  in 
exemplum  qu&dam  referamus ,  ]  nec  continue  Febricitanttbtts ,  Plcuriticis , 
Apopleclicis ,  Fuerperis  ;nfuppre/Jtonibusy  [ettam  pletbora  prstfente, 
morbi  tcnpore  adbttc  commodo  ]  venam fecare ;  nec  Colicis ,  Dyfcntericis, 
Apopletlicts^ NcpbritictSjfjrc. Clyfleres prafcribere poteramus :  nec  ob exter- 
t/os  illosdtfectus  facultas fuppedttabat>ut  clientes  noflros  inlanguortbus  que- 
teUffcfuUytx  tus quidemjot tetiesg*(pro  fattgcnttum  quorundam  more) 
vartatis  Topicis  htnc  inde  perungeremus ,  aut  involveremtts :  *  Intus  vero 
tot  Rewauorum  gcneribm  ac  Formuiis ,  [ttiam  ad  minoris  momcntijym- 
ptomata  pr&tcr  realcmtamennccefjitatemdircclts^  quotidie  tracJaremus  ; 
aut  nenthilnon  egtffe  videremur  fdifpofitafaltem  circa  leclulum  phalange 
rninrn  morigeros  obvallaremus:  ideft ,  [qub  compendio  mcthodiceque lo- 
quamur ,  ]  poftquam  hic  non  dabatur  locusy  ut  longas  in pr^viis prjparanti- 
bus>  &  (pro primarum  viarumfabttrra}  fubfequis  internis  vel  externis 
Laxativis  aut  Purganttbus ,  (pro  dtffonendo  fciltcet fubjefh )  moras  fccun- 
dum  confuetudincm  magis ,  quam  fpccialem  affeclus  exigentiam  neclere- 
mus :  Autpofth/tsveliliasvenxfecitones  tnter unum alterumve  Appro- 
priatum  ,*  totinfuper  exoterica  ac  {genuinarum  indicationum  refpeffu) 
revera  fupervacanea  yfepeque  magis  noxia ,  *lulebos>  Emulfioncs  >  Condi- 
ta,  CMtxturas  ^confimilesfy  Trageas,  <JMorfit/os>  ejrc.feu  liberaliorisat- 
terationis  ^feu  corroborationis  aitarumque  intentionum ,  (  at  direfle  haut- 
quaqttamtum necefjariarum ))gratia,  in  aciem  aut pro  Colophonctandent 

]>re« 


1  P  R  £  F  A  T  I  O 

predncertmm :  Vel  demum  in  urgentierum  indicationum  comflementum 

dtffnfes  inSolariaqueque,  Lnnaria  t  Be^oardtca ,  Gemmca^autin  ^Ana- 
lepttca y  (  Margaritis ,  Ga//ia}  Alcbermes  yprechflortbusve  oleis  pr&terrern 
turgentia  )fumtm  faceremmx  Breviter  ^poftquam  ftc  quampltlrima ,  qtu 
vet  nonnut/arum  finguiaritas  extulit ,  *  vct  PracJica pajftm  (  e  Galiorum , 
hijpanorum^ltalorumrecenfitis^of/at/squefententiis  nat^ , )  mbtsGermtt* 
tets tmitanda  imperant ,  *  tnfuper  bahere  c&geremttr^  tx  adverfb  vtro  wa- 
gnum  illud  oportet ,  necejjttas  nos  ad  necejfaria  tantum  atqtt:  pauc/fftma 
qaadam  >  prafentiora  parabii/oraque  compefteret  ,  identidemquc  jttheret , 
ut  (fquidem  o0ciepariter  atqtte  expedtatiom  mifererum  fatisfacerevelle- 
ntm  y )  mn  felum  cite >  tuto  acjucunde  >  verum  etiam  parzw  comvendiofe- 
que  curaremus :  Atqne  viam  ham  ( quxm  ab  initio  tet  extcm&  diffictdtates 
ingratm  muniebant)  incedentibm  >  &  qua  ncceffita*  tiicei  ob  tot 
emtffionis  peccata  trepidantes )  docuerat  ,  in  reguLu  versentjbm , 
sres  nihilomhms  ex  fententia   ,  (  divina  benedicfionc )  ccderet  , 
faiHtssjue  aiiquotfpe£ificis9  *c  C4nftmili&&*',  aftccJui  Mecbanice  quafi,  de- 
kkoque  tcmpore  oppofttis  remcdibs ,  {  etiam  fimpltcijfimk  )  idem  efficere- 
mus  y  quod  alibi  per  multtc*  circnmitiones ,  aut^arids  pharn&eorum  accu- 
wulauonrs  \  (fiepe  minmfdictter )  qu&rebatur ;  &bfervavirnm  tum ,  &fa- 
$'ts  tnteUeximm ,  quamplurima  in  aclionibm  neftris  {  varia  qutdem  de  ctu- 
favarioquepr&textu  , )  communiter tmperari  vei  adbiheri-,  qua  tamen  in 
rHverttatt  plane Juufrufiranea  vet  fuperflua\  qn&que  natura  tanturn  to- 
ieret,  dumpcffrnodum  egregje  contuliffe  credmtur^  (*&  w  permultisVe- 
n^feoitontbm  >  Purgationibm  ,  Alteratiombmqne  vidtmus)  qujtqtte  cura- 
tionisfeltcitatemaut  celeritatem  pottm  proteltnt ;  aut  fakem  wflar  Adia- 
pbororumfemet  hzbeant^  non  noceant  omiffa ,  nen  juvent  adbtbita .  H<tc 
Hamcn  emma  cum  nihihmmm mHiiisimpenJts^majorib^f&epaiati fanita* 
tisve  f&pe  (  fi  ita  loqut  litet ,  )  vexationibm  rsdimi  pafftm  cerneremm  > 
^ommode  verb  hftrari  vel  concentrari peffe ,  imb-  magn&  dscHmbentium 
Gmeiumzntd  dehere  viderentur  :  Conjecimm  tmc  tempork  ebfervationes 
&  cegitatanoftra  inchartas  \  editurtfortaffe\  ceujuvews  felemm.  At 
Qum  eodem  tempere  Helmontii ,  ( Defdummnquam  fatis  iattdati  ftagtllt  vel 
ftcjcitabuli )  le$ieincrcbcfcer€t+  Glauberm  perra  m  priortbm  fuefde  qui- 
iusdamftmtliur  kaut  wcenymcnter  mwtrttiacpojtmedum  Zwelferia- 

M 


AD  LECTOREM.  } 
animadverftoncs  locttpletiffim^  in  publico  fieqtteretrtttr  ;  abjccimm  c*~ 
ram  iftl&m:  donec  paucis  abhinc  annis  nos  non  nemodcnuoadoperis , 
quam  ex  alio  capite ,  aliumquc  infinem  fua  tranfgentis , )  reviftonem  exci- 
taret.    Vndc  horis  fiucciftvis  reaffumfimus  laborem  ,  ejr  cumreccntioribus 
fcriptis  an/plius  eademoptra  conferendoy  hoc  qucdinde  (pro  parte  qurdem 
Pharmaceutica  )  natum  eft  ,  dtvul^ari  nunc pajji  fttmus :  idque  eo tandem 
lubenttusy  qttodpofiUudatimodo  (cy  Itcet  fupprejfts fecretis cjtts defilttuamur , 
in plcrhrj;  tamenconfiliis  fuis  pracltcis  yfub  accuratiore  ajfecluumfenfitA* 
ttonc  nihilcminus  imitabilis)  Helmontiiy  F.  Sylviiy  Kncefelii ,  altorumque 
verfatiorum  monita ,  ad  compendiojtorei  curationes ,  aut  mage  fundatam 
Praxin  (  quamvis  diverfimodc  pr$  lecorum  attt  intentionumratione)^du* 
ccntia  ,nihtlominusvideamus ,  dtffttftsftmos  tllostn  cnrationihus  proceffias , 
antiqttarias  fine  probabili  ratione  traditienes ,  fjrambages fitpe  plus  quam 
gladtatorias  adhuc  dum  htnc  inde ,  non  finc  multa  decumbentium  macera- 
tione  ebficrvari :  Dum  tnterim  Empiricus fiorte fupervcniens , fiimpltci ffe- 
afco  vel  drafttco ,  ( ceu  hodieque  Emetica  ejr  Optata  timidiuficulis  adeo 
cxofa fiunt , )  ajfecJum  diit  methodiceque  yfed  tncaffkm  traclatum  toUtt :  aut 
cundem  alius  Medtctts ,  qtti  agendi  modumy  adhibcndi  tcmpus ,  ejrc.  in  rc- 
tncdiis  conftdcratius  attcndtt  y  ejr  naturam  morborum  curatricem  ,  tunc 
tantum  ubi  deftcit  ,juvat\  neutiquam  vero  accumulatis  indies  pharma- 
cis  inlucia fita  turbat ,  vel impcdit ,  pauciffimis ,  ejr  ptpc  vulgatifftmis  per- 
curat    atque  htnc  Artis  ignaris  velTyrontbus  non  nift fccrettftimis  fua  per- 
ftcerc  haut  infreqttentcr  credttur :  quod procul dubio  anfam poftmodo  dedit0 
utiftt  (morbo  hodti  frcqucntifftmo ,  )  *tunc  dcmum  fie  cenfiummatos  fore 
crcdant fi hujus  vel  tllius  famigcrattoris ,  Practici ,  ( pr&fiertim fua  domi  di- 
dentis)  Spiritus ,  Tinciurasy  Pulveres,  PiluUs  ,  ejrc,  formularum  dcficri- 
pttonesyfitb  fpeciali  fingularitatum  expec7atione  collegerint,  *  ejr  cmpiri- 
cZ>stantttmy  ncglccla  confummatiori  Tbeoria,  curatiorique  methodo  pofi- 
modum  prtficrtpfertnt.    Sttficepti  laboris  nos  non  ptrnitebtt,  fi  vel  hofum 
fialtemaliqui  perniciofiamiftampcrfiuafioncm  tnde  cxuant  ;  tjr  vetittciden* 
ter  comprehendant ,morbos etiam  ftmpliciffimis  ac  vulgaribtcs  &quefielici- 
ter  curari ,  dummodo  cum judicitt  yficcundum  fubjecli  naturam  atquc  con~ 
ditionem  adhibeantur ,  Dc  qnibus  altbi  ,  (quaftaltera  traclationis  hujus 
partc  7)in  QbfcYVAtionibusferumfilris ,  fii  tcmpus  ejr  valetudo  feppeditabtt, 


4  AUTORIS  PR^EFATIO 

d*ffn(im  dicemm*  JDe  catero ,  qu&  in  iibeiio  de  voiatilitate  Salis  Tartari  > 
antetriennium  publtcato,  in  interiineartbm  fortaffc  nonnulhbi  obfieurior* 
vifafiunt ,  diffiertatio  b&c  hinc  inde  ftmiliter  dtluctdahit.  JZua*  vero  dc 
Taxis  ejrprivata  DiJ}enfiatione>( materiaequidemodiofilfima  )  tnqmue ta- 
vsen  ,  &  in  nulii&sjwtfjudicium  bicpropcfiuiwus  >  ohntx;.  rogapms ,  nc  un- 
quam  d  quoquam  finijlr}  accipiantur.  Nemini  Jmm  irivtdemw  com- 
modum  :  nemini  opinionem  noftram  oltrudtmm.  Nemo  t/imen  nobis  ex 
adverfo  exprobrabit  ,Ji  Medici  Medicis  ma)m  nonnuliibi  emolumentum 
Agrotisque levamen ,  ( tanquam preximim  mbis  obflricfis , )  hac  tempefiate 
vovertmtts.  Et  b enc fit  oinmbm ,  qut  forfitz n  confiltis  btfice  non  indtgent ; 
optime  autem  ,  qui  fingula  dextre  interpretabuntur.  T^cc  enim 
cum  ullo  temere  fuper  hac  re  unquam  ittigabimm  ,  bonas  bo- 
ras  melius  locare  gnari  ,  cjr  fufficirntium  re/ponfienum  ,  (fub  fingu- 
larumpagellarum  inter  Je9&  cum  inftituto  htcnofiro  coliationc  ,)  probc 
mcmores*  Siqua  verb  concifim  dtcia ,  vel  invicem  minus  contcxta  vtde- 
buntur ,  attendere  talia  (fieramus  3  )  definet  ,  quisquts  vix  binas  fizpe 
lineas  citra  interrupttonem^  (pro  condttionis  nojlra  rattone  ,  )  exaratas 
henevole  inteiiigct.  ^uod  aliena  qu&dam,  five  adfingulas  Claffes  dtre- 
cleprofecloncnpertinentia  ^in  iuflrationis  decurfiuhtnc  wde  inferuerimm  y 
fimiliter  ne  Lcclorem  ojfendat ,  cbnixe  rogamm\  cum  ob  materia  ,  iabo- 
rum ,  Procejfuumve  convenientiam ,  veiobpoi-ychreftas  talium  vires  aliter 
fere  feri  ncn  potuerit.  Prmcipio  totam  materia  medtca  confida  atto- 
nem  per  tria  tik  3  vuigo  fic  dtcla ,  regna  inflitucramm.  Cum  autcm  in 
Turgantium  cenfu  cunclorum  fimultanea  relatio  }fiub  pagellarum  harum 
recenfione  nuper  bcne  fiuccederet ,  inreliqim  tiiults  idcm ,  q^amvk  mino- 
ri  (neceffu  y  tentantes  ,  femcl  infittutam  traclationem  de  novo  revocare 
per  temporis  brevttatem  nvlumms,  Si  qu&d,impr.tte?mi(Jafueri?it^  uti 
won  dubtt  amm  ymateri&  vaflitas  procul  dubio  excufabii ,  quod  definmiis 
ex  iviftituto  dicluriy  quorurtdam  oblttt  fimm.  Decttero,  qut  medtocri- 
ter  tantum  (ceu  incipientem  quocjue  PracJtcum  decet)  ujhatiora  Difpenfa- 
toria  ,  Pharmacopceiat  y  Chymta^ ,  Tyrocinia^  B  Jiiicas  ,  Armamentaria^ 
Antidotnrta  >  ejrc.  hattenus  edtta percnn  erit ;  Taxas ufitatiores pauium  Cu- 
ftrartty  Manuaii  praterca  cxercitto  finguU  vdpotiora  fiitern  ,  Fulcam 
€xpme?Jttac[ue  (uccejfivc  /ubjecerit  *  atque  fic prater  confufam  noti- 
f&fc      V  ■  ■^W^HFJ'^  tiam* 


AD  LECTOREML  g^r  j> 

ti.im  ,  etiam  Odorem ,  Saporem  ,  Colorem ,  Fondus  atque  Molem  >  *  rea- 
lem  infupcr  ( non  accidentariumaut pntatitium  eltbellis  veltraditionibus  , ) 
cffectum  cujttsltbet  fibi  tndies  magis  magisctue  fxmtliarem  reddtderity  defe- 
ftus  ijtos  prowpte  fnpplebit  ,   (jrfimul  fententiam  no/fram  non  folumin 
complicatioribm  haut  difficulter  affeqnctur ,  verum  etiam  in  nonntiUisfor- 
fitan  ,  pro  tracfn u  m  ac  circumftantiarum  ratione  comprobaiit,  2{jc  enim 
cpinionetentss ,  feddiutinaexpcricntia  (hic  locorum  aliks  liberiori  ,  )  for- 
te  fatis  ( irt  tan  tttm )  confirmati ,  cjuicqttid  hsrum efl ,  fcrivfi.*yms.  Giude- 
ptusque \hinc. anprimc ,  quodin  recemtoribtts  qnoqne  verfitiffinorum  quo- 
rttndam  Vtrorum  Itbetlis  battd  p.wra  *  (ceuw  eandem  obfervstionem  in 
Cbimicis ,  <^4natov,<c:<Htque  Mathematuis  plurcs  incidere  poffe ,  novum 
nunc non  eft , )  *fimt!tter  relata  reperiantur :  ftquidem  afiks  nocentim  nil 
txtfttmamus  ,  qukm  ex  unica ,  tumultuaria  vel  accidentaria  annotatione y 
citra  repetitu  neccfifnritts  a  nimadverftones  ejr  circur^fiantiarum penfitatio* 
ncsquidpiam  (  dptrtic  nUtt qttifiad ttnivcrfxle )  concludere :  "*  cnm  m?i  fe- 
pe  unHofoid negotto /uccedere foleat qttod alteri  nulUtcnm^  aut  non 
ntft  pofl  ccmplures  repetttiones*    Scd  b&c  de  inflttuti  noftri 
ratione  bafifenvs  fufificiant* 


'"V 


A  3  /N- 


\&  j£#$#?£U?r  l£  $  $  #  $  $ 

*S  r^fc.  ^»  *V  r\4.        *h.        ^vl  «^,  *^  «^,  *  sl  *al  r^,  r\_  «-^ 

I  NTR  O  DV  CTIO. 

Uod  pei>  multa  Pharmaceutices  infti- 

tuta  mcdendique  confuetudines,  fuis  equidem  dc 
caufis  pedetentimfuperioribusfeculisinve&£,mo- 
dernonunc,  Germaniaequenoftrse  quamplurimis, 
prasfertim  incerioribus  tra&ibus  ampliushaud  ad- 
modum  conveniant,  adcoquidem  in  propaculo  eft» 
utquocidiana  Pia£ticorum,(easvci  ingraciisincer- 
dumobfcrvancium,  aucfubdu&iori  medendi  racione  nonrmllibidc- 
ciinancium,  )  exerapla,  cociesque  ha&enus  defuper  quaificas  incer- 
polacionesdiffufittsadducere>  planefic  fupervacaneum. 

Quodaucemneciftxlmmucaciones  fub'diverfis  pharmacopceia- 
rum,  difpenfatoriorum  ,  &c.  item  conftitutionum  caxarumve  ticu- 
lis  ac  variationibus  hinc  indc  ufque-dum  propofitae,  requificis  illis 
(  pnefertim nos, clicncesque  noftros incim  us  conccrnentibus , )  aded 
fatisfacianc ,  auc  coc  defideria  fufficienter  undiquaque  levenc,  fimi- 
iicer  profefto  diffiterinequimus  :  *  &  in  proclivi,  ni  odiofiffimum 
(adeoque  prxcer  infticucum  noftrum  )  foret  * ,  id  per  fpecialiomm 
quorundam  rccenfionem  &  collationem  oftendere. 

Breviter  proindefolum  &:generahoriquafi  in  re  liquida  pertra- 
datione,  (decaeteroingenueaccitra  cujuspiam  vellicationem)  im- 
pra:fentiarum  perquiremus  ,  numne  infuper  alia  quoque  acceflbria, 
cautelas  vci  compendia  dentur ,  quorum(  ad  pnedi&a  cxercitaciflimo- 
rum  Virorumconfilia)acceffu&obfcrvatione,  totumhocnegotiura 
cum  traditionibus  confuetudinibusque  fuis,  hodicrno  rerum  ftatui, 
quamplurium  diftri&uum  exigcntias  ac  fpecialioribusproximiusfub- 
terverfantiumconditionibus  ac  commodis  forfitan  adhuc  aliquanto 
inagis  atque  pcnicius  applicari ,  feu  ita  (  quoad  ejus  fieri  poflct , )  infor- 

mari 


AD  PHARMACIAM  INTR  OCUCTIO.  ? 
mari  queat ;  ut  { fs compendio  fingula  con  junctim  eloqui  voluerimus,) 
deinceps  nonfolis faltem  urbium  en.portorumque  aflfuentiU,  atit  ccnfinio- 
rummaritimorumquecommodtt  ztibtts ,  vet auiarum  tantttmopulentiis ,  di* 
ttorumve  crurnenis paffive  vefpondeat  \  fed  mnorum  qttoque  gcntium  oppi- 
dis  9  interioribm{pattciorurnque  hinc  coixmcrciorum  redituumque  }traxli- 
hut,  &gregariorum  facttltatibtu {  fuo  qnodvis  tngenere )  quadrct.  T^e por* 
fo  adhuc  dum  tot  anttqttiorum  ptacita >  modos  ac  medta ,  (  noflratibus  nunc 
oppido  tnconvenienttora  ,  )qtt.if pr,tfupponere  ,  aut  tenebrarum  ftpcrio- 
rn  avi  rekqui&s ,  *  ejr  qtta  amptttts  tune>  (  e  fimplici  quorundam  ajfenfu ,  vel 
irivalifcentepoflmedttmcomponendi  cacocthe,  nimtave  Cbymicorum  txbo- 
rumextenfione  )  nata funt ,  * '  prdterutlamneceffitatem  adhuc  dum  htnc  in- 
de  retincre  videatur  ;  aut  ex  adverfo  Exterorum  nunc  confttetudines  & 
topicaadfcrtayin  mediam  quoqtte  Gcrmaniam  ind.ffrenSer  >  (qttamvis  mo- 
rc  r/.orbovemttttisho^tequcfitfrequentt ,  \ftmnttntrodttcat  \  vel  correBio- 
nes  ( compluribus  equtdem  neceffiirid* , )  uttra  modttm  tamen  ,  &  ad 
nsinufffima  ,  quoque ,  non fine fruftranea  Uborum  fumptuumque  multipli. 
cxttinC)  &  ftpe  gmttarumperditione ,  tantopereextendaf, ficque  vel  ac- 
cidentartb tn  cattfi  fit ,  ttt  per  tottadioforttm ,  cariorum ,  ingratiorum^  (an- 

iuidtornm,infnmma,totfupervxca>icoriirn  coacervationem  ,  his  vcltllis 
\caufsinflttut  \m\  dccumbcntittrn  (altds  fatis  affliclorum  ,)  fortuna,  vel 
fjtxtum  amplitist)  atcrrem tfiltgantur;  ipfsve  curationcs  (magno  Medi- 
corum  opprobno  &  s.groterum  damno ,  }  haud  rarl  hinc  pretrahantur. 
*  Nc diit/que ptffivis  quorttmlthet  emptrtcorum  abttfibus  indtjftrenttr  adco 
pateat:  *  vcl  exotertcorum  pnvatos  felhm  redttus  nequicquam  augeat  , 
*attt prxconceptistftorum  opiniontb&s nimtum  favere  vel  inntti  deprehcn* 
dattir.  Sed  (  fub fatubrt  nonnullthique  taudainttter  ccepta  permtttatione , ) 
recentiornrn  potitss  ebfervatientbus ,  cultiori  methodo  contractiorique  Me* 
duattoni  tmpofierttm  aliquanto  intimiits  reffvndeat  :  fobrid  prttcrea ,  ne£ 
luxurtanti  Chimis,  Polychrefiorum  &  ettportflorum  fttfficientia  ,neftra- 
tium  demque  conflitutioni  ^ffccialioribttsqueeorum  {protcrritoriorumra- 
ttone  )  requtfitis ,  aet&teriorum  fufftriis ,  miferorum  neceffitaubm ,  profef- 
fionisque  noflrd  gratioftsftmis  premiffis  proximius ,  &  ita  adaptetur ,  ut 
tjuod  rei  caput  atque  fummaeft ,  fecuti  ?noderni,  &  immedtate  magis  hic 
tmplicitarum  perfonarum  {curantium  aut  turandarum)  majorem  ali- 

quanto 


3      AD  PHARMA  CIAM  INTRODUCTIO. 

quanto ,  quam  alrenigenarum  hic  confuetudinam  vel perfuafionum  rationem 
babitamfuiffe ,  indies  magis  magisque  compareat. 

Magna  cquidem  ea  func  poftulata :  nec  adeb  abfurdi  fumus ,  uc 
i/oca  unquam  perfc&e  confummari  poflc  credamus  tanrum  abeft  ut 
acccftbriis  hifce  cogitationibus  vel  obfervationibus  fimpliciccr  fic&: 
in  folidum  refponfuraputemus :  qui  probe  gnari  fumus  dcfukatorias 
vulgarium,  vel cerrenis  nimisadhxrentiumanimarum  variationis  feu 
circumcurfitationis,  &quomodocommuniterpartimeant,  qua  (vel 
cum  difpendio  burfae  fanicatisve)  icur;  partim  vero  falvatorem  fibi 
undeundequ^rant,  quiproconceptaopinionefeucitius,  feu  jucun* 
dius,  minuciorive  precio  curec,  auc  fe  curare  poflc  ftrenue  cancum 
rnentiatur.  *Nec  infruniram,  &c  anobismecipfisfaspeperpublica- 
tcsnoftroidiomacelibellos  Pra&icosacque  Chimicos,  (  egregio  ca- 
ricacis  zelo  Jfomencacam  Iicenciam*,  unquam  (  eciam  ubimaxime 
cavetur,  ^infolidum  ceflaturamfperamus.  Sufficietnobis ,  dumad 
cxhaurienduni  tot  requifitorum  ambitum  typus  hic  nofter  plenarie 
vixCuf&ciet,fialiquafaltem  e  refiduis  incommodahinc  nonnullibi  amplius 
impediantur  veldetruncentur ;  &  Medtcis dgrotisque tantum  altquot  emo- 
lumentorum  qusfitorum  manipuli  ulteritts  accrefcant:  vel fi tertim  quis- 
fiam  Q  uti  dies  diem  docet ,  &  qu<e  nofiro  nunc  quadrant  ,fequiori forfan jt- 
culo  haut  adeo  convenient ,  infiituta  cujuslibet  [publtco  bene  voicntis) 
cogitationum  cotlatione  perfecitus  aut  accommodatius quidpiam ,  pro  tem- 
porum  ac  traciuum  ratione  >  deinceps  eruat :  aut  tandem  (i  modo  (  ab  unx 
quidem parte  )  Incipientes folum  aliqui ,  (  in  vafia  tot  remedicrum  cenfluge^ 
hyperboltcaque  complurium  commendatione>  circapotiorum  aut  contracliori 
praxi  aptiorum  deleclum  perfrequenter  hafitantes ,  )  modum  hinc  qualtter 
£uuq\  faitem  invenertnt,qui  perEuporifta  Poiychrefia  debite  fecuriusve  ince- 
dere^vulgatiffimas  Secretorum  jactitationes  aut  venaturas{contemnerey 
*aut  UMyrotheciumquoddamprivatum ,  parvo  conftans ',  &  compendto- 
fum ,  ac  fufficientiffimum  tantifper  ordinare  * ,  aliisque  praterea  Eupraxias 
adminiculis  acliones  fua<s  fapiu*  notatis  diftricluum  ac  cltentum  circumfian- 
iits  aut  defideriis paulo penittus  applirare  queant :  fique  demum  {&ab  alte- 
raparte{  fectisfentientes ,  &  vulgartbtis  medtcandt  modis  confuetudinibus- 
qtte  mmtum  fere  adhuc  dum  nonmUibi  dantes ,  tnde  quavis  ratione  vi- 

deant, 


AD  PHARMACIAM  INTRODUCTIO.  3 
deant,  eam  nondum  ejp ,  attt  unquam  fuijfe  rerum  ac  tradttionum  Pharma- 
ceuticarum pcrfcciienem  ,  aut  abfolutam  quafi neceffitatem ,  ut  {Itcet  iflU 
haclenus autorttas pene  autbentica ,  ctim ficia tewpot is  pr^firiptioney  non- 
mtlhbi  y  prafirtim  ab  altcriusordinis  4'ttprcfcffionis  homimbus ,  fuerit  at- 
tributa)  immutari  tamcnintbt  cjuidptam,  velinterpo/ari  ,  detraht ,  aut 
C (p^wfiorum  quogf)  quadam  penitus  omitti  nequeanty  neve  debeant. 

Proindc  ,  (quo  opinioncm  noftram  aut  poftulata,  expcrientu 
diutinahaud  dcftituta,  proqualicunquepotiorum  adhuc  defiderio- 
rum  complementoquafi,  tantifper  profequamurQ  fiprimbcvaflaW* 
officina/;um ,  per  avorum  a/iquot  decurfus  congefiorum ,  authccipfoficulo, 
Qvariattonis  correclionisve  caufa)  Pharmacopoliis  ampliuspropofitorum% 
&  adhuc  dttm  tndcfinitorum  Jylva  ,  tantitm  pauca  quadam ,  at  tn  quavis 
c/affepotiora  efftcacioraque ,  quousqtte Itcet gratiora ,  rjr  vernacula,  aliasve 
parabt/iora fimplicia ,  Stmp/icibusfy  propinquiora  poljchrefla  feligerentur: 
fecundby  ft  {inter  hac)  Compofita  ,  (qua  revera  certos  in  affeclut  aut  cir* 
cumfiantias  neceffaria  vidcbuntury)  ut  numero  haudadeb  magna Junty  iti 
ferio  deinceps  fccundum  compendiofiores  nunc  ,  ejr  natura  artique  magii 
conformes  modos  atqttc  procejfus  ,  citra  confuetas  ambages  ejr  vanas  Jum- 
ptuttm profuftoncs prapararentur :  ac  tertib  ,  cuncia  hac  tolcrabiliori ,  quam 
baftenut pfjfivefaclum  efi ,  Taxa feu  precio  venundarentur:  fique  quart* 
demum  ifiamcdicaminum  ,  (proprie  diclcrumy  &  pro  curationis  decurfu 
revera  requifitorum^  Praparatio  ac  Dijpenfatio ,  eculatis  ipftus  medici ma- 
mbus\  ac  prafentaneapertraclationi  (  mforfttan  vulgaribus prtgnantiores 
ab utraqueparterationes alicubi obfient, )  injolidum rc/tnqueretur:  A  tquc 
adeo  in  paucis  tantum  hiscc  quacdam  immutatio ,  ("pnblico  tam  pro- 
ficua  quam  neccfiaria,^  Pro  cujuslibet  territorii  ratione  inftituere- 
tur  ;  Qaqueac  totanunc  dte  Theoretica  nofiray  imoipfa Jpecialis  Methodi 
medcndipracepta  [fubnovis  indies experimentis  ej? obfervationilusy]  in- 
terpolationinecdum finita  fimiltter  Jubjicimus  >  ejr  Politica  [  Pbarmaceu- 
ticis  illisfane  longe  confummatiores  ,  antiquiores  ,fanc7ioresque]  ccnfli- 
tutiones  tenpori  pub/icaque  fa/uti ,  fuperioribus  annU  immane  quantum 
cefferunt ,  amp/iusque  cedunt^)  Omnind  tiim  putamus ,  quod  paucis 
hifce  fic  transaclis ,  ( (imul  tamen  qua  Medicum  Chriftiano-Politicum 
decent ,  ejr  *b  alwfuftus ,  prtfcrtim  de  fugienda  morofttate ,  negligentia. 


io  AD  PHARMACIAM 

avaritia  ejr  jaclantia ,  tn fine  claudicante >  traduntur ,  obfier  v.xttsi)  To  - 
tum  hoc  negocium  cum  difficultatibusfuis,  (aSttuc  dum  per  quasvis 
conftitiuiones paflim  inerncndabilibus,)  infigne planefenfurum  fit  le- 
vamen:  quodque  per ifthoc medicandi  genus  qu.implurimis ,  (hu- 
juscemodi  accommodationis  perquam  ind igetuibus)  tra&ibus,  ple- 
risque  fimiluer  ac  pocioribus  Temporum  nunc  ,  ac  Clinicorum  re- 
quilitis  admodum  hmcfacisfieri  quear.  Nam  ,  (quo  potiora  faltem 
expendendaproponamus,)  principto agrot anttbw  {/nnotorta  hodte Rei 
pecttniari^  anguflta  actantum non  omntum  hinc pltto  quam  qttotidtanis qu&- 
relts,)  comptures  exccffiva  fupcrvacu<£(fe  expenfix  reducijic ,  feu  cemvendi- 
fieri  y  eademfc  fimul  ratione  permulii  Procrafit  tui  Mcdtcorum 

averfatores ,  (  qui  velfola  fumptuum  communtter  impfiidendorum  ,  aut 
angnfliorumfacultatum  caufia  ,  quidvis  inde  pattunr.tr  ;  tui  de  tmforii* 
pharmacopoU ,  vetuh.rumve  confilio  experiuntur  prjtfs  *  quam  Medicum 
[re  non  raro  demum  defperata^  adeant)  haut  infrcqmflter  magis  alitci 
ac  devinctripojfient.    Eximerentur porro  mtferi  tot  ac  tantorum  Amyflt- 
dum  iEmbammatum  >  Cucult&rumqueturgentiffimorum  aliorum^  (prjter 
ullam  neceffitatem)  ingratiorum  concurfiu  plmqttam  creditorio  ,  e  mmia 
prafcrtptionum  antiquiorttm  obfiervantta  ,  hodiefc  nonmtllibi  frequentk 
quemtdmodum  &fruflraneailU  Macerattone ,  qua per  curationem ,  (vul- 
gationbus  tantum  infuffictentiortbusque  formults  ac  modis  ,  ad  rentten- 
ttores  quofe  erraticos  ,  complicatieresqtte fikpe  nunc  ajfieci/ts  ,  ficundhm 
Praclicerttm  decreta ,  traclts,)  nequicquam  attentatam ,  paffimadkuc  dttm 
ebfervatur,  ejr  decumbenttbus  tot  naufeas  ,  averfiationes  ,  planclus^  aut 
plane  conditionata  (de  nongravando)  poflulata  exprtmit;  veladmodum 
%infuper  cattfit  eH  ,  ttt  Medicesmodopenitusnegl/gant ,  modo  re  demumde- 
fperata  vocent  >  aut  tumultuarie alternent)  vel  tn  cjtt&vis  Cimflonum  >  Chi- 
micafirorum  Ardelionumve conftliavenaliave  pharmica  ,  *  irno  nomiun- 
qttam  in  remediaplane  prohibtta  pracipitentur.  *  Pr<ecaverentur fic  per- 
rnuitiy  fidpe  fiun  fli  Pharmacopolioritm  errores  >  per  confiufionem  >  permu- 
tattonem>  aut  infujficicntem ,  inverfitmvet  attas  negl/gentiorem  remedio- 
rum prxparationem ,  (i?c>  non  folitm  Agrotorum fianttatem ,  fed  Medici  quo  • 
qtte fiamam  ut  plurimum  fimul  h  tut  perfuncJorie  ajfl/gentes.  Pracidere- 
tur  admodum  occafio  qttaEmpirtct \  {altas  minusplerisfyin  locis coerciti,) 


INTRODUCTIO.  n 
imprimk  autempolypragmones  Pharmacopo/a  ,  divulgatis  &  arreptisper 
'  vu/^arem  rccepttsmum  elegantioribm  ant  pr&feniiortbus  fiecificis  ,  pc/y- 
chrcflis  ,  ecrttmq tic  formuiis  vtl adhibendi  modis ,  (quafi patentiorem  ad~ 
huc  Jer/cfiram  naclt)  eo  elatius  ac  imprudentius ,  per  exiflimationis  noflr£ 
firagem,  adp/cbejorumplaufus  nummorumque captur ns  magismagisfcim- 
poflerum graffaripojfent ,  Pharmateuttci apparatus poffejforcs ,  Provijorcs, 
aut  (quique  tandem^)  Difpenfatores  ,  tot  fupcrvacancts  expenfis  atque  la- 
•  borwtu ,  (  quos  tadtum  tandem ,  negligentia  atqueconfujio ,  imononnun- 
quamdamnum  non  unum  fcclatnr^)  admodum fic  eximerentur>  Jpfi  tan- 
dem  Medici  mxgnam  anttqud  autoritatu  acUbcrtatkpartem  kincrecttpc- 
rarcnt  :  ncc  amplius  adeb  Difpcnfatoriorum  arbitrio  Jormulisfe  intbi  au- 
thentifatis  ,  (fape  non finemtdtis  curattonis  tncommodis)  alltgarentur  j  fed 
tdjingulariora  quoqttc  feu  feleciiora  qu&dam  (exa/iocapitepetitay  necexo- 
tcrtcorumprttjudiciis  ve/  abttfui  indtfferenter  expcncndaf)  campo  hiclongc 
liberiori  excttrrere  poffcnt.  Praterea  patentiffimam  nancifcerentur  viam 
ultcrius  w  comptiorcm  Mcthodum  >  convenientioresfy  remedtorum  mo- 
dos  inqmrendt  :  Proprtis  non  a/tcnis  ut  haclenus  oculis  viderent ;  ejrpro- 
priis  idqtte  fecurius  quam  a/ienis  mantbus  tranfigerent ,  quod  caput  reiinti- 
mtorisfo  PracJtces,  *&  (inprsparationefua)  indtcibt/ifepe  accejfbriorum 
proporttoui  vcl  traftatiom  (non  fine  dukits  indoclorum  aberratiombus) 
cxpofitum  efi.  *  Prjtcrcahant  adeo fic  (vu/gari  cxprobratione)  luerent^ 
tanquam  acceptum  aut patratum ,  quod  {  cttm  vix  obulos  aiiquot  indeba- 
buere, )  Pharmacopolia  abjumjerunt ,  autpeccarunt ,  Medicis  itidem  tum 
injonttbus,  Necopus  forctper-multis ,  doclijfimis  quoque ,  (^quod nonfine 
cordolio  fcribtmm, )  ut  cum  foflra  hodie  quafi  nulla  ve/  parctffima  ,  Jfi- 
pendia  vero  raro  (  qtto  anttqua  autoritatis  tantiim  quandam  quafi  um- 
bram  tueantur, )  Jufficicntia  Junt  \  de  privatis  interdum  quetis  cum  iis, 
qui  olim  pro  fcrvis ,  nunc  pro  dextra  habentur ,  indccenter  tranftgercnt\ 
aut  (  contra  propria  confiientid  tcfiimoniumy )  c  maledtfta  t!/a  Vromantta, 
luce/lum  quarere  ,  vel  quo  nihil  non  egiffc  vtdeantur ,  adhuc  inconve- 
nienttora  nonnul/tbi  traclare  ,  de  miffo  fanguine  quidptam prtdtccre ,  aut 
Jupervacaneis  vifitationtbus  femet  ejr  tgrotos  aggravare  cogerentur^ 
m forte  DoSypaterna  harcdttas^.ut  exoterica  retfamtltarisratioprojejfionit 
fufientaticnemlcvet,ejrs.  Qux  terciadifiercacionefufiuscxpcndemus* 

B  %  Sunc 


IZ  AD  PHARM.  INTRODUCTIO. 

Suntequidemnonnulla,  quae  nobis  quacficoquehiciioftro  com- 
pendio  opponi  queant  :  fed  lftis  feu  Exemplis ,  feu  minoris  mc- 
menti  inconvenienciis  ,  in  fpeciali  nunc  fingulorum  Poftulatorum 
pertra&ationcconvenientiusrefpondebimus.  De  c&tero  ,  quantumea 
Medicosquidem  concernunt ,  is  qtti  gratiofi  fattem  titulum  expendit ,  fie 
in  omnibtss  prompte  fe  gerit ,  geretfc  femper  ,  ne  diffentientes  quando- 
eunque  tandem  inveniant  y  de  quo  tnunoforfan  alterovecornmate.  {qus 
ma^no  numerovulgatisin  confuetudinibm  meritotaxavimus,)  jure  ejrcifa 
catummam  conqueri  po/fint.  Perfequamur  itaque  inftitutum  noftrum, 
&  quid  circa  fingula  hatienus  obfervaverimus  aut  opinemur >  m- 
genue  proponemus.  Hauriat  inde  fuo  vafe  quihbet ,  quantum 
placuerit,  autex  ufu  conditioni  Diftriftuiquc  fuo  forcputant;  nam 
uc  Theologi  (fed  alio  in  fenfu)  loquuntur: 

Confdia  fattem  funt  ,  ntn  Pr&cepta. 


<*2  C  o  >) 


t 


)  13  (  & 

$$$$       ;  ^^»^  ^i^» 

DISSERTATIO  I. 

De  Remcdiorum  Sele6tu  y  fele&orum  fufficiente 

PrarpatatioiiC,  ac  Myrothecn  contiactions 
>J?conftitutione. 

PAuIo  ante  notavimus  ,  quod  Materia  Medica, 
. -  narmacopoiiis ,  (pcr  invcctas  confuetu Jincs,  ac  toties  vanata 
Difpcnfatoria  )  hodiequc  injuncia  feu  piopoura  ,  indefinitis 
fcre  (upcrvacaneis ,  (ut  compendiose  loquamur,)  exundec :  exube- 
rantia  quoqueilla,  citraullum  reale commodum ,  quam  plurimain- 
eomnibJa  ,  comparantibus  fcilicet  fuperfluos  Jaborcs  Sc  expenfas> 
Medicisin  delc£tu  pcne  confufionem,  ^Egrotis,  (ccu  in  quosfaba 
tandem  cuditur,)  quo  expenfse  redeant ,  mercimoniaque  (qu.tlia 
qualia)  denuo  diftrahancur ,  damnum  non  unum  in  burfa  vel  fani- 
tatc  ,  prarterullam  neceflitatem  creet.  Advertimus  pra:terea  lllam 
{uperfluitatem  non  foliim  in  antiquiori  congerie ,  e  Gra^corum  Ara* 
bumque  commendacionibus ,  fubfequorum  credulitacc,  vel  nego- 
tiofitate,  Mcrcatorum  relationibus ,  Magnacum  affluenciis ,  Scc* 
naca  ;  vertim  eciam  in  plerisque  recencioribus  permutacionifeus> 
fubfticucionibus ,  corre&ionibus,  abbreviationibus  &:  aliis,  (excel- 
fivis  farpe  circaha^c)  cnriofitatibus  undiquaque  inveniri.  Notavi- 
mus  Smiliter,  quod  ejuscemodi  cumulus ,  cenlaudabilicer  alicubi 
decurtari  cceptuseft,  ica  penicusadhuc  prarcidi,  fique  verum  faceri 
volucrimus,duo,tria  velpluraadhuc  (m  mftru&iori  fciK  Pharmaco- 
polio)  Millia  il la ,  ad  Centenarium  forte  vel  unicum ,  auc  ad  finguto- 
rum  duodecimam  vigcfimamve  parcem  commodc  rcduci  poflinc> 
acjure  merico  (tanto  fubterverfancium  cmolumento)  debeanr. 

Dumautem  ifti  Contradioni  ftudemus  *  &  qui  per  pauciflima 
quidem,  atfele&ioraEuponfta,  (circumfpedlefolumexhibita,)  cu- 

B  5  rabile 


14  Vharm.  Difftrtatio  U 

rabile  quodvis  facillime  ,  6c  seque  feiiciter,  ac  per  pa/fivam  (  ia 
Pharmacopoliis  auc  formulis)  remediorum  conflugem  ,  profufos- 
que  alios  pro  more  modos  aut  abftrufiflima  nonnullorum  Secrera, 
curari  queac  oftendimus  ;  *neuciquam  hincPolychrcftorumempi- 
ricopenicus  abufui  pacrocinamur.  *  Nec  dumcet  ,  (in  eadem  Ap- 
propriacorum  vel  Symbolizantium  claflc)  Decades  ,  cancum  pro 
rheorecicis  nonnullis  (m  Mufeonacis)  compofirionum  legibus  con- 
quificas ,  autin  traiaciciarum  Formularum,  *  fefquipedaliumve  quo- 
rundamRecepcarumcomplemencum  imperacas  expungimus;*  uni- 
cum  falcem  aliquod  (Gmplex  auc compoficum,)  in  quovis  genere  fta- 
ruminacum  (eu  canonizacum  volumus  ;  una  quafi  fidclia  omnes 
parieces  dealbacuri:  Qui  pro  nocabiliorum  ( in  affe&ibus  ac  indivi- 
duis)  circumftanciarum  racione  ,  variacione  quadam  medicamen- 
torum  opusefle  oppido  fcimus :  ean*  ipfam  camen  in  pocioribus  ali- 
quoc  ,  (cicra  caCalogum  a  cergo  quoque  fcripcum)  nihilominus 
(quancum  quidem  hxc  rerum  nacuralium  obfcuricas  permictic,)  lar- 
gicerque inveniri,experiencia  diuturna  confirmaci  fcimus,  *Nam  qui 
pratcerca,  ad  negleclas  quoque  vel  indicibiles  iftorum  circumftancias, 
in  Mufeo  fe  ad  fuperfticionem  usque  excendic ;  vidcac ,  ne  cum  ad 
executionem  raciociniorum  veniendum  ,  &  imprimisabfencibus,mi- 
aus  notis,  delicatis  aut  cenerioribus  Medicinafaciendaeft,  cotafpe- 
culacionum  ftrues  in  Fraxi  collabacur ;  *  vel  ne  quidem  in  Myriade 
medica  minum  refpondencem  fufficienciam  inveniac. 

Sic  porro  >  dum  parabiliorum  nociorumque  cancum  SylJogen 
hicfiftimus,  Arcana  verfaciorum  neuciquam  hincpr^cipiranterclc- 
vamus ;  qui  hujuscemodi  (incipiencium  faltem  auc  hasfitanciura 
caufa)  SeJe&is,  alia  quoque  ipfimec  ,  pro  re  naca  dortti  nonnun- 
quam  fubfticuimus;  &:  adhuc  commodiora  ab  aliis,  pro  confuecu- 
dinis,  cxperiencia* ,  vel  locorum  ratione ,  fecundum  intencioncs 
noftras,  pari  libercace  nuncaucolim  furrogatafufpiciemus.  Schema 
fai tem  hic  proponitur,  cui  fccure  quidem  aliquis  tantisper  acquiefce- 
re  ,  hinc  inde  tamen  nihiJominus  quidpiarn  ,  prore  nata  ,  detra- 
hcre  vel  immucarepoccrir.  *Quanquamprofe£io  Secrecorum  fat&r 
fuperhabeat,  *quisquis  vulgatiora  quoque,  experientiaconfirmata, 

*  (pru- 


De  SeleBu  Remedtorum  w  genere.  ij 
(prudenter  tanrum  &  circumfpec"te7<j  privatim  exbibet.  Et  detecla 
tan  dem  ifta  Eleufina  facra ,  plerunque  poftmodum  idem  ,  aut seque 
notum,  faepedeceriusaucinfidum ,  (cum  divulgatione  famamacque 
fidem  perdens,)  vei  levem  falcem  Procefsils  variacionem ,  (fub  fun- 
damencali  nihilominus  conveniencia)  oftendunt. 

Dec^cerofingula,  quae  noftrx  nuncconfiderationis  funt,  bona 
fide  perpendemus :  non  per  conjecluras ,  verum  ccnk  circa  quxvis 
experienna  :  Iiberetamen  inRepubL  libera  fed  ingenue  &:  citra 
cujuspiam  traduchonem.  *  Atque  hinc  nec  Autorum  nomen  libel- 
losquefpeciarim  allcgabimus :  *ne  (icubi  horum  quidpi3m ,  (  utiho- 
nunesfumus,)  minus  propoliconoftro  commodum ,  vel  ex  adverfo 
prx  aliis  aptius  vifum  fuerit ,  hie  (more  nunc  perrrequenti  )  lau- 
darealios  quo  fimihccriaudcnuir;  lliic  vero  concencjones  &:  laureo- 
lamveiemuftaceoquzrerevKkamur:  aburroque  profeclo  aiienifti- 
pii.  Quiparum  in  aucorum  ledionc  verfatus  fuerit,  fencenriam  no- 
ftram&:  quo  (cum  veniar  camen  honorisquc  perpetui  praefutione,) 
collimemus ,  haud  dirficulteraiTequetur,. 

Ut  icaque  propoficum  nobis  luftrum  ,  a  generalioribus  ad  fpe- 
cialia  rite  pergences  ,  perfequamur  :  cui  bono  primiim  tot  Bxoticat 
quoriimaequipoHentia  (  ni  validiorafarpe, )  patfim  nobis  pra?  fonbus 
nafcuncur  ;  viribus  incegris  faciiique  precio  ubivis  habcnda  ;  artis 
infupec  beneficio  ,  ( iicubi  heterogenei  quidinibi  ,  vel  vis  difperia 
repericur, )  diverfimode  depuranda ,  exaltanda ,  concentranda.  Tot 
porro  peregrrni  bujus  generis ,  nomineten  js  falcem  noca  >  in  rei  verd 
vcricaccquamvisorbcprobc  perluftrato ,  *adhucduminccrta ,  pro- 
fupiam  mvjncita  ,  fufpe&d  ,  mangoniis  diverfimode,  ncc  raro  fitu 
fenrinnqueeorrupra,  *&c.  quibtisumen  fumptusatque  fanitas  ,  im- 
primisditiorum ,  (ita  volentium,)  aut  per  nonnullorum  oftentacia- 
nem ,  indies  (necimpune  femper)  exponuntur» 

Sunt  equidem  aliquot  ,  v.  g„  Purgantia  qiKedam  ( rarione  foli 
mitiora ,  vel  refpeclu moiis commodiora; }  Arjmatua nonmilla,  (nunc 
alias  vulgaciflima, &quafi  culinaria,  )  aliqn*  infupcr  (re  effeciucjue } 
Jingularta ,  qu&  fuum  (in  concracliori  quoque  Praxi)  locum  mericd, 
fed  cicra  confuetam  ha&enus  dilapidacionem ,  tuentur*  Et  qui  nuper 


16*  Tbarm.  Dijfertatio  /. 

innniverfum  omnibwdome/lica  fuafub/lituere  conatifunt,  ingemipotius 

acumen  aut  conjecluras  ,  quam  feriam  experientiam  (racJfcam  often^ 

dtrunt. 

Quse  vero  prsetcrea  feu  fuperioribus  feculis  exterorum  excm- 
plum ,  aut  meliorum  defe&us ,  feu  fequioribus  hisce  nimia  quorun- 
uamcuriofitas  ,  credulitas  ,  peregrinitaris  ftudium,  Chimia  neglc- 
£tus,  &c.  fuperinduxit ,  &  incircumcifo  quoque  fele&u  adhuc  dum 
fcrvat ;  nx  longe  convenicntiiis  rcgionibus  autoribusquc  fuis,  aut 
Do&orummufeisrelinquerentur,  quam  publicisftanm  autimpofte- 
rum  dcftinarentur  ufibus. 

*  Sicin^ra*f0/^»j»hodicque  (per  quotidianos  experimcnto* 
rumacceflus)  infinitocumulo  ,  cui  bono  totfub  uno  generejymboli* 
z>antia *  ?  cum  pauca  vel inter  aliquot  imbellia  unicum  alterumve  ge- 
nerofiibfufficeret :  *  Tothactempeftate  fere  exoleta^  *  quamvis  vi- 
ribus  quibusdam  hautadeo  deftituta  :  *totplane  ( infuaclafle,)  in- 
efficacia ,  vel  modernarum  nonnunquam  ( indiverfis  affe&ibus)  cir- 
cumftantiarum  refpe&u  nimis  imbecillia  :  *  tot  odorc,  faporemo- 
leve  praeter  xevnabominabilia  :  *  tot  ja&ata Specificaejrplanejingularta', 
notiftimis  tamen  ,  cum  ad  exarrienventumeft,  cedcntia  ;  *  totcu- 
riofiorum  vel  pr&judiciis  occtipatorum  minutta  :  *  ejusdem  fimpli- 
cistres,  quatuor,  quinque  fpeciesfupervacaneas ;  vel  colore  tantum 
figuraveextus ,  intusparum  aut  nihil  differentes:  ejusnem  fimplicis 
fi ngulseparres  ,  (folia,  flores ,  femina,  radices,  &rc*)  fub  fpecie  ac 
fpe  parilis  effe£tus ,  qui  tamen  fa:pe  diverfiflimus  eft ,  aut  penitus  con- 
trarius  :  *  rot  exiccata  ,  quorum  vires  rccentibus  tantum  con- 
ftant ,  &c  * 

*Etquo  utriusquc  generis  Prseparata,  (  vulgofpeciofias  quara 
verius  fic  difta  ,  &:  pridem  ab  aliis  ex  parte  fatis  tradu&a )  firniliter 
cxcutiamus:  *  cui  bono  adhucdum  hinc  indefervantur ,  &  afcien- 
tibus  etiam  ,  faltem  confuerudinis  complenda?  caufa  nonnunquam 
imperanturtot^/*,  nutrita,  ufta ,  tofta,  cocJa ,  macerata  ?  *  quaemi- 
tiflima  innoxiaque  vulgus  quoque  novit ;  qusc  per  fe  &:  nil  pafla ,  fatis 
efficaciadeprehenduntur  i:*rper.lftasautemvexationesvircsmagnam 
partcmcxuunt;  autfiquidpiamfueritreliqui,  (  utiquibusdamdene- 


De  Selectu  Remediorum  in  generel  x  7 

gari  nequic,)  ufitatioribus  camen  hodie  ,  gratioribus,  pr^fentiori- 
busquemeritb  cedunt*  :  quae  fcvera^r  infufiones  exhaufta  poriori 
parte  ,[olumdebtlitantury  *aut  fimplici  idXtempulverifatione ,  velmucu 
laginis cujmdam agglutinatione  fuperfcietenus ,  aucnil  minusqiiamcor- 
fjguntur  :*  quxper  Infolaticnes£tu(ii&debilitetitur  ;  *  vclper  Infocca- 
tiones  acceftbriis  (extempore  plerunque  commodius  adjiciendis,) 
nequicquam  obruuntur,  &c. 

Oftracoderma,  Marina  ,  aliaque  his  affinia  ,  [communiflime 
Prarcipitancia,  ideft  abforbendo  vel  invercendo  diverfimode,  quafi 
mechaniceconfcrentia]  Frtparata,  equidemfuntpraeftantifsima;  &: 
quicquid  fuperioribus  annis  nimiiim  chimici  jadicarinc,  *  cunchs  ho- 
rum  [plumofis  eciam  ,  fquammeis ,  butyraceis,  aliisque  folubiliori- 
bus]  MagifteriiscvidencerinfuogenereprcpoIIenc:  *fanecompIu- 
rium  morborum  caufas  paulb  penitius  cxigentibus  ,  *  &c  diverfam 
iftorumfolubilitatem  ,  folutorumque  diverfos  fimiliter  fapores*ac- 
tendencibus ,  fub  accuraciori  mechodo,  *  privacaque  prarfercimdif- 
penfacione*,  force  quarram  indicacionem  parcem  compendiofe  ex- 
plenc :  non  camen  procinus  numerosa  illa  officinarum  ferie.  Suffi- 
ciuntperpaucaqusedam,  &omifsis  preciofioribus ,  parabiliora:  fivc 
folitaria  dencur  j  five  Cinnabarinis ,  Antimonialibus ,  Martialibus, 
Opiatis ,  &c.  exalcaca.  Prodigas  cum  aquis  deftillatis  Ixvigationes 
[nam  quod  demarmore  fenfim  accedic ,  parum  &c  innoxium  eft,] 
aliinotarunt.  *  Cui  verb  fubtilior  pulverifatio  non  fatisfacit ,  Elu- 
triatio  ,  (Metallicorum  inftarcum  aquafimpliciinftituta  )  ctnerio- 
res particulas ,  [quas alii e  conchis  radendo  qu#runc,] facilius  prarfta- 
bir.  *  Calcinationes  horum  ,  uc  &  lapidoforum  duriorumque  fofsi- 
lium,  (uc  plurimumdcftructoriae;)  Terrarum  pratereaacMinera- 
lium  quorundam  vulgares  feu  deprasdacorias  Lotiones  alias  pridem 
hinc,  (fed  hodic  dum*cicraconftancem  fequiorum  obfervanciam) 
*funt  expun&ar,  *  Ec  quamvis  calium  infuccacio  non  incoufukum 
hodie  (pro  Extra&orumficexficcatione  &pulvcrifationc)  ficinven- 
tum :  cum  tamen  in  aliis  molem ,  in  aliis  colorem  cum  fapore  mutet, 
&  acceflbria  alicubi  facilius  fuperaddantur ,  alicubi  incerponancur, 
*concra&ior  apparacus  iftis  paricer  in  cancum  carerepocerit,  *  Nec 

C  ipfas 


l8  Pbarm.  Dijfertatio  l 

ipfe  (cumaffinibus  fuis)  GemmJt,  cur  huc  cantis  impenfis  trahantur, 
videmus:  nonquidemobPorphyrii  acceflum ,  *aut  (evitabilefane) 
jeris  inter  tundendum  confortium  ;  *  vel  ob  adulterium  falfationes- 
que>  *autinfolubilitacem:  (cchimicis  obfervationibus  ad  ftomachi 
liquationem  tra&am, )  *  fed  quia  parabilioribus,  c.  g.  Coralliis,  Con- 
chis ,  Tcrra  Sigillata ,  Succino ,  Cervinis ,  Martialibus ,  Opiacis,&c. 
idem  quod  cariora  illa  fpondenc ,  fecurius  efficimus, 

In  Comphfitis  eadem  ,  ni  major  fere  deprehendicur  exundancia 
permultis  adhucdum  inconvenientiis  hincinde  complic^ta  :  feu  ea 
fpedamus,  quxjtmplicibrts  acceduntpropius  >  &iis  vel  refolutis  velex- 
altatis  parantur :  feualterum  iftorum  genus ,  revera  Compofitis  ,  ( i.  c. 
invicem  commixtis,)  ac  (xpc  Decompojitis  conftans.  Epriorum  nu- 
mero,  quidni  deinceps  undiquaque  deleantur  omniaprincipio,  qua* 
c  prsedidtisfupervacaneis,  asquivalentibus,  incertis,  imbellibus,&c. 
quamvis  legitimo  alias  procelTu,  inconfiderate  camen  ,  (Taltem  ne 
vafculorum  &c  variationum  finis  fit, )  numerofiffimeque  confiunt  auc 
proponuntur  ?  *  Ec  quidni  coquc  magis  faceffanthinc"*,  quac  (nu- 
merofius  adhuc,)  ob  folam  peculiaris  cujusdam  fubtilitatis,  gratiae 
vel  efficacise  perfuafionem  ,  e  fimplicibus  alias  haut  inutilibus ,  prx- 
poftere  nihilominus ,  taediofiffime,  fumtuofiffime,  citra  debitam 
principiorum  seftimationem ,  aut  priviam  fingulorum  experientiam, 
velnecefsitatemquandam,  feu  prideminter  notorios  Chimicorum 
nonnullorum  exceffus  fi&afunt* ,  feu  hodicquc.  nonnullibi  fingun- 
tur  ?  *  eftedtu  poftmodum  naturae  prsedeftjnadonique  fimplicis  re* 
luctanre"*,  velineundcm  fcoptimcum  vulgatifsimis  quibusquc  tan- 
dem  >  *  (ceu  nr.nifeftifsimahabemusin  Antimoniaiibus,  Mercuria- 
libus,  Solanbus,  &c.  exemf>ia,)  *recidente*>  aut  prxrer  remcare 
fatis,  (inu  r  roteuporiftaj  redimendo;  *nec  tanto,  ne^novo. 

Sic  porro  in  altero  fcecundiorique  ( toanifc^fasfc.)  compofitorum 
feucommtxtorumgenere ,  cui bono  tanta  eorum feties ,  quas  licetgenui- 
iiiscompofitionis  le^ibus  conformiavide&ntur  ,  *redundant  tamen 
^quipoilencliim  fimp!  ctorum  familiariorumque  refpe£hi  ?  *  Ceu 
puraputafimi  lu:ia,  vihaquoquenilpafia  >  vrl  rnediocnter  ialtcmad 
famoris  Chnnias  uucium  prseparata ,  indefnntis ,  (  utut  pompofis) 


De  Seleclu  Remedierum  in  genere.  1 9 

hujus  generis'  compofitis  longifsime  praftare,  &  in  ejufcemodi  mix- 
turis ,  *urplurimum  unicum  faltem  aut  duo  ,  percepra:  operationis 
fundamenrumfuftinere  ,  *idecque  folirarie  quoquedata  idem  farpe- 
numero  efficere,  reliqua\ero  pioforma  faltcm  fuperaddi,  pafsive 
cernioius.  *  Cutbono  toc  corrpofitiones  nc7u  ejr  in promptu  conttnue 
feriantur  9  quayoiige  confultius ,  \k  magno  fumptuum  ,  laborum 
vasculorumquccon  pendio,  fccundum  diverfam  cirCurnftantiarnni 
rationem  ex  temporc  conficienr?  *  Cui  bonotot  ejwc/em  p/ane/t  c  ei, 
tonfipcntiit  ,  intentionis  ejr  ejfecins  remcdia  ,  titulo  faltem ,  velautoris 
nomine,  autparumperfolum  variatp  ingredientium  ordine  velpon- 
dere,  aucvili  quodam  fupci  vacancoque  acceflbrio  inter  fe  differen- 
tia  ?  quo  fciliccttot  Apople&icis,  tot Sticticis ,  &c.  in  eadem  offici- 
naproftantibus,  eainftru&ior  videatur.  *  Cui  bono  hodiequerepo- 
nuntur  auc  proponuntur  tot  ingrati(fim&  MtjcelU  ?  *  Sapore  odorc- 
queconfufaneo  &:  naufenbundo,  *  imprimisautcmabominabilimo- 
le  (prxtcrcmncmneceffitacem)  aliaslanguentem  ftomachumam- 
plius  moleftantes ,  &:  in  lufta  f«a  naturam  perturbantes.  *  Sunt  equi- 
dem  in  fele&ioribusquoque  Tindhirae ,  Spiritus,  Salia,  &c#  adverfi 
quidolentia  velfapientia  :  Verum  cxiguas  horum  dofcs  facile  com- 
mendac  infuper  domefticum  vehiculum  ;  in  quo  profcclo  libentius 
aflumuntur  guttx  quscdam ,  quam  ignoti  liquaminis  (  dcfides  farpe  ) 
cyathi.  EcfiDeco&is  vcllnfufisomninononnunquamopuseft,  *uci 
pro  certis  incerdum  circumftantiis  in  pcttoralibus  Sc  vulnerariis 
dilutiota  hxc  concra&ioribus  dofibus  commodiora  deprehendun- 
tur,)*ficquoquefegerit  cxcrcitatus,  &nonfoIum  nominis  adfcri- 
pticiiqut  eftectus,  fed  etiam  odoris,faporis,  ponderis  ,colorisque  fuo- 
rum  fimplicium  probegnarusMedicus;  *ne  per  inconfideracammi- 
nus  convenienciumconfarcinarionem*,remedium  ipfa  segritudine 
moleftiusproveniat.*  Qui  veroadhucdumalicubi,  feufimplicitate, 
feu  mifochimicorum  aut  Galenifmum  quafiquendamdata  operaaf- 
feflantium  perfuafione  ducti ,  mifcellas  qualesquales  lubentius,  quam 
comptioremquandammedicinam,  (  venenumchimicum  veriti)  fu- 
munt,  iis ,  doncc  frugibus  repertis  glandes  faftidire  incipianc,  hxc 
&  fcquentia  tantisper  icripta  nolumus.  *  Nam  fummacim ,  omnia 

C  2  hinc 


i 


lQ  Pharm.  Dijfertatio  7. 

hincmerirodelenda,  aliterve  complenda  putamiis  ,  qua?  vel  nulla 
velexigua  ingrediencium  proportione,  genuinorumve  componendi 
praeceptorum  ratione  habita,  ccelum  terra:,  frigidacalidis,  bumen- 
tiaficcis,  ftnngentiaaperientibus  atque  purgantibus,  aperitiva  ob- 
ftruentibus ,  incerta  vel  imbellia  (fpecifici  f#pe||l  raritatis  titulo) 
probatis  &:  praefencaneis ,  culinaria  medicamencofo ,  fera  draftica- 
que  (pari  vel  liberaliori  nonnunquam  pondere)  debilibus  atquc 
benigns,  preciofa  viliflimis  >  durabilia  horariis ,  &  brevifatifcen- 
tibus ,  vcl  corruptionem  fuam  fentientibus ,  amariflima  dulcibus, 
fapores  &:  odores  nequicquam  vitiantia  guftui  olfa&uique  gratis> 
&c/  citra  folidam  quandam  (iicet  alicubi  fictam)  rationem  ,  *  &c 
citra  neceflitatem  aliquam,  (farpenumero  non  fine  tacita  vel  mani- 
fefta  quoque  repugnantia  )  invicem  commixta  hodieque  perfre- 
quenter  oftendunt  :  *  fivepermanus  haftenus  tradita  ,  &obuten- 
tium  confuetudinem  tantum  non  quafi  naturalifata  fucrint :  fivc 
paffim  adhuc  dum  immutationis,  corre&ionis ,  variationisvetitulo 
e  recennonbus  anale&is  fupcraddita  vel  fubftituta. 

Atque  quo  gcneratim  fic  hucusque  recenfita  magis  illuftrentur, 
fingulas  potiorum  Remediorum  formulas  fimiliter,  annexa  breviter  (ie-„ 
tentionis  hic  vel  manumiflionis  caufa,)  una  alcerave  fimul  (epro- 
priisobfervationibus)notaperfequemur« 

*  Quod  itaque incer  ficca ,  principio  Fectdas  concernit ;  eas  equi.- 
dem  haut  exiget  apparatus  contra&ior.  *  Non  quod  in  univerfum 
omnes  fimpliciterfinteffcetse:  *  (nam  acriorum  radicumfuse,  fuper- 
ftites  quasdam  vires  experienti  monftrant :)  *fed  quia  aliquae  quidem 
jufto  fuht  curiofiores ;  plerarumque  vero  loco  prxfentiora  ,  ( (ique 
dirfufam  iftarum  molem  fpedes,^  commodiora  dantar  Succeda- 
nea:  *&fi  pr&cife  quidpiam  hujus  fortis  vegetabilium  requirere- 
tur,  *  fimplex  mitiorum  Pulvisefficacior ,  acriorum  vero  (necefla- 
riopriushincparum  alternandorum,)  parabilioreft,* 

Ita  nee  {JHagijferia  vegetabilium  nenrejinofa  neceflicas  qusedam 
hic  requirit.  Simplicibus  fane  fuis  ut  plurimum  infcriora  ,  mole 
nihilominus  dilfufitfima  ,  nec  fi  cum  Alumine  prsecipitata  fuerinr> 
(ceuahbi  nocavimus)  *rerraecjus  aded  expertia  deprehenduntur. 


De  Seleffu  Remediorum  ingenere.  21 
*  Refi/joforummtem  >  e  flxioribus  (Purgantibus  vel  etiam  Alteran- 
tibus  convenientioribu^)  fimplicitcr  faltem  paratorum  unum  aite- 
rumve  fufficier.  *  Nam  qui  pro  mnjori  Magifterii  copiaSpivitui  vini  fal 
vel  oleum  Tartari  addiderit,  magnam  partcm  aut  totum  difper- 
det,  *  etiam  cum  Acidisinftitutapoftmodum  prascipiratione.  "*  Mo- 
dus  exhibendi  norus  t  &  in  ficciori  forma  competenribus  cquidem 
prius  probe  dilatanda  funt :  in  ardenti  vero  fpiritu  (mftar  Eilentise) 
rite  diilbluca  dataque  Purgantia ,  fcre  duploplidsopcrantur.  Ex  Aroma- 
ticis  autem  con(imilibu>sq2  vol&tilioribtts  ,  (plerumque  parce  fatis ,  nec 
citragummc^fubtiIiorisvepai't!sclutriationcm)*coIIccT:aejuscemo- 
di  Magifteria  refinofa ,  quidni  curiofioribus  (fpirituofa  calium  vel  (ul- 
phureaparce,  fiquidem  omnino  opus  fucric,  concenti,  hincremit- 
temus  ?  * 

*  Et  cui  bono  cuncta  Animatorum  Marinorumque  LMagifteria\* 
Vulgaria  fanc,  peroleum  Tartari  prxcipitata ,  quamvis  non  quidem 
in  Acidis,  in  urinofiscamcn  Spiriribus  *  quadantenus  iterum  fintfo- 
lubilia-,  &quamvis  fcuob  folventisac  pr^cipitantis  combinationem, 
(utin  Metalbcis  nonnullis,)  feuob  fingularcm,  nec  vulgaribusfolu- 
tionibus  comparandam  ftomachi  liquationem  nativx  virtutis  quid- 
piam  exeranr,&:  praccipui  quasfitam  mibi  diaphorefin  vel  diurefin  ali- 
qualiter  adhuc  moliantur  ;  nihilominus  fuorum  *  fimpbcium  vires 
maximam  partem  neutiquam  attingunt  ,  *  cantum  abeft  ,  ut  alia 
parabiliora  polychrefta  kiperenr.  *  N/trofa  Animatorum  nonnul- 
lorum  (per  abftrAciionem)  fpeciofibra  ,  dcin  febonafunt;  *Dapho- 
retica  urplurimum,  veletiam  (prombjecliratione)  Diuretica:  levif- 
fima  tamen  &c  ingentis  moli*:  utcontrachorcs.aequipollences  vel  prae- 
vaientcs  dofes  infra ,  in  originalibus  fuis ,  aliisque  prafentioribus 
quivisfacileinveniat,  *  (ni  force  pro  infantibus  unum  ,  ad  granula- 
res  dofes ,  vel  in  emulfionum  iimiles  Liquores  fervare  placuerir,)  *Se* 
cretioratandem  pleraquc  iicet  perdiverfa  mcnftrua  modosquc  varie 
fplendeant,  * promptiusvc  liquefcants  crudorum  ramen  fuorumfimpli- 
cium  invertendi  vel  abforbendi  vim  nullatenus  actingunt  :  quoi 
autem  in  fui  generis  aheratione ,  adftrictionc,  decerfione  ,  vel  re- 
folucione,  (per  acceflbiiorum  combinarionem  ica  difpofita  vel 

C  3 


12  \Pharm,  Dijjertatio  I. 

forcificaca,)  prasftanc;  id  forfiran  confulrius  Tin&urarum  vcl  Eflen- 
tiarumforma  habebicur;  citratantam  pulverum  multiplicacionem; 
*  quandoquidem  alias  compkiribus  fapor  praecer  neceflitatem  adver- 
fior,  5c  vix  declinabilis  (vei  in  futuro  tandem  )  hincexurgit:  e.gr. 
Magifteriisplumofisvitriolacis,  ingrace  ftipticus;  *  Solutiombuscum 
fpiritu  a:ruginis  fimplici  vel  fulphurato  ,  femivenereus.  Ut  tacea- 
mus  per  vuIgatiftimosProcefTusut  plurimum  foluco  prsecipitatoque 
fimplici,  Contraria  planenatura:  ac  pr#deftinationi  ejusinconfide- 
rate  affricari :  *  v.g,  Diaphoretico  adftringentes  particulas,  ftringen- 
do  roborantibus  aperiences ,  &c.  * 

*  Cui  bono  tandem  tot  Mineralium  ac  Metallicomm  magi/leria; 
*imprimisautem  totactantse  comm  Fariattones?  *  Licetenim  ufita- 
tiorummenftruorum  fuba&ionibus  minus  in  fuogenerefubje&a  vi- 
deantur ;  *  &  varias  folum  ,  fopeque  mirandas  mutationes  indc 
fubeant,*  quo  permukorum  prsefentaneus  ,  cum  exigua  fimul  ju- 
cundaque  dofi ,  oboritur  erTedus :  Is  ipfe  tamen  paulo  hic  verfatio- 
ribtis  etiamin  pauciflimis ,  *  ad  fummum  forfican  quinque  vel  fex 
hujusgenerisPuIveribus,  *affinibusque  prajcipicacis,  Crocis,calci- 
bus,&c.  (fimpliciflime  tantum  praepararis,)  repericurlargicer  :*nec 
opus  eft  ,  uc  ejuscemodi  produ&a  ,  eorumque  #que  ac  coc  Florum 
Sublimatorumque  variationes,  *  ut  plurimiim  ab  antiquiorum  Mo- 
nachorumaliorumve  DeftiUatorumorcotaciterevocacas,  velparum 
faltem ,  (mter  fruftraneas  faepe  numero  ambages ,  interpolatx,  aliove 
folum  nomine ,  titulo  coloreque  (maximam  partemadfcititio,)  vefti- 
tac ,  velexotericis  tancum  circumftantiis  differentes,  intus  ver6  pe- 
nicus  coincidentes ,  tot  laboribusatque  impenfis  fic  coacerventur, 
aut  ( inftrudiorifc.inde)  Pharmacopolio,  nonfinemaximanoftro- 
rum,  prxfertim  Tyronum  ,  falias  nil  nifi  fecreta  hodie  conquiren- 
tium,)  confufione,  ftacim  obtrudancur, 

*Cui  bonocanca  Salivmvegetabiliumjixorumkrks*,  eciam  Ad- 
ftringentium,  RefrigeranciiHn  ,  Aromaticorum ,  aliorumquc  (pro- 
fedto  hic  inepciorum)  provencu  nonnullibi  au£ta.  Produdionis  mo- 
dum,  (exeftencialibus,)  equidem  infuoprecio,  donec  ignis  natura 
clariiis  detegatur,  cancifper  relinquimus :  *  &  mulcaincer  fe  non  fo- 

lum 


De  Selcclu  Remediorum  in  genere.  15 

liimcopia,  coagulo,  figuracione,  verum  etiameffe&uquadantcnus 
hincdifferunt.  *  Requifita  tamen  Alcalium  adaptatio  vel  prasdefti- 
natio*nihilominus  ulrraduo  diaphorerica&  diuretica,*  (  prasfcrtim 
ineaNitri,  edvariefacilequedifponendiparabilitate)  *vix  acnevix 
qtiidemrequirit.*  Ceualias  laborum  minusprodigifolitariecuidam 
*  Catho/ico,  e  fymbolizantibusaliquotaperitivisacfudoriferis  jun&im 
confe&o ,  xque  feliciter  acquiefcunt.  *  Porro  vero  >  qui  hoccc  rc- 
mediigenus  (fecundum  enchirifes,  aliis  ha&enus  fufficienter  tradi- 
tas,  paratum,  *fimpiiciterfic  >  &  citrarepetitttsfufiones* ,  (reverade- 
prxdatorias,  )  affervare  voluerir ,  haud  inconfulte  forfan  (ob  varios 
indicationum  fcopos,)  feccrit.  *  Nectamen,  qui  ad  liquabilitatem 
eo  magis  impedicndam  ,  *  fulphuris  pulverifati  v.g.  cochleariaali- 
quotflagrantibus  herbis  infpergit  potius ,  quamfuper  fal  jamconfe- 
ftum  comburit  *  ,  haud  protinus  Diaphoreticam  talium  vim  ,  (ceu 
alibiquoque  monuimus,  )pervertet :  *  quam vis  fal  oppido  hincali- 
quantumligacumvelalteracum  *adeoque  (locolixivialisfaporis)  po- 
tiusamarafcens ,  admixtosquefalis  Armoniaciflores  (fecusacpurum 
Alcali  facit,)  perferens  cxeat.  *  Qui  deniquefpecialius ,  in  ccrtas 
circumftantias ,  Alcaii  fuum  per [enfibiliora  additamenta  determinare 
intendet,*per  noseqtiidem,  (v.g.)aliquod,  magisDiaphoreticum,* 
T^itrafpiritu  vel  (profc&o  hicinnocenti)  Aquaforti,  pro  morefatu- 
rare  poterir.  *  Nec  tamen  nitrofum  hoc  coagulum  *  indicationibus, 
pure  lixiviofum  fal  potius  exigentibus ,  femper  convcnit;  *  nec  ex 
adverfo  cum  nonnullis,  (  Regenerationes  T^itn tradentibus,)  com- 
munis  Nicri  locofimpliciter  x ftimari  poteft ;  aliud  vel  folis  vafis  ftan- 
neis ,  (  fi  diverfus operandi  in  medicina  modus deforet,)  teftantibus, 
inter  exbalandum  enormiter hinc  {ab ufualivero  Niiro  neutiquam)  deni- 
grath.  *N)htlommusfacilior  prasfentiorqueeft  hujuscemodi  ligatio 
feu  facuratio  ,  quam  qua?  (Oxyfalis  draphoretici  cujusdam  cxenaplo) 
cum  Aceto deftlllato  confir.  *  Uti  fi  ( pro  diurefi  quoque)  fimilem, 
falis  alicujus  &  Aceti  dcftillati  combinationem  quis  quasrit ,  folus  cerras 
foliata!  liquor  ,  (alias  polychreftus,)  inftaromnium  largiter  fatis- 
facit  *  Saturatio  vero  curn  Salis  fpiritu  ,  nonnullis  eodem  fine  infti- 
tuta ,  inter  cot  acceptiora  Diurecica  profe&d  nil  fingulare ,  *  &  fali- 

nam 


*4  Pharm.  Differtatio  /. 

namfolummaflampromic  ,  quovis  culinario*  (ceu  etiamde  fpiri- 
tus  falis  Ammoniaci  ,  cum  faieTarcari  deftdlati  refiduo  alibi  nota- 
vimus.*_)*  acriorem.  L^/£rf/ideniquequoddam(eorfim  (akerationis 
ac  rcborationis  caufa)-  *  per  Vttriolt  fpiritttm  >  fed  copiose,  *(netan- 
tiim  Tartari  Vitriolaci  fimile  quid  exeac^  * affufum  aciduktttm>  *in 
concra£hori  hocadparatu  vel  folum  Nitrum  vitriolatum  noftrum  fup- 
piebjt:  *autextemporaneaquafinonnullorum*necinefficax  Mixtu- 
raalteransy  qusefaie  quodam  diaphoretico ,  v.gr.  abfinchii,  cardui- 
benedicti  &c.  in  Aqua  deftiilaca  fbluco  ,  *  &  fpiritus  Vicrioli  £  q> 
«xafperato  conftac* 

*  Nec  Ejfentialia  porro  vegetabilium  falia  *  (Yuperioribus  annis 
fatishyperbolice  depra?dicata,)*ulla  requiricnecefliras.  *  Nitriformi- 
bus  fane ,  non  quidem ,  (fi  rite ,  quamvis  csediofiiis ,  ex  uno  pluribus  ve 
fymbolizantibus  fimplicibus  parentur,_)  inelegantibus ,  coc nihilomi- 
uus  fudorifera  &detergentia  parabili.oraa:quipollenr.  ETartaretszu- 
temAcida  itiacryftattina,  fponteincondenfatioribusfuigenerisfuccis 
concreca,*nullafpecialisobfervatiofupracommuniumcryftallorum 
Tarcari  contubernium  ufquedum  magnopere  extulir,  *  Nec  in  Bolari- 
btts  vel  /4ra2^Vfedimentis,utitaliain  infpiflacisquorundam  diaphore- 
ticorum,  *  vulnerariorum,  diureticorumvefuccisveldeco&is,*non- 
nunquarn  etiam  per  accidens ,  ^ob  n?gle£tas  pro  nicriformium 
conquititione  enchirifes,)  fubfident  quidpiam  tancopere  Bezoarti- 
cum  vel  Diurecicum  *  (^utinos  quidem  aliquatentavimus^)  invcnire 
potuimus*. 

*  Evolatiiiumvero  vegetabiliumfalium  cenfu  fuffeceritintcntio- 
ni  noftrse  velunicumac  parabilius*,  *fed  congrue*  (snter  totha£te- 
nus  proceflus ,  parum  vel  nij  ,  aut  inverfum  pocius  quidpiam  ,  poft 
varioslaborescandemrelinquentes^)  paratum:*idqueforfancom- 
modiffime  ItquidafeH  fpiritus  (tui  vocant,)  confiftentia.  *  Namfoli- 
taria  quidem  modo  pro  magna  fui  parte  difparent ,  modo  in  feipfis 
faltem  liquefcunt,  &:  srgre  utrinque  difpenfantur  :  *  per  Salis  auccm 
vel  Vitrioli  fpiritum  qualitercunqueligata  ,  *  (licetinfigni  deob- 
ftruendi  ac  detergendifacultate  fic  quoque  polleant,)  a  nativa  ta- 
men  &  nonnunquam  expetita  hic  fimplicitate ,  ad  Ammoniacalem 

quafi 


Bs  Sekclu  Remediorum  tngenere.  z  y 

quafi  naturam-&  feturaticnem ,  (  ccu  quoque  in  Dii£  Volat.  falis 
Tart  notavimusj  vertuntur;  *,  nec  adh*rens  empyreurna  infbll- 
dum  ita  deponunt.* 

Intcr  yolati/iar^gni  anima/is  Salia  y*  cumCpcciRcis  (quamvis  non- 
pullfc  adhuc  pfsefuppofitas )  vircs  Vulcanus  oppidopnecidat  vcjak 
teret  ,*nobisfimilicerfatisfacicntforfiean,duo  faitem^  &pr#ter  pro- 
p.ter,  Eaque  paritcr  liquidh  pot&s,  tanquam  affervatu  ac  difpenfatu 
commodiori  confiftentia  ;  ^inpropriofcilicetfpirttufiveUquore^  (cum 
aliquota  fpiritus vini  parte ,  fuper  cincres  vel  alcali  quoddam  pro  mo- 
re3  rc£hficato)difibluta  { *  miflisffctottaediofis,  nccparumdifper- 
dentibus  (prorc&ificatione^ fublimationibus ,* fupcrvacaneisvep7«* 
fixatcrum  (perfuperadditum  poftmodofalTartari,)  refufcitationibusi 
imo  (nj  certis  planede  caufis  compofitum  autmageportarile  quid- 
piarr,  ':  \inc  expctatur, )  ipfis  Fixationibus ,  *  diverfimode  pridem  per 
Aeeta  t&ni  vegetabilia  tum  mineraliainftitutis,* 

TH aAmmatorumfalia  partim  mcdiocrisfaltem  e  plerisque,  non 

:  J  >  ?  ( ni  mangonium  accedat,3proventus :  *  partim  exiguus 
X&  inter  20t  prsrfentiora  euporifta  fpccifici  quid  quaeritur^  effe&us 
gis^Telc&unoftro  fecludir. 

I  Jec  in  Marinorumttc  Mineralium  quorundam  Cremore  cakiformif 
("qui  fcilicec  ex  uftulatis  &  aqua  fimplici  poftmodum  perfufis  fimplici- 
hm\  zqu&ti&oMrnecakevivacommunit  nonnullis  defupcrcoliigitui) 
*p2cuiiare  quidpiaminvenimus,quodhucconterrimereatur,*  Ger- 
ti9  quoad  ipfas ,  (vulgd  ita  di&as,)  Solutiones ,  *  diffufior  quoqua 
Praxis  haud  ultraduas  hactempeftate  exigit:  *licet  omnis  iftarum 
feries plane conforminobUfimplicibmcjuemenflruoparaiafuerit :  quo  reii~ 
quos  vulgatioresque  proceffus  eorumque  variationes  ,  *perimme- 
rentium  torturat  &  cakinationes ,  autmenflrua penitus  adverfaftQcu~ 
ratas ,  *  pridemque  fatis  tradu&as ,  ed  confidentius  tandem  hinc  cx- 
pungemus.  *  Quod  autem  his  nonnull|fuperioribus  annis  Solutiones 
marinorum  &  ojlracodermorum  cum  Aceto  dejiillato  fadas  tanquam  cor- 
rofivas,  (obabufusnoxas)  annumerarint  >  conftatquidcm  :_*eo  ipfo 
tamen  fuasmet  &  aliorum ,  eodem  interveniente  prsparatas  Tmftu- 
ras  >  *  (ha&enus  innocentes,)  &  ex  parte  ipfamec  folubilia  per 

P  fpi- 


"2.5  Tharm,  bifferuib  h 

fpirirum  ^ruginis  Magifteria  eidem  notx  immerenter  Involve* 

mnt^ 

'*  Eteofacchara  ,  ut  portatilia  nec  magnatum  Myrotheciis  in- 
Tcrduavlncommoda'finti*noftrae  tameninteritioni  &  repofiturx,  *(ni 
forfuan  qua  fi  pro  fuperpondio  wnicum  aliquod  Diaromaticum 
compQficumplacuerit^^parumquadranr.Molemfanctantum^aliis 
pulvenbus  adje£ta)  nequicquam  augent :  limpidis  vehiculis  foluca, 
iiberatum  5c  utplurimum  inftar  tclae  fupernatans  oleurn  poftliminio 
oftendunt :  perfe  incommodc  difpenfanmr ;  fiquibusdam  rcmedio- 
t um  formulis  adjicienda  fuerint  ,  haud  difBculter  tuncconfiunt  rc- 
centia:  &  faneoleumdeftillatumquodvis  parilifacilitatepermultis 
compofiris  competentibtis  vel  cxtempore  mifcetur  5  auteodemlo- 
culo,  qui  penetrantiorxs  aut  corroiivos  iiquores  lcrvat  >  fecurc 
cuftoditur^ 

*Dcfpecierum  ucTuIverum  effecimliam  inconcinna  profufiflima- 
*jue  Cprecioforum  cum  viliflimis,  durabiliorum  cumfatifcentibus, 
icc.)  compofitrone ,  *  aliorum  quoque  querelas,  *  &  quarfupra  de 
nimictare  ipfa  (per  fubftituta  hodieque  magis  adhuc  excrefcenre,)  ■ 
adduximus,  hic  non  repetemus**  Fallimur  autem ,  an  (uti  experien- 
sia  confirmati  nosi  fallimun)  totum  hoc  o&o  vel  dccem  ad  fummum 
forrnulis ,  pro  difpenfationis  fcilicet  f acilitate  9  *  auc  astatis  vel  affe- 
fluum  (eas  omnind  pnecipitationis  velinverfioniscaufa  exigentium, 
velaliasadmittentium)  ratione  ,*fecun'flime  tranfigicuri  *  paucifli- 
ma  folummodo,  femet  inter  fc  ferentia^durahilia,  *&  quoad  ejus  fieri 
poterir  ,**  moleiaporeque  (canquam  potiflimisyulgans  averfationis 
caufis,,J  graoa,proporticnalker  mifcendo;  *ctiam  ciurapraeviarum 
extr «Ctiomuin  inftccationes }  -aut  Pingiiium  (emnlfarmn  velcontuforum) 
acceffus,  jaccharive , /(mtus  dtata  opera  corrumpendi)  condituras.* 
Reiiqmim  non finemagnofumptuum  Jiborum ,  pyxidum  «Smaufeae 
compendio,  totadie,  fimpl  ciflimisfalcem,  (pr#fercimvulgddi£iis) 
Prarparatis  ,  autoctemporaneis ,  (dumopus  eft,)  compoficionibus; 
vel  (fiquidem  tum  perindefuerit,  quodcameninquamplurfmismor- 
bis  non  fempercft  )  Liquidisaequivalemibus,  convenicntioribusaut 
gratioribus  expedimus. 

*Sic 


De  Selcctu  Remediorurn  in  genert*.  2,7 

*  Sic  e  rr»?gha  Rotniarum  ac  TabuLrnm  (ufualium  aut  denuo  varie 
propcfnarum)  frie,  vixultra  Arteriacasfoxtc  quasdam ,  (variarionis- 
caula  )  comptior  contra&iorque  praxis  quidquam  ex:git ;  *  indics 
par  h  tciicirace  ,  (fique  quotidianas  iaccbari  corruptdas  earumquc 
fui£his  fpctShrntiS,)  majoii  fccuritate  acciils  genuinorum  remcdio- 
rumdofibus  puerosfallens  dciicatuiosque  demufcens,  *  Acceditin 
Turgwtii  M  a*  Antclminthicis  drsfticorum  inarqualis  interdum  per- 
mixtio*;  MercuriiduIcisincertisquandoquecircuinftantiisfiifpedaL 
tnafticat;o;  *  numerus  hcrum  plerunque  magnus  >  majusvepondus, 
adverfus  fapor,  alia'que  difficiiioris  ingeftioniscaufa^*  Circa  Aro- 
maticas  veioaliasnotum  eft,  quod vulgatis  quibusquenifaperiores, 
certepr.res,  *  curiofioribus  aurem,  *  (Extra&a  talium  fimpiicium» 
utp!uiinuniierTcetafuperaddentibus,)^neutiquaminferiores,  quan- 
docunquc  luber,  (extemporaneafolum acperfun&oria*  olei fimpli- 
cis  vel  compofiti  >  fuper  fimplices  aromatanorum  Mantu  Chrifti  i J Ix— 
tione)  *  h abeantur :  *  fiquidem  omnino  res  alia  ratione  compendio- 
fi  0  r  i  q  u  e  modo  t  ra  n  figi  11  e  qu  ea  t0  * 

*  Confccltems  communes  &  Candifatdt ,  ConfcrvA  recentiorum  ftccx» 
(fimplicjs  fui  pulvere  plerunque  debiliores,)  *  Martii panes  ,  Panta- 
leon^  ScantiquaxixSapone* ,  Confcclurtqne reliqua? ,  Bellariafunt,  hu- 
jusnccloci,  necfeleftus.  Etva:hedicistabidisque,  quandotandem 
ad  ejuscemodi  Refe£tiva,fefamoatquepapaverefparfa^ineis,  pifta- 
ciis  &:  amygdalis,  quoquo  etiam  modo  comminutis*,  turgentia>*  vei 
ipfis  ranarum,  teftudinum  ,  cancrorumque  carnibus  farta  damnan- 
tur.  *  Arenteshincfauces  fquamvis  difficulter  interdum,)  lenitasvi- 
dimus ;  curatumnemincm ;  *  quinpotiusintenfioresindedepafcen- 
tes  febres  ,  deje&um  magis  appetitum  >  feflinatosquc  fluxus  colli- 
quarivos.* 

Trage* grefftz  >  etiamnunc  operoftores,  fimiliterexeorumnumero 
funt,  qu# pro forma tantum aut  fuperpondii ioco, ne nihil non egifle 
videamur,  prasfcribuntun  *  vel  (fi  quisomninociborum  &  aroma- 
tum  faccharatorum  mifcellas  magis  >  quam  evidentiori  debiroque 
temporedato  remedioconfidat,)  facili  tunc  negotio ,  adrecentio- 
rem  mitationem ,  *  (at  miffis  ambagibus  fupetvacuisque  fumpti- 

D  a  bus,) 


2$  Pham.  MJfert&tio  l  . 

bus,)  *  quandocunque  hbet ,  confiunt*  *  Ira  quoque  LMofchardinay 
vel  eorum  Analoga  -\  *  fipaliiativum  topicsmaiimafticatorium,  inter 
tot  euporiftafimpiitia2  ddicatulus  quispiatn  exp£tar*  *  Cosmeticos 
xJMofchati  vel  medicatiSapenk  globuks %  prater  paffive  nunc  venales, 
quacnam  Aula  non  novit  ?  5£quinarnMedicus  nonnovit  commodiora 
falubrioraque  fa:pe  fuccedanca?  ^Ejusdem  fortis3  &  (intertantum 
Balfamoruro  ,  aliorumque  convenienciorurn  odoriferorum  conge- 
riem)  exoletapraetereafere  kmiPoma  ambra.  *  Cmdeiasprp  fumoin- 
fticoribushodie}  &c fpeciofiores  cancrafobitanea, 2fttfftIl^£U£g<tt/ 
etiam  conchiins  corailisque  confperfas?)  medicaftns  relinqua* 
muSo  *  Un  quoquereliquorum  Siefac  Trochifiorum ,  (m&fublwgua- 
lesinPefte  forfitan  excipientur,)  pagrnenta,  jampridero  abexercita- 
tioribus  incer  fupervacanca,*  (quo  nec  Paftatfrefuffumigik)  licet  inter 
comburendumaliquanto  renitentioreSjexcmerimus^freiatafunt.* 
*  Et  cui  bono  etiamnum  tot  Pilularum  Purgantium  maffa ,  ( tum 
fecundum  confuetas  formulas,  tumfecundum  fuperindu&as  inter- 
po)ationes,corre&ione$,  &  furrogationes)  paffimaffervantur,  *aut 
per  inanes  inter  fe  commiftioncs ,  acceflforiorumve  fupervacaneo- 
rum  adje&iones  imperantur  ,  vel  muldplicantur  '<  *  dum  duo  prx- 
terpropter  Maffie,  *  evegetionbus  (inifuogencre)  mihorisquerno- 
lis  aliquot  ingrediefttibus,  *  firnpliciffime  (debita  tamen  refinoio- 
rum  dilatatione  compofitse,  totumhocnegotiumexpediunt:  *  &in_ 
rei  veritateplerorumqueChiragogoruiBfeuDingent!um,Corrigen«  - 
tium,  &X#  additiones,  *  (quofcilicet  Cephaliae,  Stoniachicse?  Ar- 
thriticse ,  Lucis ,  Phlegmagogse,  Cholagogac,  Meianagogse,  Catho- 
licse ,  Panchymagogas  &c.  exeanc,)  mfirino  talo  perfuafionibusquc 
nonnullis  maximam  parteminmtuntur ;  neqqicquam  nihilominus 
hinc  au&o non  foliim Mafirirum ,  fed  etiam  ipfirum  Pilulafum  in  qua- 
-vis  dofi  numero;  *  ut  e  fruftranea  mole  20.  (x\ -e  vel  30.  majufculas 
quoque  formentur  ;  *  cum  xgre  tnmen  hodic  vix  novem  aut undecim 
ctum  mediocres ,  deglliriantur.  *  ELaxattvk  paricer  per  tot  variatio- 
nes  >  additiones ,  inventioncs ,  semulatior  es ,  &c.  ad  naufeam  usque 
multiplicatis  *  *  vel  unica-forfan  fimpliciffimaquc  compofirio,in  omnc 
quodindequaericur,  futfeceric ;  *  ceu  infra  de  purgancibus  dilfufius 

often- 


De  SeleStu  Retnediorum  in  genere.  19 
oftendermts.  AlterantesyMartiales^Hyfteric&t  Anodynsi  e£r#quando  cer- 
tisdecauin«;exiguncur,necre$per  (cjusdem  generisj  Liqupres,  pul- 
veres&c,tranfigiporeric,*  aliasfacillimevel  ext?mpore>procircum- 
ftantiarum  rationc,  citra  vanam  talium  aflervationem  efFormantur.  * 
Cui  pcrrobonototiE/o#/w/4>  cum  noftraces  in  picrisqu-*  tractU 
bus  * ,  (ni  propter  confuetudinem  iberiacale  quoddam  excipias,)  *  re- 
liquashujusgeneris ,  (utplurimum,velmolefakem ingraras  )M»fceI- 
las ,  vulgares  ac  correcl/ores  %  tanquam  manducum  horreanc ;  *cum  Le~ 
^/^//«Wjpulpisfaccharoqueturgentium,  incommoda  (inpermultis 
arfe&ibus,  inctfcdus  tardicate  vel  fruftratione  >  &c.)  alias  notoria 
fint ;  *  tutioribusque  &  acceptioribus  idem  nunc  obtineatur :  *  Elefti- 
*beveropurgans,feu  £*/#f,quandccunquelibet,loco  tothorribiliumaut 
taBtumfupervacuorum  magmatumhabeatur  *fimultanea  falcim  gra- 
fioris  cujusdam  Cathartici,  &  conferva?,  (rofarum)Jaut  domefticx  fa- 
px interfe mixtura.  Qua  rationc  quoque/f//^r4^aliquod,//^//r«w, 
Stomachicuw ,  &c.  (Gquidem  praeTin&aris  aliisque  commodioribus 
rcmediis ,  omnino  delicatulus  fc.  quispiam  voiuerit,)  nunquam  non 
eenfequemur«  Ut  proia  totam  hanc  congeriem  ,  (praecer  aliquod 
Alex/pharmacu/n)  non  irmnento  rem  fuam  (ibi  habere  jubeamur, 

*Ira  nec  ullo  Z,^/anoinfanove,  necalia  Eclcgmatum antiquorum 
velreccntiorum  fpecie,  *  (feorfim  repofua^  fele&us  nofterindiger. 
Qiiippe  ,  ceu  lencas  moderataeque  Artehacorum  degluciciones  ad 
vaiortim  excretoriorum  orificia  iaryngisque  confinia  demulcenda, 
huroe&anda  vel  exrergenda,  adeoquead  tufiim  varieformirer  hinc 
oriundam  aliave  defluxionum  incommoda  lenienda  equidem  funt 
acmodun  proficuae  i  *  ((ivc  de  caetero  quidpiam  indc  profundius 
defccndat,  fivc  non;)  *  ica  Lincrus  quoque  hunc  in  finem  prxfen- 
tanei ,  jucundi  facilesque  ,  quandocunque  opus  fuerit ,  prompte 
cci-fiunt ,  perfuncloria folum  Extra&or.um ,  Etfenriarum ,  Tin&u- 
rarum ,  *  inter  fe  &c  cum  Sacchar/  QcovCim  ac  fi<  npliciffime  ,  com- 
plurestamen  iriufus)  Sirupifatt rmxtura ;  *  fine  vel  cum  competen- 
tibus  ctiam  acceptioribusque  pui  veribus. 

*  Cui  bono  tot  Confirvd ,  &  ("efFoeca  ,  vel  fi  muriam  propriam 
reddas,maxinriampartsmii%raciorahinc)  Condita}  *  negociofioribus 

D  3  rnu- 


10  Thirm.  Dijfertath  L 

muiiereulisaptiora?  *Efficax  Medicina  borum  pauciflimis ,  &  vel 
foli  force  Rofarum  (quarumlibet)  conferva>  *  provehiculo  vel  addita- 
mentorum  incorporatione,  fecureaequicfcir,, 

*  Nec  fi  rem  paulo  curasius  expendimus  y  ulfo  Sirttporum,  Rob, 
Mivarum ,  Aiellium  medic&tomm  s  Oxyfaccbarorum  ,  Oxymelitium 
ufualium ,  vutgarittmaut  ( pro  majori virium  confervatione vel  fpecio- 
ficate)  Correcliorum  tanropere  indiget :  *  cum  tot  nondicimus  x qui- 
pollentia,  fed  prasfenticnracommodioraquepnffim  nuncextenr,(emec 
parabilirate  fimul  &co.ntra£Uoris  dofisgratia  nemini  non  comraen- 
dantia;  *  cumporro,  (fiquidem  alicubifirupale  remedium  omnino 
requiriuir,  )  prompra  feu  extemporanea  competentium  Excra&o- 
rum  ,  EiTenriarum  Tin&urarumque  dulcoracione  vei  dilatatione 
( per  adjedum  Saceharum  feorfim  ad  firupi  formam  fimpliciffimc 
eo&um,  aisrmel  puriusvei  pro  lubitu  ad  odoris  qualcmcunqueob- 
literationemrecoftum,  *  velpairularumeficntiam&c,)  ejuscemodi 
confiftentia,  quandocunquelibet,  obtineatur;*  qusedenique  (nu- 
ir.-ero  fortetrta  vel  quatuor,}  *  fubaliafersforma,  *  condenfatiorafci- 
licet  colorem >  liquidtors  verb  ,  (fub  concepta  fermentacione)  faporem 
altquantum  mucant  >  adeoque  firufalem  in  jfpecie  confifientiam  hinc  re- 
quirerevidencur ,  eriam  cicra  hujuscemodi  Icnodnianihilo  deceriora 
finc,  *  nec  confervacoria  talium  enchirifi  penicus  deftituantur  ,  uti 
nec  aequivakntibus  fuis  fuccedaneis  *  *  tanquam  alias  fele&ui  huic 
nofoo  hautabfolute  neceiTaria.» 

*  Sic,  quamvis  Extraffa  qusedam ,  e  fimplicibus  aliquot  poly- 
chreftis,  extradioni  revera  fubjectis ,  *ac  parum  intcr  adsequati 
Menftrui  divaporationem  vel abftra&ionem  (oppido  plerisque quid- 
piam  fubtrahentem,)  deperdentibus*  in  vaporofo  balneo  con- 
fecla  ,  *iocum  fibi  merito  hic  vendicent ,  *  {prtferttm  qu#  liquida 
forma  danda  funt ,  idque  aliasferunt,  *  etiamfi  vel  femi-refinofa  & 
cum  vini  fpiricuextra&afuerint)  *  circa  exhalationis  finem,  (profa- 
ciliori  diluitione  t  imtpediendove  fitu  ,  exiccatione,  vel  condenfa- 
tione  nimia,)  plus  vel  minus ,  *  feeundum  recentiorum  inventum 
Saccharata:  *  (plusfcilicet  Arteriaca,  confortantiaodorataquardam 
mucilaginofiora,  aliavede  caufla  ficum  facilius,  cicra  hujuscemodi 

con. 


De  Selecfu  Remediorum  ingenere.  $  r 

condituram  concipicntia  ,  &c.)  Cui  bono  tamen  hinc  reliquorum 
cohors ,  e  rcfiduis  fymboltzantihus ,  dquipolientibus  aut  dcbiltoribus  non- 
mtnquam  veitn effoeth ,  (lalcem  pro  more,  &  necaralogo  vel  repofi- 
toriisdefint,)  Mccziegittmo cxteroquin procejfu congefta  ?  *  Ec  quidni 
magis  hinc  expugnantur,  quarmajoriadhucnirmero efiwplicibiis  exr- 
traction'  plane  non  fubjetlrs  ,  *  viresve  fuas  inibi  dtfy^rdenttbm  ddbuc 
nonnullibi  propGnuntur?  *  quseve  numerofius  adhuc*  propter 
inconvenientiorem  procedendi  modum  effoet*,  Unguiciiora  *  ntiena 
velinverfadcprehenduntur  zo^ix  fcilicetnimns  Clanficationibus,  aut 
longioribu  s  Digcftionibus  dcbilitarruts  potius,  quam  exalcamus;  *  auc 
concepta  (cunc,  velinter  protracliorem  evaporationem)  incompe- 
tencifennencacione  ,  enormiter  hinc  akerari,.  vel  penitus  perverti 
finimust  *  qur  nimiis  repetitisque  Menftxuiaftufionibus  {dumumc& 
Jimultancainfufio  in  oUuplo  vel  decuplo  Itquoris  fufficit)  obruimus,*  «S£ 
hinc  prseter  rem  modo  notatis  incommodis  exponimus  z  *  qux  ex 
aquarume^tremedeftillacarumreliquiis  admodum  jam  infractiscol- 
Iigimus ;  *  vel  vulgatifsimomodoe  magna  ScplafiarurntruHa,  {ignc 
violento)  profedatoleramus^  *  qua:diverfimodomenftruorumrea- 
tuiinconfideratius*  hodieqtienonunquamfubjicimus  1  *  utdiimrc- 
finofa  Aquofis,  &  vice  verfaaquofum faltem  requirentia Ardentibus 
Jiquoribusinfufa,  tantum  debilitantur,  *  akerantur ,  autincaflum 
tentantur;  *  dum  Aquafimplici  fin  fuogenerefufficientifsima,)  nc- 
glecla,  *  Deftillaris  officinalibns*  vel  Sero  deftillato  *precium  fo- 
lummodo,  &laboresnequicquamintenduntur  :*  dum  vinifeu  (gra- 
veolens)  fecam  vini  fpiritiisfimplicirer  &prarcifeexigitur,  *\aut  in- 
terdum  prxcer  necefsitatem  alcolifatur  5  fatisfaciente  (parabiliorf 
alicubi)  frumentaceoquovis*aut  hydromelino^eriamproquamplu- 
rimis  excracli  o»nibus,non  vel  hautadeo  redificato:dum  Succorum  ex- 
preflforum  Magmate,  (extempore  fiepeproportionalius  axljiciendo) 
quadicum  fic  Extrafium potius  obruicur;  cafeofaSeriparteperverti- 
tur ;  aut  Vini  innoxio  quidem    at  in  plerisquc  fupervacno  Tartaro 
aggravatnr :  dum  AcenfimpHcis  vel  (etiamoperofius)  Deftillatfro- 
dcncibusparticulistertcrioraquamplurima*  <ut  iftas  vegetiora  qux- 
damtolerent,)  penccorrumpunturj  autincaflum  (nifingularisiiidc 


$i  Pharnu  Bijfertatio  L 

expecteturdetermmatio;)  priorisTattareofcdimentocombinantur: 
dumfingularifsimis  hodieque  Liquoribus,  (quando  curioforum  quis- 
vis  fibi  nunc  peculiare  Alcaheft  5  aut  fecretum  aliquod  ,  infipidum 
veluniverfalemenftruum  paratautfingit,)  vexanturmagisquam  ex- 
traiuintur  expeclatione  plerumque  infcrius  quidpiam  poftmodum 
relinquentia,  &cc9 

Atqueutinam,  qui  tot  fincerationibus  nil  nifi  apertam  yerit^- 
tem  prontentur  „  qiiique  fot  obceftationibus  alios  (pror-i^u^kem 
seque  cogitances)  invitant ,  vei  tot  exprpbrarionibus  ^ternar uniquc 
poenarum  commiiiationi.bus  huc  compelluota  tandem  cum  adrem- 
&feriam  expeftorarionern  ventumefh  fcapham  fcaphamdicerent; 
nec  nifi  aenigmata  Sibyllarum  foliis  obfcunora  Icfquerentur,  fecreta 
fecretis  fervanda,  nec  perlas  porcis  projiciendas  prastendentes*  Qmfi 
vero  quivisnoftrum?  proejuscemodiOeufinorumevolutione,  femet 
pomeriis  fliis  per  aliquot  annorum  luftra  includere  queat !  nihilo  hinc 
(cliciori  Republica  ,  fub  pariH  ,  (poftquam  Adeptm  aliquid  fueric 
adeptus,)  filentio  plusquam  Pythagoreo.  Negare  non  poffumus, 
pkires  equidem  hoc  feculo  appaniiffe  ,  promifsis  graves,  vera; 
]  ::^erfalH  CMedicim  Menfirui^  poflefforesfidelesqusdo&ores*,  qui 
non  unum  folum  >  fed  aliquot  etiam.in  riumeratb  qaafi  habebant 
promittebantque  univerfaiia  ,  Aicahefiina  >  Mercurios  Philofophicos% 
Salra  mirabilia  &  quid  non  ?  Verum  poftquam  finfeliciores  forfan 
aos)  permulta  circa  Roris  quoque  ac pluviarum  &quinoclialiumfdinam 
fubftanti&m ,  circa  Nitri ,  Bismuthi ,  \Antimonii  Saturni^  minerat ,  drc* 
varie  tentaveramus ,  atque  hanceriam  Junonem  ample&i  voleba- 
mus,  plerumque  nubes  erat. 

Et  fane  ,  quod  Alcaheftinum  liquorem  attinet,  qui  parallela 
Authoris  recentioris  loca  paulo  accuratius  ( in  ea  quidem  obfcuritate) 
eonfideraverit  i  quidfcilicetfit  Sal ctrculdtus m&jor ,  IgnisGehenna,  cor~ 
rdftvum  Soli  laBique  Verlarum  debiium  ;  quod  citr&  diminutionem  fui, 
quodvtsfere  corfm  in  fal  aut  liquorem  fuo  ftmplici  jquiponderantem  ,  & 
in  primum  Ens  ,  vegetabilia  certe  admodum  &  ipfos  Carbones  in  iiquores 
JDiaphanos,  fine  omnirefidentia  deflillabiles  folvat ,  qu&d  hfolofuo  Com- 
gartfubjugstur ,  (acque  ac  Mermrim  virgo  omnu  wepto  fuo  compari9 

con* 


De  ScUtfu  Remediorttm  mgenerei  $j 
eon/umerein  alio  Tratratu  dicitur:)  quodcujmlibet  (imphcisfignram,  item 
quantitatem  adepti  folarisvet '  lunaris lumints o(iendit\  quodagsr  (>nmor~ 
bis  itque  dcin  chimicis  folutionibus  ,  )  absque  reaclione  pattentts  \  quod 
difficiUim&  fttpr&parationis  yfolisfc  Duplatis,  Adeptis  acfpeciaHteraDEO 
doclisdetur\  quod  deniqueqm  eopertingere  nequeat  ^faltem fal  T^rtari  vo- 
latile reddere ,  coque folutionesfu/ts  v.g.  Lun&^  Mercurii^Vnicornu^octtU» 
rum  Cancri ,  &c,  tantifperperfcere jubeatur  ejrc>  qui ,  inquam ,  hxc  inter 
fe  6c  cum  cxperimentis  circa  Mercurium,  Ludum  ,  Carbones  >  Eltxir 
proprietatis,  ejrc.  ab  atttore faclis  contuletit ,  foi  fitan  circa  Mercurium 
quoque,  fecundum  complurium  nunc  conjefturas,  ex  unaalterave 
phrafi,(aliis  tameneadem  facilitate  applicanda,  )defumptas,  huic 
operiadhibendumnonimmerito  hodieque  aliquandiuhaefitabit,  aut 
fakemcircacam  difficilcm  procedendi  modum :  nifuperjtesadbucgt- 
neroftfftmus  Filiu*  hccm  quandam  hiccaligantibus  accenderit;  autre- 
eentiora  folcrtioris  cujusdampromifla  >eterra  Mercurtalifimiliveprin- 
cipiocxpc&antes  faturarint.  .  Interca  vitioforfannobisnon  vertetur, 
fi  priusquam  hsecpropalentur,  aut  Mercurii  vivi  Liquorem,  perduo 
tubulatavafa  fucceffivedeftillatumreiteratis  denuo  experimentisrc- 
censacdiverfimodefubjecerimus,  aflenfum  deeo,  (alias  non  rejicu- 
lo  )  tamdiu  fufpendamus:  cum  antc  duo  prsecerpropter  luftraalios 
tum  in  ufus,fed  eodem  modo,(ceu  inChirurgia  cujusdam  Parva  alibi- 
que  ,  defcnbitur  )  deftillatus ,  seque  ac  altus  cum  Jovis  i^4ma/gd- 
mate  colleclus  ,  nuper  prxdi&orum  fubje&orum  prseparationi- 
bus  fecundum  prasfcriptum  (adhibitus  expe&ationem  fcfc(Ierira 
Mulco  minus  autem  arcani  tanti  titulum  fuftinenc  Spiritus  Vitrioli 
Vhilofophtcns  >  c  quodam  inconfideratius  huc  tra&us  ;  aut  CliJJi- 
formis  c  Nitro  cum  lovis  Amalgamate  coUecJus  ,  (  tadiose  detonan- 
do  )  dejiillatus  Liquor  \  AErugtnisve  cryflalitfatA  fpiritus  ,  aliivc 
Aciduii  (quamvisinfuogenerefatefficaces  fpecrabilesque)  Liquores. 
Necabaltera  parte  falis  Tartari  Nitrive  fixiy  vel  (  affinis  quidem, 
laboriofioristamen&aliis  ufibus  confultius  aptandi,)/*/^  Terra  con- 
crematdL  deliquium  ,  ut  ad  quorundam  ,  ("  non  indifFerenter  omnium  ) 
Extradtionum  facilitationem  vcl  exaltationem  quidpiam  conferat, 
hic  tainen  operar  preciumfacit:  uiinccSalmirabile,  inter  nonnullas 

E  fufiones 


54  Thsrm.  Differtati$  l 

fufiones  (evaporantibus  aut  fcoriis  additamentorum  femet  impti. 
cantibus  acidis  lalium  particulis,)  quandantenus  ad  alcalinatn  quafi 
naturam  tranGens  vel  inclinans  :  nec  recentius  adhuc  fal  volattie  uti* 
iMifptrrtu  Vitrhli  velSalis  fxatum  ;  quamvis  fulphurea  nojinulla  fe- 
curn  /Ted  parce  fatis)  cvehat  aliave  fmgulariter  folvat ;  egrcgium  de 
crtcro,  nobisquediu  jamufuale  Aperiens :  Necdemum/i/iWW* 
vclfptrttusFu/tginis ,  c  concentrato  per  extremumfrigus  potiifimo  li- 
quocc  ,  facilioribusve  modis  coile&us,  Donec  itaque  felicior  dies 
nos  aut  felicioresalios  hunc  Sophiaslaboremclariusdocuerit,  appa- 
ratui  noftro  tantifper  ad  extra&iones  potiorcs  fufficiant  candtdiffmi 
ifiius  Chimiatri  duo  illaparabilia ,  Aqua Jimplex ejrfpiritttt  ardens;  fic- 
cionbtisvegetabilibus  o&upla,  levioribus  nimiumque  intumentibus 
flonbus  herbisve  nonnulhs  decupla ,  ^d  fummum  duodecupla  pro- 
portione  (fecundumcujuslibetnaturam)imafalteni  vice,  citraac- 
curtatasillas  repetitionesaffufa :  acqueac  reliquasTin&uras  &EfTen- 
cias  fat  adhucdum  efiicaces  habemus  ,  fimiliter  vulgatiores  faltem 
fpirittts  atque  Liquores  adhibentes  ,  citra  Minerarum  Cceleftiumve 
Apofpagmatum  taediofos,  quamvis  inparticulari  de  cauero  curiofiori- 
feusoon  afpernendoslatices* 

Porrd  verd  ,  quod  in  luftro  noftro  Fruffuumfuccos&tzitict,  cui 
bono  totpraster  rem  cariorcs  &exotici<>  fatis  argrenonnunquam  vel 
non  fine  fupervacancis  autdifcordantibus  additamenris  confervan- 
di  ?  dum  in  parabilioribus  noftratibus  eadem  plerumque  gratia, 
idemque  effecfcus  reperitur.  Cui  pariter  bono  in  horum  quoque/;/*- 
ntero aliqualts adhncexceffm^  cumiftorum nonnullifapore,  colorevi- 
ribusque  concordantes,  (magno  vafculorum  ac  difpenfationis  com- 
pendio,)  invicem  mixti  ficaflervari ,  &:  cum  paucisinfupcraliquot, 
comparatu  facrlioribus ,  praefertim  vernaculis  acceptioribus  pr#fen- 
tionbusque  fufficienter  prarftarcpolfint ,  quod  non  folum  in  reli- 
quis ,  vertim  aliis  prseterea  remediorum  generibus  operose  vel 
furaptuose  quseritur,  Ita  fi  Acidi  quidcm  ad  tertias  vel  quartar  partis 
remanentiamevaporantur,  (uti  hacconfiftcntia,  acoreinnonnullis 
acquabili  perfiftente,  in  aliis  vcrd  intenfiori ,  perdiu  fine  omni  vel 
exigua  folurn  facchari  conditura  durant,)  fiporrd  fubacidi,  vinoftac 

con» 


De  Sele&u  Remediorum  ingenere  $  5 

congeneres ,partim  (poftaliqualem  in  aquofioribus  exhalationem,) 
addita  o&ava  prarter  propter  facchari  parte,  in  Fermeatacahaut  in- 
jucunda  per  fpontaneam  effervefcentiam  rcdiguntur  ,  partim  veto 
( dumunusforfanautadfummum  duo  primitivi  faporis  fpecicm  ali- 
qualiterift  k  ratione  exuunt  ,)paulo/tbera/iori  faccbari portione >  (p$Jl 
moderatam  concentrationem  )  condiuntnr ;  profe&o  compendiose  fuffi- 
cienterque ,  (fub longe brcviori jucundiorique  dofi & raciliori adhuc 
edulcoratione  )habemus  inde, quodlonga  Struporum,  Rob,  tjttiva- 
r«/»,efc.hujusprofapia:fcries  (cum  tantafacchari  difperfionc)  pro- 
mzttir»    In  contra&iori  quin  etiam ,  nec  externis  femper  commodi- 
tatibus  undiquaque  inftru&o  Apparatu,  pra:  ufuahbus  diffufioribus- 
qucfrucluumFinis ,  iftacrationedifpcnfatu  Sc  aiTervatufunc  commo- 
dioresj  pra  (uccorum condituris ,  (aliquibus  per  Nitrum  crudum  aut 
fpirituum  acidiorum  aifociationeminftitutis. )  in  compluribusaffe&i- 
bus(acceflbria  llla  vix  auc  non  ferentibus,)convcnientiorcs :  fique 
Refe&ivum  quoddam  cx  ejuscemodi  vegetabilibus  ,  tanquam  hoc 
in  genere  naturar  noftrae propioribus  quarritur,  (  ceu  perfrcquenter  in 
teneriorumlanguoribus  opus  eft,  nectotum  femper  potuifaltem  in- 
ftjllacis  aliquot  Clifli ,  fpiritus  falis  ,  aliarumve  polychreftarum  Aci- 
ditatum  guttisinfolidum,  quorundammore,  transigitun)Compen- 
diofa,  brevis  diffufisque  Julcpis  longe  falubrior  inde  Mixtura,  (ta- 
lium  vicaria)  nullo  non  temporc  conficitun  aut  fiquidem  omnind 
longius  harum  potionum  genus  cxigeretur ,  facilime  per  competentes 
liquores  extenditur,    Aperientibus  autem  herbarum  fuccisycum  tertia 
velquartafpirttus  ardentk  communis,  propriiy  velanalogi  parte  dtgeftis% 
&  altquibus  Bffentificatorum  nomine  propofitis ,  ( dum  parum  a  fixi^ 
oribus  fuifimplicis  particulishocinproccflu  fortificancur,Aquispra:- 
terea  fpirituofioribus  haud  adeo  prsefentiores  >  certe  ingratiores 
funt , )  in  fele&u  noftro  facile  carcbimus  >  utitjuoque  confimilium  ape~ 
rientium  &  refolventium  Fermentatis,  prcdi&is  aquis  ut  plurimum 
adverfioribus,  minusqucvcgetis. 

Quidni  vero  magis  adhuc  expungamus  Tinfturas ,  Ejfcntias,  Quintl 
effentiat)  Arcana,  &e.  pure  tantum  nominalia ,  &pridemabaliiseade 
caufla  fatis  tradu&a,  ncc  dum  tamcn  paffim  negle&a  ?  coc  TtnfturA- 

E    %  rum 


3<S  Pharm.  TDiflertuio  l 

rum  ejr  Pfentiarum  variatioms  ,  primitivis  faepe  numero  deteriorcs 
aut  mhilovalidiores,  faltem  externiquidpiamautvanam  infecoinci- 
dtntium  Menftruorum  variationem  afFerentes ;  tot  inter  fe  aequi- 
valentes  ,  &  citra  neceflitatem  ,  (  dum  una  potiorque  in  fua  forre 
clafle  iufficeret,  ^  numerose  multipiicatas ;  vel  data  opera  Compofi- 
tas ,  qtnbus  (iniplex  quaedam,ni  fiiperior  ,  partarnen  exiftit :  aut  e 
dcbtitoribus  fimplicibas  paratas  ,  integra  poftrnodum  cochleariapro 
dofi,  (praeter  taliummorem  ,  )cornplentes:  tot  Ejfentias atque Mix- 
turas ,  exingredientibtis femetinvicem  dejlruentibpzs,  invifc&nttbas  ^filtro 
vel  migmMi  reftduo  magnam  partem  adharentibus  ,  in&qualtter  femet 
an<pUxanttbm  aut  incmvenienter  fupcrnatantibus  ejrc.  hodicque  non- 
nullibiconditas :  tot  Florum  congenerum^nelanguidiorumvegetabdium 
Itncluras  ^ftmplica  atque  compofttas  y )  tnreiveritatepammhinc  prae* 
ter  colorationem  afFerentes,  efFe&um  aflfumptofpiritui  vel  minera- 
lium  phlegmati  acidulo  potiflimum  debentes:  tot  Tinclturas  adven- 
titium  tantummodo ruborem ,  fub  diflblutione  vel  digeftione  acciden- 
tarid  obortum  ,  aut  per  acceflbria  fupervacanea  ,  ante  neceflita- 
tem  aut  fpecialem  intentionern  conciliatum  adhuc  dum  oftentan- 
tes:  itcm  adhuc  Operoftores ,  praevias  Mctallicorum  ( levi  tamen  fu- 
fione  fepius  ad  pnftinum  ftatum  denub  redeuntium)  fublimationes 
aut  floriricationes  ,  vel  fingularifiima  laboriofisfimaque  Menftrua 
prsefupponentes ;  plerunque  ramen  inde  nihilo  fingulariores  ca- 
riores  laltem  vulgarionbusque  rarius  praefenriores  aut  copiofio- 
res :  tot  Ttnciuras  ,  perdita  per  fuperfluas  abftractiones  parre  Sim- 
plicis  ,  volatih  ,  aur  iubfidente  non  exigua  folutiportione,  necef- 
facip  Lnguidiores  ,  vel  ob  fupcrvaeue  praeiniflas  innocentium  Mine- 
raliumacMarinorumUftulationes,(etiamfiexterniquidprastercon- 
Uiwtas  obfcrvationcs  calcinatfs  fic  acCrefceret ,  totum  nihilominus 
pervertentes ,)  aut  propter  inconveniens,  imo  deftinationi  fimpli- 
cis  fepenumero  penitus  conrrarium  Menftruum  adhibitum  ,  pla- 
ne  perverfas  ,  evawdas  vel  ad  mimmum  merito  fufpeffas:  tot  Eli- 
xirta  ,  fub  ambftiofo  (  etiam  ad  Purgantia  nonnullibi  extenfo  )  vo- 
cabulo  poftmodum  nil  nifi  Vini  fpiritum  oftendenria  ,  prokiaie 
fakem  fpeciebus  quibusdam ,  interdum  minus  confiderate  conglo- 

meratas, 


Seieifu]  Remediorum  in  genere.  $7 
meratis  ,  ( tantum  ut  Elixir  Cephalicum ,  Ophthalmicum ,  Tnevm^ 
ntcum  ,  0'c.  calidum  atque frigidum  habeacur)  fuperfufum  ;  cumque 
vel  iimplicem,  vel  per  acceflonos  liquores  compoficum  aut  acidis 
mineralium  fpirinbus  (  cercepotiffimis  cuncpercept*  efficacia?  cau- 
fis,J  exafperatum. 

Quinimo  quispiana,  (  fruftraneorum  laborum  atque  fumptuum 
minus  prodigus^)  tbrfiian  haud  impcrtinenter  huc  reculenc  iflas 
queque  Tincluras  ,parciffimas  &  opcroftfftmas  ,  quac  nbforpcis  aliquot 
g  iruilis ,  e  fixicnbus  corporibuspoft  ca^diofiflima  cohobta  tandcm  fu« 
per  alembicum  vel  retorta^  roftuim  cvc&is  conftant,  &infumptum 
laborem  frpenumero  vix  ac  ne  vix  quidem,  (in  ea  parabiliorum, 
paricate,  ^eff  £tu  compenfant.    Item  fpeciofas  aliquorum^f'^ 
aut  JguihteJJlntidSi  olei  deftilhti  parte  una>  &  JJirittu  ardentis  alcalifati 
fartibvu  duabus  veltnhw  ,  (  dclubico  femet  elegantcr  amplexnntibus 
6c  abforbentibus)  conftances ,  tanquam  fub  olci  ratione  ,  (  licet  vel 
fpiricus  proprius fuer it , )  pociflimum  agentes,  &  foluta  per  vehicu- 
lum  iftorum  copula ,  facile  deftiu&iles,    Olea  fimihter  fubtiliora, 
infufts  metaliorum  convenientiorum  folutiontbusipjisve  Met&llis  (ceuin- 
ibi  quahtercunque  folviquaedam  pridemconftitit,  )  aiterata, iisdcm 
tirulis,  at  majonbus  promiflis  propofita ;  revera  tamen  parum  ultra 
fimile  inalteratum  oleum  agentia.      Magisque  adhuc  Oleofum  iU 
lud  y  quod  infraclo  ( per  fortijjimos  aut  concentratos  fpiritus  minerales^ 
aut folutiones  metalitcas)  vtnifpiritui ,  eiquevel  fimplici  vel  Aromati- 
bus  quibusdam  oleofis  prius  faturato  fupernatat ;  utrobique  parca 
fatis  quantitatc  ,  &  parca  paricer ,  fi  meta!!ici  quid  acceflerit  ejus 
participatione  ;  oleo  Vim  (  cujus  potiflimae  parcesfunt,  )  aliundc 
tolerabilius  habendo  ,  velaliis  Aromaticis  deftillatis,  (fiplacueric,) 
akcrando.      Etfiquaeprxterea  funt ,  curiofioribus ,  quamnoflranunc 
intenftoni  aptiora  \  non  quidem  in  fuo  genere  centemnenda ,  nec  nova  ta- 
tnen  {  utiquibmdamhabentur ,  )  nec nimU extendenda;  parabilkra  fani 
K^iequivakntia  ubique  invenientia* 

Interea  nobishic  admodum  furTecerint  pauciffima  quadamhu- 
jusfertis,  e  potioribus  aliquot &pollemioribus,  (ncptoforma  tan- 

B   3  thm 


38  Tharm.Differtatio  h 

tumguituUnonmlU  fumantur  ,fedparc£  dof *  nctahilk  efflcacia  fubft,  ) 
iisque  fpecificis ,  ejuscemodi  feparationi  revera  fubje&is  ac  com- 
petentem  ( ubi  opus  ^Menftrui  (  fuo  fimpiici  correfpondentis , )  ab- 
ftra&ionem  ferentibus  rite  prseparata;  fimplicia  potifjimum  ,  auttan- 
dem  e  fymbolizanttbu* ,  (ateidem  menftruo  parentibus  ,  )  nonnullk 
Compofita\  five  poftmodum  Tin£iurse  five  Euentise  (apparentes  tan- 
ttim  aut  reales,  )voccntur.  Quo  referri  quoquepoterit£Ar/r£#0- 
rum  unumalterumve^per  proprios  aut  analogosf]>iritu<s  ardentes,  atiosve 
liquores  ad&quatos  Dilutum  feu  quafi  exaltatum  f  ulteriori  de  csetero 
talium  alteratione  vel  conditura  (  cum  faporis  aut  odoris  gratia  fe- 
penumero  hinc  parum  pervertatur ,  necindifferenter  omnibuscon- 
veniat)  negotioforum  circa  hxc  lubentias  vel  fubterverfantium 
judicio  fele&uiquc  reli£ta ;  five  foliim  Salis  proprii  particula ,  aut 
Olei  infuper  proprii  vel  (  dum  non  omne  fimplex  id  a*qualitereffi- 
caciterque  fundit,  )  Analogi  tantillo,  (poft  diftblutionem  acdige- 
ftionem  demum ,  nc  magmati  vel  filtro  invifcetur  fuperaddito  ) 
inftituatnr.  Referimus  huc  quoque  liquidorum  inter  fe  convenien- 
tium  unam  alteramve  Mixturam  {  dum  ifta  extemporaneam  con- 
junfitionem,  ob  debitse  unionis  ,  confiftentix  colorisve  jacturam 
non  ferunt,  )fecundum  artis  ac  natura:  leges  confedam  atque  fele- 
£tam.    De  quibus  omnibus  inferius  in  fpecie  commoditis  dicemus. 

Porro  vero  nunc,  cui  bono  tot  Infuforum  ac  DecocJorumfpccics , 
Antiquiores  aut  (  ingrcdientium  naturse  ,  numeri  ordinisve  refpe- 
&u)  Correcliores ,  vcl  novadenuohinc  inde  fuperadditaf  cum  noftra- 
tes  in  plerisque  tra&ibus  talia  valdopere  plerunque  averfentur  ,  dc 
fineceffitasdiffufum  hoc  remedii  genus  innonnullisaffe&ibusnon- 
nunquam  exigat,  fimpliciffima  acpergrata  vix  tunc  admittant;  at- 
que  ea  quandocunque  libet  aut  opus  eft  ,  e  fele&iori  quodam  prse- 
fentiorique  fimplici,  aut  aliquot  concordantibus  confociatis  facili- 
me  veldomiconfiantireliquumautem  tot  acceptioribus  contra&io- 
ribusqGe  remediorum  formis  nunquam  non  tranfigatur.  Potm  Hip- 
pocratici  hodie  profeclo  funt  parum  mcdici :  &  Hydromel  quodvis  etiam 
dtverfimode  Purgans  prompte  fupplent ,  aut  (  uti  confuetudo  fert )  imi- 
tanturgratiorahujusacvi  Compofita, 

Sic, 


De  Scleflu  Remtdiornm  ingenere*  39 
Sic,  cui  bono  longiflima  Aqutrum  drflillatArum  fcries >  tantum 
non  ex  omnibus  fere  vegctabilibus  animahbusque ,  ( quofcilicec  offi- 
ci*ia  dicatur  inftruclior,  )  hodiequc  coagmentata  ?  tot  naturafua, 
vcl  ob  inconfideratiorem  deftillandi  modum  imbecilltores  quibui 
fontana  fcure  fubflituitur ,  aut  unica  quaedam ,  altetave  paulo  vege- 
tior.  Imbealliores  tantiim  d>cimus  5  quia  revcra  e  quamplurimis  ve- 
getabilibus,  racioni  fenfuique  cuidam  (olicario  (fixiorem  taliam  na- 
turamaefttmanci ,  )ad  deftillacionem  pcnitusinepcisjudicatis ,  eleva- 
ri  ( mcer  illam  ignis  praefertim  intenfioris  actioncm)  Je  Subje&i  disgre- 
gati  parciculis aliquid ,  quotidiana obfervatio  monftrat ,  indeque  non 
folum  fedimenturn  inibi  tra&u  temporis  concrefcensj  vcrum  etiam 
odor  &  fapor  aliquis ,  proprius aut  faltem herbaceus ,  vel  alias  anony- 
mus ,  una  cum  qualicunquc  nativarum  quarundam  propriecatum 
manifeftacionc  :  ceu  paftim  in  permulcis  inodoris  fereque  infipidis, 
acerbis,  oleofis  ,  cpicerafticis,  vulnerariis  ,  &c,  cernimus ;  &hinc 
vuIgarisquoqueEmulfio  (cfeminibus  fru&ibusquc  ufitatis  parata,) 
per  Alembicum  fimpliciter  deftillata ,  (  uti  Aul*e  noftrae  AqnA  Alteran- 
tis  ticulo  pridcm  ufualis  eft , )  non  folum  odorem  a  tque  faporem  em5l- 
fionis  cujusdam  ha:ic  injucundum  :  (cum  aliquali  vi  epiceraftica  ,  ) 
praefefcrn  vert;m  ctiam  poftmenfes  aliquot  mamfdlurn  rancorem 
induir,  ur|a mygdalas  vel  (emina  f rigida  majora  rancida  te guftafle di- 
ceres.  Nec  proindc  tamen  propter  efficacia:,  (prasfentioribusaliis 
commodius  compenfanjx)  tantillum,  in  univerfum  omnesiftx  pu- 
blicis  ufibus  protmus  erantdeftinanda::  multo  minus  adhuc  tot  rm- 
nifeftario  effirrx ,  aur  jam  olim  nuliitacis  convicTx*  lta  cui  bono  tot 
gquipoHentes ,  e  fingulis  fymbolizantium  fimplicium,  imofloribusfas- 
pc  colore  tantum  incer  fe  difTerenribus ,  operose  deftjllatx  ?  cum  uni- 
ca  parabilior  aut  fele&ior  fufficerer.  Cui  bono  totingratiJJim&>  fa- 
porisque vel odoi  is  nonnunquam  plane naufeabundi,  in  Mixturis 
gratiam&appetitum  prseter  ornnem  necefliraccm,  (ineo  jucundio- 
rum  aquarumaliorumveliquorumpolychreftorumproventu)  enor- 
miter  pervcrtcntes?  Cui  bono  per  txdiofifCirnum^Maria  Balneum 
folummedo  &pr*cise  de(WUt& ,  vel  inccrdum  fruftra  faltcm  fatigatse, 
quzpcrintenfiorcm  Veficx(refrigcrio  fuo  circa  ftanneum  Alembi- 

cum 


4©  Pharm.  Dijfertatiel. 

cuminftru£tae)a&ionem,  levatis  copiofioribus  fubje&iparticulis  ve- 
getiores exeunc  ?  Et  minuciae  funt ,  ( quocidiana  experiencia  facile  fu b- 
vertendse ,)  dum  refrigerantes jphthalmica ,  Confimilesque  aquA ,  abejus- 
cemodideftillandimodocompendiofiflimoexcluduncun  aut  dome- 
fticocantumSimpIiris  fuilaticeconftantibus,  ob  aquas  fcilicetaddi- 
tionem  minus  prceftantes  creduntur.    Cui  bono  ex  bcrbarum  fiorum- 
ve  fuccis,  laboriofe  prius  expreflis  colledas  ?  dum  riihilo  deteriores 
ex  integris  iftis  vegetabihbus habentur,  6c  quamplurima  feipfis  longe, 
debiliores  fuccos  fundant-,  in  magmate  refiduo  evidentius,  quod  fuum 
eft,  fervantia>  fiepe  plurimum  inter  contundendum  difperdentia; 
ceu  in  Spleneticis,  icem  Odoriferis  nonnullis,  Artcriacis  6cc.  mani- 
feftum  eft.    Nec  indigemus  hic  Liquoribus  ,  magnis  olim  promiflis, 
at  tarde  fatis  fcexigua  quantitate  per  Balneum Rorisgaleatum  conqui- 
ficis:  eflentialia  competentium  fimplicium  faciliori  extra&ione  vel 
deftillatione  quoque  comparantes.    Et  cum  parili  protractionc  Li- 
quores  (  aquei  vel  ardentes , )  etiam  per  Vefic<e- formeillud  inftrumen- 
tum,  (feu  antiquim plane  ftanneum,  feu  r ecentim nunc  meum)  in  roris 
baineoabinfpiflandisExtra<SHsrepetantur,  aute  recentibusfimplici- 
bus  deftillentur;  nonnulla  porrd  Extrad^a  inibi  tum  (inter  moram 
iftam)  hautparum  alrerentur ;  e  Subje&isautem  cjufccmodi  deftil- 
lation-  (pro  refiduo aliu ufibus  aptando)  comtVAtUs ,  aha  quidem  fubtra- 
£ta  volatiliori  parte  nii  aut  perparum  de  csetero  retineant  internis ne- 
ccflitatihus notabiliter  proficuum ,  alia  verd  in  refiduo  potiorem  effi- 
caciamrefervantes,  aquas  parvimomentifuppeditent,  aut  aliasexi- 
guo  precio  recentia  potius  fimplicia  ad  extra&iones  comparentur. 
cum  denique  Spiritus  ardentes  hic  locorum  parvo  plerumque  ve„ 
neanc,  &citraquandam  impenfarum.jadhiram ,  compendifadis  la« 
boribus  divaporari  fal  tem  poflint ,  hinc  diu  non  ad  hibuimus  Stannum 
tliudQ fundi plani)  inftrumentum ,  in  diffufiores  Apparatus  alias  haut 
incommoJum.    Ampliusautemcuibono/fy#* ,  carefatis,  atprxcer 
realem  quandam  neceflitatem,  cumvino  defiillatA?  cum  longe  pa- 
rabiJiores  ,  ^nihilominus  (negleetis  tantum  minutiis  aliquot,  ejus- 
demroboris&effedtuspromptehabeantur,  (prsefertim  in  locis  a  vi- 
netis  remotioribus ,  )  adje&a  falcem  fextra ,  o&ava  vel  decima 

Spiritus 


2)e  SelcSiu  Remedrorttr»  in  gencre.  41 
Spiritusardentis  partc  ;  pro  aflflumendt fcilicei  viniproportione,  Cjpi  bo. 
no  tot paffim in  eodem genere  compofltx  >  hiflruclsori fc ilicct  fic  Ph  u  1  m  a* 
COpolio ,  fi  aliquot  numero  Hyfiertcas ,  Apoputficas ,  Epi/ept/cas ,  Cor+ 
dt&les  &c.  hujus  velilliui  invcntoris  oflendere  queat ;  dum  vd  fimplex 
quitdannite  deftillata,  vcl  adjc&is  extemporc  Tinduris  aut  cftcn- 
tiis  competetuibus  alterata  ,  plures  iftarum  sequur  aut  prfccpllijj 
vel  unica  qua:dam  confideratius  Compofita ,  fimilitdrque  fi  opus 
fuciit  exaitata  >  fufficit ;  imo  magno  fumptuum,  laborum,  qusefi- 
ta?quegrati#compendio ,  promptius  certiusque  e  fimplicibusOdo- 
riferorum  &  Aiomaticorum  Aquis ,  feparatim  prius  6c  vjpl  peracci- 
dcnsquafi,  (v.  g.  intcr  oleorum  deftillationcm  primitus)  collc&is, 
ac  poflmodum  tnter  fle preportionaltter  conflufls  ,  pro  libitu  ?  ceu  aliud 
ageudo  (tn  permultis generibus)  haberipotefh  Cui  bono  adhuc  dum 
tpt  inconfidcrattffime  per  fluperiorum  temporum  tenebras  Compoflta  ,  a 
recentionbtss  fatis  tradudbe ac  corre&ae ,  nihilominus  officinis  alicubi 
pra:ten(o  manifeftario  ,  (fed  ab  uno  duobusve  faltem  ingredienti- 
bus  ,  inter  tot  fupervacanea  proficifcentej  quodam  effe&u  occuN 
tiorisve  confpirationis  valore,  hodieque  i  nonnullisinjun&ae?  tan* 
tum  utconfuetudini  vcl  perfuafionibus  fatisfiat,  fclabores,  impen- 
iXy  viua  ac  precium  (per  tot  fixiffima  Marina  ,  MineraliaMetaU 
licaque,  nuper  denuo  (atis  abahis  tradu&aadditamenta,  &  totin- 
differenter  dcftillararurnexcefsus,)  nequicquamaugeantur.  Nobis 
hic  ex  incondito  horum  omnium  ,  trtcenartum  fape  excedente  numc- 
to  ,  decem  forte  aut  duodecim  fuflflcient  \  &  reliquum  vel  polychrefts 
mineralium  nonnullorum  Phlegmata  fubacida  ,  (Chymicofubma- 
nibus  qunfi  per  accidens  nafcentia,)  irem  fupra  notati  gratiorum 
fruftuum  Succi,  Infufa ,  potulenta  domeftica ,  imo  nonnunquam 
Aqua  (implex,  (etiam  non  deftillata)  pro  re  nata,  &  Mixturarumj  ve- 
hiculorum&c.rationejucundiusautscquefccure  (upplebunr. 

Sie  inter  Ardentes  vegctabilium  Spiritus  (fcrmentatitios  & abflra^ 
ffitios>)  cui  bono  tot  aquivalentes  vel flymboiizantes  ?  cum  unicus 
forfan  ,  acceptior  ,  prsefentior  aut  parabilior  inftar  omnium  foret? 
tot flupervacaneiy  rcfpedtu  ccrtorura  ,  (quibus  promifcue  velinccnliU 
deratius  deftinantur,)  afte&uum,  nil  minus  quam  igneos  hofce  \u 

F  quore* 


Vharm.  Vijfertatio  L 
quorcs  admittcntium:  tot  praetet  rem  debdiores&  fpecifiei  perparum 
(sequeac  fi  guttulas  aliquot  oiei  falcem  fpiritui  vmi  infblta(les,)/>r<« 
fe ferentes ;  feu  propter  fimplicis  naturam ,  ejufcemodi  operauoni  non 
fubje&am;  feu  ob  prarparantis  incuriam ,  abflrahendotantum ,  (cum 
incimior  nonnullorum  per  fermentationem  rcclufio  requiratur,) 
m>\  quidpiam  hincconquirereconanis :  tot  £  ex  adverfo  )  jufio  curio- 
fiores  ,  per  ( nperofam  larpeque  fimul  rn  ahqmbusdifperfomm  )  Fer- 
mentattonem  colle£h;  dumipfum  fimplex  fpiritum  ardentem  quem- 
vis ,  vel  femelindcdebitequeabftradumfufficientiffime  volaciiitate 
fua  faturac|  auinegottofiffime  eo  mquereciificati ,  ut  guttahincdecidua 
inrer  ircri;a|i  atque  vitrum  quafi  difpareat ;.  cum  bona  pars  proficui 
adhuclaricis ,  imo proprti  nonnunquamo/eiparttcul*(re(idiio  in  Phiola 
fupernatans,  )  ficfubtrahatur*  atquealias  Alcolifati  hacrationefpi- 
ntus ,  adinrernosufusliquoredenuodiluenteindigeanr..  Sanefup- 
putatione  probefada,contradiorapparatus  vix  ultratres  quatuorvc 
requirit,  eosque  plerunquc  faltem  (  a Simplicibus  volanlicate  potis- 
fimumpollentibus ,)  Ab(lraclitios\  ab  Odoratis  vero  compa&ioribus: 
potiusFermencatitjos;  qui,  obiter  notando,  eleganter  &c  compen- 
diose  tum  parantur,  adjeclo  adhcrba*  fioresve  recentes  fubdup/o  vel 
fubquadrup/o  ,,  ad  Aromatica ficca  vero  anafaccharive/mcMis etitm ,  cum 
a/tquantil/o  fecum  cerevifidrecentis ,  ejrc.pertclaprtterpropter  tntra  tri- 
duum  vel quatriduum  fermentatione  .fufifictentem  quantitatem  defit//andoy 
ejr  fupra  recentium  herbarum  &c,  a/iquot  manipu/os  ^filibet ,  recltficando. 
Cui  vero  bono  tot  Acidt  bgnorum ac congenerum nofiratium  ejr  exottco- 
rum  ingrati  fpiritu>$?  Cum  Vulcanus  fpecificas  iftorum  vires  oppido 
alteret,  &nobis vdunuse  duriori  y  etiam  vernaculo  ligno  deflillatus 
fufficiat,autnullus:  multominus  autemoperae  preciuminveniamus 
in  horum  aliquo ,  cum  Oleo fa/eque proprio prius  (  fecundum  nonnullos  ) 
digeflo.  De  Spiritibm  volati/ibus ,  fieu  fa/is  volati/is  vegetabiits  ejr  ani- 
tnalis  liquonbus  fupra  diximus ;  quodque  talium  praeterproptcr 
tres  fummatim  aut  quatuor  prsefentiores  ac  parabiliores  meritofer- 
ventur,  dimiffisreliquis,  quaefitasvariationis&curiofitatisquamfpc- 
cificarumpropriefatumplerumqueplenioribus. 

Ita  jurc  merito  quoque  delemus  hinccfcmmdiffima  Vohtilium 

fpirituum 


De  Sele&u  Remedierum  in  gcncre.  4  j 

fiirituum  Mincralium  cUJfe  \  toc  fruftraneis  tsediofiflimisque 
torturis  segte  tandem  ,  inter  faciliorcs  vcrfatiorum  ,  enchi- 
rifcs  expreffosi  tot  incompetcntibus  ,  remorantibus ,  aut  torum 
nonnunquam  pcrvertentibus  additamentis  praeter  rem  folici- 
tacos  ;  tot  e  fubjedlis  guttulas  faltem  afiquoc  ,  (  intcr  ar- 
quipollentiumexuberantiam,  )  ftillantibus  epumicequafi  conquifi- 
tos:  tot  intcr  fe  quamproxime  (per  fulphureo  falina:,  vel  tartareo- 
nitrofe  volatilitatis  participationem)  convenientes  aut  penicus,  (fi 
minuciasquasdamdcmimus,)  sequipollences ,  feorfim  tamen  repo- 
fitos,  velipecialiflime  minus  veirfacis  commendatos,  aut  alias  exce- 
dente  hyperbole  prseter  reale  meritum  protrufos:  coc  Metallici  no- 
men  (ob  calium  qualemcunqueaddicioncm ,  auc  florum  una  levaco- 
rum,  [ac  inibi  plerumque  infolubilium  ]  fpeciem  )  pra:  fe  ferences, 
revera  tamen  poftmodum  nil  auc  parum  hinc,  fi  digcren- 
do  ,  abftrahendo  ,  confundendo  &c.  tentantur  ,  oftendenccs, 
Quemadmodum  eciam  ex  Acidorum  fixiorum  exceftivo  ( pertotpro- 
celTuum  variaciones,  quxficaque  compendiavelattcntatas  exalratio- 
nes ,  )numero,libellospaftim&:indeperfuaforumrepofitorialibera- 
Jjter  interdum  complentc,  non  fineratione  tanrifper  hicnegligimus 
primo  Metallicos ,(vutgo fimiliter  habitos ,  )c  fadtitiis  Vitriolis  com- 
munifaltemmorcdeftillatos,  &pridemabaliis  fatisnotatos ,  metal- 
lici  parum  palato  vel  ftomacho  fumentium  exhibentes :  jmo Jpeciojio- 
rcscfuoquecomplures  hujusnomink ,  perambiguas  cnchirifes  &:  diverti- 
culahocfineconquifitos,  jnreitamenyeritate,cum  adexamenven- 
tum  cft,  Sc  erFe&usmetalhcus,  qua  talis,  inde  fperatur,  facilioribus 
acfatura:ioribusiftorumTin£turis  vel  Eftentiis  longecedentes:  ma- 
gis  autemadhuc,  fupprimentium,abforbentium  autpervertcntium 
additamentorum^tf/tf  debilioresillos  3  (&  prseter  intentionemac  con- 
fimilium  rationem,)  parum  de  expetitk  falinorum  particulk  vehentes-, 
autju/Ioparciorcs,  tddwfiores,  (nihilo  tamen  hinc  vulgatioribusprar- 
ftanriores, )  velpUne  tertio  cuidam  incompetenti  contrariove  latici  incon- 
fiderntita  complicdtiS  fpiritus:  item  (&  exadvcrfo)  nimiis  aquofiorum 
particularum  fubtra&ionibus,varie  per  abftra&iones  ufitatas,  in  gelu , 
fuper  Calaminarem  &c.  infticutis ,  (adinternos  ufus  praster  omncm 

F   x  necefli- 


44  fharto.  Dijferfath  l 

neceffitatem)  adeo  concentratos ,  ut  fub  difficili  hinc  difpenfatione, 
fepe  ne  vitra  quidem  ferant ,  & fumentibus ad  minimum  fufpe&i ,  cor- 
rofivique  (nonnunquam  non fine Medicinota videantur:  autperfu* 
pervacaneas  re&ific^tiofies  vel  GV&povationcspenetrantioriJubtitiori» 
que  parte  paflive  ,  fed  ut  plurimum  nequicquam  (cum  fulphureus 
Odor,  totiens  data  opera  quaefitus  ,alias  fponreceflet ,  )orbatos:  tot 
infuper  Compofitas>  extemporanea  ufualium  mixtura  (  ceu  in  Aqua 
Regia , Spiritu Nicri  compofico  &c.  videmus ,  )  facile  fupplendos :  tot 
in  eundem  effectum ,  (  fi  citulum  tancum  &  promifla  demimus ,  &  fuper- 
vacaneas  enchirifes >  additiones  aut  prsej  udicia  feponimus, )  aperte  re- 
eidentes\totdtcluquidemfingularioresfecretioresque>  nihilo  camen  mh 
gatioribus^Cfubaccuracafalcemmethodo^morborumquepenficatio- 
neexhibitis)  pra?ftantiores :  Ardelionum &  Laborantium(\\i\  femetvo- 
can t , )  venales  •>  raro  mangoniorum  expertes  > vel probt fatts  ac fufficien* 
tesrtk  fi  quid  amplius  hujus  cenfuseft.   Dele&uinoftro  eprionbus 
fonetresve/quatuor,e  pofterioribuseciam  Vulgaciores  illi  eVitriolo» 
VQtro  Saleque ufitati ,  ( tantum  cum  judicio , citra  di vercicula ,  protela- 
tiones  &  incompetentia  additamenta,  manibus  occulatis  riteparati 
confiderateque  dati , )  abundeadhucdum  fa  tisfaciunt,  fatisfacientquc 
deinceps,  quibuscunque  propter  operarum  aliorumque  requifitorum 
defe&um ,  Ignis  Veneris  fimiliumve  liquorum,  operofiflimas  Vulcani 
continuationes  requirentiumpoteftas  nondumdataeft.  Uti  nccpro 
fele&iorum  noftrorum  comparatione  tantopereexigunturfpecialio- 
res  illi  ,perfajtigiata&  fibimet  invicem  accemmodata  receptacula  furgen- 
tes  Fitrnt  >  aut  retortiformia  (  defuper  operculata}  vafa  adeo  pronuper 
commendaca ,  Retorttve  trirofires ,  aut  per  infernumtubumfolk  folltci* 
tanda,  confimilisve (curiofioxibus  experimcncis ,  quam  fimphci huic 
labori  aptior _)  apparatus :  Sane  diretiw  ifie  Furnus ,  (  cum  arfinibus ) 
*plerunq?iccorpulentiotes  impurioresque  fpiritusacidosfundit ,  fub- 
tiliores  disfipat ,  atiisviucinc  >nvenientiis;  ( rationecontinuandi  ignis, 
feparandorumflorum  &c.  Jlubje&us  eft,  ut pro noftraquidem inten- 
ti<  ne  tot  impenfis  erigi  vix  mereatur.    Vaja  operculata^  fatis  dextre 
qupquecpnfarmata>  prarrerquam  quod  ferreadifficiliora  comparatu 
necomnibu*  trnt*  riisapra  fint,  terreavero  vix  ignem  reperito  feranc 
Vitraque  plurimum  de  volatilioribus  particulis ,  eciam  elifo  nobis  haud 

raro 


De  Sele&u  Remediorum  ingenere.  4  ^ 

rarocircumfluoplumbo,  transmictunc ,  imbecillioresquehinc  Iiquo- 
reslinquunc.  Ecqui  vuJgarcrnquoquc  recorcam ,  paulo  circumfpe- 
&ius  perforacam  &:  circumcirca  lucaram,  recepcaculis  proportiona- 
licer,ufibusquefuisprocoIligendis  volacilitatibus,  ritc  adapcaveric, 
varie  tubulatis  roftracisque  reliquis  intantum  haud  difficulccr  care- 
bit :  Acidos  autem  &  vulgo hinc  ta^iiofiores  fpiritus  nilulominus  per 
anciquiores  quoque  modos,  (faltemincer  viles  aliquot  enchirifes, 
ptxcipue  fubduclam  proportioialis  pondcris  Materise,  fituationis- 
que  vaforumobfervationem ,  vehiculi  >  ubi  deficit ,  competentis  affo- 
ciationem,  6cc. )  fufficienci  fibi  quancicace  per  ocium  quafinulloque 
pene  negotio  parabit  aut  reparabit :  Pi  sefertim  cum  oculatioribas 
nuncPra&icisea  hodjecopia  inmedicaciones  amplius  nonabfuman- 
tur,  ac  fuperioribus  quidem  luftris  veladhucdumnonnulhbiincon- 
fiderarius  fa&umeft,  limitato  talium  ejfeclu  tandem  in  abufttm  indijfe- 
renterconverfo,  indcque  hauduno  Hypochondriacis ,  PulmoniacU ,  Hyfie- 
ricts ,  ArthriticU ,  fjrc.  conciliato  per  iftiwmodiacores  malo. 

Sed  in  rcccnfione  noftra  pergimus,  mericoquehincfimilicer  ex- 
pungimus  Liqttores  illos  mixcos,  adinternos  externosque  ufus  confu- 
fis  aquk  yfuccU  y  folutionibttt  ,pulveribusquc  confiantes\  magnam  parcem 
inconfulciiis  compofitos,  &  fi  genuinisarcislegibusquidamincertos 
cffeclus  refpondeant,commodius ,  (citra  vitrorum  mulciplicacionem  , 
aut  facilem  nonnullorum  corruptelam,  )  ex  tempore  certiorique 
proportione,  per  debicam  compctencium  mixturam  conquirendos 
aedifpen(ando«v 

Lixiviamedicata,corutnquc  caufafervaciYeorfimC/tffm^hucetiam 
j  non  pertinent :  cum  macresfamilias  quoque ,  e  polychrcftis  nonnullis 
euponftis;(totfupervacanea&:huicriniinepcioraingredientiamcrita 
ommiccenccs, )  domi  talla  paflim  parent;  aut  folutis  ejus gen eris (in 
proportionali  quantitate  )  fahbus  nunqu  im  non habeancur :  ceu  alias 
quidam  Alcalia  elixiviatanonficca  peniciis,  fedhquida,  potiiis  con- 
fiftencia  ,  poft  debitam  evaporationem  fervann,  fiquidem  in 
refiduo|  acriorique  Iiquorc  ,  qui  poft  iftorum  coagulum  atit 
qualemcunque  cryftallifationem  ,  utplurimum  tandem  effundi- 
tur  ,  peculiare  quid  fperandum  foret.  Deliquia  fixtrum  falium 
fnb  ajlris  &  dio  nvido  qturerc>  ferefublimius>  in  Gella  verd(ni  Icn- 

~F    j  tiflima 


4<£  ikarm,  Differtatio  l 

tillima  coagulorum  quafi  Vitriolicorum  quorundam  refoJutio  requi- 
ratur,)  cquideminnoxium  ,  attamen  profe£to  fupervacaneum  eft; 
Alcali  quovis  quandocunque  Jibec ,  in  exigua  calidse  frigidasve  pro- 
portione  folubili. 

Cui  bono  totinuniverfum  Oleadejlillata  ?  Cum  paucinoftratium 
hypochondriacomm  arfc&us  hujuscemodi  fulphurea  ,  ceu  diligen- 
tioresproculdubioobfervabunt ,  ferant,  aut  inde  (citraaliaincom- 
moda ,  in  ifto  remediorum ,  naturse  particularum  morbificarum  ma- 
gis  refpondentium  proventu,)  tantopereleventur.  Cui  bono  tot  in- 
vicem  intime  convenientia  \  quorum  unicum  prasfentius  aut  parabi- 
lius  fufficeret: tot  casdiofilfimefatisque  fumptuose^rg»//^ qfcollecla  > 
dum  sequipollensdrachmasvel  uncias  largitur;  tot  naturafua//?^- 
tiora>  vel  (per  nimiamquodlibet  equolibet  conquirentiumcuriofi- 
tatem)  empyreumate pr&ter  rem  aggravata ,  aliisve ,  fsepenumero  pa« 
rumquadrantibus  acceflbriiSi  (quo  tandem  oleum  e  corporenilmi- 
nus  interdumquam  tale  quidftillante,  vel  ingratiis  habeatur&pro- 
ftet,)  fcienter  combinata  &  mulciplicata  ?  dum  jucundiora ,  paratu 
faciliora  genuinaqueseqtiivalentia  praeftd  funr»  Eccuringenuum/i/tf 
fpiritum  propaulo  majort  aromaticorum  rejinofommfc  (nihilo  de  c^tero 
hinc,  fecus  acquidam  prodiderunt ,  deteriorum)  Oleorumcopiaebti^ 
nenda  difperdamm  ?  cum  fuperpondium  vix  acne  vixquidemlabores 
compenfer,  fpiricus  ipfe  (largiter  fane  fimplicibus  ad  empyreuma 
impediendum  fuperfundendus,)  argerrime  ad  eandem  gratiam  vel 
puritatetn /  (etiam qu^fitis  perprunascompendiis,)  redeat;  &una 
magna  Aromaticarum  aquarum  quantitas  fruftra  fic  pefllim  car.Cum 
AcctoacerrimoAluminisve  crudidiluto,  (fi quis forfan  eandemde- 
ftillationem  minpribus  impenfis  tentare  voluerit,^  non  procedir,  Ita 
porro  fupervacuafuntpleraqueomnia  Oleacompofita  (nitnajorisforce 
copise  caufa,  quispiam  fimpliciaintime  concordantia  receperit,)  Sc 
inanes  iftas  Balfamorum  Hejlillatorum  variationes ,  inconfiderata  ingre- 
dientium  confarcinatione,  proportioneparandique  ratione  plerun- 
que  infuper  contaminatar ;  dum  fimplex  aliquod  fele&ius  idem  ut 
plurimur»  prseftat ,  aut  fiquidem  compofico  prateise  opus  eft,  ex- 
ttmporanea  proportionalique  competencium  mixtura  confultiiis, 

com: 


JDe  Seleclu  Remedicrum  ingenere.  47 
compcndiofius  cercfusque  confic.  Supervacua  eft  plerorumque  de- 
ftillatorum  Rultficatto  ;  cum  Graveolenttum  quidem  prior  fubtilior- 
que  pars ,  (quibusdam  ob  falis  volatilis  combinacionem  aliisve  de 
caufis)  plerunque  seque  graveolens  inde  prodeat,  fiveper  Veficam, 
five  per  Retorram  fuper  Cmeres ,  Cokothar ,  Sal  commune  &:c.  vel 
cum  ipfo  LiiiN  fpiritu  ,  (qui  tamenfruftra  fic  di/peric  feu  pervertitur, 
&  farpenumerointec  ebulhendum  olei  fibimcc  fupernatancis  parcicu- 
lam  haut  exiguam  per  retoitx  rofttum  proptllir ,  reftificatumque 
ficdcnuornficir,)  restenretur  r  Craf/torum  vcrd  (hincrequifita)  clari- 
ficatio  y  nonnullorum  temperatam  lenientemque  vim  praner  rem 
exafpcret  ,  &  in  complutibus ,  facili  quadam  enchinfi  ,  fub  prima 
quoque  dcftillatione  obtineri ,  fi  volupe  fuent ,  queat  \  ceu  alibi 
de  cera^ptnguedinib^ ,  butjro^  japone  ejrc  notavimus ,  quod  fi  horum 
v. g.  hbtauna  vel  unafcmis  retortanndacur ,  hujusque vencerpenicus 
ufquc  ad  collum  cineribus  defoper  rcpieatur  ,  fubtiliflimum  per  are- 
ttam  pnmaftatim  vice rranfeac  Oleum ,  &c 

Bdfamorum  exttrnorum  i(ta  ftrtes  &  variatio  ,  uci  exa£Horem 
praxin  nil  juvacr  ita  ncc  felcdtiis  noftti  parcemconfticuit,  Sufficiec 
vel  unicum  compoficum ;  cujus  fcilicec  preciofioria  ingrcdiencia, 
Mofchus  velAmbia  ,  (ob  difperdicionem  adhxrencium  parcicula- 
rum,}  haod  adeo  admiccum  mixturam  cxtemporaneam ,  quasin  re- 
liquis,  iiquidem  cxpetenti  ncceflaria  fuerinc,  non  eft  difficilis.  Co- 
torem  undeundc  peticum  oculos  rantum  pafccre  alias  conftac :  ncc 
Extracli  SalUfypropru  tanttllum  nonnullibi  adjedum  efficaciam  qua- 
litercunque  adhibitorum  cancopcre  intendit,  Cui  vero  bono  Nu- 
iift* oieumtrius extrahitur  l  cum ncc  per  fe ingratum  fpirec,  necoleo- 
rumaliorumqueodoramenrorumfragrantiamobfcuret,  Sapontformes 
aliquorum  (ex oleo  yfalefptritufrinvicem  diggfli:)  mafft  fuperioris  quo- 
que  (eculi  invencioncs  „  nec  mcer  parabihora  iuccedaneanobishic 
ullacenus  neceflaria  funr. 

Acque  uc  in  reltquorum  Topicorum  recenfione  hiftrum  noftrum 
tandem  finiamus :  dum  cx  oleorum  officinalium  dirfufiflima  fcrie  op- 
pido,  &quidem  numero  pauciflima  fufficiunr,  qua:naturaex  oleo- 
fioribus  (ubje&is  ipontequafifundic,  quasque  (fi  per  fe  adhibica  id, 

quod 


4$  Phavm.  Di/fertatio  L 

quodexhujusgeneris  remediideftinatione  fperaripoteft,  non  attin- 
gunt)compecencium  &  inibi  folubilium  fubj  e&orum  infufione  ve^de- 
codione,  autoleorum  deftill,  aiiquali  inftillatione  poftmodumhaud 
difficulcer  exalcantur :  cui  bono  tantus  reliquorum  numerus,  tot 
aequipollentibus,  tot,  ob  vcgctabilium  (Yulphureiparum  ,  aut  vio^ 
lcnciori  Vulcano  refervatum  poftidentium)  naturam  ,  parum  indc 
medicatis ,  &c  expreftb  quovis  vix  efficacioribus,  totipfi  affe&uum 
conditiofii  manifefto  repugnantibus ,  tot,  aliiseuporiftis  non  pingui- 
bus  aperte  cedentibusconftans  ?  Digeflivafane  yfarcctica  ,glutinantia> 
( exceptis ,  cautelisque  fuis  nihilominus  fubjc&is  Balfamtcis  reftnofts, 
UWefiitis  vel  etiam  Mineralium  aliquo  conventcnter  alteratis,)  item  pro- 
prie  detergentia  ,  adftringentia ,  ((ylvis  tamen  remediorum  difpenfa- 
toriisque  nonnullis  inferta,}  ipfa  fanioris  methodi  lex  vetat ,  &ex- 
perientia  ,  (fitradicionibusmagis,  quampracfentiorum  tutiorumque 
accrvo  fidas,)  poftmodum  rejicit ;  Vulgatis  emolltentibus  ejr  anodynis 
olivum  faspe  folum  paria  facit ,  exprefla  quaedam  alia  palmam  pra:- 
ripiunn  prarter  domefticas  pinguedincs,  cataplafmataaliosquedo- 
lorifedando  vel  tumoribus  emolliendis  aptiores  modos.  Infrigtdan- 
tia.ficdicla,  quot affe&us tolerant,  aucfiquidem  exufu  eflbvidean- 
tur,  quocuse  vulgotum  fibinon  parabit?  vcrfationinterimfeu  me- 
dicofeuchirurgo  reliquum ,  indire&e  agentibus  (liquorthm  falevola- 
tili  prAgnantioribus >pulveribm  fartnaceis  ,  &c.)  fecurius  expcdiente. 
Refolventia^  difcutientia  carminativa^  longe  efticaciora,  &ejusmodi 
liquaminibus  acceptiora  ,  eodem  fere  precio ,  compendiosc  ,  citra 
tantam  olivi  in  fingula  profufionem  habcntur  per  paulo  ante  nota- 
tam  oleorum  dcftillacorum  inftillationcm.Et  quis  temere  nunc  Alexi- 
fharmaciscompofttis  externis  ,^utut  admodum  depraedicatis  infolidum 
confidat?  autexoticisplan#is  veleciaminfe&is,  ni  viliproftent,  ver- 
nacula  noftra  non  fubttituat?  Totahorum  tantumnononaniumTo- 
picorum  incucurbitisejrc,  confeffio  pcne  videtur  curiofior ;  cum  plu- 
rima,  proolivi  calefa&i  more  graciam  ficquoqueperdant,  auttaci- 
liori  additamcnto  eam  confequantur ,  certe  matrum  familias  fimpLi- 
Ciflimas  pneparationes  haudadeofuperenr. 

VnguentA  licct  ob  confiftentix  jpodura  dc  compccentibus  addi- 

tamen- 


De  Sckttu  Remeaiornm  ingettere.  45 
tamentis  equidem  plusquam  olca  ferant,  adeoque  fcopo  corpulcn* 
tius  remeditsm  exiginti  magls  ficinferviant;  cui  bono  tamcn  tanrus 
eorum  nurnerus  >  cum  e  tot  emcl':entibu* ,  modynis &c*  vcl  unicum , 
aut  fimplex  nonnuiiquam  pinguedo  ( fohtaria  aut  dpmi  rrigendo  per 
conventcntes  heibas  akerara)  fufficiat  ;  6V  parirer  unuii)  fcrte 
ftfngerans  ry  flccans  minerale.  Sarcotica  &  glutinantia  pleraquc 
vulgaria  {  ncc  balfamica  ,  )  fanior  nunc  chirurgii  rej  ar;  quemad- 
modum  &  detcrgentia  pingwa.  Dt/cuttcntia  nervtnaque  vuigatis 
olei>  {[ inbusque  ut  plunmum  cedunt  ,  prarterquam  quod  a  Jen- 
tibilirer  i  ^folventjbus ,  vejicatottis  9fonticulis  ,  ptyalfmo ,  eyc.  inper- 
muku  arrlclibus  evidenter  fuperentur ;  quinimomala  quardam  (ge- 
ncrofiotibus  internis  folis  longe  felicius  cedentia)  farpenumero  ex- 
afpcrent  contra&uras,  flacciditates,  exulcerationcs  &rc#  concirent. 
Reliquoruin  Joco  vel  unicum  quoddam  poiycbreflum  ,  &  adcftta- 
mentorum  debitorum  quafi  bafis  efle  poterit.  Plurima  cx  rempore 
commodius  mifcentwr  ;  multa  nil  minus  quam  ejufccmodi  con- 
fiftentiam  auc  formam  admitrunt:  plura  adhuc  inconfiderariflime 
funt  compofita  ;  ncc  operofiorem  corre&ionem  ,  rnulto  minus 
(  cum  alns  omnibus,  )  adeo  curiofam  reccntiorcm  prarparationem 
merentur.  Oculis  pra  Vnguinum  ea  ftrue  ^  alterius  generis  Topid? 
convenicntiora,  nonnunquam  infuper  fccuriora  ;  Potabtlia  mulier- 
cularum  &:  fcre  circumforaneorum  funt ,  & c,  qux  in fpeciali  recen- 
fionecommodiusnotabimus. 

Emplaftra  tandem  &  Cerata y?hincindcpenfitamus,  vixultra  fex 
forfkan  m  chirurgicos  aliosque  ufus  in  rei  veritate  requiruntur  ,  e 
revera  inrmius  mifcibilibus  legitime  eompofita,  Cui  bono  enim 
vulgatiflima:  ( fadsquehacrenus  taxata:)innoccntiumingredientiiirn 
perverfiones,  uftulationes,  fuperficiarise  invifcationcs  >  maila:  (  per 
prsefcribentium  exceflus)  gypfear  vel  ungucncam:  pocius  ,  huc 
trahantur  ?  Cui  bono  tot^quivalentia ,fi  minutiasfaltem  aliquot, 
traditiones  titulosve  demimus  ,  (  feu  compofitionis,  (euefTcdus  re- 
fpcclu  )  intime  convenientia  ?  tot  ,  prarter  omncm  nece/Tkatem 
(cmplaftro  aliud  emplaftrum,  unguentum,  gummi,  pulvercm  &:c. 
fupperaddendo  ,  }  in  efficinarum  aut  quotidiauos  ufus,  innovata 

G  vU 


y0  Vharm*  BiJJertathL 

vei  multiplicAtA?  tot  opercttli magis  ,  quam  fbffitlentis  renyedii  lbcui» 
(ceuvulgus  quoque  citra  hujufcemodi  emt  luft  ationes fibimet  di- 
vetfimode  fuccurrere  novir,  )complentia  ?  tot  ex&leia  Lodie  vel  mo- 
dernorum  euporiftis  longe  pofteriora  :  tot  dtgejiiva  ,  maturantiay 
&c.  unicafaltem  felectiori  repr^fencanda  ,  vel  ^liffimo  cuidaa 
pulti  auc  cacaptafmati  cedentia  :  tot  ^xrticuhrta  pro  l<;terantorum 
tobore  y  citra  penecrantioruni  accefiiim  v  aut  reatem  convcnicn- 
tiam  ,  faepenumero  proforma  tancurn,  &c  citra  memurahile  quod- 
dam  commodiim,  multotamen  cum  txdiogeftaca,  feccmdum  Pra- 
clicarum  tradiciones cantum  (^adunicazt/iferdum xttyuo?  dum dracbm& 
fujfciunt /prasfcripca,  grumefcentia ■>  fjroeccorrug-wv.  ;  buicompe- 
teriti  fpirituofis  ve  liquoribus  nullatcnus  conferenda 

Atque  haec  in  gencre  quafi.  deufutiorihmfrvariqneconfuetis  cffi- 
cinarum  Formulis*.  Extcmporam  4*  H  Ufy0$i  Emulfiones ,  Fomenta ,  Cata- 
plafmata>Cly/?eres,&cA\)xxcsdzv)*\\\z*  \  efukJ"r;isionequivishautdi& 
ficulter  judicabir,  &c  nos  quaevis  fuo  iocohmii?:er  expendemus*. 

Con  ver  ta  m  ur  i  ta  qu  e  n  imc  a  dfpetiatffjimumfng  uloru  m  Simpliciu.m 
&eompoftorum  r  offieinis- au»;  olina  in  penuorunT,  aut  hadlenus  ulte- 
^rius  majoris  complementi  vet  cenect  inis  caufia-  diverfi~for- 
rniter  oblatorum  ?  cenfum  »  eatanun^  (quoadejnsfreriperinftim- 
ti  noftri  rationem  poterit,  )  moderatione,  ut  minm  etiam  contra- 
ttiori  mcdtcationum  generibodtedum  adfueti  habeanc  inde,  quod  variis 
affec"iuum  divcduatihus  &  circiunftantiis  oppido  fniEciac  $  nec  n- 
gidiores  fixfan queri poffint  ,  nos  rem  pliarmnccuticam  perverrifTe 
potius  quam  accidifle  5  vcl  Empiricis  curationibus  ,  per  aliquoc 
polychteftorum  abufum  fores  aperuifle  ,  vel  tandem  incipientes, 
minus  verfatos  ,  nimis  vcrd  credulos  ad  Fniverfalium  prascipitia  te«r 
mere  Gc  deduxiflcv 

Sane  ,  quomulcorum  hoediverticurumaut  offenfTonis  lapidcmt 
ftatim  ab*  inicio  removeamus  r  equidem  credimus^  dari  pofte* 
K^Arcannm  aliqued,  infigne  totius  corroborativum  vel  mundifkativum  t 
complurium  morborumfotamcn :  nec  vires  tot  Secretis ,  quafi  Alcahefti- 
ni^,  mrmids  ac  immaturijEIeclris  ,  Panaceis,  Azoth,  Plialajis  ,  Ar- 
bonbus  vitxj  Mercuriis  philofophorum  >  quinteflentiis  Veneris, 

Au» 


De  Vniverfalilm.  ^ 
Auropotabili  &c.  modefte  aflignatas  fimpliciter  hic  &r pr^c/pitan* 
Xer  clevamus  >  fi  talia  ritepraeparata  &  circumfpe&e,  fuo  quodvis 
in  gencre  data  fuerinr.  Dumautcmpriusquidemultramodumex- 
tenditur,  &  plane  Catholicum,  (inter  tot  tamen pramatura  ma- 
gnatum,  perfaaut  ;gnoca  hypochondriorum , renum  >  pc£loris,ar- 
tuum  &c.  viciaabrcpcorum  iunera,  jdicirur  an  fingitur?  reliquis 
vero  fimikter  mmium  plerumque  tribuitur,  prasfertim  ab  alterius 
Profcflionis  hominibus  3  in  arrepto  ^qucdamgenerofiori  ac  poly- 
chrefto  remedio  u  secipitanter  exultantibus ,  vel  exiftimation is  ati- 
<cujus  oulmen  nummorumve  potius  aucupium  inibi  confticuenti- 
fous;  dum  mag  oorroproiicua exhis,  ntplurinium  dataopcraob- 
fcurantur  vc)  cum  Eim  artift*  adventu  clemum  expeftantur ; 
dum  ulcerior  taiium  Inquificio  tyroni  tsediofa  praster  rem  fum- 
ptuofa  eft  ;  alia  vero  partim  nihilo  magis  Cathoiica  iunt^  quara 
Ptiiana,  ommbusolim  morbis  indifferenter  apta^  &c  fi  perfuafiones 
JiypeihoKiique  demas  ,  haut  aded  notabiiiter  vel  direfte  juvant; 
«parcim  id  iummurn  ,  >commendatiflimum  quodque  £  detra&a 
ialtem  per  ^curiotiorem  inquifitionem  fingularitatisiarva  , )  inftar 
-nudi  tancum  Diaphoretici ,  Aperientis  autFigentis  agit,  cui  paria 
{xpc  in  domefticorum  vuigatiorumqueferie , nullo  negotio  (  faltem 
fub  circumfptda  methodo  )  invenias  c  proindc  tantum  abeft,ut 
eam,,  per  hujulcemodi  quau  Catholica  admorboruminteritusgras- 
fandi  viam  cuiquam  hic  eommendemus ,  certe  paulo  licentiofius 
tandem  ingtedientes  manifefto  deferentcm  ,  aut  tnpraripitiadu- 
cehtem  \  ut  potius  hoc  jplo  Euporiftorum  pervarias  claflcsfele&ji 
roftendere  voiueri-mus  ,  aliaaliis  ,  <quo  iecurius  8c  cum  ipfa  na- 
turaincedamus,)  omnino  deberi:  fique  sjltns  Cenfa  qtudpiam  aii- 
quis  adeptus  foret  nihiiominus  illud  ipfum  tiim  confideratiflima 
exhibitione  ,  tum  quarn  plurimis  «etiam  lntercaUrihut  &  Inter- 
fccniis  ,  reliquis  tonus  Comoed.as  3ttibus  .&:  circumftantiis  (quo 
iftius  genens  Arcana  profc&o  pcrtingere  nequeunt,  )  fite  iatis- 
faciennbus  indigere. 

Et  quo  Jpccialius  ftonnulh  fecuncftim  aliqualem  cxperientiam 
ftoftram  jconiideremus  i  Quod  ad  normam  pr^fcriptum 


fi  Phartn.T>ijfertatio  7. 

Vnicornn r,W/#^/#(totiesanagramman^ 

olim  paraveramus ,  egregium  profe&o  dc  efficax  erat  prasfertim  in 
primse  ac  fecundae  coflhonis  ,  easque proxime  fe&antibus  v;tiis reme- 
dium >  (nam  ulterius  ScadTefamentiHadrianeicxcciitioncm  progre- 
di  nunquamaufifinmus : )  cum  autemfuperioribus  annis  nos  tandem 
deftitucret,  (vix  autsegerrirnenunc,  ob  taJdiofiflimos  parandi  Lbo- 
res  repetendum  >  )  Sc  ad  antiquum  hinc  rediremus,  in  confiderata 
parabiiiorum  Vitriolatorum,  Martialium ,  Corallinorum  ,  Opiato- 
run  &c,  exhibitionedenuonihilo  nosinfeliciores,  ceuanteaquoque 
©bfc  i  vavimus,  Qui  autem  hoc  in  genere  Arcanum  Vitrioli>  tanquam 
pro  compendiofiorifupplementoparerc  voluerit,  &ad  literamtan- 
tum  procedendo communefaltem  Vitrioli  Sal&Oleum condenfatttts invi- 
cem  combinare  tentabit,  loco  proficui  nec  ingrati  medicaminis 
profcdohorribilefecr-etum  (  prasmonitusjnancifeetur. 

De  Alcahejlino  itqnore  medicosetiaminufushautunifaltem  com- 
mendato ,  paulo  ante  diximus  >  meritoque  donec  ipfa  Chvit  zotxus 
roanifeftetur  ,  producla  ejus ,  vanaque  circumcirca  (  per  fpiritum 
Mercurii,  Veneris,  Roris  &c.  Tentanimatantisper  prasterimus. 

Mercuritis  poft  prajviam  (communem  aut  fuper  imperfe£hora 
metalla  tsediofius  inftitutam)  purificationem  ^folttarie^  veletiamcum 
Solis  Antimoniiveparte ,  inter  lentam  continuamque  digejlionem  ((ecurius: 
dc  confultius ,  quam  per  fpirituum  nitroforum  abftra&iones  j  Pracipi- 
tatmfcu.  qualitercunque  fixatus ^  (five  fublimi  transmutatorum  no- 
mine  Azoth,  five  modeftiori  titulo  nominetur.)  bonum  eft  reme- 
dium  diaphoreticum,  (nam  apige  adhuc  empincorum  quotundJm 
Vomitorium,  )refo!vens,  mtmdfficans,  nec  tamen  protiniis  univer- 
fale ,  vel bene ponderata?  coijfiderationis  ( fi licentius exhibiti  incom- 
mo ia  declniare  velis, )  expers:  fane  permultos  affe&us  (experien- 
tia  quotidwna  tefte  )  ne  attingitquidcm ;  multos  empince  darus 
pervcrtit-  de  cxrcro  ntmium  quantum  a  vero  recentioris  Mercuria 
Diaphovetico  fett  Ahyo  Horizontati  diftert. 

fanacea  (ur  F/iwd/am  fubfccult  initium  e  Mercurii  mineraaliove 
coagulo  ,  Argenroi  ubro  rudi,  ahterve  conquifitnm  prseterearnus,) 
quot  hactenus  faltem  propofitae,  fi&a;,  &  perEmiilariosquoque  vt- 

cacun 


De  Vmverfalibut.  y$ 

catim  hinc  inde  venundatas  func  \  Saniores  &c  commendatiores  fi 
paulo  penttius  perquirimus,  nihiiommus  ut  plurimum  nil  nifi 
curtalevei  ^inttmomalc  quidpiam  ,  (alias  nec  ignotum  nec  fingu- 
lare)  concinenc,  eoque  ipfo  profapiam  iftorum  bene  nofcencibus, 
quousque  pertingere  poflinc,  monftranr.  Speciofa  illa,  quareciam 
Mercurtifxatitttulo  in  Pharmacopoeisrepericur ,  &c  ex  Argento  vivo9 
fulpbure ac  fale  ammoniaco  aliquottes  fubltmatis  ^  ejrc  confit,  Cinnaba- 
xmx  naturas  eft  ,  atque  adco  efTe<5tus  (in  nervorum  affeclibus  alias 
non  concemnendus,)  nativa  vei  antimoniali  Cinnabari  facile  fup- 
pletur.  Quarnuper  varie  defcnbebatur ,  e  Mineralt  (prtmtentis Auri, 
ut  ajebant ,  faturatifjimd)  diverfimode  parata  ,  Sulphur  ahquod  An- 
timoniale ,  aicali  tartareo  vel nicrofo,  fpintibusve  faifis  volacilibus  fo- 
ciatum ,  atque  hinc  (pro  talium  more,)  fub  largiori  dofi ,  Emeticum 
quoque  erar ;  aliasmundificans  haud  rejiculum  arqueacalia  funt  pu-  m 
riora  mitificata  hujus  mineralis  Sulphura,  Tin&ura:  fele&iores ,  Re- 
gulique,  cum  Metallicis etiam  fixati ,  &c.  circumfpeclefoliimexhi- 
bica:  non  tamen  hinc  protiiT-s  pro  Catholicis  venditanda  ,  vel  per 
omnes  a  capite  ad  calccm  afF^dus  hyperbolice  ducenda  videntur. 
Ita  quoquehaut  ltapridem  Panaceam  foiaremin  pilulariforma  accepi- 
mus,manjfcfte  opiatam  &  tantillo  for/an  Cinnabaris  narivx  vel  Mer- 
curii  perie  fixati  Ancimonialisve  fulphuris  (quas  exiguaplane  quan- 
titasdifcernerenonpermittcbac)  fociaram;  erFeclu camRegtis  Pbar- 
macopcej*  regi&  Pduits  fuo  modo  coincidenrem, 

Ctrca  Rorem ,  pluviasque  Martias  aut  cumtonitrudelapfas  ^circafal 
Terra profundtoris>  aut  Ccemetenorum,  ejr  circaipfius  Aeris  collecianea,  (pe* 
ciofo  AvicuU  bermetica.  titulo  allecti  totque  reccntiorumconteftatio- 
nibuspcrluafi,  forfitan  hautadeopaucatentavimus.  ILtfancRorisptu- 
'viarumqtmeiliarum  pars fpirituofior ,  per  notorium  deftillandi  moduni 
minoribusprimoguttisprodiens,  tenerioribusfubje&is  non  aded  in- 
commodumattemperanspratftat ;  (ceu  perfun&orie  tin&am  fupe- 
rioribus  annis  pro  Auro potabili  vcnditam  alicubi  fcimus  >  &  adhuc 
dum  adExcraclionesinde,  utiputant,  fecretioresabaliquibusadhi- 
betur. )  Putrefacti  (in  doliolis  pro  morej  hujus  generis  latices,  aliquan- 
do  liriati  Spiricusvcftigia  (fedutplurimumcumingraciorifulphureo 

G  5  "  odorej 


£4  Tharm»  Biffertatio  t 

odorej  oflenderunt :  (ut  nuvctsifiuvial/um  Aqnarum  concepta  9  inttr 
navigationes  Americanas  jpirituojitas  ,  ejr  ^Acetum  cujusdam  ex  Rhe- 
dano  credi quadantenus  poflit,)  Rcfiduum  poft  Exhalationes Magmg, 
verno  tempore  fponte  fermentare  ,  ae  plus  vice  fimpiici  oras  vitri 
tum  fupergredi  coepit,  Sulphurea  ( indenonnunquam  fecedens)  fub- 
ftantia  Argenxum  cxtus  adoritur  ftabili  auriformique  tin&ura.  Sd 
ibidem  plerumque  cubicum  fubamaricans ,  rarius  ftiriolis  quafi  m- 
trofis  concretum ,  bonum  eft  aperiens ,  detergens ,  &:  vifcerum  hinc 
inferioris  ventris  (in  fano  fenfu,)  roborans ,  &c.  Toruai  tamen  ho£ 
Chronicof)  nobis  (fortaffis  infeJicioribus,)  neutiquam  reftituit^  vm 
aliquos  incer tis  circumftamiis  fpecinliter  le vavit a ut  in  acutis  pr,a> 
jlitk  >  quod  cerjtius  ,e  parabiiiorii>us  experimentis  non  habeatur. 
Ncc  amplius  quidpiam  in  Terrd  cjuafi Virgine* fiaiina fuifi/antia  a  (q  uen- 
*  damfublimius  quidpiam  haut  imprsemeditato  inibi  quserentem ,  in- 
caflum  fuperioribusluftris  occupante,)  uti  nec in  decantatiffimo  ili© 
JerrjSumsnc,  feu  exiguaillaQleofitate,  in  Medicinaquidem  ,  (quo 
per  nos  integrafit  aliorumauriiera  inftiilatio,)  haiienus  invenirmis, 
Etlicet  fub  Dio  ^^incoimpetentibusnonaullis  Magneticis  (  ceu 
vocantj  Subje&is ,  prsefertim  per  caJcinationesaliosve  modos  prius 
debitedifpofitis,  quidpiamconcreverit,autpotiusinnonnuIlis(dum 
copiam  cum  exiguo  remporis  fpacio  ,  aliisque  in  conclufo  fimilitei: 
contingentibus  conferimus^  excreverit ,  Ste  quibusdam  ,  interno 
ufui  aptioribus  ^iutriatum  f  aliave  ratione  lub  Salis  amaricantis  nitri~ 
formis  fpeaetequeQ.catum,  medicis  intentionibus  divetfimodeadapta- 
tum  fuerit ;  nihilominus  nec  inde  <quidem  majoraopcras  precia  ho- 
dieque  faCere potuimus :  ut  ejuscemodi  CMercuriorum  ejr  Phalajarum 
promifla  tantum  noncatholica  cogitantibus ,  facetusquispiampr^ 
Phalaja  forfan  haut  immeriro  Ealala  dixifie  videatur,  FalJimur  aife 
tem ,  an  huc  quoque jreferri  poifetTaicifbrmiscujftsdam  Panacea  >  IXt 
$C  Perlata  pro  fiypochondriacu  Mat<erfa\Ci  forte  prsecer  Pra^parata,(el  uen- 
tibus  aiit  fpiritus  falinos  fuperfundemibus  haur  obfcura.,)  &  praster 
Mineralis  regulini  quidpiam  ( in  crucibulo  refticans,)  roridoquo- 
dam,  quovisetiammodo(ceuParalIcl5i  nonnuJlibifuaderevidcmur,) 

faturetur^ 


De  Vjuverfilib^  5f 
Electrum  minerale  immaturum  ("cui  Glauram  &  Metallum  mtfcn- 
/«waliqui  fynonyma  facere  voluerunt,)  ii  conjccturalirer  ranorcm  il- 
Iam  Lunarem mineram  >fub  Argentirudts rubrititulo metailurgis pro- 
po(icam  connotat,  ut  Liit  velconjimile quoddamfecretumuhiead  vitam 
fculongam  feu  fanam  certo  habearur ,  proculdubio  feiiciorem  hodie- 
quecummenftruomanum ,  &;  ufceriorem  (mcerea  qualuimque  Pof- 
fcflbrum  fata,)  experrentiam  exigic ;  inqua  deincepspariter ,  recen- 
ciorum  nunc  duftu  ,  (poft  fimpliciorcm  olim  riec  rejiculnm  tunc  ad- 
Fubitionem)  exerccbimun  hauc  camcn  ignorantes ,  quod  fupetiori- 
busluftriscum  noninfrmx  fortis  qiudamficret/ffimttm  /V/Whautper- 
fundiorieinibi  quaflviflent,  ceneepca  fpes  candem  decoliarit.  Sin 
autem  parih  fubconje£hiraquisp»am  Mereuritfplendentemftturateque 
Unciam  CM/ nerarn  mtclhgcvct ,  afteverare  poflumusy  eam  fimpiicuer 
clucn.indo  folum  praeparacam  7  nilc^fic  amplrus  paflam,  eftccTu  (qui 
"tamen  fimihtcr  uti  polychr^ftus  cquidcm ,  ita  faitem  parciculariseft,) 
longe  preceiTufe  tun  Sulphur  ejus  folitarium  ,  per  Alcalia  ,  (licec 
srgerrime  via  humidi  ficeave)  cicra  deftru&ioncnv  extracturn,  cum 
ipfam  Panaceam  cinnabarinam  ,  fub  Prtcipitati  DiAphtrettci  ncmine 
Pliatmacopoeis  propoficamy  &  per  (infpeciem)  fejuncTa  iccrumquc 
combiriata  ptincipia  ,  fecundum  pr^fcripci  procefliis  imicationem 
aliquando  confcctun.  Quod  verd  vicina  nobis quadun  Vitriolt  Minera 
(lignofofsih  fulphureoinrermixca,)  proTinclurre  cujusdam  (proeul 
Jubiocliftiformicer  pama:,)commendacione ,  hoc  ticuloempirico- 
rum  nonnemini  proponiturr  id  quidem  fortc  parum  eft  Para- 
celficum. 

Ipfum  Aurum  potabile  confimiiidque  Solaria  ,  fecretiori  qnoque 
&amiciori  menftruo  catholicosin  ufiisconftru&a,  quantumha&e- 
nusingravionbus,  inveteracis  malignisvemorbis  prse  aliis  fingulari- 
rer  praeftiterint ,  quotidiana  loquitur obfervatio,  &;  nemini  non  paulo 
circa  hxccuriofiorumconftat :  nec  aflererc  veremur  experieiuia/at 
confirmati ,  quod  omne  juvamen  atque  folatium  ,  hSolaribits  (ob 
nominis  fplendorem  &:  precium)  varie qusrfitum ,  largiter  &: cum fu- 
perpondioin  longe  parabilioribus  Martialibm ,  Antimonialtbu* ,  Cin- 
mbarinif  y  Corallinis ^Cervinis >  TartareU,  aliisque.  vegetabilibus  ^tna- 

Upiicifp 


$6  Thafm,  Vijfertatio  h 

lepticis>  Alexipharmacis cr Opiatis ,  (quodvishorum  confideracefalcem 
exhibendo)  inveniacur ;  nihilque  aliud  hlnc  habemus  ampiius,  quam 
uchabitiorum  reconvalefcentia ,  dimiflis  fecurioribus  totfeculorum 
experimcntis,  magis  tantumfitdubia,  carior  femper  >  ut  iftius  infu- 
periori  Germania  ,  cujus  febris  continua  lapideBezoar  pro6o.  florc- 
nis  hauftocurabatur,  quse  tocidem  nummis  alibi  peilitur.  Non  ele- 
vamus  hic  fimpliciter  Auratotum  efficaciam  ,  qui  hujuscemodi  ii- 
quores  ,  (cum  Spiritu  Microcofmico ,  SalisTartari ,  Roris>  Mwn&Cry- 
flallifat& ,  mtnerarumque  Stturni ,  experiundi  caufla  fucceflive  con- 
fedros,)  item  Sclares  cum  oMercurio  vel  Antimonio  ,  aut  utroque  fatis 
fixatosptilzrsres ,  varie  nec  incaffum  tentavimus ,  (fepe  camen  Men- 
ftrui  bonicate ,  vel  acceflorii  Mercurii  vel  Ancimonii  energia  magis  fa~ 
vente*  quam  Auriaccedentis  autadhaerentistantillo.)  Tantiim,  fi 
vel  maxime  folius  Auri  cancoptfe  reclufi  ifte  forec  erlefhis ,  afligna- 
tam  tamen  Catholtcam  potentiam  hic  removemus  ;  oftencacoriosque 
abufus  reliquos,  per  fuppofitam  neceflitatem  ac  prseceilenciam  in- 
trodu&os ,  (dum  nihilominus  idcm.fecuriusque  per  parabiliorapaf- 
fim  prxftatur,)  notamus  :  fi  forte  hsec  quoque  Auri  facrafames  fifti 
queat.  Reliquafuo  capitediffufiusexpendemijs. 

Circa  fecretum  Veneris  Ignem ,  (a  pretrattioris  deflillationis  coho- 
biique  Spiritu  Vitrioli  longe  dtjferentemy)quxnam  hodicque  nonfupereft 
obfeuritas  ?  Autor  qui  Lapidi  Buttleriano  Drijffuum  fubfticuic  ,pauperi- 
bm  quoque communicabile ,  nectantum  arcAnum  e/fe  nnuit.  Recentior  aa- 
tem,  qui  obfcurit&ti  horum  Lumen  accendereinfiituit ,  aeque  difficilern 
nec  vulgi  crumenis  occupatiorumque  Pra£hcorum  remporibus  pa- 
rem  procedendimodum  profert.  Tentavimus  aliquando  cuczDrtjf, 
(^ecundum  qualescunque  cqnjeduras)  nonnulla  cwm  Ammoniaca- 
libus  &c.  ac  mediocre quidem aliquid ,  nil  tamen  abfoi uci ,  fi ve  linge- 
retur  cancum  ,  fivepenicus  deglutiretur,  inde  habuimus.  Qiiod  au- 

pofericrem  Ignis  venerei  explicationem  attinet:  quamvis  Spiritum 
e  fde  Martis  (utinominatur,)  purgante,  (ecapite  mortuoflorumfa- 
Ks  armoniaciMartialium  cxtra&o)  paratum,  'Vitriolum  venerisad- 
ftringentiflimum  dare  pridem  per  alia  experimenta  probe  fciremus; 
tentarecamencircjiH^macicem  quoquequidpiam  ftatim  tunccom- 


De  Vnivcrftltbtfs.  $j 
placuit;  at  futiprofecroaliter  fieri  nequibat,)  Spiritum  hinc  apne- 
diftopacum  aut  nil  differentem  ,  de  csctero  Spfrirui  Salis  commu- 
ni  plane  geminum  ,  (loco  duplati  faturatique  rllius»)  &  Vitriolum 
inde,  dulcorefuofcilicet!  fere-fauces  intcrcludens  na&i  furnus,  & 
nil  amphus >  licet  proceflus  rationefn  haut  perfun&orie  fedaremun 
donec  racdio  ducli  Ipcmcum  liquore  abjicerenuis ,  feiicioribusinven* 
tionem  relinquentes* 

I»  Ec  fi  fors  rorrunanobis  (utaliis  alicubi,)  Transmutatorem  fiftcret> 
(ceu  Lapidem  tllum  parriculanbus  haut  paucis  convi&i  facile  credi- 
mus,  &  particularum  PJumbi  vel  Mercurii  aliam  hinc  folaribusquc 
fimilem  diipofitionem ,  complicationem  aut  figurationem  ,coloris,  li- 
quabilitatiSjdudilitatis&c.  confectaricrum  autorem  facilius  adhuc 
concipimus;)  obnixe  eum  rogaremus,  ut  cciam  in  morbis  ha£tenus  re- 
yeraincurabilibus  edirofpccimineXmngnoindedecumbentium^prar- 
cipue  integrarum  familiaium  hinc  tantumnon  exhaufrarumfotatio,) 
pubiice  convincerct non  folum  de  Catholica cunclorum affccluum mcdi- 
etna  tantifperdubiranres ,  verum  etiam  moderaciores  eos ,  qui  Metal- 
lisfaltem,  non  vero  homini  datum  eflein  medeiarn  hoc,  (quicquid 
clt,)  naturse  fuperlativum genus >  aperte  fafli  funt. 

Tamdiu  proinde  fepofitis  auc  in  precio  fuo  ,  quod  fingula  in 
rei  venrate  mereri  poflunt ,  impndantiarism  reli&is  Catholtcis  illis, 
donec  alia  quidem  manifeftius  exphcentur  ,  alia  vcro  hberalioribus 
(quamcredi  nonnunquam  queunc, )  promifsis,  inter  fimpliciorurn 
aut  terrefrriorum  Animarum  ,  (mortcm  pcccati  falarium,  Morbos 
autcm  mortis  h&ores  fic  elufyrarum)  expeSationes plusquam  Cbi- 
nenfcs  ,  femet  exolvant  inftitutum  noftrum  &c  Parttcularium  tan- 
tummodd  potiorum  &  prarfentiorum  euporiftorum  fimpliciorum- 
quefeleclumperfequamur :  prsefercim  cum  hisipfisfubhmioraquo- 
que  Arcana  ,  fi  cui  talequid  contigitaut  concingerct,  omriinocir- 
cumfcnbi ,  &:  probe ,  pro  variis  affecTiuurn  requifitis  ac  circumftan- 
tiis  modificari,  (fi  quidem  operarprecia  cirra  empiricas extenfiones 
faceievoluerimus)  dcbeanr :  &:  quo  Tyronibus  denuo  hincquoque 
conftec,  etiam  Vutgtaonlus ,  citra  Secrctorurn  mufjitationes firtguiarto- 
ruwffe  Vtnaturas,4que  ac  atra  Oiffen(atoriornmfuferabundanttas  Murbos 

H  $m- 


^8  Fhirm.  Differtatlo  L 

vardifelicttate  curari  *,  Simplicibuique  {tanquam  nil paffts  aut  difperdcnti- 
bwl)  velfimphcioribus  faltem ,  certtores ut plurimum  ejfe  ejfeclu*> pr* com- 
mendatiffimis  fepe  Compoftisy  ac  Decompo(tt'u  ,  plerumque  per  Bafis 
acceflbria  Mole  cantum  &  Precio ,  f pro  forma  folum  &  cicra  necefli- 
tacemquandam^)  excrefcencibus.  Verfacus  (&C  ceu  ab  inicio  quo- 
qiienotavimus ,  non  nominis  faitem  adfcripciciique  effectus,  verum 
eciamfr.poris*  ponderis,  moHs ,  odoris,  coloris  ariarumquefuiSim- 
plicis  condicionum  facis  gnarus^  Pradicus^  fiquidem  iimpiiciora 
quo  vulc,  omnino  non  pctcingant ,  Compoficum  aliquoi  (fed  uci- 
namiimplicillimjenaturaefemper conformfus,)  alias  haut  dirficulcer 
attexit :  &nos  caiia  hincin  ie  ,  ubiexufu  vifum  fuerit ,  inferemus. 
^£  verb  circa  potiemm  ufuaUum  Prsparationcs  nuper  ant  jamprtdem 
Soltrtiorts  Viri  cUgmtcrmmuermi ,  operofenon  repetemus :  cum  Lt- 
beiiiilnt  tnomniumferemanibus;  &,ifta  hic  quafiprxfupponantur* 
Ica  nec  Seleclusnoftri  ratianemdiflufisambagibus  deducemus;quan- 
doquidem  cautlas  rire  perpendentib-us  ,  Sc  communi  obfci  vationi 
conferennbus>eciamve?:bumfatJS  eft,  nec  noftra  condicioexcrefcens 
fcrc  volumen.  De  csetero  ceu  fupra  condiximus  ,  de  co-mmo-diori- 
busSubftituus  y  deTerricoriorumdifferenciis  &:orcisiiideneccflica- 
iib&s  *  de  prioratu  Invencionis,  (cum  forcuna  mulcaprius  autrrrulcis 
fimul  oftendericj  &o  cum  neriiine  nunc  auc  unquam  poftmoditm 
iicigabimus :  ficfua  cuiqueper  nos  iiberrimaapplicauo*  ucmobisli- 
ber  hic  cenfus. 

Acque  quo  iingutas  Mncrix  Medicatclafles  per  tria  iSa  notorix 
Regna  diftmclms  tanuem  ordineque  quodam  perluftrenaus,  primus 
cedae  Pnrgxntibus  locus  \  adeo  qmdem  per  nulliusnon  iiberalitaterrv 
aut  obfervantiam  antiquis  noveliisque  refercus  r  uc  dubium  pene  red- 
dae  cenfus  noftri  initium.  NJam  qui  (exutis  cancum  prarjudiciis  qui- 
busdam,)  mFigetabritpnmo  Regno  complurium  man'feftarium  Lan- 
ejjorem  ,  auc  exadverfo  fupervacaneam  Violentiam,  muicorum  in- 
fupere  novoorbe  vel  mufeo,  Jtemcot  mterpoiacorum  ,  aut  vixgra- 
no  vel  grant  partc  incer  fe  dirRrentium  vanitaeem  ,  6c  appeniarum 
deprxJicaciontirnf"ufti*acioncs  perfunctoriefalcemadvercic ;  qui  cor- 
rigentium ,  Diri^cncium ,  ahorumque  fuperioris  feculi  acceftbrtorum 

hic 


Dc  VMverfdihus*  ^ 
hic  (molemplerumquepotius  quam  effectum  intendentium)  excef- 
fivas  amplificationcs,  vanationesque  fruftran<?as  \  qui  confimdium 
Curialmm  ,  (ab  ipfis  tameneorum  Autoribus  paflive  ncglcclorun  ) 
cxtcnfiones  nimias,  vel  e  fola  fimpliciffimaque  (tancum  circumfpcda) 
crudoiumaut  mediocriter  fblummodo  Depuratorum  velcoercito- 
rum  cxhibitione  didicit ;  qui  aliqualem  quidem  in  nonnullis  D;  ver- 
fitatem  circavitioforum  humorumcolliquandimodum*,  colliquato- 
rumque  colorem ,  acredinem  ,  ac  confifrentiam ,  at  aded  fpecificam 
finguloriim  ad  certos  humores  determinationcm  nec  dum  (cum 
paulocuriofioribus)  obfervavit:  quique  idem  fa?pe  fimplex  diverfis 
humonbus  per  Alcalium  ,  Tartareorum,  Vitriolarorum,  Nitrofo- 
rum  fimilkimque  dctergentium  aut  ftimuJantiurn  additionem  ac- 
commodare,  totinfuper  Compofita,  (diffufeprodigeque  repofita,) 
extemporaneis  mixturis&  imitamentis ,  (evidenti  compendio  pa- 
riiiquc  fucceffu,)  aequare  vel  fuperare  novit :  qui  porro  Minerdtum 
(ab  una  quidemparte)  ritepracparatorum  &exhibitorum  nonnullo- 
rum  infigoem  prar ftantiam  &  lecuritatem  ;  ab  altera  vero  nimiam 
niliilominus taliummukiplicationem,  autpenirusaiicnorum,  fufpe- 
clorum,  prxter  rem  vehcmentiorum  aut  (ob  cncriirifis  aiiorumquc 
rcquifitorumvariabilitatem)  infidorum  numeroficatcm & exotbitan- 
tias  perpendit :  qui  denique  paulo  atrentius  in  propria  vel  aliorum 
Praxi  advcrtit,  quantopcre  non  quidemin  omnibus,  (uti  folitario- 
rum  Laxativorum  &  Saponariorutn  commendaxores  ha&cnus  vo- 
Juerunt.)  fed  tantumincompiuribus  Affe&ibus,  multd  fecurids  fa- 
ciliusquefolis  Aperitivis,Diurericis,  Diaphoreri.cis,  Anodynisalns- 
ve  Specificis  ,  (vel  empiricorum  exemplo^)  cedentibus  ,  vtgroti 
Purgantibus  diverfimode  vexentur.,  detineamur ,  imo  magis  adhuc 
interdum  laedantur ,  falrem  ob  confueti  medicandi  moris  ac  ordinis 
obfervantiam  :  Is  oppido  nobiscurn  haud  difficulterfatebitur ,  maxi- 
mam  Catharticar  phalangis  partcm ,  &longe  plura  ,  quam  fia&enus 
faftum  eft»  effe  deienda  ;  forfitan  etiarh  in  tiocipfo  noftro  fele&us 
dam  feorfim  fentientiutn  aut  decommodionbus  fubftitutis  co- 
gitantium  caufa,  vcl  pro  forma  qu#dam 
iiic  retinuimus. 

H  a  «»- 


£e  Pharm.  Dijfirtatio  1. 

P  V  R  G  A  N  T I  A. 

C^iraqncprimo,  fdonec  poft  famofam  fuperiorum  annorum  Me-. 
^  choacannam  ejrguttam  Cbambodtam  fequ.ori  feculc  convenientius 
forian  offeracur, )  polythrylieton  nunc  jdapium  ;  a  quorunclani 
nuper  *JM.atulijl.\  fane  nondum  exoun&um  :  acce/atis,  ceu  tradhn- 
tes  varie,  in  ci  rhinisquoque  expenuntur :  HypoehoiKuiacis  tameu 
aoftris  utplurimum  haud  inconveniens  j  nccmore  neciaporeadeo 
adverfum:  dignum  de  caetero,  quod  plurimis  incommodioribus 
ingratioribusque  cathardcis  ptidem  fubftiiuifTernus,  inie  VulvU 
in  fuo  genere  polychreftus ,  6c  dtverfimode  per  compecentia  a-ddi- 
tamenta  applicabihs;  ceu  ahas  nottim  eft  ,  6c  fufiiis  hoc  infraper- 
fequemur.  Nec  Magiflertum (quamvis  aequivaientium  i efpcelu  pauid 
fumptucfius, )  vel  ccrum  caufa  ,  qui  ob  exoterica  quxdam  Scammo- 
nt&tum  averfiwtur  >  hinc  penicus  excludemus ,  fi  modo  decenter 
dilatatum  dehcarioribus  forre.  detur„  Mucaginofmn autem Extractum> 
(refinaj  quafi  parergon)  languidum  eft>  uti  & ipfius  radicU  tnfiufum 
m  Cerevtfiia  Vtnisque  ,  ni  rortiilima  fuerinc  ,  aut  rnedioerrbus  Alcali 
aliquod  in  paulomajoripondereadjiciarur  :  ceuahiquoquepridem* 
fed  ufque  dum  incafium  fere  monuerunc. 

Sit  porro  K^iloe  ,  inter  fui  generis  amaricantia  peculiarem  fffc 
mulumhuc  conferens;  extraabufus,  (aliis  fufficienter  norato-;,)  &c 
quod  in  difpofitis  nimia  continuacione  harmorrhoides  tandem,  (quic- 
qmd  cthvn pratenf^  cerredlhnespvomktanty)  haut  rard  concicet  ,  de 
tseteroinnocens :  Socotermasz\  eciam  Epattcafelefiiar ,  a  quisquihis  &: 
Refinofirate  fua  ,  (praecipuo  cenefmi  liiius  haemorrhoidalis  aucore,) 
Aquifiolumfimplici,  (q/iid  enim  e  deftiliaus ,  vei  Seroauc  Aeeto ,  imo' 
ipfo  quoque  Rore  hic  expectemus:)  fimphcifllme  (infundendo  vel 
coquendo,)  fed  tamen  follicite  fequeftrata,  &  in  VaporofoB  ilneo 
denuo  ad  pilularern  confiftentiam  exhalata»in  ejuscemodi  Iaxativas  dc 
clecrive  pu^gantesMaira^^cumantiquorumH/^^rncmotemereaunc 
lingar)  furHcicnriilimai  carius  cunofiusque^r  ardcntem fiptritum  Ex- 
t<-d(Ja9  mdequerefinofiori  manif fte  prarfenciorarquefecuriorf  Infiuc- 
cat&eutviS)  utui  fattiofilfim£,  violau >rofaU,  Fragata>&c,  par,  imo 

cura 


De  Purcatitibu$z>e*eubitibus.  61 
cam  refpective  vel  in  eifcclu  falcem  parum  Cit,  quod  cfe  fuccorum 
magmacc  fingulis  accedac  dofibus  ,  }  fuomodoinaclionefuauthbe- 
rior  ita  fupenor ;  &:  cjus  generis  Eifcntiis  vegetabilibus  ,  fi^uidem, 
omnino  conjungere  placuerit,  faci.e  pcftmcdum  fubigenda  :  prae- 
terei  in  Liquorem  quoque  vuigttis  Dtlutis  &  Elixtrtis  ^ilvetHisy 
( iaxandi  qmdem  caufa)  Ionge  pollentiorcm  fereque  acccptiorem, 
curtt  SaIu  ti:f}iT>slts  vei  jaltem  Alcdt  Tartarei  altquota  parte(  ceu  infra 
plenius  hoc  perfcquemur,  )  promptc  redigenda. 

Acce  i.uSen  t ,  non  cituioccnus  Alexandrinajfolum  ,  fed  bonx 
norx  quarvis  ,  rccentior ,  nonexefa,nec  difide  Coiutbea  fdiata; 
fu  |  i^ione  torminnm  (  d;re£te  vel  per  accidens  con/equentium ,  ) 
a  da  Alcaii  cujusdam,  veJ  eciam  Tarcari  puri  particulafacile  exi- 
menda;  il'o  poousin  infulis ,  hoc  in  Deco&is,  (quamvis  hodie  Gfti- 
nus  uinatis^auc  ralccmdomefticis;  )ucnsquc  de  csrteromeritd,  (ac- 
curatiorumque  hodie  exemplo ,  )  faltem  fimpliciifimis-;  cum  in  rei 
veritate  T^odulus  aque  ac palatum  coc  appropriannbus  radiabus ,  flo- 
ribus,  foliis  ,  icminibus  ,  nequicquam  cancum  aggravetur  :  Pufois 
vero  fohorum  per  <emole  faporcque  perquam  ficadverfus.  Extra- 
clnm ftmptex  numaliorum  mediocrium  loco  hucreferri,  &nonqui- 
dem  in  psiulares  maflas,  (ubi  molemacque  numerumcum  fui  cohfi- 
milibus  admodum  augec,)  fed  pro  Alolttoribtis  Itqutdioque  nonnun- 
quam  formulis  (fub  trtploielfub  quadruplo  ad  Po/iaSaccharo  rondttum^) 
fervarimereatur,  pro  concra&iori  quidem  felectu  hic  non  decermi- 
nabimus:  cum  alias  nocorie  debilius  fic;  %c  pucroslonge  fecurius , 
seque  verbjucunde,cicra  ejuscemodi  facchuraca  nunquam  nonpur- 
gcmu*.    Liberaiic  cuivisoptio. 

Conciudac  verocandemfelecrumhuncvegerabilem,^^  p-opter 
Efulina  aliaque  Mangonia  cum  rigidioribus  quibusdam  haud  adeo 
veremur,  )  Sc  ammon  t  um ,  obMaviftcvii  copiam  atquealias  polychre- 
ftas  deftinaciones  haud  adeo  rejiculum.  Sive  jam  Pufois  indcPoly- 
threftu*  (vnlgh  ftc  dtclus)  placeac  Sancali  velcantum  ErraciciPapave- 
ns  cindlura  coloratus,  compluribusque  formulis  mixcu  praMagi- 
fterioaptior  ,  mucagineam  tamen  &  fere  rodenciorem  Scammonii 
partem  una  rctinens :  five  commune  tJWagi/lerium  ,  xqut  profecto 

H    3  validurn 


6i  Pharm.  Differtatio  1. 

validum  ac  fifmulans,  fi  modo  ardenti  fpiritu  vel  aliisadditamentis 
nonconglobantibusprobc  dilatetur ;  Reliquse  varieformiter  inftiru- 
tx  Prsparttienes  parcim  hetcrogenea,  (haud  fanepauca,  prseferrira 
in  viliori  rnafla, )  prascerrem  relinquunt  :  uti  cum  v.  g.  Mucaginofis 
Gummtiscjuc  vulgato  more  tantiim  incruftatur ;  vel  Succorum  ad- 
ftruigennumautacidorum,  Citri,Rofarum  ,  Gydoniorum  magmate 
&c.inviicatur;  aut  Sulphure,  (ceu  Alutariiloquuntur>)^r/w*0d/w'; 
vel  exigua  hinc  differenria  Jptritm  Sulphurts  aut  vitri&lt  guttis  d:cjuot 
confjttrgitur:  Parrim  Refinofam  fubftantian»,  parce  hocmodo  me- 
diisque  attadfam  fruftra  difperdunt:  uti  cum  v.  g.  aciduits  MinerA- 
Itum  emt  Vegetabtltum  liquortbus  ac  fuccis  extrahiturj  vel  (recenrions 
cujusdam  commendatione  )  contufum  Aqua  fngida  quafi  emulgetur , 
&  liquor  fubla£reus  (reli£ta  (ub  fecum  fpceie  magna  Refinse.parte, 
denuo  coagulatur:  paitim  denique  fupervacaneas ,  expenfas,am- 
bages  dc  additiunculas  ufitatis  aut  in  fe  utihbus  forniubs  fuperaddunt: 
y,g.  dum  UWagtflerium  e  Diagndio  paraturj  v elcxhanft is  Aromatum 
(Jtjfamentis  qneratur ,  &o 

Acquehaecqnidem  fub  accuratiori  &rabexetedcis  fuppofitis  Ji* 
beriori  Praxi ,  inter  difpofitionem  fimiliter  liberam  ,  quibusvis  ex- 
pett  ationibus  modisquefuffidenterfatisfacerc ,  &quod  e  tota  Vege- 
tabilium  Catharcicorum  ferie  in  rei  veritate  fperari  poteft ,  oppido 
praftare  qucunr.  Si  ramen  orxmino  quispiamdiffufioremhorura 
Materiamdiffufioresinuius^variationesex^geret,  acccdat  per  nos» 
quafi  pro  fuperpondio ,  fequcntinm  unum  akerumve :.  v.  g*  Qui  An- 
tiquitatisconfuetudiniMelanagogiquepromiffisnimium  attnbuunr, 
adderc  fortaflis  poficnt  Paracelfi  nonnullorum  Dauram  ,  feufquafi 
Antimoniatum  iUum  )  HelU^orum  mgrumverum 2  Strriaci  titulo  com* 
muniter  venalern  >'  (dum  tamen  remiflior  ifte  FeruUceus  integns  c 
Vicinia  faccis  adEmporia  nonnulla  dffertur ,  nec  hortenfts  noflerm* 
veisitur  deterior:  )  five  jam  Radtccm  ipiam  a  fecore  emortuali  prius, 
ffed  non  t;  rn  exhauriente  Dtfpenfatortorum  Maceraiione ,  quam  Recen- 
iiorum  httmtda  dtvaporatione ,  )  qualiccrcunqnc  libcratam,  aur  TgUa 
quoque,  (utraque  vero  fubdebiti  proportione  ac  circumfpeclione) 
aflixciar.epla.ceat:  fivepociusprarferatur  Extraclum  eRadtce,  aut  fpc- 

ciouitt 


De  Purgx  Jtibm  vegetabiUbus.  6$ 
ciofiusmitrusve*^ Folwfaltemconfeclum\  Aqui  tantitm ftmplici ,  (parur» 
pniis  Alcali  tartareo  vei  nitrofo  exaltata,  #que  fub  cauca  prascila- 
quepotitis(curnaliis)  dofifecurum,  ac  fi  labonofionbus ,  (aiidrutn 
abufu  forfitandecerritisaut  teneriorum  fornmlisin  fpecie  deflinanci- 
bus,  )ulcerius  cum  fpiritu  Vtrit  fuerit  Bepuratnm  (cu  micificacum,  vel 
cum  folo  Ardtnte  (pirrtu,  dtiscjue  ambagibtts paratum.  Interea  nihilo- 
minusingenuc  facemur,  quod  licec  haclenus  perdw  <ic  Hcileborinis 
hifcenil  aut-arillime  quidpiamadhibuerimus  velaliisalfociaverimus, 
mhilo  tanen  hincfuerrmus  infehciores. 

Icaquirufticorum  Mucumalicer  hquari ,  vel  Purjrintia  quxJarn 
(ieglecV.  forcalle  Magifteriorum  debitadHacatione,  )furlicicnccr  acui 
potlediffidit ,  iupra  policis  addere  forfan  poflec  extrema? adverfiratis 
Colicynhidem  ,  pro  £xtrac7o,  etiam  oi^aotibus  gravr ;  vulgaribus 
tamen  &:  operofio-nbus  Trochfch  pro  HRlaribus  Ma/Iis ,  ( (iquidem 
Pulv.rcse^Eleitianahccondica^imoquoque  Spiritumaurcum  quo- 
ron  am  comptiorhodiepraxisnonadmittic ,)  in  fuogenerecommo- 
di  ri?  decartero  Ayi.i  faltem  fi-nplict  (ceuipfa  Fruclas  nacurahuc  ten- 
d  ,)farcom  node  ,  (  prxfertim  fi  AJcali  Tartarei  tantiilopriusaltc- 
racafueric,  )conf7ciendo ;  eciam  citra  fubfequam  repetttam^ue  Spirtius 
vinie xfracttonem.  Sed  circa  calia  cuiv.s  hber  fic  labor.  Nos  nec 
horum  ncc fubfequorum  infuper ,  ( ucuc cuique fuus  conftec  cfTe&us,) 
neceilicatem  quandam  auc  urgenuorcm  Q  cur  huc  trahi  debeanc,,} 
caulam  in  cnimus. 

Mechoxcanna quidem ,  urpotioraprimumluftremusjniTpidaqui- 
dem  eft  ,  fed  camen  Pulvcrismolesdiffufiflima,  effecius  inrerimcon- 
rr*£rs>n  Jalapio  infubftantia  vixpar,certe  nonfuperior;  lnfufumfo- 
Ltarium  dehiici  Extraclttm  fimplex  (  quovis  modo  hac*reruis  para- 
tum)debilius  ;  adje&oad  fudicatronem  cxcradionis  fale  Tartari  vei 
NitrohKo,  vix  acoriariorum  fartore  vindicandum  :  Compofitumzhc- 
riuseft  fttofapfar:  Refinofitasque  feorfim  fervanda  pras  Magifterio  Ja~ 
iapii  Ionge  p^rcior. 

Fulvis Hermadacfyli ,  alias  pridem  autoribus  fufpecli  vel  reje£t!, 
( feu  fuperionbus  annis  {impliciorem  rufticum  Colcbtci  recentis  radice 
iaus  vexacum  &  purgatum  vidimus  >)  iisdem  inconvenienciis  fub- 

jectus 


64  Tharm.  Differtatio  /. 

jeclus  deprehcnditur.  Sane  Aritculsrum  Jheriacam ,  feu  intus  dando 
ieu  extus  quoque  applicando ,  nerao  hicinveniet ,  nec  aiiud  eupra- 
xias  fubfidium  finguiare  t  eciamfi  vei perfet  ( licet  farinacea  radicis  fub- 
ftantia  hujus  generis  operationiminus  iubje.cta  videatur , )  vel  in  For- 
wuUquoqueCompojita  cum  altis  extrabatur.  Jurbith  adhuc  dum  pcni 
dubium ,  nec  adeo  fpecialc  vel  (iis  etiam  ,  qui  pueruiis  6c  Aceto  8e- 
zoarcico  nihilominusingeiTerefacencibus)  miceeft,  u*(  Gve mfubji-an^ 
tik  five Extraclum  cjus rcfr/ofurn  (pc&cmus, )  parabilius  pr«|entiusquc 
jalapium  aut  Refina  e)us,  finteralia)  (ubftitui  nequeat. 

Nec  fingulare  quidpiam,  quod  pra?  accepricnbus  famofusiiic, 
(  &:  jamolim  Alexipharmacis  aliisquealienis  Compoiitionibusexciu- 
ffpsv)  AgaricwpTxllct,  hodiedum  obfcrvamus.  Torquenturinterim 
fme  caufa  miferi,horrendi  far^ris  Infufis Deccc?tsque>& indefinito quali 
PiluUrum  binc  numero,  dur^Pjuo vis  etiam  modo )  trochifatus  atit  Ra- 
hisialtem , (xuniyel  fine  uficatis  latellitibus )  iftarummaflis  ingtruur, 
aiit  Extracfumhoc  fine  fingitur,  amphflimarmolis \  dvcfimplex  (  fil- 
cracuraquoquetsediosedamnosequefecretum)  fuerit>  five  Compofi* 
tum7  extemporanesepotius ,  (fiquidem  adeo  requireretur  ,Jmixcura% 

Ipfum  Rhabarharum  fit  Anima  hepatis ,  &  quicquid  mfuper  An ti- 
quitatis  commendntio,  velfequiorum  ieculorum(a^uivalentiainedia 
modosqueminusperquirentium)affeniUS  efie  juiTerit.Q^iiobftruclio^ 
nes  nperire,  Dyfenterias  fiftere,  bilem  expellere,  ac  vencrem  dcfu» 
per  roborare,  venena  diffipare  <kc.  alia  rationenequit,  nifi  vclfol/ta- 
riumcrudum ,  aut  nonfine  litigiistofium  veldecoclnm  dederit;  aut  nuU 
lis  non  Eiectuariis,  Speciebus ,  Pulvenbus,  Trochifcis ,  imo  ipfo 
Scorpionum  oleo  fk  fupervacaneo  ejus  nominis  EmpUfiro  impertinen- 
tiflimeadmifcueritjhabeatfibi(  ieumari  feuterra  )  OnentaUs{  quam- 
vis  &C  Monachorum  nojhum  mulcis  requificis  fatisfaciat ,  )  Radicem, 
equidcm  infuogenere  fat  efficacem  &  bcnignarm  at  redimennbus 
plerumqtie  pr#terremcarifiimam,  bibentibus  adverfiflimam  :  utin- 
de  loco  Pulveris  Concifam  folhm  ( minuta  tamen  fic  utpiurimtinvefS- 
cacia  ,  )  cum  &  fine  Tartaro  fuperioribus  annis  nonnuilibi  propinarinr* 
Jnfufum  pariter  naufeabundum ,  Decocium  ifto  infuper  pene  debi.lius , 
Extratfuw  nocorie  languidum  eft ,  inque  Pilulis  n*oIem  ac numerum , 

1A 


De  Pnrgantihits  vegttabiUbtM*  6f 
inpotionibusnaufeamauger.  Ncc  Ttnctttra ,  vulgato  more  cum  Al- 
cali  fubtriplo  vel  fubquadruplo  &  aqux  cujusdam  hepatican  fpirituo* 
fioris  fextuplo  prxrerpropter  confe&x ,  (foiitariar,  vel  per  A/octicam 
aut  Anttmomalem  a/caltnam  T/ncluram ,  quarra  prxterproprer  parte  cx- 
altatx,)  fpcciofx  quidem,  tanfa  tamen  hinc  obfcrvatur  polltnctes 
parem  iane  e  Noftrati  quecjue  ncnnunquam  paravimus ,  &:  in  para- 
bilioribus  aliis  Hepaticis  invenimus  ;  qui  de  cxtfcro  purgandi  causa 
ha&enus  perdiu  Rhabarbari  ne  unciam  quidem  (  continuis  circ* 
taliaobfervationibusindiesconfirmatiores )  abfumfimus ,  praxi  fimi- 
liter  nihilo  indc  infeliaori. 

Sic  qui  T/ttyma//worum£xtrac7orumcommendationc ,  vel  fupc- 
riorum  annorum  confuetudine  adhuc  ducitur ,  prxrer  fuprapofi- 
ta  exigerc  forte  pofler  Guttam  Cambodiam  tanquam  txdiofisfimis 
Efultnis  noftratibus  Jonge  tradabiliorem  ac  fuo  modo  mitiorem 
Tic  cxtero  fat  vegetam  innoxiamque  ,  five  aliquorum  morc  pcr  fe 
detur  ,  paucis  tantiim  O/et  dcftillatt  vel  fpiritus  Acidi  guttis  (  in  fpe- 
cie,obcau(aspaul6poft  diccndas)  confultius,  quam  per  opcrofioris 
Cummi  de  Pcru  rofati  ,  aliasque  (totum  haud  raro  per  acceflbrio* 
rum  nimietatem  pcrdentes)  Praparattones  aliquantillum  alterata, 
five  potius  Magifiertum  inde  placucric  ,  (  Commune  aut  per  San- 
talum  Erraticumve  Papaver  T/nc7um  ,  )  aut  potior  adhuc  Pulvis  ,  ad 
modum  Pulvcris  polychrefti  fcammoniaci  cxtraclus ,   &  utraque 
Gummi  guttx  parte  ,  rcfinofa  fcilicet  &gummea  conftans  curn 
alias (  ob  inxqualem  forfan  in  lndiis  colleftionem ,  exficcationem 
vel  tra&ationem, )  Magifterii  perparum  inde  nonnunquam  provc~ 
niat  ,  &alrera  non  refmofa  portio  earundem  virium  deprehendarur, 
ipfumqiie  Gummiguttx  paucioribus  utplurimum  hcterogeniis  (quo 
Colophonix-formem  illam  fubfidentem  in  diflblutioncparticulam, 
paulo  tamen  copiofiori  vini  fpiritu  poftmodum  refolubilem  retu- 
lerunt,  }  fit  permixtum.    Veriim  enim  vero,  qui  abalterapartein 
noftratium  pu:  gationibus  feri  fatis ,  Sc  xque  feliciter  per  Jalapium 
quoque  ,  &  ejus  ac  Scammcnii  Magifterium  fubduci  ,  Afcincos-* 
que  tumores ,  qui  vel  hifce  conftantcr  non  cedunt ,  nec  ifti  per* 
fe&ecedere  >  imo  ejuscemodi  atfe&us  Purgantibus  plcrumque  fru. 

r  ftra 


66  Pharm.Differtatio  /.  f 

ftra  follicitari  novic ;  isproculdubio  eciam  hxc  Tirhymallina  Indis 

fuisfecure  relinquet. 

Quod  autem  fequiorumconflugem  attinet,  profe&opaulogra- 
tiofior  ,  mage  providus  confcienciofiorve  quivis  nobifctim  fa- 
tebicur  ,  in  tanco  tutiorum  proventu  ,  Medicum  hac  tempeftatg 
vix  amplius  decere  violenciffima  il!a  ,  femivirulenta,  vifcerum  to- 
num  fruftra  tandem  pervertentia ,  crudioribus  fcepe  niineralibus 
neqniora  :  v.  gr.  Euphorbium  ,  etiam  Extraclione  vel  acidorum  Juc- 
corum  aut  fpirituum  tllitione  quadantenm  coercitum  >  cum  malignita- 
tem  (  nifi  eorrofivorum  abftradlione  aliisve  modis  quafi  inver- 
tatur  ,  )  vix  aut  rard  exuat  >  Errhinis ,  [fi  Drachma  femis  in  libra 
femis  Aqu&  f  coquatur ,  6c  de  colatura,  acri  tamen,  quidpiam  illina- 
tur  vel  attrahatur  ,)ut  &chirurgorumin(perfionibus(incorruptelis 
offium  )  aptius  tum,  fi  diffufioribus  apparatibus  omnino  ingercn- 
dum  foret.  Elaterium  ,  aliquibus  quidem  excufatum  ,  at  acrc 
fatis  ac  virofnm  3  etiam  -dum  correttum  aut  (curiofius  adhuc  de- 
xixxo)  ExtracJum  datur»  Efula  ,  tranjplantataquoque  velfubtusnon- 
nulliseffoiTa;  cruda  ,  vel  per  invifcationes ,  fubtiliorum  partiumfe- 
queftrationes,  aiitacidoruminftiilationes vu\go  Correcta\  exco&iori 
fane  tra&abiliorique  ,  fiquidem  omnind  quis  Tkhymallina  vellet, 
Gucta  Cambodia  >  ceu  pauld  antc  notavimus.  Lathyridis  ac 
Ricini  vulgaris  femtna  ,  Granati/li.  Mezcrei  grana  ,  cortices  acfolta, 
fimiliter  (  uci  dicunt)  Correcfa.  Et  hCompofttorum  ferie,  (horum 
fcetus  aut  confanguineae  )  PiluU  deEuphorbto ,  de  Mczereo>  FAtid&  ma- 
jores,  Hydrotica,  alixquc  morcis Catapultae,  antiquionbusetiam dif- 
penfatonis  fufpcdbe ,  nihilominus  adhuc  dum  religiofe  compluri-x 
bus  infertae  vel  fet  vatse ,  ab  uno  demum  alcerove  cordaciorum  haut 
ita  pridem  fero  expun&av  Quo  Rufiica  illa  pertinent  prasfidi^: 
buccm  noflratis  Iridts  ejr  Bryonia  ,  corticum  Ebuli  atque  Sambuci  >  & 
expreffum  Arillarum  Oleum  ,  FranguU  cortex  ,  NicotianA  infufum 
vcl  dccofium*  ac  fi  quid  amplitis  duris  meflbrum  iliis  labrisve  na- 
tum  eft. 

Sicporrd  ,  cui  bono  tot  Ejfoeta ,  praetcrrem  Ingrata,  vcljam 
pridem  inrpauio  circumfpe&iorum  praxi  rcvcraExoleta,  ampliusta- 

men 


^j^-  <  7)e  Purgantibus  vegetabi/ibits.  67 

men  adhuc  cum  permulus  (anciquicacis  cradicionibus  Difoenfaco- 
riorumq;  formulis jufto  fevenus  inharrentibus,  &elegantioia  reccn- 
tioruminventa  ,  monita  arquecompendiahcdieque  negligemibus ,  ) 
renneamus  in  canto  prarfentiorum ,  graciorum  commodiorumque 
provenru?  BMH 

f^^defidiaquemericd  dicimus  Myrobalamrum  quinquc  tfi*ge- 
nera\  fupervacanea  profefto  (  hoc  in  genere  ,  eaque  noftracium 
affluencia)  prtinetli  >  cum  facellicio  fuo ,  Extraclis  fcilicet \,  Conditis 
Brodtisque  ,  ex  hyperbolica  Arabum  commendacione  natis.  Sane 
quam  ejufcemodi  6c  Rhabarbaraca  quoque  purgancia  pierisquc 
Dyfentericis  profint,  cxperci  procul  dubionuper  fuerunc,qui  con- 
je&uraiibus  aucorum  opinionibus,  mucuo  (cicra  oblacamexperien- 
tiam)  exfcnptis  nimium  funtconfifi.  Porro  vero  percinenc  huc 
oftentaconi  fere  Sen<t  Fo//icuIiy  m ucofum  Cartbami  Pfylltiquejemen,  Epi- 
thymum ,  Cufcuta ,  Polypodium ,  ttiam  quernum  atquc fpecia/c  nonnu/lorum 
Vernum\  Fumaria,  &c.  pridem  ipurgancium  concubernio  exclufa. 

Incer  Exoleta &c negle&i  hodie  ufus ,  j ure  (  ucuc  pafiim  adhucdmn 
rcpoficonaonerent,  )  referimus  Soldaneffam  ,  diu  alias  permultis  fu- 
fpe&am ;  Gummi  [quatenus  huc  fpcftant,)  Sarcoco//amy  Opopanacum 
&  Sag&penum  ♦  5c  e  vulgatiflimis  Compofitis  tot  tantasque  numtrofifi- 
warum  Pilularum ,  ingratiorum  Pulvcrum  ac  Specierum ,  advtrfiffimorunt 
Eltcluariorum,  fuptrvacuorumqut  Siruporum  Formulas ,  utpiurimum 
nulla  f  roportione  conftantes ,  aut  extemporanea  competentium 
mixcuralongecommodiiisfupplendasi  perrccentiorum  animadver- 
fiones  fatis  quidem  cxcuflfas ,  nihilominus  tamen  aliquibus  tralaticiam 
lcocfeculorumexperienciam  vel  confuecudinem  praecendencibus ,  ad- 
huc  dum  complacences,   Quafi  vero  Colocynchis  aut  Scammonium 
[pociflimi  fciliccc  procqratxpcr  talia purgationis  autores, )  feorfim 
aut  conjun&im,  cum  aut  fine  quadam(utplurimum  minuspropor- 
tionati)  Turbith  ,  Alo£s ,  Agaricialiorumque  acceflbriorum  parti- 
cula,  dari  nequiviflent ,  nifi  coc  Pilularum  v.g.  Athriticarum ,  Benc- 
dtclje  laxativA ,  vel  antiquariarum  Stomachalium ,  de  Turbith ,  de  Opopa- 
nace,Sagapcno,  Sarcocolla^de Agarico,  de  oclorebmydc  Lazuli^  tanquam  pa- 
tum  buc  oontnbuente,}  de  quinqutgeneribm  Myrobalanorttm^dt  Colocyn- 

I    1  thidc. 


63  Pharm.Dffirtatfa  I. 

tbidc  >  &c.  ipfis  autoribus  parum  circumfpe&ioribus  exofa?  Maflas 
extitiflent,  vel  non  dicimus  foliim  in  Difpenfacoriis  in  perpecuam 
reigeftaememoriam,  fed  etiam  inPharmacopolis  (unius  ,  intrade- 
cenniumforte  dofin  exigentis  caufa, )  hodieque  paflim  proftarent. 
Aur  quafi  Diagridium  velfimileScammonialequidpiam,  folitarium 
aucTurbith ,  Agarici,  Sena^Hellebori,  Rhabarbari ,  imo  (fi  volu- 
pe  fuerit  aut  fecerit,  )  Coiocynthidis  quoque  tantillo  fociatum, 
conimodius,  eodemque  fucceflu  exhiberi  nequeac ,  nifi  (ub  ingra- 
tsfllmorum  Pulverum  Diafena >  Solutivi  Magiftralis ,  dc  Tribus  ejrct  vcl 
{ejusdemfere  proporcionis  atque  jucunditatis)  Specierum  Benedtcli 
laxativi  i  Dtacarthami ,  Diaph&niconis ,  indi ,  Elefcoph>  e  fucco  Rofarum, 
&c«  forma  :  vel  non  tiifi  fub  Eletluariorum  (  noftratibus  alias  exofo- 
rum)  cmodo  dicJis  Speciebm  feorfimcenfeftorum,  aut  amplius adbuc{\xi- 
confideraciori  compoficionc)  fuh  Diafena  ,  Diacartbami ,  lndi ,  Ha- 
mecb  ,  de  Pfyfiio  rjr  Diafebejien  titulo  vendium  confiftentia*  amiiumve 
Holipparum  ant  Trochifcorum  dc  Violis  fpccic ,  &c.  qua:  bonam  partem 
aln  quoque  vanitatem  &:  inconvenienriam  talium  nobiscum  agno- 
fcentes,  collcclaneisfuisPharmaceuticismerito  exefte  juflerunt ;  & 
ordinis  pocisfimum  gratia  hic  referuncur.  Ita  porro  S/rupus  Ro~ 
farum  foluttvus  hellebcratm  ,  &  (  panacea  ilJa  plus  quam  Ajki- 
.monialis  ,  )  Oxjmcl  heWbcratum  ,  inter  toc  longe  compendiofiora 
vel  accuraciiis  compofica  ,  jure  nunc  pasfim  negliguncur.  Sirupus 
dc  Rhabarbaro  (Gquidem  omnino requireretur  )  extemporaneae  tum 
(per  diflolutum  Extra&un  )  imitacionis  foret:  necquidin  DomefticOj 
jeude  SpwkCervtnk)  defide  &  naufeabundo  fingulariter  quarramus, 

4/#tandettv,  utfeoi-fim  nominemus,  haud  opuseft:  fiqui- 

d^rr»  in  itfte  recenikis  paucfsfima  invenias,qux  comptiori  Praxi  re- 
fpor  '-rriDent  hue  reliqui  quoque  Pulvcrcs  ,  ad  drach- 

K-ani  /i;  emim'e0  zkcurrentes  ,  levore.fue  tota*  pene  fauces  opplcntes  aut 
hv>  >  tbiii  fiporum-  :/>  fceUa  fiomachum  ipfum  prfys  f  quat&  *vel  granum 
iudt  ^ctpertt  ,  fubv^HMes  >  ucut  i»  recentionbus  etiam  Difpenfa- 

[imi     Dtatartari  fcilicct  foltitivus  ,  Caryoco- 
VC  ?h  tegmagogi ,  Mclanagogi ,  Cholagogi ,  Hydra- 

g°gh 


"  -Ml  ml^  ^e  fwgMtibns  vegetahilibus.  ♦  69 

gogi9  fen  rubprincipiumfeculihLijusiratagentibusproditi,  feupofr- 
moduin  ha&enus  tum  ihdem  nomimbus  }  tum  infuper  Diafena  greffa 
toncifa9  Solutividttribu* >  Sotutivimagiflralk ,  Panchymagogi  9Cathotici9 
ejrc  titulisfuperadditi;  indcforfan  haudadeocommodiores,  corre- 
£bores,  auc  proin  invedbs  olim  formulis  confultius  fubftittiendi ,  quod 
pondera  fakem  ufualium  catharticorum  inter  fe  invicem  parumper 
interdum  mutarint,  aut femetipfis facpe ingratiora ,  (haud adeo  inter- 
dum  compecentiproportione  )  accerfennt  v.g.  Bryoniam,  Ebulum, 
Agaricum ,  Afarum  ,  Gratiolam  ,  Soldanellam  ,  Elacerium  ,  Rha- 
barbarum,Turbirh,  Senam ipfamveOolocynchidem.  Pertinethuc 
paflivailla  numeroftas ,  aut(proea  declinanda)  fclopetorum  globu- 
los  interdum  cxxquzm  magmtudo  Ptlularurn  offcinaliumpene omnium^ 
tiim  fupra  rcccnficarum  ,  cum  ufitatiorumin(uper  five  mage  Scam- 
tnoniaca?  fuerinc ,  uc  Arabica ,  Aurea incomptioresque  Aggregativa ma- 
jorcs  ,  de  Fumaria  (vulgacarum  legum  refpe&u  alias  incorre&ifli- 
mx9)  ftnequibu69  fcihcer  efle  poflemus,  ob  nullam  pene  proportio- 
l^em ;  fivemagis  Colocynrhinae  exiftant:  ut  lnda9  Lucis  inconfidera- 
tiffima ,  aljaequepropcercot  acceflbriorum  plerunquefupervacaneo- 
rum  copiam  autlevitatem  ,  £ceu  pcr  Agarici ,  Rhabarbari ,  Senae 
aliorumque  Vegetabilium  alterantium  ,  Aromaticorum  ,  fuccorum 
infpiflacorum  gummarumquc  aflociacionem  aliter  profe&dfieri  ne- 
quir)  incaflbm  excrefcences,  Nec  eadem  de  caufa  Recentiorum  complu- 
rtum fub{lttntA requificum  hocundiquaque  declinant;  adeotot  fuper- 
fluis  &:  ad  erfe&um  nil  vel  parum  (fi  proporcionem  fpe&amus,)  confe- 
rcncibus  pailimcxuberanc :  uci  formutas  Magiftrales  >Catholtcas9  Pan- 
cbymagoga<9  Cholagogxs \A4eUnagogas 9Hydragogas9ejrc,  perfunftorie  fal- 
teminfpicienci  liquer.  Percinenthuc,  (fiplerorumquenoftraciumde- 
fideria  faceri,  &  pueros rencrioresquealios ,  parab)Iionbus  quoque  dC 
«que  obnubendis  decipere  voluerimus, )  cocum  fere  Morfulorum  Ro- 
tutarumty cum  ipfs  Confeciiombu-s  folutivU genw.natn  five  vulgares  Dif- 
penfacoriorum  formulas  ,  (alias  hodie  maximam  partem  vilefcen- 
tes,  vel  ipfis  autoribus  fufpectas ,  utplurimum  tantum  Diagridia- 
tas^  fpcclamus  ,  quas  quxro,  Diacarthamum  ,  Elefcopb  9e fucco  Rofa- 
rum^Dtaphanicum^  Diaturbith ,  Anifum  Zingtberque  laxativnmvna&i- 

1  5  can- 


7©  Pharm.  Dijfertatio  L 

cantibus,  finguJariter  pcrcipitur  jucunditas  ?  feu  verd  recentiores 
modosprseferre  voluerinius  ,  nec  in  Morfulk  de  Rhabarbaro ,  de  Me- 
choacanna  compofttis  ,  Conficiione  ejr  Rotulis  primts  adverfus  lumbricos 
(ftmul  AiercuriaiibwJ  Pane  Martio purgante ,  &c.  ea  reperitur  gratia, 
qua;  refraclarios  detincat  pueros  ,  ut  integram  dofin  femper  deglu- 
tianr :  quo  insequalem  fa?pe  drafticorumWiagiQLtvxomm  mixturam  ta- 
ceamus.  Pertinefct  huc  uncialesfere  Elecluariorum  officinalium  Boli, 
praefertimquiingratioribus  aliasingredientibusconftant :  ut  (prseter 
fupranotataminusnuncufitata,;  etiamadhuc tvitiotzde  P/y/ito,  Dia- 
prunum  folutivum ,  Diafektften  &c.  purc  fcammoniata ,  vel  infuper 
tantillo  tantum  Turbith  ,  HermodaclyH ,  Senas  vel  Rhabarbari  (uC 
plurimumnegle&aproportionc)  fociata,  Caryocoflinumfc.  Diaph&ni- 
cum  utrumque  ,  Benedifitum  laxativum ,  imprimU  autem  Diabelzemar 
fflud,  & Hierdjucundi/Jima  Cempofita,  Pachii,  Logadii,  &fi  quidaliud 
claudunt  vulgares.ifbe  Gratiarum  pyxides.  Necfi  fateri  voluerimus, 
inquamplurimis  ha&cnuseorum  Variationibtu aut Subfiitutis,  equidem 
circaconfe&ionis  &  dilutionis  rationcm  comptioribus,  eam  femper 
invenimus  jucunditatem  ,  qux  v.g.  Elecluarium  commune ,  Pancby- 
magognm,  Magiftrale ,  Hydragogum  quodltbet ,  ium  PblegmAgogaalio- 
rum,&c.  (ingredientia  tantum  variantia,  veladverfioribusautfu- 
petvacaneis  additamentis  alterantibus vel  catharticis ,  A faro  fc.  Ebu- 
lo,  Soldanella,  Rhamno,  Gratiola,  Helleboro,  Rhabarbaro>  Aga- 
rico  &c.  amplificantia,^  contraftiori  huic  aliive  felectui  inferenda 
fuadear.  Pertinent  huc  Sirupi  de  Rhabarbaro,  de  tribtts  Laxativtts ,  dc 
Carthamo ,  Rofarum compofitm ,  ac  reliqui  Officinales ,  ad  uncias  aliquoC 
pro  fufficienti  dofi  excurrentes;  majorique  liquorum  copia  diluendi, 
nccinparciori  (oumaliis)  quantitateadeoaccepti.  Ceunecobean- 
dem  ingredientium  adverfiratem  rccentiores  quoque  ralium  Corre- 
liiones  atque  Tormulas ,  (  Magiftrales ,  Bydragogas,  de  Tribw ,  de  Rba- 
barbaro  &c)  inter  tot  catharticorum  compendia  quispiam  fic  exege* 
rit:  utejusceraodidulcorumfermentationes,  indequein  hypochon- 
driacis  noftris  oboriences  naufeas ,  tormina  ,  hyftericarumque  alia 
incommodapraetereamus,  Pertinenthuctandem^^^/4////«/^^ 
Hydromelpurgans  commune  (jr  lartarifatttm ,  Claretum  laxativum,  Dc- 

coclum 


De  Purgetntibus  vegetabilibus*  71 
coSfum  Epitbymi ,  Serut  offictnale  ,  Infufa  fertlaclis^  dilTolutorum  Elc- 
dhiariorum  &Extractorum ,  (quaforma  quoque  antiquum  Panchy» 
magogum  prarfcripferunt,)  hauftus  ,  aliarque  nii  nifi  Pharmacopo- 
lium  fapicnres  amyftides:  fique  deniio  ,  (probe  fubducta  ,  &  cum 
naufeabundo  minusque  adfuctonoftratium  ftomacho  collata  ratio- 
ne)  faceri  voluerimus ,  pertinent  huc etiam  recentiores ,  in  ifto  hoc 
genere ,  modi  Sertlaclts  Laxativi,  aliorumque  Infuforum ,  Decoclorum^ 
&  ingratioribus  cacharcicis  adhuc  dumalicubi  conftantium  CLtreto- 
rum,  Hjdromelitum >item  Aqttarum laxativarum ,  necdurabilium,  nec 
cuivis  (utut purgantia cum aqua fimplici nonnuliis iine noxa  demus,) 
hic  locorum  congruarum ,  cerre  vel  ob  dirtufiorem  dofin  minus  fe- 
met  commendantium. 

£%ui  Curiofifunt  ,  in  reliquis  hujusfortis  fimplicibusaliisque  in- 
ventis,  per  nos  exerceantur ;  fyllogi  noftrx  ,  fcpublicis  ftacimufi- 
bus  adeo  accommoda  necdum  ( interfuperiorem  requifitorum colla- 
tionem)  invenimus,  Atque  huc  merito  forte  referimus  ,  intcxStm- 
pitciora  quidem,  neglectam  hodieque  Matultftam ,  Cttrcas,  [ive  /?/'- 
cim  Amcrtcanimajorisfmcluum  membranulas ,  fub  exiguo  pondere  plus 
quam  Ancimoniales  ;  Nambu  Guacu,  altosofue  exterorum  Tfucleos  c*. 
tbarttcoS)  a  pcregrinanribus  invectos ,  Emuljioncm infuper ejr  Extrafium 
ariHarum  Ebutt  atquc  Sambuci  <y  i  concifis  cU  cluarium  \  Infufum  &  Ex- 
traclum  intertoris  Sambucs  medulU  \  Rob  baccarum  RbamntpUlorium ,  ejr 
S/rupum  tnde  Vulgart  fubflitutum  \  Strupum  Bryoni*,  e  fuperftitte  feculs 
fucco\  H:ppolapat/jttmy  Rapifirumy  defidem  Irtoik^  tmoipfius  alicubt  Mc- 
choacann&  Feculam  \  nec  prarfcncioris  operacionis  Rhabarbart  confimi- 
Unmque  Vigftcria ,  e  lixiviofis  peracida ,  prasfertim  nluminofa  prse- 
cipitaca ;  fupervacuos  circa  Scammontt,  Gummi  Gutta,  EfuU ,  HelUbori 
&C.  corretftonem  labores  ,  Sirupum  radicum  ejr  foltorttm  Hellebori  cum 
Aquapropria\ngr2LUoxiy  dum  Extra&um  fansfacit;)  Sirupum&Con- 
Jfervam  florum  Perftcorums  ttem  Gummt  Gutt&  qualitercunquc ,  nec  citra 
jnultam  diminucionem  Albtfcatum  :  &  (ni  ad  ingraciorum  claftem 
pocius  referendavidecur)  GrutioUmy  alias  in  fuoquidemgenere  hauc 
pcnicuscontemnendam,  proindetamen  hucoperofiuscum  Extracl& 
fuonoa  conquirendam,  &c«  Incer  magis  vero  Compoftta  A%ua*  defttl- 

Uta* 


yi  Vharnu  Biffertatio  l 

latas  Purgatrices,  plerumquedefidesautvirofo  Hcllcborr,  Cofocyn- 
thidis  ac  confimilium  odore  naufeam  cantum  ,  cum  qualicunque  fto- 
machi  perturbatione  concitantes  :  Odoramenta  nonnuflorum  pnrgan- 
tia>  e  particularitemporariaque  ceneriorum  quorundamaverfatione 
excogicaca  :  (ceu  draftica  quaevis  in  hypocauftis  exhalando  ,  alii 
paflimnullam  hinccommocionemfentiunc : )  Tarrarum  vitriolatum 
(inxqualicer  &  quidnt  cxcempore  potius  per  pulverem  Polychre- 
ftum  )  Scammoniatum  :  Sirupnm  herbt  Mercurialis  Jimplkem  defidemt 
&  compofitum :  Infufa  &c  Eflentias  purgantium  cum  Nitro,  per  illa 
ipfa  cachartica  prius  combuflo  feu  aicatifato  ?  (  Jum  vulgare  Nttrum 
fixum  fufEceret, )  excracia  vel  exaltaca  ;  iplumque  tandem  Dtacy- 
donium pellucidum  quodvis  ,  toties  (dum  negotiofioribus  mulierculis 
ejuscemodi  Gelatinae  fimpltces  fuperioribus  annis  complacerent,) 
quadicum  &  interpolatum  5  inter  fucceflivam  exiccationcm  dofin 
quidem  haut.raro  ,  delicatiores  vero  vix  adedfallens:  8c  fi  qux  in- 
fuper  funtaliaartis  (  hic  quoque  nonnunquamaliquantdlum  fere  in- 
ter  prsetenfionesquasdam  luxuriantis)  inventa,  ve!  alias  adhucdu- 
bia,  fufpe&a,  ulterioris  experienciae  indiga ,  uficatioribus  >  fidis  dc 
xquc  jucundis  longe  cedentia. 

Prodtgorumefl ,  ceu  alii  quoquenobisc(knnotarunt,  etiamVc- 
getabilium  Cacharcicorum  cornplura  Auro,  Pcrlis ,  lapideBczoar, 
Mofcho  ,  Ambra  ,  Gallia  mofchara  &c.  Fruftra  onerare  ,  vel  con- 
f-e£tioni  Alchermes  involvere;  quo  falicet  Catharticum  Cjfareum^  Re- 
giumaut  Pcruvianum  liqnidumpreeiofumexeat\  autpotius  carioresfas- 
tentioresvehincfint  Aflellationes:  Vel  vefperi  poftmodum  ad  reti- 
quiarnm  praecipitaciones  Margaritarum  autLpidx  Bez,oarpuhcrem  ex- 
hiberej  cum  (fiquidemomninononnunquamopus  foret,)  Corallia, 
Marerperlarum,  aut  Oculicancri  tumfufficerent :  Vdoleocinamo- 
mi,  aliuquecari&ribus  aut  acriorihus  prsedi&a  Purgantia  excefsive  in- 
terdum  imbibere  >  cum  fervor  tantum  &;  fiticuloficas  una  cum  precio 
incaflum  inde  incendacur  ;  &  Pulveres  praecipue  in  majorem  hinc 
molem  (recensfumentibus)  fruftra  exurganr. 

Qui  tandcm  fpecialem  Supcrvacaneorum  claffem  praeterhaftenus 
aliis  quidem  fub  ciculis  recenfica  ,  forfan  hic  defiderat ,  (alcem  iis 

omni^ 


De  Purg&ntibtts  vegetabilibns. 
omnibus  fuperaddac  cotinanes fereremcdiorum,(a]ias  in  rei  vcrita* 
tefatis  commodorum  fufficientium  &  exrei  •enria  ccr  ftannum,  ) 
Compofittonum  ac  FormuUrum  Variationes  aut  h.terpo/atwnes  ,  fin-. 
guiariratis  folum  gratia  ,  bc  ne  compoficionum  finis  fit ;,  inv.&as 
auc  fjperadje&as:  v.  g.  Irocbifcorum  K^ilhandaL  ExtriHum^  quafi  c 
cruda  colocynthide   parari   nequiviflet   :    Extraclum    A  %  u 
(f>!t{4  incaffum)  trocbtfcati  :   tot  Phlegmagoga  ,  Cbo/agoga,  M  Lt- 
nagogx  ,  ab  initio  currentis  feculi  usque  ad  paulo  oculatiores  ali- 
quot  abhinc  annos  propofita  ,  plerumquc  parum  Chimica  ,  &  fi 
opus  forcr ,  extemporanea:potiuscommiiticnis :  ceuefle  quoquepo- 
Cuiflet  Syrupus pantagogus  M.  ejr  ufualis  Difpenfatorii  Extraclum  Hcla- 
gogum,  (  ejusdern  cum  vulgaii  Pancbymagogo  farirue,)  ejr  C&tholi- 
€um,  ^fi  paucitarem  ingredienciiiro  cxcipias ,  )  utroque  deterius, 
Elccluarium  Dtabclzewar  &c.  ante  jam  recenfira.    Nec  in  recentio- 
ribus  Subftitutis  hinc  inde  defunt  s  quae  propter  nudam  fo!um  or- 
dinis  ponderisque  ingrcdientium  variationcm  ,  fupcrvacuorum 
improporrionatorum  ,  ingratiorum  aliisve  de  causfis  mconvc- 
nienciorum  additioncm  aut  complicationem  hucnon  posfint  non 
referri  :  five  Pulverum  ,  five  PtluUrnm  aut  Efecluariorum  ,  Syrupo- 
rumreliquartmve  Formularum ,  (mehorarionis  caufiaa  diveifis  hacte- 
nus  divcrfimode  fubordinatarum  )  claffes  ,  pauloante  fatisfortelu- 
ftratas  ,  evolvimus.    Atque  huc  fimiHtcr  pertinent  Dtgefitva  i/U 
Alcaltna,  Jartarea  ,  Tartareo-Fitriolata  ,  ejrc.  piane  impropcrtiona/iter 
Catharticis  pasfim  adhuc  dum  adjefla  :  five  id  in  excefiu  fiat» 
quo  Pulverum  Bolorumquc  moles  fruftra  intenditur  ,  ac  fapor 
aeque  acin  Porionibus  vitiatur,  Pilularum  numerus  incaflummul- 
ciplicatur,  &  in  fpecie  per  nimium  Alcalium  acceflumeo  in.g  s  ad 
colliquationem  difponitur,  imo  Aloes  purgatrix  vis  interdum  ali- 
quatenus  pcr  nimietatem  eorum  infringitur;  five  in  defectu  :  quo 
fa^penumero  talium  vix  granum  unum  vel  duo  dofin  ingredi  cerni- 
mus:  Erannettere  hicfortafle  poflemus  ca  ipfa  Digefiiva  ,  multis 
hodieque  indifferentcr  ante  Purgantium  aflumptionem  ufitata  ; 
cum  plerisquc  (  nec  enim  omnibus  dicimus, )  pro  forma  tantum 
&:  in  confuetudinis  complementum  ,  (  non  fine  majoris  naufear  ad 

K  fub- 


^  Pharm*  DiJfertatioL 

fubfequens  mane  pharmacum  conciratione , )  nihilo  hinefeliciori  ca~ 
tharfiexhibeantur ;  renitenciorque  nonnullorumalvus  faepe  numero 
nefic  quidem,  aucpereccoprotica  velipfasPilulasaloeticaslaxativas> 
(  alias  hunc inftnem pr&cedente  vejperepercommodaf  >  )  tantopere  faci- 
litetur,  multoque  tum  felicius  per  Infufa  laxativa  ^fimplicijjima  quo- 
qiie  &  imfacilliora  htc  credita ,  )  qu.fitapurgatio  expediatttr. 

Atque his  brevicer  fic,  (  tanquarriiii  cauffa minus  dubia  }excuf- 
fis  &  tancifper  hinc  femocis ,  reftac  uc  refidua ,  qu&  in  ufttatiori  haclenus 
Stijpenfatorio > ,  &  diverfts  diverforum  additamentis  ,  correclionibtis  vei 
immutationtbm  convenientiora  yfpeciofiora  ,famigeratiora ,  &  adhuc  dtm 
ufitatiora  videntur fimihter  expendamus,  num  (cilicet  eatandem 
hucproinaccerfi,&quasnamexiis fervancanveniat  ?  num  Acceffo- 
ria  iftorum,  quse  fele&um  noftrum  excedunc,.  aiiis  commodioribus 
parabilioribusquequeantxque  eommodefuppleri  ?  numne  demum 
exhisipfisnoftrisxFormula£remediorumq:,modi  itiis  inlpraeftancia^ju- 
eundicace  aliisque  eupraxix  requifirispnr^s,  auc  in  diverfis  circnm- 
ftanciis  nennunquamfuperiores  condi  polfintlc  eeuprofe£topoffe>> 
quocidiana  conftac  experiencia» 

Nam  qui  fimpliciffime  cancum v,  g.  Jpulveris  lalapit  pzrtes  qua- 
tuor  cum  Magiflerii  Scammonii  vet  /alapii  parte  una>  ac  Olei  2{uci/?<e 

efft  y.  velipfius  nucift^  pauxillo  rice  mifeueric :  auc  in  febrilibus 
prasfercirn  difpoficionibus  vel  pro  facife  mobilibus  ,  (  fi  qui- 
dem  Alcalinum  velTarcareum  aliquod  adjicere  omnino  placear,} 
laiapii  pulverifati  partes  duas  ?  ^Antimonii  Biaphoretici  non  edulcati 
partem  unamv  aut  lartaripurijjtmi ,  lalapii  pulverifati  ana  partef  duary, 
€um\Magifterii  Scammonii  parte  una*&c+(  \\ii  prolubicu  vel  excem- 
pore  variabiles  func  Formulse.)  Is  fcrupulari  falcem  vel  femr- 
drachmae  dofi  (  fub  circurnfpe&a  cancum  exhibicione , )  Stm  morbis 
ffjusmadi  cacharuca.  revera  poftulantibus  auc  admittentibus , 
amarum  ,  acre  >  falfum  ,  acidum  vifcofumvef  Sc  quid  non  ?)lon- 
-  ompendiofiusiucundiusque  f  eerto  fane  ,  fecure  &:seque  feli- 
cicer  expurgabic  unaharum  vel  alrera  falcem  formula,  quam  fi  fa- 
mofiflimos  fele£Horesque  (  Diatartari,  Ph/egmagogos  ,  Cholagogos  ejr 
Panchymagogos^  omnes,.  efamiliarioribus  ha&enus  Difpenfarcriisin 

utrius- 


De  Vurgantibns  vegetabihbus.  7j 

utriusque  bilis,  feri,  picuicaeque  incernecionem,  &palati (ceufupra 
nocavimus )  vexationem  accerferet  >  aut  Recentiorum  kic  fub- 
Jtitutos  altterve  variatos  ,  at  maximam  partem  (  ob  acceflbi  ortim 
plerumque  (upervacaneorum  molem  faporemve  adverfum  ,  }  in- 
gratiores  (fupra  rccenficos)  Pulveres  fuperadderet  •,  autfi  ex  iftis 
aliqui  fpeciofiores  «legatitioresque  deprehcnduntur  ,  (  uti  fanc 
funt  Laxativus  vegetabilis  ,  Species  Diajalapii ,  Cerberustriceps, 
confimilisque  Catharttcus  \yintimoniatus  ,  aliique  publicis  ufibus 
haiuflfccgjfcierate  propofiti ,  3  horum  tamen  normam  ,  propor- 
tion^wo^^rfcripcum  infolidum  citra  neceflitatem  quandam,  aut 
fpecialiorem  efFectum  fe&aretur  *,  vel  deniqtie  ( paflivo  licet  morc  >) 
adje&is hic ingratioribus iftisTartaro Vitriolato ,  Vitriolo Martis ,  fa- 
le  Marcis  purgante ,  Nitro  Vicriolato ,  &:c. no vos quidem , at rarius  &C 
ad  Diurefin  facpe  prsefentiores,ingratioresfcmper,  conderer* 

Ita  quiprotenerioribus  &hypochondriacis ,  v.  g.  Ialapit  pnlve* 
rati  &  Vulveris  Volychrefli  vel  Magifterii  fcammonii  ana  tum  Alees  de- 
pnrata,  diluto  in  Maffam  debite  hinc  in  Pilulas  redegerit ;  aut 
aliam  in  dirfufiori  apparatu  ,  forte  pro  robuftioribus  ,  aut  fecus 
fentientibus ,  v.  g.  e  Pulveris  Jalappa:  ,  Magifterii  ejusdem  aut 
Scammonii ,  Extra&i  Hellebori  nigri  &  Colocynthidis  ana,  fimpli- 
cisfimecompofucrit,  aut  Extra&o  Hellebori  Aloen  depuratam(fed 
cumaliquali  molis  amplificatione)  fubfticuerit,  aliosve  arque  fim- 
plicesexhis  modos  iedtatus  fuerit,  fufficicnter  &  cum  fuperpondio 
habebit  in  Vegetabilium  quidem  clafle  ,  non  folum  quod  (  prsc 
aliis  elegantiores  iftse]  Pharmacopoeiar  recentisfimse  Formuta  ,  Ex- 
iraciumfcilicet  Vanchymagogum  proVilu(is>(jr  ViluUMagiftrales  Vanchy* 
tnagoga  praftant  ;  verum  etiam  ,  quod  in  reliquis  (  corrc- 
fiionis  ,  variacionisque  caufla  ,  a  diverfis  diverfimode  fuper- 
addicis  effi&isve  )  Extraclis  tot  Catholicis  ,<  Vanchymagogisque 
aliis  ,  tot  Volychreftis ,  Cholagogis ,  Vhlegmagogis  ,  Hydragogis  &(ntmio 
fapepr&fuppofito  )  plane  Hydropicis^  Diafen£,  Melanagogts  &c+  (  ncgle- 
cliori  plerumque  proportione  ,  nimiis  vero  additamentis  in  caflum 
conftancibus ;  )  quod  infuper  ia  paulo  negociofiorum  Vtlularibus 
Majfis  Veruvianis  fctlicet ,  Rofatis  ,  Poljchrefiis  ,  Benediftis ,  Vanchj- 

K    %  magogis 


Tharm.Dififertatio  L 
magcgis  e^paflim  quxritur  i  quod  dcnique  tota  (  inconditacerte) 
famofiorum  haclenus  Pduhrum  Officinatium  {fine  qutbus  ,  Arabt^ 
rum  ,  Aurearum  ,  Aggregativarum  ,  Cochiarum ,  Lucis  ,  Indarum 
&c+  )  feries  promifit  >  aut  ejusdem  fortis  ,  (  fcammonroque 
tantum  vel  colocynthide  rem  fuam  tranfigentibus  )  Exiraciis  Ptiu- 
larum  de  Fum&ria  ,  fiine  qmbus ,  Aurcarum ,  Arthrimarum  ac  congem- 
rum  itcm  antiqmori  Extrac7o  Panchymagogo  ,  (  fat  profe&o  impropor- 
lionato  ,  )aliisque  hujus  feculi  Compofitis  (feorfim  tardiosd,  fum- 
ptuose  atfupervacueimperatis ,  cum  fimplicia  oppidoJfcfflkom- 
pendiofiusque  pertnilcerentur  ,  )  jam  pridem  adfcriptu^ReltT  Nec 
fi  tateri  voluerimus, fimiliteropus adcd  habebit,ut  Detergentia  Vh- 
triolatavel  Martialiarem  &malTasfa?pe,pra;fertim  Magifieria  refino- 
fa  fub  paulo  minorianimadveifioneinfringentia ,  indifferenter  &;  urr- 
diquaque  quafi  fuperaddat,  De  Mercurialibus  paulo  pofi;  ieorfim 
agemus. 

Porro  vero  Morfulos  fi  quis omnino  efle  vellet,  quamvis  inftr  re- 
€tnti(fima  Subfiituta,  Confettio  Dtacttn  fottda  fotutiva  perquam  fitele- 
gans,  ^LConfecitone Anifi ,  Anifioque  fotutivo  compofito  cjusdem  Phar- 
macopceia:,  delicatioribus;  Anifata  pterunque  averfantibtts ,  long£  ac-» 
ccpdor  ;  xquetamenfelix,  accepta  &:  facilior  invenrretur  Compoli- 
tio ,  faltem  e  folitario,(  fed  rite  sequaliterque  fuba&o  )  Scammonti  vef 
lalappa.  Magifttrh  %  ad  normam  proporttonemque  dtcli  Dtacttri  parata  % 
velea,  qus  ad  Morfulorttm  Diatartariquorundamimitationem  exanaput- 
veris  IdUpii  &  ActdiTartari ,  cum  quarta  veltertia  prtterpropter  Mtgi- 
fieritScammoniipartenuWo  negotioconfit ,  oleofo  corticum  Cirri  fuc- 
€o  defuper,  fi  libet,ponVmodiim  con^pergenda.  Qiio  non  fohim 
vutgaribus  antiqmorum  Dtfptnfatoriorum  Tabutis  atqtte  Confcciw/.thm 
fupra}amnotatis,fed  etiam  paulo  antedi&is  aliisque  alicubi  dfvctfifc 
modvfuperadditis,imofubgratiofioris  Medici  autoritate  ac  compe- 
ti  ntiorum  infinuatione  toto  hoc  mcdtcmdi  genere,  fineeupraxias  d&* 
tr  rnento  quo  ^am ,  facilecaruerimur. 

Sic  fi  noflratium  quispiain  mordicus  fbrfan  EtecTuarittm  auf  Bo* 
lum  pra?terfpem  expeteret  ,  miroquid  facilms  ,  quam  /upnpofiro- 
ri  m  Pulverum  compofitorum  dofis  y  vet  latapium  fotitarium  dut 
fjjlmorttm  purgantium  vel  Tnhcris  Pohchrtjli  parte  acuatum ,  (fiqae 

placue- 


De  Purgantibus  vegetabt/ibus.  77 

phcuerit,  etiam atomaticis  aciduhsve  additamentis  conditum)  item 
Refina  lalapp*  vel  Scxmmonti  ,  Nucifx  parte  vel  Amygdalarum  una  al- 
terave  fubacla  ,  confervat  rofarum  aliive  domeftico  quoquc  condi- 
to ,  vel  matrumfamilias  pulpis  permifcetur  ?  aeque  ac  gregarii  cum 
fuo  Rob  Sambucino  vcl  ceraforum  folcnr,  Ut  proinde  nec  vulga- 
Tium  Dtfpenfatoriorum  Ekcluartis  (pra^ter  reliqua  alio  fub  nominefii- 
prafacts  excufla,J  adhucquidem  aiicubi  nominatioribus  autinfuo 
genere  aliquancum  acceptioribus ,  Ro/ato  fcilicet ,  {ipfque  gemino) 
de fuccoRofntm ,  deCitro  ,  Dtacarthamo^  Dtacydoniis  ,  PaffulUve  laxa- 
tivis  humtdis  ac  ftccis ,  (etiam  pro  Pueris  nonnunquam  Efuta  condr- 
tis,)  itcm  ExtracJo  de  Citro  ac  Diacarthamo,  ejrc,  (maximam  partem 
autinfolidum Scammoniatis,)  ullatenusindigcamus:  necctiamopus 
fit ,  ut  recentiora  diverforum  Subftitura  tantiim  in  fruftraneam  la- 
borum  ac  vafculorum  multiplicationemadfcifcamuss  five  jucundio- 
ra  quidem  ,  acacque  tancum  fcammoniata  vel  Jalapina  (extempo- 
raneseque  proinde  imicationis  interdum  &  fuo  modo)  fuerint  ,•  uc 
Roh  R/bium>  Cydoniorum  ac  Ccrrforum purgans  ,   Diacjdonium  pelluci- 
dum,ejrc  delicatiorum  palatum  neficquidem  (ubterfugientia,  &ni 
fpiritus  ardens  ad  Refinarum  folutionem  adhibendus  probc  fit  re- 
ftificatus,  inde  quoque  adverfiora  :  five  per  aperte  ingrariornm&: 
nonnnnquam  fupervacaneorum  (Hellebori,  Afari ,  Ebuli,  Bryoniar, 
Soidanell^  ,  Rhabarbari  ,  Agarici,  5cc.)  accefliim ,  alias  feledtui 
noftro  incommodiora  vidcantur  :  ut  Ehclu  trium  Rofatum  purgansy 
Pajfulatum,  PutpxTamxrindorumpu gxns ,  Pajful&purgantesficc&  ^Ztbe- 
ba  ejr  Prunapurgintix  ,  ejrc*  fuperiiis  jam  relara, 

Si  cfetoiqire  potulenta  quis  velit,  elegans  habetur  Liquorh^sJiz- 
gifterio  Jalapii  vel  Scammomi  (aut  utriusque  ina,)  fimpliciterfaltem 
in  fpirrtus  Vini  (mcdiocriter  reibficatO  duodecuplo  prasterpropter 
diflbluto:  hujus  drachma  una  ad  duas ,  usus  tempore  per  Eflen- 
tiam  Liqniritise  velPapaveris  Erratici  faccharatam  ,  faccharumvefa- 
tis  fpifle  firupifatum  aut  tantum  pulverifatum  prius  parumper  edul- 
eara ,  largirer,  fecure  tamen  (prsefertim  in  difficulter  mobilibusj 
prxftat  ,  quod  longe  dirFnlius  m  Elixirio  Pxnchymigogo  officina- 
tum  vulgart  vet  cwrecfwri  ,  tn  Clareto  Laxattvo  y  &  Hydragogp 

K  3  ae 


78  Pharm.  Differtatio  L 

^cconfimilihmrecentiorum  Jpirituofiorihm  Aquismedicatis  ,  inftiritu  Au- 
reo  Colocynthino ,  Eltxirio  proprtetatis  purganie>  (cum  nofter  etiam  li- 
quor  Eflentia  Abfinthii  vel  Aloes  facilJime  alterari  poflet,^  inquc 
aliishujusgenerisingratioribus  aut  difTufioribus,  &:  corpusinde  ma- 
gis  calefacientibus  Dilutis  hinc  inde  quaeritur.  Magiftcrium  Guttt, 
Chamhodi*,  ('quodproafluetis  notanteraddimus,  )  fimilitcrquidem, 
atdifficilius  &:  in  fpifliorem  confiftentiam  folvitur.  De  Scammonii 
Emulfione  fupradiximus >  fifortenihilominusalicuifingulas  ficdofes 
(v.g.  grana  decem  vel  duodecim  recipiendo,  )  cum  Aquis  gratiori- 
bus  6c  odoriferis  irigide  parare  placeat.  Verum  qui  la£tefcentibus 
ejuscemodi ,  fedjejunisfereingracioribiis  liquoribusducitur,  etiam 
Reftnx  Ialappii  vel  fcammoniiftngulas  dofes ,  cum  duabus  trihusve excorti- 
catis  Amygdalis&  aqua  Rofarum  vel  K^icaciApanxiUoinbrevesfapidasqut 
Emulfwnes extempore  redigere,  imoalborem  Eflentia  florumPapa- 
veris  Erratici  obtundere  poterir^  Sique  porro  lalapii foiitarii velquar- 
ta  Magtfteriorum parte  acuati  doftn ,  Ejjinua  Ribinm>  Ceraforum ,  vel  Ber-  I 
berum  faccharntA  duahm  veltrihus  drachmk  cum  ana  Aquas  Roifarum 
vel  Acacias  recenter  permifcuerit  ,  {ut  Extra£tum  Sena:  facchara- 
tum  ,  etiam  diverfimode  pro  tenerrimis  forte  diluendum  huc  non 
trahamus,)  nihiloinfclicius,  certe  jucundiusclientes fuospurgabit,  * 
quam  fi  EleBuariumRofatum ,  de fucco  Rofarum^  Diacarthamumy  dePfyU 
lio  ,  de  Citro  Extra5iumve  deCitro  ac  Dtacarthami ,  aliave  Offtcinaiiay 
commodiora  hic  credita.,  in  amyftidc  dilueret :  aut  his  Recentiora 
illa,  ExtraftumPanchymagogumadpotiones  >  Hydragogumve ,  veieiiam 
Eleffuarium  rofatum  purgans  ,  Paffuiatum  y  aut  puipam  Tamarindorum 
purgantem  ,  &c.  paulo  ante  recenfira  fuhftitueret ,  imo  elegantiora 
ipfa,  feorfim  operofiusparata,  RobRihium  aut  Ceraforum,  &c.  hocftne 
adhiberet.  Et  cum  vel  folaquoque  Senaad  drachmas  alicfuot,  cumfcru- 
pulo  vel  femidr achma  Nitriftxi  antimoniati ,  &  aromatum  velradicum 
alterantiumacceptiorum  tantiHo,  Vino  (folitario,  velaqua  fimpliciaut 
deftillata  jucundiori)  infra&o,  Cerevifix,  velipfi  (fi  tantoperepla- 
ceat) Hydrcmeliti proportionaliterinfufa,  duriores  (necrufticisfa:- 
pe  catharticis  mobiles)  alvos ,  aut  ubi  alias  e vacuatione  per  Epicrafia 
©pus  eft,fufficienter,  parilique  (certe  prae  fefquipedalibus  conglo- 


De  Purgantibus  vegetabilibus.  79 
meratorum  femetque  invicem  fufrocantium  ,  altcrantium  ac  pur- 
gantium  faccis  m&jori)  gratia  laxet :  proinde  nec  Vina  Hippocratica 
{calidiora)  vcl  Hjdromelpurganscornmune,  Tartarifatumve quodvis,  nec 
fhis  quidem  aquxminus  adfuetis  in  regionibus)  Aquatpurgantes ,  (fa- 
cile  tamen  ,  etiam  omiffa  Manna  imitabiles,)  feorfim  tancopereexi- 
gemus.  Hellebori  nigri  (per  divaporationem  corre&i,)  aliorumque 
incerdum  additionem,  hicdataoperapraeterimus, 

Atque  hxcfatis  forfan  eile  poterunt  defummario  Cathartico- 
rum  Vegetabilium  validiorum  cenfu  &  oppoficioneinter  fe  invicem. 
Hoc  faltem  notanter  Incipientium  caufa  addimus,  quod  mgencra- 
libusillis  Dofium  eorum  Depgnationibus  omnino  fe  circumfpede  gerere, 
neceasindirterenterundiquaquefeLraridebeant:  alias  (quodalte- 
rius  fui  Terrirorii  Practici  manudu&ione  vel  obfervatione  deftitutis 
haud  infrequenter  accidit,)  facile  abinitio ,  (& donecquid  indigena- 
rum ventres  valeant ,  quid  ferre recufenr,  cxperientia  confequantur) 
aut  modum in  talibus  excedcnt ;  aut  inter  juftam  quidem  meticulo- 
fitatem  ,  non  tamen  citra  tsediofam  fumentis  fruftrationem  ,  defi- 
cienr.  Siquidem  in  rei  vencate  certi  Tradtus,  uti(propter  rerum 
non  naturaiium  variationem)  diverfis  fibique  fpe^ialioribus  aut  fre- 
quentioribus  affedibus fubjiciuntur ,  ita  quoque  peculrarem ,  ad  cer- 
ras  remediorum  modificationes ,  indigenarum  difpofitionem  offe- 
runr.  Atque  hinc  v,g.  paflive  5c  utplurimum  in  hac  noftraThurin- 
giavicinaqueMifnia,  &  fuperiori  fere  Saxonia  fufficieriterpurgantur 
"eaJofi,  quxlnferioris  &  verfus  Balthicum,  item Franconias incolas 
parum  faltem  &:fxpevix  commovet,  ItaPilulas  Aloecicaslaxativas 
Tra£tibus  a.que  Perfonis  ccrevifia  potiiis  utentibus  plerunquecon- 
venientrores  praefentioresque  obfervamus ,  quam  vicinorum  diftri- 
£tuum  puris  quafi  oenopotis.  Similiaque  alii  aliis  in  Germaniaz  noftrae 
terriroriis  palsim  deprehendent :  #que  acexteris  calidiorum  rcgio- 
numindigenis  Venasfe&ionesfua?,  (fub  debiti  moderatione,)  exufu, 
vel  nonnunquam  ncceffariae  effe  poterunt ,  qux  tamen  noftrates 
maximam  partem  in  plerisque  (quibusrcvulfionis ,  minorationisat- 
temperationisvegratracommuniteropponunrur)  affecribus,  (eriam 
febnlibuscontinuisque,)  incaffum  vexanc  j  inmalignis  ucplunmum 

pras- 


80  Pharm.  Dijjertatio  I. 

praefenti  periculo  cxponunc  \  ni  validior  narura  huj  uscemodi  excefliis, 
(juviffe  poftea  creditos,)  rolerando  fuperer.  Acque  parilis  eft  Pur- 
gantium  eciam  mediocrium  ,  (quseminoracionis,  crudicatumve  reli- 
quiarum  fubducendarum  caufa ,  in  concinuis  prsecipue ,  ab  inirio  vel 
in  morbi  decurfu,  a  permuicis  indifferenter  &quafi  mechodice  ex- 
hibentur,) icem  tot  Cly  fterifationum  aliarumqueambagium ,  (ab ex - 
terorumconfuecudinibusuanfumptarum)  ratio :  ceu  in  Praefarione 
quoque  notavimus ,  &  qui  Naturam  etiam  hic  fimpliciftime  fe&atur, 
&;  (documencoexejuscemodievactiationumfyrnptomatic^rumqui^ 
dcm  inccmmoditate  ,  criticarum  vero,  nacursc  ,  non  nobis  relifla- 
rum  proprietate  fumto>)  per  pauciflima  quardam  appropriaca,  dia- 
phoretica&pr&cipitantia ,  procedit ;  obftinacioremque  alvum  velex- 
ternis  domefticis  autinternis  modeftiffimisrefcrac ;  qui  porro  vege- 
tabiliumcatharticorumin  Intermittencibusplerisque  paflivam  defi- 
diam,  confimilesquevulgaciorem  mecbodum  notorieeludentescir- 
cumftantias  paulo  diligencius  advertit ,  prompte  nobiscum  facebi- 
tur.  Seddehisalibifufitis. 

Laxativa* 

CEquuntur  nunc Laxantia  in  fpecie  communiter  fic  di&a  5  qua?  li- 
^berainterfe ,  &  cumante  propoficismediocribusquibusdamCa- 
tharcicis  fa&a  collacione  ,  fimiliter  recenfebimus.  Siquidem  in  rei 
vericate  tertiat*  tantum  velfebquadrupU ,  imo  minutiores  adhuc  horum 
^/?j"fuotempore&:cumjudicioadhibicaj,  idcm  prasftant,  quodfpe- 
ciahbus  illis  diffufiffimisque  Eccoproticis  fimplicibus ,  aut  (medio- 
crium  accefllii,  quodfuumeft,  plerumquedebencibusj  compoficis 
vulgo  tribuitur. 

Et  qui  proinde  ^siloenfelectam ,  fupra  diffo  modo  tantum  cumaqux 
Jimplici  extracJam  feu  depuratam  ,  inque  Vaporofo  Balnco  coagula- 
tam ,  cuin  Elixirio  proprietacis ,  (non  aut  parum  falrem  acidulato,) 
vel  potius  cum  Eflencia  Abfinchii  aut  utriusque  ana,fubegerit,  &;  qua- 
tuor  praeter  propter  ex  uno  grano  pilulas  formarit ,  ob  fingularem, 
in  noftratis  quoque  foliorum  fucco ,  Epidermida  quafi  vellicante 
Qbfervabilem)  ftimulandi viro,  in duabus,  quinque, feptem,  novein- 


Zy  laxdtivis  vegetabiiibu*. 

veminutidimis  ejuscemodicatopoths,  appofkiflimebreviantecOG- 
nam  veletiam  dccubitus  tempore  fumptis,  (&mane  fimul  Tin&iN- 
ris  EiTcnciisve  appropriatis  Aperientibus  vel  Martiahbus  ,  Hyfteri- 
cis ,  Cephalicis ,  &c. continuacis,)  fic  profe&o  inveniet ,  quod  longar 
recentiorurn  variationum  ac  fubfticucorum  feriei ,  quibusvis  fcilN 
cet  (divciforum  Auchorum  vel  locorum)  Angetick  >  Tdrtarct<sy  Poly^ 
tbreftis ,  Proprictath ,  Aloephanginis  correclu  >  Spleneticis,  Antthypochon- 
driacts  ,  Stomachicis  ,  Hyjlericts  ,  de  Eupatorio ,  de  Ammoniaco ,  de  Rha- 
barbaro>  ejr  conftmilibu*  A/oeticis  Maffis  >  (cumGummeis,  Chalybea- 
tis,  VitrioJacis ,  Armoniacalibus  ,  imo  debilioribus  quoque  &  nu« 
tnerum  tantum  hinc  acmagnitudinem,  vixadeoefte&um  incenden- 
tibus  Succis  Excra&isque  varie  confociacis  aut  aggravatis)  paffim  tri- 
buicur :  6c  quod  alii ,  (quoaque  mtnuta  paucwresve  pro  dofi  PiluU  pro- 
v-eniant,)  in  Aloerofata  ey  vtoiata  Scammoniatk  aut  falapinis  acuatay  vel 
in  Aloephanginis pertrochtfcos  AlhandalexjiimuUtis ,  aliisque  Helkborum 
infupcr>  Afarum ,  Agaricumejrc,  (&  fi  huc  rcferre  licct, )  ctiam  SctlU  vel 
Aronis  particulam  lub  extra&ione  Aloes  recipientibus  >  aut  ex  Atoe, 
Carduibenediffi  Ab/ynthiique  Extraclis  eorundemque  Saie  alicubi  Famige* 
rattoribus  htc fuppofttis quaritur.  Siquidem  mediocres  etianaturasfim- 
plicillimashacpilulej,  (prefertiminter  continuatione&afluetudinem,) 
citra  alceiius  ftimuli  acceflbm  fufficicn  ter  movent;  fique  duoriores  vei 
aliosquoq*,aliadecaufra,paulofenfibilius  laxare,&primarurnviarum 
faburramcvertere  voluerimus,  datiscrihorioprauer  propcerpoftcce- 
nam,  quatuorquinque  velfeptem  Pilularumpurgantium  (uprap&fttarum 
aut  confimilium  granis,idem  arque  felicirer  falubricerque  obcinecur, 
absque  coridem  Maflarum  mulciplicacione.  Vt  utroque  hoc,  in  chro- 
nicis  pr&fertim perquam  conductbtii  modo  ,  fub  Pilulari  forma  conten- 
tusmulco  minusadhuc  indigeac  ulhs  anciquiorum  difpenfatoriorum 
Aloephanginis ,  Marocoftinis  tstdiofe peregrinis ,  item  de  Succino ,  (etiatn 
fuperionbus  annis  alicubi  interpolatis;)  de  Aloe  rofata  quafl  extem- 
poraneis  j  erTcetis  Aggregativts  &  (puraHiens  fimplicisinnovation< ) 
*  A/fate  rah\  imo  (carteris  paribus ,  &:  ni  particulam  Aloes  purgantem 
ac  condientem  acceflbriis  confimihbus ,  dataopera  &  vel  extem- 
pore  tunc  aflbciare  placet,  (ipfis  Pcfttlentialibm  vulgartbus,  &  quxali- 
cubi nunc iisdemingrcdtentibus cum Mithridatio compinguntur.  Reliqua* 

L  ahas 


§2,  Pharm.  Dijfertath  l 

alias  hac  tempeftate  exoletx  funt  ,  aut  aperte  fupervacaneae ;  ut  Je 
Hterafimplici,  &  cum Agartco ,  Je  Aloe  lota,  altc[umtumcolocynthi- 
n£)  deHtera  compoftta  :  item  Mafttchin&  offtcinarum>  indequevix  dtffe- 
rentes.de  \^Aloe & Mafiiches  deRhabarbaro  &  Eupatorio  vulgares ^ftmili- 
ter parum  dt(lantes\  ejr  neglecl&  nunc  imperiales.  Qao  jucundiflimas, 
pharmacopoeis  tamenhodieque  infertastt/V^referamus.  Stmplicem 
&cum  K^4garico  dicl  am.&c.opx.  valent  ut vocabuja&nummH  hicquc 
ordinis  fervandi cauffa  tantum  nominantur.  Sanc  fi  quisomnino  Di- 
lutum  Aloeticum  ,  variacionis  aut  certarum  circumftautiarum  cauffa 
expeteret,  folvat  faltem  paulo  ante  pofitarum  Minutarum  Pilula- 
rum  maflamcum  fubo&uplo  SalisTartaricommunis  autEffencialis, 
vel  etiamnitri  fixi ,  in  fextuplo  Aquas  fpirituofioris,  v.  g.  Abfinthii 
vel  alterius  competentis  ;  (Aloecum  (ubduplo  vel  fubquadruplo 
Alcalium  in  fuff.  quarit*  Spiritus  Vini  digefta  ,  amaroreminfiltra- 
to  Liquore  infigniter  ftatim,  tra&u  temporis  fere  penitus ,  at  vim 
catharticam  notabiliter  fimul  deponit; )  &habebit  infuper  largiter, 
quod  non  folum  in  vulgariillo,  lippisqueac  tonforibus  notoEiixi- 
rio  proprtetatis  curri  fpiritu  Vini  folum  confedo  ,  verum  etiam  in 
fpeciofioribus  fupraque  jam  notatis  reliquis  Eitxiriu  laxativk  ,  ad 
imitationem  Proprietatis  compofitis  ,  confimilibusque  liquoribus 
&C  antiquario  Hter£  Infufo  quseritur. 

Ica  ftporro  quispiam  (^longsffimorum  abominabihumque  Apo- 
zernacumloco)  fimpliciflimum  faitem,  nec  tot  akerantibus  ne- 
quicquam  obrutum  Infufum  Sen& ,  fupradi&oparilivimodoparatum, 
in  aliis  fubje&i ,  vel  affcdus  conditionibus  convenienter  adhibue- 
rir,  ftpaucaquasdam,  v.g,  quatuor ,  fex  vel oclo Pulveris noftri laxa- 
tivi  vel lalapit grana folitaria  vel  Tartari  puri  aut  depurati  fcrupulo 
pr^rcrpropter ,  aliisve  ("fiquidem  placeant)  falinis  detergentibus 
pro  lubitu  fociata  \  fiforre  pro  fuperpondio  ,  &  loco  toteffcerorum 
cjusdemquc  fere  gencns  Siruporum  uncialiumque  Qntcr  vulgatif- 
fima  macrumfannilias  Eccoproticaaliaque  follicitantia)  Eie£tuario-| 
rum  ,  Extracli  Sent ,  (dum  force  complacueric,)  dtlutum  ,  aut  ali- 
quot  laUpti gr ana,  cum  Roftcea  vcl  Florum  Acacia  aqua  &  gratiortbus 
mdulorum  frutfuum  EJfemits  jfub  femunciah  praecerpropcer  pondere 


JDe  Laxativis  vegetabiltbui.  83 
dedcrir:  acccdentibus  &int$rdumfo!itarie  fatisfadentibus  Abfterfi- 
visillisTartareis,  Antimonialibus,  Marcialibus&c,  certeparilifaci- 
Jicace  debiliores  per  Epicrafin,  obftru&ionesque  eciam  contumacioris 
alvi  fufficiencer  laxabir.  LIc  proin  nec  Caf]i&  qnovis  modoextraelisin* 
digeat  Floribm ,  alias  jampridcm  non  unonomine  fufpc&is,  corruptu 
plcrunque  facilibus,  perfe  napfeabunda:  molis,  pro  involucro  vero 
domcCticisfatisfacientibtts  :  Nec  Jama.rindis ,  fapore  quidem,  non  moie, 
(nam  pcr  feaeque  fegnes  funr,)  acceptioribus ;  parabiliori  fimul  alio 
vehiculoacidulaco  ,  vel  vinifalcem  (utpocecujusimitamentopotifli- 
nuimagere  viderur,)  Tartaro;  utsomagis  fapervacue  lartarusinde, 
clegans  quidem ,  feorfim  colligacur  ;  parabilioribus  dcnique  coc  vcr- 
naculis  (ad  folutiones  Martiales ,  Coralliorum  &c.)  acidis  fuccis. 
Imo  nec  Mannam  (fireferre  hucpro  more  licecj  tancopere  hicexi- 
gec ;  feu ftmplicem ,  feu curiofiu*  Tartarifatam*  Non  dicemus ,  forte  can- 
tumbilefcendopocifsimumpurgare,a:qucacduIciumpenefru£ruum 
pulpx:  ignarosfaltemcopia  afliimendas  terret;  &licctvel  Originis 
cauffaetiam  in  Chimicislaboribus  hautfic  inconfpicua,  Spiritusta- 
men  (eciam  repecenda  deibllacione  colligendus,&:  in  fuogenerecom- 
mendabiIis,)MclIeum(longeparabilior0n)hicparumfuperac;  inter- 
nisufibus,  plerisqueinarfe&ibus,  Tart^ri/piritueftpofterior;  wccin 
Salequaft  ejfentialifaccbarino  >  ftiriisnitiiformibus  in  firupiformiMan- 
nae  dilTolucionetradutemporisconcrefcente,  nobisqueperaccidens 
aliquando  (ceualiudagcntibus)  oblato,  feu  digerendofeuinparilem 
fanefpiritumdcftillando,  fingulare  quidpiam,  (concencraci  hicfalis 
macrocofmici  perfuafioncdudi,)  hadenus  invenire  potuimus. 

Sique  fufficientiae  fuprapofitorum  intuicu  ,  primiciva  hxc  me- 
rico  cancisper  dimittuncur;  magisadhuccadent  earum  ProducJa  ,quae- 
quepraetereacomponendi  variandique  ftudium  vel  nuda  antiquita- 
tis  obfervatio  difpenfatoriis  &hincofficinis  intulir,  v.g.  inconcinna 
profefto  Decocla  ilU  Aperitivum  Majus  ac  [nomen  mentitum)  minus; 
Epitfjymi,  Fumarit,  Capilbrum  veneris ,  ejf  Sena  cum  Follicults ;  DecocZunt 
Majale  quorundam ;  lnfufa  ufitaii Difpenfatorii  duo^  (quorum  alcerum 
tamen  deco&um  eft,3  cum  Sero  Laclts ,  ejrc*  haftenusex  prsefcripto 
officinalia  :  icem  fupra  jam  nocacum  Hydromeljimp/ex  (vere  tale,) 


84  Pharm.  Dijfertatio  1. 

&inreiveritatetantoperenon  Tartarifatum,  Quafi  vero  Sen#,  Rha« 
barhari ,  Agarici,  Szc.  virtus  commodius  (extemporanea  quoquc 
pulveratorum ,  vel  Extra&orum  mixtura  vel  imitatione)  cornmu- 
nicari  nobis  nequircc  ,  nifi  per  diffufifllma  hxc  (mellita  quoque)  ve- 
hiculas  aut  cicra  (mulrae  quidern  molis ,  efficaciac  vero,  mlaborio- 
se  corrigas,  utplurimum  exigua?;  Sirupos  :  de  Cichorio fc.  cum  Rha~ 
barbaro ,  Diafereos,  (ejus  fupervacanea  interpolatione;)  deTribtts.de 
Pomis  >  aut  citra  exolefcentes  nunc  de  Polypodto  ,  de  Carthamo  >  de  Epi- 
thyrnoy  de  Fttmaria  ,  &  qui  Rofattts  folutivm  fme  Helleboro  infcribeba- 
tur  &Q.  AutdeniquecitranaufeabundamElefhiariorum  (perMan- 
ir<z ,  diverfarumque  puiparum  acceffum  nequicquam  increfcentium) 
conliftentiam  *>  in  Diacatholico  (ctltcet ,  Lenttivo  Florentz,  de  Manna 
&  Diacaffia  cum  Manna ,  inCaffia  extracia  deltcataque illa  Triphera,  ejrc. 
jam  magis  rnagisqire  vilefcentibus:  ipfum  de  Tamarindis  commendatif. 
fimum^tandemSennatum  quidefh  Necporro,fcotcompendiorum 
acceptiora  vel  extemporanea  ,  prolubitu  facillime  prsebentiurn  re- 
ipe£hi5)  opus  eflevidemus,  utha&enus  Offcinalia  adeo  operosecorri- 
gamuh  autfpeciofiaribusqindem,  atnihilominusingratioraveligna- 
ViofS,  (Myrobalarfos,  Agaricum ,  Rhabarbarum, &c.  fa>penumero 
cum  adverfioribus  quoque  alterantibus  multiplicata)  adfcifcentibm 
ampttficentur;v,g,  inrecenttori  Diacaffih  cum  Manna  ejrCa/fia  laxativa 
frima&fccunda^  Pulpaprunorum  Seroque  laclispurgante,  Aqualaxativa 
fecundayExtraclo  Magtftrali  fenitivo,item  in  alterius  census  Sirupo  Dys~ 
entcrico  laxativo  (hujuscemodi  tamen  mediis  raro  veri  juvamenti 
tjuidpiam,pierumque  plusnoxa^conferentibus;)  Conficlione  Pa/fulata 
M.aliisquefirmuiis^t\&\ms\\\\$)2im 

lisdiverfimode,promorefu^eradditis,  &impofterumprocul dubio, 
ob  Ievesfsepe  circumftantias  fupcraddendrs.  DeTerebinthina  tntegra* 
velquavisrationcafubttltoriparteliberataintXQQpcmodo 
ternporehucpariCLrapLlicanda,  fuolocodicemusaitintcrimnecCf- 
thartico Tercbtnthinatoy  nec  Bolis  /nde Uxativk purgantibwque ,  Pilulisve 
boc fine  Terebinthinatis  ( i n  t e r  I i  n » p  i i  c i  ffi  m as  e j  u s  e x ti m  u  1  a t i o n  e s , )  p r as- 
Cife  tantopere  indigesmus :  Multo  minus  autem  muliercularum  ex 
Acacta  florib#s}Mt  Strupo  Dtaprmo  fimpiici  ejr  xque  deftde  LaxAtivo>Con- 

fervai 


De  LaxativU  vegctabilibus. 
fcrva  Rofarum  cum  Manna  >  vel  Melle  ac  Sirupo  Vtolarum  aut  Rofarumfo- 
lutivo,  (  eciam  variis  in  Muchero  compcndiis  quaefitisnihilominus  ) 
plcrumque  nominali,  nec  adeo  innoxio  ,  pfasfertim  in  febriencibus 
atq ue la&entibus , inter cot his  colicisque  ionge  tuciora abftergentia* 
alterantia  ac  fubduccncia. 

Ecfanequodinfpecie/^/i«toacciner,  equidem  fallendis  iisho- 
dieque  diverfiformia  Saccharina  func  propofica  :  fed  ne  de  difru- 
fa  plerorumque  dofi,  (fscpe  vix  una  vice  complcce  ingerenda  ,  ) 
ncque  dc  mulrorum  advcrficace  adhuc  dum  ,  (  inccr  varias  obnu- 
ptiones  }  nihilominus  facis  perccptibjli  dicamus  ,  dulcor  falcem 
\\\t  facharinus  tn  pranernaturalcm  amarorem  vel  acorem  ladten- 
tibus  (  praefercim  febriencibus  auc  corminofis)  prona  inclinatione 
abiens ,  quantarum  turbarum  autor  fic  ,  convulfiones  confcnfua- 
lcs  (non  opinancibus  &c  cauflas  longe  alcius  pecentibus,  )hincincer 
curaciones,  eciam  (ub  ejufcemodi  alcerancibus  paflive  cbortas ,  to- 
ta  die  teftantur.    Cum  aucem  adulciores.  quidem  ,  Pulvere  laxaci- 
vo  fuprapofiro  ucroque  ,  (  a  grano  uno  ad  duo  prscter  propter 
daco  ,  )  fac  commode  fecurcque  nobis  evacucntur  :  Minutioribus 
vero  ,  prscter  iila  nuperorum  Euporifta  (oleum  fcilicec  Amyg- 
dalinum  ,  Anifi  Ireosve  Florentinsc  pulverem,  ac  reliquamuliercu- 
larum  Excerna,  imo  prsccer  fola  plerumque  fufficientiflima  Praecipi- 
tantia  diaphorecica  ,  )  Pulvere  fimphcifjimo  ,  ecornu  Cervi  Philofophi- 
ce  calcinatt  parttbtu  trtbm  &  lalapn  pnrte  unaparato ,  &:  ad  granumu- 
num,duo,(trimeftribus fxpe  tria)exhibico,  probe  fatisfiar,  imo,fi 
quis  inbacprimorummenfiuminanimadvertencia  amaricancium  ad- 
hibkionern  haut  adco  accendac ,  etiam  dimidta  vel  unica  Piluia  Mcctica 
tnmaterno  lacle  foLutk  longe  falubrius  tancifper  fuccurratuncumab- 
lacracos  denique  ac  ( trrage  tum quidem  refra&arios )  minorennes , te- 
nerrimos  quoque  ,  lubpradi&is  (  fubvaria  perfuafione  occulcacio- 
Tiequeperfacili,  )  fclicicer  ha&enus  (citra  tantum  Morfulorum ,  Con- 
ftclionum  Conditorumque  apparatum  )  nihilominus    fefcllerimus  \ 
non  videmus  ,  cur  hoc  fine  coc  iftius  generis ,  tcnellis  compluries 
jnage  noxia  ,  vel  in  accrefcente  &*tate  naufeam  nihilomimis  prar- 
cer  rem  concitantia  ,  ucrinque  fupradi&orum  intuicu  taritifper  fu- 

L   j  per- 


8£  Pharmt  Dif/ertatio  I. 

pervacanea  [quo  totiens  innovatas  PaffuUs>  Zibebas  ac  Prunella  la- 
xativa ,  tot  Rhabarbaratas  Turbetinasque  adverfus  lumbricos  Tabe/Iasejf 
Rstulasy  Speciesac  Pulveres  ,  Syrupum  LMagiflralem  pro  infantibus* 
*de  Cichorio  enm  Rhabarbaro ,  Rofarum  folutivum^  aliosque  referimm ,] 
contra&iorihuicapparatui  feorfiminferidebeanr,  Quodautemfub* 
ducto  calculomajor  ficpufionibus  )ad  confiftentis  astatis  proportio- 
nem ,  )  Dofis  ingeri  videatur ,  is  qui  ventriculum la£te  pappisque con- 
tinue  fere  plenum  cogitat ,  haut  demirabitur. 

Prsgnantesmtzm  quodconcernit,principiocertum  eft,pleriin- 
que  fupervacue  Purgantibus  paffim  tentari ,  quod  longe  com- 
pendiofius  fecuriusque  folis  Praecipitantibus,  Anodynis ,  Hyftericis 
aliisque  fpecificis  temperatioribus ,  fub  paulo  circumfpe&iori  me- 
thodo  tantifper  tranfigi  poterat,  Quodporro  Sc  ab  altera  parte, 
dum  omnino  laxativum  quid  necefiarium  efle  videtur  ,  negotium 
(obparticulares  teneriorum  obfervationes,  )  ut  plurimum  nimis  in- 
tendatur  :  fiquidem  imprsegnatas ,  ingravidationem  ex  ignorantia 
abjurantes,  velaliasa verfatis  quoque  Medicis  pro  cache&icis,  hy- 
ftericisauthydropicis  perdraftica  fat  valide  faepiusque,  at  nihilomi- 
nusimpune  tra&atas ,  nullibi  non  invenias.  Atque  hinc  ut  delica- 
tioresprocruditatum  fubtra&ione  apertaque  fervanda  alvo,  (etiam 
tuberculis  illis  hasmorrhoidalibus circa  geftationis  finem  non  obftan- 
tibus,)  P//ulasfuprad/c7asA/oeticasiim6  neceffitatefictandem juben- 
te  Sennata  quoque  Infufa,  finter  aliaEccoprotica  hucquadrantia^fac 
commode  ferunt ;  ita  nec  v.  g.  la/apinis folis ,  aut  Tartaro  ve/Scammonii 
quoque fociatis ,  robuftiorcs  ( dumomnino  opusfuerit)  teduntur.  Uc 
proinnec  hac  decaufa  Rhabarbarata,  Diacydoniata^  Rofata,  &c.  (  per 
Sacchari,  Mannx  Caffiaequk  dulcoremtorminahyftericaplerunquc 
magisconcitantia,  )item  Myrobaianiaut  Mechoacanua  cum  cogeneri- 
bustantopereexigantur.  Ac  qux  ha&enus  diximus  ,etiamdePuer- 
peris  mtelligenda  veniunti  fa&uque  de  c#t;ero  optimum,  ut  mifTa 
lucvulgatiorum  legumobfervantia,  totum  utrobiqudper  Appropria* 
ta  fua  tantum  tranfigttnr. 

Purgantia  Externa. 

INter  Externa  tandem,  quantum  primo  ad  Clyfleres  ;  qui  Reme- 
diorum  revera  conferentium ,  (  non  ob  confuetudinem  faltem  con- 

fcrre 


Dt  Purgantibtts  Externis.  %  7 

ferre  creditorum )  effecfcum  pauld  curiofiiis  actendit ,  facile  nobis  con- 
donet,  fidixerimus,  in  afFedtuum  reapfe  curabilium  medelam  vix 
.  ultra  Emollicntes  &  Anodynos ,  (pro  diuturnis  fcilicecalvi  obftru&io- 
nibus  1  immaniorique  dolore  nonnunquam  fic  placando, )  alios  re- 
qifiri ;  atque  hos  fpfos  facillime  fuffieientiffimeque  nunquam  non 
parari  poife  falcem  e  domefticorum  mifcella,  velinfuper  (fiquidem 
Acumen  quoddam  alicubi  exigacur,  )  incofto  vel  incermifto  fupra- 
pofitorum  cacharcicorumcompecencium  aliquo;  cicra  Cifitam  Offici- 
narumextraclam ,  atra  Diacatholicum,  CMel  Mercuriale  Hteramvefim- 
pltcem  ,  ac  citra  recentiorem  Caffiam  proclyfteribtts  y  citra  ElccJuariumpre 
iisdem,  aut  Pulpan?  Prunorumpurgantem>  Sirupos  Mercurialis  ^r.feor- 
fim  repofita.    Eodem  que,  excemporaneo  quafi ,  modo  Acrioresquo- 
que  conheri  poflent ,  citra  omnem  &f  veterinariam  fere  Logadti  Pachii- 
que  ,  aut  uptattorem  haclentts  Compofitam  NicoL  Hieram  ,  citra  Eletlux- 
rium  Benedtftum  Laxativum  ,  Oleum  Diacolocy nthidos ,  &  confimilia: 
fiquidemomninoquiipiamin  vehementioribus affectibus  operarpre- 
cia  fe  tahbus  (  vulgd  h:nc  paffim,  ob  fubfequos  etiam  accidentarios 
eventus  alias  cxod* ,  )promereri  crederet :  licet  nos  quidemtamdiu 
vixac  ne  vix  quidcmrealejuvamentum  inde  plcrumqueobfervaveri- 
musjimo  Lenientes  quoque,  incapitisStc.  morbis,  (faltimalviad- 
monenda?  aliarumvc  fpeciofioium  indicacionum  caufainfufos, ) no- 
voscumukus,  fbpores  aut  convulfiones  plus  vice  fimplici  concicafle 
viderimus. 

Sttppofitoria  qua:nam  materhmilias  diverfimode  non  conficit? 
elardo,  fapone,  candeia:  frufto,  adipe,  ficu,  &  potiffimum  criviali 
melle;  quod  eciam,  dum  opus,  vel  lalappA pulvere  fufficiencer  acui- 
tur :  ceu  necquseex  Alumme  formantur,  in  cercis  circurnftanciis  fal* 
lunt:  utSpeciesproiis  ac  Pulveres  varte  Colocynthmos  ^Aioeticus ,  Helle* 
boratos  vel  etiam  Antimontatos  aflervarc  fic  plane  fupervacuum :  #que 
ac  femiruftica  illa  de  Arthantta  &  Agrippdt  &c.  off.Vnguina,cumrecen~ 
tioribws etiam  Subflttutis ,  &eleganter  quidem  e  (eminibus  nonnullis, 
(tere  rarioribus)  atque  arillis  expreffts  Oleis:  Cttm  Alvus  fimplicio- 
ri  farpe  ratione  ( per  Cacaplafmata  emollientia ,  Calidasve  vaporem  ) 
molIiri,vel  folo  Sambucino  expreftb  folicitari  poflet:  delicaculique 
tot  internorum  modis  hodie  haut  difficulter  fallantur.  Odorcs 


83  fharm.  Difiertatio  l 

Odores{  fupraquoque  cacti, )  indire&e  rantum  interdum  aliquos, 
prsc  mollitie  ad  adfumptum  olim  graviusve  fpirans  medicamentum 
(velvifapyxide )  naufeantesmovent:  nos  potentiflimorum  quoque 
catharticorum  extradtiones  in  hypocauftotamdiuexhalantes,  (nec 
duri  tamen , )  haud  quidquam  unquam  inde  fenfimus,  Infuforumin 
vena4  certior  adhuc  expeclatur  experientia :  6c  quis nobifcum  (  etiatn 
facnaufeantibus,jbis  pharmacumperos,  quam  femel  tfta  via  McU 
perenollet?  Ita  qucque  labacinm  c/yfierintct  experimenta  curiofa 
locum  mereri  quidem  poterit  ;  in  praxi  hujufcemodi  fuffumigium 
profec^o  forechicfcmifordidum,  autpetulantioribus  pro deridiculo* 

Vomitoria. 

VOmitoriaproprie  dic7a ,  qui  nunc  in  Vegetabilium  cohortc  quserit, 
Antimonialium  pra?ftantiam  &  fecuritatem  data  opera  ignorare 
velle  videtur:  fiquidcm  §£  (aliquot  tantum  dierum  aut  fepcimana- 
rum)  pufionibusfufFocativi  quid  patientibusinnoxie  damur,  minus- 
que  hinc  ,  proculdubio  ob  paulo  ante  di&am  caufam,  prse  adultis 
commoventur  :  (quamvis  rimidiufculis  autcertisin  circumftanciis , 
etiam  Iris  Florentina  pulverata ,  &paulo  liheralius ,  adgrana  tria ,  qua* 
tuor^  exbibita  officium  inc  quoque fuo  modofaciar.)  Qui  porro duro 
nonnunquam  nodo  Mercurialem  quendam  rite  paratum  cuneum 
confiderate  applicac,  utroque  fic  contentus,  ne  \fdfarum  quidem(in\ 
(ubfantiainfufoque  fumentes  profectofatis  exercens  ,)exigec,auc  fu- 
pcrvacuum  fepeque  turbans  tantum  ,parum  autem  promovens  ( ni 
Antimonio  ftimulecur,  )  ExtracJum  >quovisetiammodoparatum:  De- 
coelum  alias  defes ,  DiafarumQ  inrer  vanaaccefforia)  antiquarium  jam 
cft:  E/Uboru*  a/bwvitulcntus;  CorrtcJioejf/svnaximampattctnlupcr* 
ficiaria,  vixque  mitius  Extrdclum  fimp/ex  >  sequeacconfuse quorun- 
dam  Compofitum,  &  quod,  ejusdem  fortis  ,  Extralii  Jpecifici  Emetici 
nomine  venic,  (ficnul  Efulinum  ,  improportionaliterque  vitriola- 
tum;  )  nec  praefentius  quidpiam  in  recenttori  Elixirio  Emettcovege* 
tabi/ifecundo>  (utroque  hellebqro  conftante,  )invenimus ,  autinfo- 
litariis  completisque  (vel  in  fpecieminterdum  poftmodo  exitiofis, ) 
UxtrattiHelkbarinigri  dofibus.  Efttla,  &utroque  Ricinointetiorzftu- 


-L^fil  &e  wnhtrtts  vtgetabilihus.  gg 

ftra  exuruntur *  adcoque  neque  iftorum  produ&a,  Species  fcilicct 
DiafitU,  iudeque  (cum  Theriacaadjecta  conitruftumj  Catharticum 
vttji,  Elixir  emeticum  vegetabile  primum  ,  Sirupus  purgans  vegetabilis 
recentioris  invcntionis  confimiliaque  7ithymallina  gcrmina ,  Extracla  at^ 
qut  AiixiurA)  fuperiorum  intuitu  hucrcferrimercntur,  Eademque 
de  czuhOxywei de  Petojimplex  &  compofitum ,  (fuperioribus  quidem 
kiftris  tum  nonade6re)icuIum)nunc  in  exquifitiori  Mineralium  ex- 
colitione  concradiorique  remediorum  apparacu  fupervacaneum > 
Decoclum  Infufumque  Tabaci  femirufticum  eft,  arque  ac  excerni  hine 
capitis  ventrtsque  Litus ,  &:  mcdicaftratum  Olcum  artllarum  Sambuci  > 
&c.  ej^sfanetuibulentitf,  qtiaein  Antimonio  rice  praeparaco  atque 
dato  vei  non  invenitur,vel  cicius  fecuriusque  ccrminacurJ^//^//4inoto* 
rius  languor  ac  pcrfrequens  expeflationis  fruftracio  alias  hodiefere 
penicus,  (  nifi  quod  aliqui  talium  confarcinatione  ingenium  often- 
cenc ,  )  expunxit:  uc  v.  g,  Rapbani  (  cujus  incegra  radix  incaflum 
eftur. )  fuccum  atque  femen^  Atripltcis femen  &  radtcem  ,Mclonum ,  Gacur 
merum  anttquartique  Cyclamints  radtcem  ,  Ebuli  ac\Sambuci  plerumque 
naufese  cantiim,  (eciamm  acerariis  (  creacriccs  Gemmjs  ,  Flores* 
f  quibus  vinicores  nequam  alicubi  Mufcaceilinum  faporem  ,  at 
mane  non  (ine  crapula  ,  Vino  maliciese  conciliant,  )  &  ruftico* 
rum  Corticcs;  luglandis  item  cortices  ,  &  diffufa  molis  lulos ,  quae- 
que  infuper  in  Sylvis  medicamencorum  hinc  inde  ,  vel  ex  aliis 
cantum  recitando  proponuntur.  Lcnia  tlla ,  ( laxantia  faltem ,  ag- 
gravantia ,  vel  conatum  natur*  faalitantia  ,  )  aiia$  irt  vulgus  no*. 
ta ,  infrequentioris  nunc  usiis  ,  ac  revera  parvi  (  ni  paucos  ali* 
quoc  forte  cafus  excipias  ,)momenti  func, 

Acque  hxc  de  vegecabilibus  Catharticis.  Qua;  ex  Animali  Re* 
gno  vulgo  huc  trahuntur:  Rafura  unguium  ,  Saponis  in  jufculo  fru. 
flum  ,  ova  formicarum  Barbique  pifcts  9  (  quae  tamen  copiofifTime 
impune  nihilominus  ingeri  fepe  vidimus,  )  Stercoradiverforum  ani- 
malium  ,  aut  proprii  (ympathetica  (  vanaque  )  traclatio  >  &c.  fordida 
func ,  auc  cemulencorum  vexationibus  ,  medicaftrarumve  vcl  fu- 
perfticioforum  negotiationibus ,  quam  comptx  Medicorum  praxi 
aptiora, 

M  Cathitr» 


90  Tharm.Dffertatio  h 

Cathartica  Alineralia. 

"C  Mineralium  vero  profapia  cum  quamplurium  effe&us  revera  pras- 
-^fencaneus ,  parabilicas  fuo  modo  major,  &;  dofis  plerumque 
acceptior  exiftac ,  mericd  hinc aliqua ,  ( tanquam camdiu  boni  viri  Re- 
media,donec  Univerfalia  vel  Alcaheftina  pandancur  ,}proapparacus 
noftri eomplemento feligenda,  feu  vegecabdibus  (dum  evertendo 
malo  haud  rai  6  imparia  deprehenduntur  )  aflbcianda  veniunc ;  fimili- 
ter  tatnen  ex  uficacioribus  cancum  &  experiencia  hattenus  fufficiencer 
probatis*    Ut  enimfruftraneainftitutoquenoftro  contraria  hicquo- 
que  foret  Pharmacorum  ejusdem  naturas  &  effe&us  accumulatio  •,  qua 
tamenhodiequelibros  dcMyrothecia  hinc,inter  inanes^odemq;  tan- 
demq;recidentesVariaciones,acNovorum  vel  quafimodorum,Men- 
ftruoru,  Excra6lionum,DeftilIationum,Volaciiifacionum,Corre<3:io- 
numinvenciones,  )  refercacernimus:  icanecadhuc  dum  niinuspro- 
baca ,  infida ,  prsecer  rem  vehemcntioracrudiorave  rninus  verfaforuni 
abuiuiremere  hkexponemus;  aut  exfcripcis  cicra  prsevianvcemario- 
nem,velinmufeopaffivenatis,  coram  Vulcanoexpirancibusprocef- 
fibus  (quos  pauld  exercicarior  vel  e  folale&ionedijudiCac,)  cyrones 
la£tabi_mus5  nimisve  demum  laboribus  acque  expenlis  (infpeciofas 
quidem,acfupervacarieas  cot  ambages,  promeliorationcfcilicctre- 
medii  excogitatas,  neceftariis)  inpraxiaiias  iacoperofanequicquaai 
onerabimus* 

Sititaquepnmo,  quad  eprogenfefua  quidpiamcontribuat,  An- 
timontum\ etiam  Exceris,  poftdiuturnamcondemnationem,  hautita 
pridemdemumpublic€adoptatum:/^/^/W9y?^»ri  fed  nec  minug 
irriatum  minusque  rubens,  (nifi  quod  nonnunquam  in  Cinnabaris 
copia  aliquantum  dcficere  videacur  j  )  officio  fuo  deeft  ,  Emeticaque 
pt  imo  dat  (  ceu  notum  nunc , )  praefcnciffima ,  fuffieientiffima ;  paffim 
tamcn  ( u t  invenientium  ac  colf  igentiu m genius  force  tulit ,  ) non fine 
luxunante  adhucdum  exceflu.    Vehementiora  crudioraque^  ejr  qutob 
ctYcumfiantiMqttMdamincertiorU  dofis-fhrit  $. aut  altas pr&ter  rcm  operefio- 
?i,dum  com  pcndiofa  enchinfrs  fausfaeic,) ihtencronoftra  hicnon 
adnntcit,&efecurioribus  parabiiionbusqucvel  unicumautduofuffi- 
cienr-  Cum 


1 


De  Purgantibus  Miner&libus. 
Cum  proinde  Crudum  aquofos  nec  fatis  aciduIosLiquores,  (  in- 
coquendo  vel  irifundendo, )  parum hunc  in  finem  alteret :  inSubfian^ 
tin  libellis  quidem  fufpe&um,  ab  aliquo  tamenhifcediebusad  grana 
duo'vei  triacumaliis  Epilepticis  prxcipitantibus  non  ut  Emcticnm, 
fed  ut  fpecificum  antepilepticum  commendatum  fit ;  Vttrum  vero  com- 
mune fcuintenfius fcuremifiius fproadditamentonim  vel  Enchirifis  ra- 
tione )  rubenSy  profe&o  taediofnm ,  &  fi  quis  extemporaneum  Funi* 
teum auc  quoque  ( mitius credirum  ^Succinenm  ,c  fuperfluo  forte  Mer- 
Curio  Vicae  paraci  facile,  excipiac ;  cunfta  tamen  per  fe  admodum 
turbulcncaexiftanc:  cum  flores vulgarcs ex Anttmonto ,  aut  curiofius 
c  Aiincra  vel  (carius  fa.lcem)  e  prxvio  Regulo  diverfis  compendiis  ac 
(  faftigiatis  quoque  vel  folle  follicitandis )  furnis ,  varie  variisquc  colo- 
xibus  ( '  aibi  ^flavi ,  ctiam  cum  Ammoniacojale  ^  rubrique  candem)con- 
quifiti,  adhuc  caediofiores,  &z  fi  quis  accidenrarios,  (fub  Croci  vel 
Cliffi  deconatione  prsevenientes,  negle&aque  rejicula  quaedam  Re- 
tortafacile  rpcinendos  )offerat,  intocum  tamcn  nullatenus  miciores 
deprehendantur:  cum  Mercuriw  vit#  communis  albm  ,  auc  per  yio- 
lentiorem  ignemdisje£taCinna.bari/Wm,  in  fubftantia  seque  vehe- 
mens ,  per  accedentem  Santalinum  noflrisque  fimilitcr  communicabi- 
>  lem)  colorem  nihilo  hinc  mitior,  Diaphoretias  autem  ufibus  (  ma- 
gno  Bczoartici  mineralis  compendio  )  prafertim  luteus  ille  aptior*, 
fele&orum  infuper  noftrorum  Prarparacioni  exparce  incon  venientior  ? 
Regulus  denique  in  GlobulosdegtutiendosfufaEmyiricovumfcrc  ,  ina:- 
qualisinfuperoperationis  &faftidiofusfit;  ex  adverfo  verdcumOv?- 
cus  CMetallorum ,  tantum  Vulgaris  (  citra  fuperfticiofam  in  hujus  vel  i.l- 
lius  AiKorisTerrdfenfiainquiCitioncm ,)  cum  foloNicroabsqueSale 
communi ,  imo  (  cum  fulphurearum  particularum  fathicpro  de- 
flagracione  reperiacur ,  )  fine  Tarcaro  quoque  in  negleftiori  cruci- 
bulo  ,  yel  prQ  falvandp  .clifliformi  fpiritu  in  Recorta  perforata 
confe&us  a  (dimifla  infuper  Alcali  Abfinthiaci ,  Nitri  feorfimprius 
fixati  yel  Arcani  duplicati ,  aliorumque  curiofius  huc  requifitorum 
perditione , )  admodum  e.xiftat  parabilis ;  Florum  infuper  &  Vitri  vi- 
ces  in  potioribus  Extra&ionibus ,  .al/isque  chimicis  Iaboribus  fat  com- 
£ipde  fuppleat;  cum  porro  pcr  (appropriatum  hicfere)  Nitrymali- 

M   £  quanta 


92  Tharm.  Vijjertatisl. 

quanto  penefitcicuratior,  Ophthalmicis  aliisque  chirurgicis  Topi- 
cishautinutilis,  &  nitrum  fixum  practerea,  quafi  gracisfuppcditen 
forfitanproindenonimmeritoHepar  illud  antedi&is  in  tantumprae- 
terimus ,  &;  fyllogi  noftrse  inferimus ,  pro  unius  alteriusve  hinc  eupo- 
rifti  quafi  fundaraenco.  Nec  enim  infubftantia,  (asquefat  violen- 
tum  >)hodie  circumfpe&ior  quisquam  dederit :  liquidem  nec  tene- 
rior  ejm  Pulvts  >(e  Crocopoft  de*onationem  ftatim  cocto  ,  per  acida 
pnecipitatus  f)nec crudioraprioraquepoji pracipitationem  Antimonii  Sul- 
phura  ade6  func  fedencaria ,  fedfifubje&a  quaedam  compctentiade- 
center  imbuuntur  ejusfeu  ceneribri ,  &  inftar  Aloes  (  fub  exigua  quan- 
titate  nihilominus  femet  exerente)  fubftanna,  feufquod  de  integri 
Virri  infufis  quis  crederec)  aliqua  tantum  irradiatione  &:  peculiari 
hincparticularumadfumptiLiquoris  autPuIveris  difpofitione*,reme- 
diahincproeverrendoftomacho  fufficientiflima ,  fecurioratamen  &C 
fatjceudecetjmicificatajpaftimprodiiflehadenusjnemonuncnefcir. 

Atque  ut  e  tahumindefinitaferecongerie  fcopo  noftro  conve- 
nientiora  quxdam  producamus  :  fi  (^quoad  ficcam  quidem  for- 
mam  ,  )  Tarcari  cmctici  Abfinchiaci  imicamento  quispiam ,  (ceu 
alibi  quoque  circa  elegans  iftud  remedii  genus  notavimus , ) 
Crocum  hunc  mttallorttm  pro  more  edulcatttm  9  cum  ana  Tartari  de- 
furati  vel  puriorU  in  decuplo  vel  duodecuplo  ^yiqujt  fmplicis  cdida  per 
triduum  in  loco  calido  infuderit ,  fapius  agitarit  totum  ,  ejr  pofimodum 
(adTfrtari  quafi diffolutionem  ) coquendo  calide  fittrarit  >  fdtr&tumquc ti- 
quorem ad dimtdium  exhalarit ,  intra  14.  hora*  cryffzflos  haut  inelegantes 
€olhget ,  a  grano  uno  ad  tria  quatuorve  ,duriffimis  alicubi  ad  quin- 
que  vel  fex,  feliciffime  fecuriflimeque  expediences ,  quod  ex  aliis 
omnibus  (  varie  paratis  aut  corre&is  }  Pulveribus  emecicis antxquiori- 
busaucrecentioribusfperaripocerit.  Nam  (quo  fecundum  piopofi- 
cum  ncftrum  eainter  fc & cumTartaro  hoceonferamus , 3  t^diofiim 
illud  Vitrum  cum  Aceto  defttllato  veljjiritu  Sulphuris  correffum ,  ( ; n  fe  ut- 
plurimum  hinc  humidiufculum ,  )  item  Reguftnum,  &  Mercuritis  vi- 
td  Rcgulimis  vcl  cum  Sale  communt  /////#(  Hydrdpicis  plerumque  per 
traditionesfaltem  canc  <pcTccommendatus ,)  aut  ^cetodtJiilUtoim- 
pr*gnatfts>  Flores  porra  cum  Sa!eJimilitertrit!>aHtdiHturmoridtgejhone 

altquan- 


T>e  Vurgwtihus  tnineralibut.  ^ 
aliqttantum  mit/ficati,  Pulvis efpirttu  Salts ,  (Vttrovel  Croco  metafforum 
probe  ftturato)  per  Aquam  ftmpltcem pr&upitatus ,  &parum  a  Mercu- 
rio  vitas  fic  dirFerens ,  item  confimtlisex  Aqua  Regis  (Anttmonto  vetRe- 
gulocjusimpragnatk)  partli  rationepcffundatus ,  &c.  paflim  &  in  pleris- 
quelonge  vehemencioraobfervantur.  Prarteromnem  veroneceffi- 
tatemoperofiora  carioraque,  nec  carncn  miciora  func  ^ntisnontum 
crudum^Afccto  proprio  {parcifltmo  illo)  rubtficatum  ,  Vitrum  (ob  Auri 
afiquantiilum)  to/W  ,  Pulvise  Butyro  Antimonitpcr  IS^itrum  in  Aqua, 
caltda  (quancumharcferre  poceric,)  iblutum,  (ulias  hautineleganter) 
fr£ctpitatu6  ,  &  qui  negotiofius  adhuc  ex  Eleclricis  quibusdam  Aitx- 
turis  inftar  folitarit  Antimonii  cum  Sublimato  defitllatis  ,  ad  modum 
Mercurii  Vttt  petitur.  In  Laxativo  Cftiinerali ,  feu  Mercurio  vicar ,  vel 
etiam  Vicro  Antimoniicum  Nitro  aliquantisper  (proaliquali  cicura* 
tione)  liquato  ,vel  utiloquuntur  (quam  visaegre  invicem  accendaa- 
tur,)  detonato,  lapfus  exercitatis  etiam  eft  perfacilis ,  ut  poft  le- 
viculam  farpe  moramintenfioremvefufionem  defes  hinc  exeat,  cum 
ineertiori  diffufiorique  doli ;  seque  acin  (refpeclive  hicingratiori) 
quovis  Tartaro  Vttnolato  emetico.   Cum  denique  fupradi&usTarta- 
rus  in  fefat  efficax  futficicnsque  ,  nec  in  tantilla  dofi  ullatenus  fic 
adverfior,  aut  fiquidem  neceiTeomnino  fuerit ,  extempore  dome- 
fticis  quoque  pulpis ,  confervis ,  paflulis  &c.  includi  vel  occultari 
queat,  non  videmus  cur  amplius  infuper  Elecluarta  Antimonialia% 
Anttfebrtlta&c.  plerurnque  fatisadhuc  cruda  &c  violenta,  vel  Piluix 
Trochifcique  Diamarganci  Vomitorii  cum  confimilibus  variacioni- 
bus  exigantur;  aut  Mercuriusyitajfimplex  velcum  fale  tavigacus, 
auc  Laxacivum  illud  minerale  inConfeftiones  Anifatas  velCttratas con- 
fimilesve  Rotulas  feorfim  (fsepe  non  finc  inarqualis  mixturas  fufpicio* 
oe,)  fallendi  caufaredigidebeac,  Icaquoque  fi  placuerit,  mediocris 
Tartariiftiusdofis ,  granis  fexvel  o£ro  Jalapiipulvcrisve  noftn  Laxa- 
tivi  facilimo  negocio  quandocunque  quidem  libueric ,  permifcetur: 
uc  nec  Pulveres Emeticos  vei  Antimoniatos catharticos  (e  vegetabilibus 
purgancibus  &c.  abftergentibias  infuper  compofitos)  aclu  acque  fe- 
paratim  proftareopns  fir. 

Mulco  minus  autem  in  manif efta  ea  An  timoniatorum  longe  ac- 

M  3  ceptio- 


2^          M||  Pharm.  Differtatio  I.  9 

ceptiorum  fufRcientia  Medicus  paulo  gratiofior  deinceps  ulterius  re- 
quiret  abominabilem  illam  GilUm  Veneream  >  Vitriolum  album  commu- 
ne  veldepuratum ,  Vttriolum  vomitivo purgans  ,fae7itium ,  Regeneratum 
aut  beneditiam  Vomitoriorum  frtannam-,  SalVttrioli  Vulgattw.  Ut  enim 
Vltimum  fpoft  debicas  calcinationes  aut  irradiationes  ftiriformiter 
plerumque  necinjucundo  fapore  colle&um,)  haut  raro  tamen  poft 
diuturniorem  aflervationem  (ceu  nobis  ahquando  poft  o&ennium 
demumaccidit,)  femivitriolefcens,  iahoriofiorum  Arcanis  ahisque 
Vificationibus  Interiorum  Terra;  &c.  lubentifsime  iinquimus  :  ita 
quod  Vulgart Sal >  itadi&um,  atcinet,  non  videmus ,  curmiferorum 
Palatum  atque  ftomachum  Vitriolicis  illis  (quamvis  equidem  in- 
noxiis,  efficacibusplanequeparabilibus)  amplius  nequicquamadeo 
vexemus ,  prasfernm  cum  fumentium  plerosque  haut  minus  quaro 
Antimoniatum  quoddam  exerceant,  Excefsl wx  Vitrioli  CMartkfatii- 
tii>  Lunark crndioris  (fortetuncmage  Venerei,)  5c  ineonaufcabundi 
dulcoris  exceftu  adhucadverfiores  Saturnimcoaguli ^0/^curiofiorum 
particularibus  Obfervationibus ,  hautquaquam  vero  quotidianas  de- 
centiorique  Praxi  debentur.  Nec  cur  &rk  fquamma  velCroco  ,  e  Vj- 
triolo  pure  venereo  confimilive  ratione  conquifito  &c.  naturas  per- 
quam  adverfis  ac  femiftrangulatoriis  ,  ventres  turbemus  ,  aut  inter- 
dum  inanes  tantum  naufeas ciearnus  ,  (cum  quoad  cachexias  quidem 
Martialia  longe  commodiora  fint,)  neceilkatem  aliquam  hucusque 
deprehendirnus,  Atqueh#c  deficcis, 

Liyuidaquod  concernit,  cum  ex  Antimoniofubea  quoquecon- 
fiftentia  exiftere  quidpiam  fimiliter  varios  in  ufus  conveniat ;  ex  ha&e- 
nus  autem  ufitatioribus  permulta  oblncertas  &:  inarqualcs  evapora- 
tioncsautabftra&iones,  incertiusveMeBftruialreriusve  liquorisaut 
facchari  pondus ,  &c„  incertas  hinc  inGdasque  Dofes  reddant ;  alia 
nimis fint violenta,  vele  contralanguidioraautprseterrem  ingrata, 
ecuratioribus  proinfiftamus  hic  Oxyfaccbarum  Cimplicifsimum  attu- 
tifsimum,etiam  infantibus ;  fi  v.  g,  crimeftri  grana  duo  praterpropter, 
anniculogranafeptem,o£k>&:c.  utiadultis  [hiclocorum]  addrach- 
masduas,  tresvel  unciamfemis  quoquedetur :  fiquidem  Drachma 
ejusuniCrogimetallorum  granore(pondet>  adeoqueScrupulio&o 

ejus 


De  Purgantibus  mineraltbus. 
cjus  [tanquam  pra:  Vitro  Floribusque  hic  commodioris,  ]  infun- 
duntur  per  triduum  in  Aceti  communis  [nec  deftillaci ,  utpoteni- 
mium  figentis]  unciisdecem,  in  Joco  caiido,  fa^piusagitatus  liquor, 
("qui-de  Croco  revera  quidpiam  diilblutum  vehit,)  filtratur,  eiquc 
ana  facchari  albi  additur  ,  vitro  claufo  in  calida  detinendo  fponte 
foivitur,  &  ti  Iibec ,  Eflentise  Papavcris  errarici  drachma  tingitur, 
lta  Oxyfaccbaris  reltquis  Angelicam ,  Zedoariam  &c  fruftra  ad/umen- 
tibus ,  longe  erit  jucundius  \  cocluram  veiexbalationempro  confflentitt 
rcqiiirentibus  ,  in  Doii  certius  5  Sirupts emeticis  e  Laxattvo  mincraii, 
'velfloribus  Antimomi  cum  vino  &aromaticis  EfFentiis  operofius  con- 
fectis ,  nihilominiis  &  ad  minimum  par  6c  parabilius,  Nec  confide- 
Tatcidexhibens.,  vulgatifsimanunc,  fedcrudioripeneilIa/^//4  Bene~ 
dicta  ,  txdtofo  Terrd  fancl<£  Liauore,  Infufo  emeticocum /piritu  Vtnt  (ac 
plures  in  cafus  hic  calidiori,)  facio  ,  vel  (cumin  Vino  Mclicratove 
etiam ,  fi  opus  foret ,  dari  queat^  Vtno  vita>  Hippocratico  emetico  con- 
fimibbusque  fupervacuis  variarionibus  amplius  indigebit :  multo  mi- 
nusVtno  vinderaise  tempore,  quo  fimul  dchvebzntyfuiphure4ntimo- 
nu  crudtori  hunc  tn fnem  aitcubt  medicato ,  Annuiis  nummisve  vitrcis^  aut 
Caiiceintus  itaincrufiato&c%  curiofttatibus ,  difEcilimein  praecifas  do- 
fes  praefcrc/m  pro  tenerioribus)  detcrminandis.  Cujus  generis  etiam 
funt  EffcntixeFlortbus  cumActdo  Tartari ,  vel  carius  fimiliter  eElortbus 
aut  Laxativo mincralt  cum  EffentiaitfiU  Tartari{M\s  ufibus  convemen- 
tiorc)  confccia?  ;  crudioresque  e  trudo ,  dctonato  vei  flortficato  Anti- 
monto per  diverfos proccffus itqiioresquepropefiu  Tincltir&\  nonnunquarn 
tamen  etiam naufeas  rjnrum  cujusdam,  (squeacmediocria  quoque 
Ancimop.ii  Sulphura  interdum foJenc,)  creatrices^  necnifi  fub  exce- 
kltnte  D^fi  vere  Vomitiva?. 

Qii  ver6  pra^tcrea,  forfan  ob  peculiares  perfuafiones,  <^icet& 
deftiliata  ,  (propter  Saturni  contagium  potius  ,  quam  Thapfias  vel 
Afari  accelTum)  vomitoria;  Sappbirinam  quidem  fpe£hntium  oculis, 
at  palato  fumentium  infeftiflimarri  Gillam  {e  Vitriolo  Veneris  faclitto) 
liquidam  >  decoclum  fjuamtn*  &rts  eum  Tartato  drc  penitus  abomina- 
bilia  huc  infuper  accerfet ,  data  operafat  alias  affliclos  ampliusaflli- 
jgerevelie,  nonimmenco  cenfebitun 

Atque 


$6  fhirm^  tiffertatio  I. 

Atquc  hxc  de  Antimonio  ,  ciendis  vomitibus  accommodatoJ 
Num  autem  hinc  progreflus  ad  fola  Inferiora ,  (quafi  medium  incer 
duo  excrema,)  cerco  perpctuoque  detur ,  jampridem  anxie  qusefi- 
tumeft:  &acquiefceremus etiam fua  vcgecius,  (non  fo!um,ceu  qui- 
dam  afleruerunt ,  A!oetice-vel  Rhabaibari  formirer  tantumj  expe- 
dienti :  cum  feceflus  Mineralia  haec  vel  per  accidens  nonnunquam 
fubfecuti ,  profe&o  longe  prafentius  quid  conferre  videantur  prse  Ve- 
gctabilium  follicitationibus»  Ec  fanc  Antimonialia  paulo  frequentius 
diverfimodeque  tra&antibus ,  eciam  fortuico  interdum  offcruntur, 
quxmodicujusdam,  fubcerca  ingredientiumproportionelegitima- 
queDofi  huc  tendencis  fpem  facianr,  Ita puriora  Sulphura  teneriori- 
bus ,  poft  levem  prius  naufeam ,  alvum  interdum  facis  laxanr,  Idem 
circa  crudiores  vel  ^Alcalium  potius  qu&m  Acetoforum  accejfu  conflantes 
J/W7//r^rhaudrar6obfervatur:  quemadmodum  nonnunquam  etiatn 
in  tertiatis  vtl fub  cjuadrup/is  Bmeticorum  mttiorum  defibus  seque  ac 
in  vomttortis  ,  feu  ftomachi  renitentia  feu  ftudio  (per  odoramenta 
acida,&c.)  impedita  fubvcrfione,  deorfum  euntibus.  Diueft,cum 
confe&um  Oxjfaccharum  noflrum  una  praterpropter  expreffi oleofiillim 
corticum  citrt  fucci  drachmacondire  inflttueremus :  omnes  hujus  ac  fin- 
gulacdofes,  donecnos vicrumdefticuerec,  indifferenrer  quosvispec 
inferiora  falcem  ,  cicra  nocabilem  percurbacionem  ,  de  csetero  fuffi- 
ciencerexpurgabac.  Cum  denuo  id  multociesque  tentaremus,  effe- 
&u  modo in  Croco,  modo  in  Aceto,  (ceu  aliasquo  acrius  eft  ,  eo 
mitius  reddit  Oxyfaccharum,)  modo  demum  in  macerationis  mo- 
do  vel  tempore  incafflim  quasfito,  fpes  decollavit  femper.  Quem- 
admodum  ea  quoque  ,  quse  magna  commendacione  hodiedum  in 
hunc  finem  funtpropofita,  haudquaquampromiffis^quabiliterftare 
paffim  deprehcndimus, 

Quippe  non  folurn  netiora  ifta  ,  v.  g.  Mercurius  vit/t  cum  fate 
nitrcque  trttus>  (&T  e  particulari  forianobfervationc4'eo  excenfusi )  in 
Regulum  licjuitus  lenteque  ac  varie  hinc  digefius  ;  vel  Jartaro  Vitrio* 
lato  largiter  fociatus  \  Crocus  metallorum  Abftnthiacus  ,  etiam  m  MaU 
vatico  *,  Vitrum  Antimonii  acetofis  aut  vitrio/icis  fatimpr&gnatnm ,  Flo* 
res  lente  c^uaft ,  vei  non  fine  difpendio ,  pcr  detonattonem  aliquant* 

magis 


De  Vurgantibus  mineralibus.  .  $f 

f»4gi/x^^£*/min^ 

claudicant  ,  &:  vomitus  plerumque  fimul ,  non  fine  mulca  pertur- 
bationc  movent ,  quamvis  catbarticis  quoqtte  vegetabil/bus  admontta» 
Verum  infuperetiam  fpeciofiora  vcl  iecretiora  ifta  nospzfsivedefti- 
tuunt ,  eo  ,  quo  propinans  nolcbat,  confertim  cundo.  Ceu  v.g.  funt 
Crocus  metal/ortimfpiritu  Sa/is  a/iquoties  ( pcr  divaporationes)  faturatus% 
binc  tn  Butyrum  pcr  rctortulam  deftt/Utus  &  aqua  fimpltci  prdctpitatus, 
duorum  triumve  granorum  dofi :  Mcrcurtus  vtt£  cumana  (ve/amplius) 
Vttrioli  Martis  faditii  fuba&us  Terra  fancta  quorundam  ,  feu  Calx 
Antimonii  ,  antc  vitrificationem  vino  infufa  :  Sulpbur  Antimonii 
prius  &  tmpurius  ,  abftrac/o  Aceto  dcfttllato  (  purum  enim  fic  tra&a- 
tum  ad  fixa  pcnc  diaphorecica  tranfit, )  ahquanto  coercicum  $  vel 
Sale  Tartari  denuo  pro  parte  dtjfolutum  tterumque  binc  pracipitatum; 
item  Salinum  coagulum  ,  quod  fi  Sa/is  Tartari  partibus  quinque  Butyri 
Anttmonii  oclo  partes  tnftt//antur>  fubtto  provcntt  &:  ad  grsna  quinquc 
vcl  fex ,  elotum  vero  ,  f  fcd  mirigante  parte  fic  fubttacta)  ad  duo 
vel  tria  alias  non  incommodc  datur  :  Spiritus  V/triolt  fuper  Vitrum 
<velCrocum  Metalhrum  digeftus ,  &  qua;  in  mcdiocri  dofi  lenta  tan- 
tum  ,  aiu  (fub  facili  compofitione)  pro  parte  Diaphoretica  funt* 
largius  vcro  data  naufeas  potius  ac  ialivationes  roovent :  Salta  [fere 
flocctformia]  e Croco  Mcta/torum ,  Vitro  [cum  difficultcr aliasparcat,] 
prtus  rite  d/fpofto  ,  e  Capite  mortuo  Butyri  antimon/i  perfecl*  dc/ltlla- 
ttonis  &c,  Talequefimiliterariolamur ,  quod,  dum hxcrevidimus, 
Oiobisobculit  quispiam  ,  Sa/a  Croco  meta/lorum  Abfmtbiaco  (  al/quant$ 
diutius /iquato)  elotum& coagu/atum;  cum  ejusccmodieffe&umin ejus 
compari ,  Nicrofixo  (e  Croco vulgari  fequeftrato  etiam  cumipfis  ab- 
forptis fulphureis  particuliscoagulaco)  nullatenus  obfervcmus. 

In  filentio  proindc  fupplementum  hic  aliunde  tantisper  ex- 
pecrantes,  aliam  interea  quercum  excuticmus ;  ficquc  porro,  qui  * 
comprobatioribus  quidpiam  huc  contribuar.  Mercurius  :  nonpro- 
tinus  quidem  tantum  Melalltcm  ille  ta^diofius  ,  6c  plerumque  pi- 
grior ,  fa:pe  faltem  larvatus ,  &:  fubtraclione  acceiToriorum ,  ( par- 
ncuias  corporis  quafi  diluentium)  ad  priftinum  minerale  rediens: 
Diaphoixticis  intentionibus  (ii  legitimus  ,  nec  vulgari  Mercurio 

N  adul- 


9$  Vharm.  Dijfertatio  1. 

adulteratus  fuerit,)  fublimioribusve  torte  cogitationibus  aptior: 
Nec  porro  ,  (cum  vel  unica  ad  extrinfecarum  fordium  fcptratio- 
nem  fufficiat,)  lotionibus  toties  diverfimodhque  liqtmibm  repetitU^ 
at  eo  ipfo  inter  continuatas  concuffiones  ,  MetCurii  tantum  parti- 
culas  (poftliminio  fubfidentes}  fecum  abripkntibus  fopervacue 
vexatus  ;  aut  eodem  finc  per  Corium ,  (cum  abforpta  mecallica  ni- 
hilominus  tBidgnam  partem  fic  quoque  fecum  revera  trahar,) 
exprcfpM  \  operofiusve  adhuc  ab  aliis  Metallicis  (preciefioribus  etiam, 
nec  fine  taedicfis  faepe  repetitionibus,)  pro  majori  depuratione 
vclexaltatione  ,  dataopera  ,  pnutabftraclus :  cum,  fi  vcnalis  (elo- 
tus^  adhuc  tamen  fufpc&us  videatur  ,  quantum  internis  Pradiid 
ufibus  quotannis  fufficit ,  fucceffive  quafi  gratis  habeatur  e  Butyri 
AntimonialisvelAmalgamatis  lovialis  (pro  Sudorifero  maximo,)  de- 
flillatione ,  Mercuriidulcis  (applicatocucurbitulx  capitdlo,)  Subti» 
matione  ,  aut  fimphcifjtma  tandem  jublimati  ptr  Martem  {ulterius 
traciabilem^)  redutfione  &c 9  Ex  horum  proin  aliquo  ,  cum  Mercu- 
rius  alias  infidus ille  Servus ,  &  in  Vomkoriis  pr^cipue ,  (ceu  hafte» 
nus  propofita  funt,)  plerumquenequam,  in  Specificise  contraper 
competentia  coaguia  vel  acccfibria  profedo  plane  fingularis  ,  ad 
Salivaciones  facile  ,  fed  caute  tamen  applicabilis  ,  ad  alvum  de- 
nique  laxandam  (inrer  tot  longe  vehementiores  vomitoriasque  for- 
mulas,^  attentionis  &  dete&us  (per  experientiam  dire&i)  omnino 
indigusfitj  cum  porro  CoraUatus fecretior  ,  hydropis,  phthifispo- 
dagrarque  vi&or,  ob  Alcaheftinae  lagenuta  defe&um  nobis  nedum 
quidem  vere  comparuerit  ;  vulgares  vero  totiesque  variati  ejwmodi 
(tandem  tamen  omnes  in  Nitrum-recidentes )  iftius  promifFa  neuti- 
quam  exolvant:  tantisper  itaque  nunc  huic  (ufiratiorum  &  experien- 
ri<£fatisficconftantium)Syilogiadjiciamusfaltem  polychreftumillutn 
haftenusque  (citra  abufus)  prse  aliis  minus  verendum  Mercurium  duU 
cem  ,  ex  anaticis  fcilicet  Sublimati  vivique  partibus  femel  tantum, 
(nifi  quod  jam  afcenderic ,  fub  ipfo  fublimationis  a#u  compendiofe 
bacillo  ferreo  denuo  detrudere  placeat  )  fublimatum  ,  calidaque 
poftmodum  elotum.  gui  venale  fublimatum  probum  (lut  per  olei 
Tartari  gutculam  fubfequa  flavedine ,  non  vero  nigrorc  ,  prius 


De  Vurgzntibtu  mineralibus, 
ab  Atfenicali  contagio  pro  recepto  more  diftindum)  hic  adhibue- 
rit  ,  produ&o  fuo  non  diffidat.  Sin  autem  omnino  cum  nonnullis 
laboricfior  cfle  voluerit,  loco  venalis  (ad  Butyri  tamen  Antimonia- 
lis  jovialisquc  deftillationem  etiam  profe&o  fufficientifsimi  )  domi 
tantiliumquod  hic  requiritur,  pernosparet:  fivejam  fpeciofiorrc- 
cennoi  um  modus,  per  folas  Salis  communis  ac  (parum  tamen  huc 
feapie  contribuentis)  Vitrioliparticulas,  citra  fruftraneas  fublima- 
tionis  repetitiones  arriferit  j  five  vulgatior  faltem,  Nitrum  aut  Ni- 
trofa  infuperadfcifcens ;  fiquidem  quod  eNttro  hicfufpeftumhabe- 
mus ,  ab initio  fublimationis pro  more avolar. 

Atqucfic  quidem  paratus  dulcis  ille  ^Mercurim  9  circumfpe&e- 
queprsefertim  (ne  refes  inconvenientias  quasdamcxcitet)  Vegeta- 
bilibus  Mineralibusve  competentibus  exftimulatus ,  non  folura 
aliorum  quorundam  catharticorum  Mineralium  (operofiorum  aut 
vehementiorum  )  viccm  fat  commode  fuo  modo  fupplet ,  verum 
Ctiam  facile  prompteque  praftat ,  quod  paulo  ferc  diligentiores 
in  toties  repetito  (  uon  fine  laborum  ac  vitrorum  ja&uris )  Subtimato 
illodulci)  notoriehincenervatoc\\i7tSi\cn\nt\  aut  adjedta  (exaltatio- 
nis  vel  appropriationis  gratia)  nobiliorum  Metallorum  particulk  a  So- 
lari  Lttnarique  ( (imiliter  purgatorii  hic  parum  contribuente)  cor- 
pore  intendcrunt  hjc  alii,  Nec  opus  infuper  habemus ,  ut  (tnter 
blanda  quidcm  purgantia  in  libellis  relata,  in  roi  vero  veritate  vo- 
irtitus  fat  validos  aliasve  in  corpore  turbas  &  incommoda  pafsivc 
cientia  illa,)  Arcanum  Corallinum  quodvis  ,  F/ores  LMercurii  Argen- 
teos,  fique  his  alia  quoque  parium  promifTorum  Prtcipitata  adjun- 
gere  licet  >  Mercurium  laxativum  in  Pharmacopceis  dicJum  ,  (a  pras- 
cipitato  tamen  Virriolico  nihil  differentem;)  Pracipitatum  per  fi 
(tninori  ignis  vigore  continuationequc)  quadantenus fixatum ,  vel 
peroperofas^/»//^  Vini ,  Vitrioli*  Acetive  deftillati  abjlrattionesno- 
tninetenu*  plerumque  correftum  \  aut  confimilium  vix  promifsis  ftan- 
tium  quodpiam  ullatenus  ifti  adfociemus, 

Nam  (jti  alias  notum  )  fi  Jalappa:  folitarix  velScammonioex- 
afperata:,  aut  (Mercuriiin  PulvvribusacTabuIismafticationemnon 
itumerico  nonnunquam  dcclinantibus,)  fupra  pofitarum  fimiliiimve 

N  %  Pilu- 


ioo  Phzrm.  Difertatio  1. 

Pilularum  mediocridofi  (aequabiliter  &  velextempore  faltem)  pcr- 
mifceatur  abunde  hinc  proveniet ,  quod  non  folum  e  paulo  ante 
notatis  Mercuriahbus^^w//ar  (infidistamen  &vehementioribus) 
fraparatiombus  ,  vele  tot  Alercuriatk  Pilulis  ,  Pulveribm  aliisque  totn- 
pofuis  ha&enus  alibi  expe&atum  eft  i  verum  etiam,  quod  infuper 
(interficiendorum  &c  rejiciendorum  vermiurn  intuitu;)  in  numero- 
fa  illa  ,  maximam  verd  partcm  ingratiori  Morfulorum ,  RotuUrum^ 
Puherumque  contra  lumbricos  ferie  ,  tn fyeciebm  Diamercurh  ac  con(i- 
mitib&sjam  pridem  hodieque  propoficis diverfirnode  hic  quaeri* 
tur.  Qujppe  cum  alias  Mcrcurtm  crudm  ejr  per  fe  ,  m  hunc  finem 
fuo  modo  tucus  quidem  ,  ac  paulo  languidior  fumentibusque*  pro- 
fefto  formidabilis  ,  Decocium  ejm  (ni  parciculas  Mercuriales  qua£ 
cjua  etiam  ratione  fatis  abforptas  fimul  afterac^)  pariter  pene  defes, 
Mtxtura  denique  cum  dnplo  pr&terpropter  Sacchan  Cmxrienfts  trituran- 
do parata  ,  (in  liquidis  vehieulis  admodum  inftabilis ,  fi  tamen  ni- 
hilominus  placueric)  cxcemporanca  tunc  fic. 

Imo,  fi  candem  Cafus  aliqui  canquam  refervati ,  vel  renicen- 
tiflimi  quidam  duriorum  nacurarum  affe&us  obtigerinc ,  qui  Mer- 
curiale  vomicoriurn  revera  5c  in  fpecie  (citra  fi&am  inrerdum  in 
quarcanariis,  pforicis  &c.  quibusdamneceflicacerrQ  omnindrequi- 
ranc,  neclonge  fedacioribus  mitioribusque  Antimoniacis  ,  vel  abs- 
queullis  evacuanttfbus  folis  Invercenobus,  ac  Refolvenubus ,  Spe- 
cificis ,  eciam  Mercurialibus  ,  icem  ipfis  aliquando  Anodynis  Sce. 
ares  cranfigi  pofle  pucecur,  cur  ad  evicandam  laborumremediorum-' 
que  (vixfemel  hic  locoruminufumneceflaridveniencium)mu!tipIr- 
cationem  ,  parabilis  Turbithiflim  [eSublimato  in  aquacaltda folutoper 
eleumlartartpraapitati ,  &;poft  edulcorationem  lento  calore  ad  in- 
ternos  ufus  aliquandiudigeftQ  Dofin,  adeoque  pro  duro  nodo  cu- 
neum  paulo  duriorem  reformidemus  l  cumaiias  Pracipitatum  quod- 
dam  in  ufus  chirurgicos  [Mercurio  fublimato  dulci  fuperiori  crudiori- 
gue  y  ad  Extra  proinde  nonnullis  dicio  ,  camdiu  nonnunquam  haut 
fufficiente,)  requiripoffit;  &  lurbtth  hoc,  praefertimfi  (dum  adma- 
Jium  forte  fuerit,)  cum  Liquore  fticumprxcipitetur,  (exoriente  qui- 
dem  hixic  majori  copia,)  eum  in  finem  perquam  fit  commo- 

dum> 


BeTurgantibus  mineraltbus.  lol 
dum;  quod  auteminrernam  adhibirionem  attinet,  interiftum  pra:- 
cipitationis  a&um  fatis  arque  fubacium  ;  ctiam  clitajptritus  yiniftm- 
p/tcis  velcamphorati  dtvaporationes ,  aut  Jptrittss  Mellis  a/torumve  acidio- 
rum  abflracitones:  quo  profe&o  non  folum  crudtortbus  fapeprjietpttatis , 
diverfis  fub  coloribus  (  perSolutionem  Ammontaci,  Vrinam  vel  Aquam 
falitam ,  attt  dtffici/tus  tamen per  ftrr.plicem  copioftorem  )  fubftdentibus ,  ve- 
rum  ctiam  Subltmatis  cmeticis  paulo  ante  notatis  fecurius  deprehendi- 
tur;  Prdcipitatis  abjlrattttiu ,  poftolet  Su/phttrif  fciltcet  aut  Vitrtolt  >ve/Jpi~ 
ritus  Nttrt  Aqu&ve  fortis  aljlractiones ,  (  etiam  pro  intenfiori  rubore  11 
Sulphuru  defagratio  difpbceat,  nonnullis  repetttas)  reftirantibus ,  in  pa- 
rabiJirate  fua  par  aut  nihilo  infcrius  ;  Prxcipitato  denique ex  Aquaforti 
tnm  p/eoTartari  colletfo  quadantcnuserficacius.    Imo ii  quis  modera- 
tiores  vomirus  Mercuriali  confbrtio  ftipatos  aut  exparte  folljcitatos 
omnino  voluerit,  dimfdiaprxterpropccr  Tartariemecici  vel  Mercu- 
rii  viras  dofis  proportionali  Mercurit  dulcis  quantitati ,  (  Sulphuris 
aurati  jam  pridem,  ipfi  permixci  exempio,  )pro  robuftionbus  addi 
pocerit \  quo  Panaceaijltus purgantis e  Mercurii  Virce  ( forte potius  dul- 
cis,)  &  vivi  fublimatione  nonnullibi  quadicse  ,  aliorumque  (alterius 
ixpe  mineraJis  profapia: ,  tardiofiorisve  praeparationis)  promiiTa  ycI 
eftcdus  ,  in  ifthoc  genere  haut  difficulter  habebuncur.  Num 
aurem  in  reliquis  Emeticis  ,  v.  g,  in  totiens  (plerumque  tamen 
fruftraneis  circumftanciis )  variaco  vel  fub  alus  citulis  produ&o 
Attro  Vittty  in  ltalorum  quorundam  Lapide  Phi/ofophico(  etiam  cbaiybea- 
to  y )  ve/Hercule  &c.  adjectum  Auri  tantillum  in  rei  veritate  tantopere 
conferac,  talia  cum  fimplicisfimis,  (iri  tempore  tantum  &  cum  ju- 
dicio  datis)  conferendo  ,  ncdum  quidem  pervidere  potuimus.  Ec 
licet  Pr&ctfttdtus  So/aris  (fimu/  Antimoniattts  ,  )  profe&o  non  in- 
efficax  nec  concemnendum  ,    quorundam  quoque  ,  fi  credi- 
mus  ,  Tcbrtjugnm  ,  Antivenereum  ,  Cacheclicum  &c.  fit :  revera  ni- 
hilominus  ne  dicamusMercurio(folitario  ,  vel  cum  Antimonio  tan- 
tum)decenter  fixato,  faciliorive  modo  prarparato  ,   fed  etiam 
parabilioribus  eundem  fcopum  in  afTedlibus  verecurabilibus,  seque 
felicicer  obcinuimus:  ceu  in   complunbus  aliis  quoque  morbis 
fic  ,  quibus  fama  fpeciofum  quidpiam  (falcem  quia  fecrecius, 

N    3  •  pre- 


• 


101  Pharm,  'Dijftrtatio  L 

preciofiusopcrcfiusvevidetur ,  )  fub.inimitahilis  quafi  effec"lu«tefti- 
monio  paflim  opponicj  quos  tamenalius,  tantum  lub  accuratiori 
methodo  &  agendorum  penfitatione,  euporiftis  fuis  nullo  fcre  ne- 
gotio  certiusve  tollit. 

Ipftim  Aurumfulminans  (*  rec&ns  etiam,  nec  adeo  fubito  reper- 
cuftiim  vel  nimiopere  edulcatum  ,  )  in  chronicorum  pedifiequo 
Tympanitide  (paritcr  acreliqua  plerunquepurgantia>)ml;  inHy- 
pochondriacorum  torminibus  ,  fiquidem  evacuantibus  potius, 
quam  Prxcipitanribus  Anodynis  res  tum  exigenda  credatur ,  parum 
profe&6(quodvelfola  Jalappa  cum  Tartaronon tranfigat,  )(uccef- 
fum  paulo  attentius  notantibus  prseftat :  utut  in  ardentihus,  ad 
Diarrhoeam  tacite  inclinantibus,  inconfideratius(inter  tot  commo- 
diora,  )  ad  ciendosfudoresdatum,  alvum  prater  intentionem  fatis, 
imc  ( ceu  quidam  hinc  queftifunt , )  funefte  peiae  moverir. 

lca  ncc  Inargentatas  aflellationesfele&us  nofterexigir,  Catharti* 
cum entm argentenm y  utifiepurifiima,  &  (  velnaturaaut  per  repetitas 
farpiiis  cupellationes)  acontagio  Venereo  fufficienteriiberaeaLuna 
paratum  fueritsadmodumdefeseft :  ficetritiori,  quamvis  infpeciem 
purjori  mafsa  confeftnm,  prjeter  rodentem  faporem,  ac  (hactenus 
quidem  innpxiam)  vehementjorem  tamen  operationem,  etiam  pi- 
lulari  fprma  datum,  parum  fane  praftatin  Afciteconfirmato,  alias 
fiperpurgantiacurabilisfuerit,fubmifllonis  indiciumftatimabinitio 
vilioribus  quoque  ac  micioribus  oftendenti,  Mercurio  confociati  hi 
Cryfialli  Lunares  jufto  vchemcntiores;  VitrioU  (per  oleumvitrioli ,  de- 
/uperin/iiliato  Ammoniati fjtiritu  ^pcr  (piritm  Nitrcfos  cox/imi/esve,  ple*> 
run*quenimis  venerizante*  modos  confe£ta:,)paul6ante  jam  notata; 
Liquor  inde  cum  Tartarq  coffw  x  aliacjuevcntris  tncommoda ,  privatse  po- 
ciih  curiofitatis,  velexpenrientisequampublicse  difpenfationisfunt, 
Quo  referamus  etiam  Lapidis  caiaminaris  Magifterium*  Turbato- 
rios  e  Venere  vel  ejtfs  Vitriolo  CroeosTupxa  atcigimus.  Quas  vero  e  Mar* 
te  vel Martis  Vitriolo  (genuino,  ncc  njagc  venereo)  prtcipitantur  aut 
fubfident  Magifieria3  quamvisincer  purgancia  velf/^w  titulo  referan- 
tur,  nilruc(eciam  diffufiorifub  dofi)  agijnr.  Sal  Martk  purgans ,q 
capite  roortuo  Florum  ArmonicaJuim  Martialinm  extra&um, 

Acuens 


De  Purgantibus  mmeralibtit.  1 03 

Acuens  tantum  eft  in communi  dofi  ;  ingratumque fimul  faporem  ca- 
tharticis  acceflu  fuV  affricac.  Tfjc  Lapis  Armenus  wctpotior Ltzu/i , 
(  alias  quidem  in  fe  innocens,  adecque  pridem  fupervacue  lottuvel 
ttftnlatus  , )  jxpc&ationem  noftram ,  fecundum  promifla  tancopere  ho- 
dierium  hic  faturavit;  uc  intercathartica  (  nam  fpecificam  corrobo- 
rantem  vim  Lunarem  in  fequentibus  cxpcndemus ,  )  huc  referri,  vel 
in  Vttriolicum  quid eofine  rcdigidebeat. 

Dc  castero profe&o  vcnrrem  turbandi  multa?,  pluresque forfan 
fequiorifeculo  proditurx  funtaites.Scd  enim  qui  pauciffimorum  fuf- 
ccientiam,acrariorem("quam  communiter  crcdimus,)  necefficatcm 
intimius  novit;  eaque  tum,  cum  opns  demum  fueric,  circumfpefte 
admimftrac;  nec  denique  fpecialiffimx  lfti  appropriacioni ,  (ecolle- 

;rum  humorum  di verfa  liquatione , indeque  diverfo  colorc  , con- 
fiftentia &c.  deductae ,  )  nimium  ceu  fuprajamnotavimus,  adhaerec» 
in  feleftis  hisolim quoque  non  foltimubertatem  ,  fedeciamfuperab- 
undantiam  invenier. 

Diaphoretica. 

A  Tque  fic  e  Purgandum  (  ha&cnus  notiorum )  cccno  emerfi ,  divcr- 
**^camur  ad  Diaphorcttca  quoquo  modo  fic  dicra;  amoliamurque 
jprimiimiiinc  Vcncrca*  pierisquc  Gcrmania*  noftra?  diftrictibus  alas, 
p.er  Deigratiam,  iu  fpecificas  dcftinationcs  cantoperencuciquam  ne- 
ceflaiia  ;  vel  fi  maledi&um  contagium  alicubi  exegerit ,  in  minori 
quoque  numero ,  quod  inde  quidem  obcineri  poceft  ,  expediencia. 
Nam  uti  fuperioribus  annis  fola  quardam  crudiora,  velinordinacius 
auc  inconfideratius  rere  oppofica  Mercutialia  vcl  Ancimonialia  ma- 
lumnon  femper  extirpareconftanterquiverunt;  itanec  vegetabilia 
huc  abexteristra£ra,(cun&aquoque  vel  conjuncrim,  )pauI6magis 
inveteratam  virulentiam  femper  extinguere  pofle  fidelicer  ,  paflivac 
pirca  talia  verfatiorumconfesfiones  etiamnum  teftantur. 

Imprimis  autem  cum  'C#/»*quidcm,  hic&ad  alios  rrforbos (  ob 
accidentariumpicrunqueefte&um,  &  eBardana  quoquevel  Penra- 
phyllo ,  Scabiofa  Miliive  Ambrofiaco  Deco£co  fimilicer  habendum ,  J 
ad  hyperbolen  usque  oliro  commendacisfima  ,  in  Lue  nihilominus 

pro* 


X04  Pharm,  Dijfirtmo  7. 

profe&d  parum  poffic:  Cum  Sajfafras  fimiliter  in  ea  nil  fere  valeat; 
de  cxtero  pro  Catarrhaltbus  quidem  Ttntturis  atque  Infufis  hand  aded 
ineptum,ialtem  tamen  Antimonialibus,  fi  vegetabiliadeforent,hac 
etiam  in  parte  pofteriiis ;  Extrattum  inter  vegetiora  sequipollentia  re- 
miflius',  Oleum  (  quafi  fseniculatum  )  txdiofum,  ucrumque  fuperva- 
caneum  fiti  nec  mjpirttu  {abjlrachtio  ardente  ,  vel  per  Retortam,. 
utrinque  ad  Coraliiorum  folutiones  nonnullis  fcorfim  expetico,) 
ultra  confimiles  parabilioresque  peculiare  quid  inveniacur :  Cum 
Ebeni  Decoffum ,  poft  depnedicatorem  Judseurn  una  cum  ipfo  arcula- 
rio  Ligno,  necdum  faiisexploratum;  necquod  de  ingratiori  illa  Sa- 
ponana,  delunipero,  Buxo ,  imo  if(o  Fraxino  ejrc.  alius  ucplurimumex 
alioretulit,  continuatiori  expetientialatis  adhucftatuminatadepre- 
hendantur:  (licet  perquam  conveniensforet,fidumnonnullibima- 
jor  aliquando  dacur  occafio,  tela  fuperioribus  annis  a  curiofioribus 
chirni^que  deditis  laudabihter  coepta  ,  magis  magi<que  percexerecur, 
nonfohim  circapeniciorem  Vernaculorum  Vcgecabiliunij  quseomni- 
nd  dabuncur,explorationem  <V  adoptionem  *,  veriim  eciam  circa  felc- 
&iorumMineralium>ceu  Antimoniataquoq;concinniora,confidera- 
tefuotempore  adhibicaplurimum  finiilicerhic conculille  obfervavi- 
rnus,circumfpe£tam  accommodacionem, )  Cum  deniqjnuhcpene  ri- 
diculumfic,venereorum  iftorumfyllogenaiiorum  quoquemorborum 
caufa,  feu  nonnullorum  (fuperiori  feculo  ad  catanhosctiam  ,  ad  ca- 
chexias  ipfasque  pucacicias  forcd  phchifes  talia  prascipicanter  extcn- 
dentium  )  exemplo ,  in  eo  hodie  vernaculorum  graciorum  cerciorum- 
que  provencu  requifivifle  :  Ponamus  proin  ,  (quod  fub  primordiis 
quoque,cum  Topicis&c.in  rancum  fatis  iic  (ufficicbat^Guajacum  cum 
Corticejuo forcuico  incermix:cr,  (  cur  enim  fcrupulofitis  feotfim  afier- 
vecur?)  pro  DecccJo,  canq\iam  magis  pcrluente,  ac  quotevanidis 
ucplurimum  cautionibus  circumfcripto  >  Simplex  plerunque  opti- 
nium,  autpaucisrantumcompetentibusvegetabilibusfociacutii :  ceu 
extemporequoqueTinciurasvel  EiTenciae  Pulvcresquc  chimici  alte- 
rantes  aur  diaphoretici  fingulis  doiibus  pro  re  nata  mifceri  queunr. 
Quonec  Sarfa  (alibi  forfan  prsegnantioribus  pullorum  venereorum 
isjdis  tonforumqueperfuafionibusdedicanda^hicindigebimus  >  mul- 

td  minus 


De  Diaphorethis  vegetabilibus.  io 5 

tominus  aiitem(invalidioiibus  vcl  additamencis  fuum  debentibus.) 
(sfquis  dejl'!Uus  Gttajact  velSarfe parilU ;  nonnuliibt  ettam  compofitk ;  aut 
hujustnjuper ,       iijage  quidem  polychrefto,  cum  fpiritu  tamen  vini 
piarter  neceffiratem  lumptuofiori ,  cum  aqua  firuplici  vero  longc 
parciori  ac  tafdiofiori,)  Guajaci  Extraclo  ftmpltci >  uci  ncc  Compofa» 
Itqutdo ,  (  b  SaiTafras,  Rhodini  &c4  accefTum  ,  )Ejftntia  Lignorum 
hodie  dtc7o>  in  tempcracurarum  fripdiorum  cachcxiis  haud  quidern 
cvanido  ,  ac  noftracium  praefercim  Vulnerariorum  FiTcnrijs ,  fpinru 
Tartari,  fehctiori  Anrimonii  Tinclura  &c.  nihilo  hinc  fupcnori* 
Sal  Guajact  fixum  vulgare  parcum  ,  auc  cx  ExtraUo  paulo  copiofius  , 
(fcd  exigua  prarviorum  laborum  impenfarumque  compcnfacione,) 
paratum  ,incer  cot  Aiculia  diaphoretica  parabihora  ,  (cum  fpecifica 
visillicucrobiquc  admodum  dcfiderctur,  )  felc&us  nofter  vel  necef- 
ficasqu3edcim  fingularisalias  non  requuir,    Sicncc fpiritus  ejturetar- 
talts  frmplex  ,  (magc  fupervacaneo  Compofito  quem  Lignorum  vo- 
cant  ,  )  piseftanc  in  Luc,  quod  perfeLignum  folet  i  in  alios  autem 
tiim  internos  (hodieque  fere  controverfo  Hcraclino  ,  )  uim  exter- 
nos  chimicos  ufus  piofe&o  fatisfacic ,  fcu  (  fi  omnino  quis  ta- 
le  qiud  ad  corallia  fua  Scc.  exigerec ,  }£quipollet  domefticorum 
quispiam  ,  Corylinus  fciltcet  aut  Fraxineus  ,  lumpertnus  ,  velffcd  ma- 
ge  faetens )  Buxeus\  item  qui  e  Iugla/tdtum  virtdtbus  putamintbus  haut 
inunliter  elicitur  ,  &c.  (Quod  auccm  circa  hujus  fortis  quendam 
miratur  nuper  quifpiam ,  quod  in  abftractione  a  Soluto  acris  po- 
tius&  falino-volacilis  redeac,  idomnibus  hifceacidulis,  etiam  Man- 
nx  Mellisque  fpiricibus  ,  imd  ipfo  quadantcnus  Aceto  deftillato 
commune  eft  ;  dum  acidae  ejuscemodi  liquorumparticulaemagnam 
partem  cum  foluto  corpore  remanentes  ,  falis  volatilisintermixtam 
&arreptam  antehac  in  fui  dcftillatione  portiunculam  fic  for- 
fitan  dimittunt :  seque  ac  in  dicl:o  Aceto  deftillato  abforptas  inter- 
dum  fub  Mineralium  vel  Marinorum  folucione  iftius  particulas, 
fufcipicndo  igne  aptas,  denuo  interdumprodirecontigit.  Sedharc 
in  tranfuu.)  Oleumvero  Guajaci ,  vel  infolaolci  Tartari  fxtid*  (figra- 
tiora  puncTum  hic  ferrenequeant)  fufficientia  ,  ncc  hujus  ioci,  ncc 
(fi  fortc  deftillanti  tanquam  parergon  provenerit ,  )  recTtficationc 


to6  Ttkrm*  DiJJertatio  L 

qnadam  aieo irkiignum  eftv  Mincralia  huc pertinenria>&:  quod  deeft 

hicfupplcntia,  luolocoinfenus  referemus- 

Quod  autem  reliqua Dtapboretica  fimpliciter ,  aut  fimul  Alexiphar- 
maca,  (  nam  obconvenientiam&  complicationem  invicem  eahic, 
iieDiflertatiofruftraexcrefcat,  feorfimnon  trademus,  )atciner,  an- 
tequamindefele&uminftituamus,  (cum  prsefens  taliurn,  prxfertim 
hifce  inregionibus  emjcacia,.addit2eque ,  neabufus  negle&usve  dcle- 
&us  noxam  fecum  trabat  j.cautelaraliunde  notas  (int ,  )  id  tantum  irn- 
prsefentiarura  inciptentiumcanfa}adtiimus :  ne  afe una  quidem  parte,. 
(per  Bezoarticos  confimilesve  titulosl,  promifta  ac  indifferenter 
nunc  nonnullibi  prajfcribenriumexcmpia  fedu£ti )  volatiJtoriius  c&- 
lidioribus  atque  fumofts  Liquortbusatqu.€  Cfflixturi&>  inconfideratius  norc- 
nunquam  abutanmr  tceu  ealibus  circa  malig.narum  ftatum  (  fpeciosa* 
quidem  decausa,  )  demumveldenuoexhjbitis  ,  fraud  raro  novasat> 
guftias  ac  difTolutionesvirium  funeftas  •>■  in  Variolis  ac  Morbillis ,  (  non^ 
adedmalignis,)  fruftraneas  ebullitiones ,  mtcntiores  xftus  &:  in(ur- 
gentisnaturar  confufiones  $  prarcipuc  veronimis  Camphoratis  in  eru~ 
ditiSjdebiliorecapite,  teneriobusvefocminis  cephalalgias  incompe- 
fcibiiesatqqe  deliria  fepelethalia  &c*(  pcrrcircumfpe&am  Tempe« 
ratiorum ,  firnul'  praecipitantium  vcl  etiam  figentium  adhibitionern: 
haud  difficuker  evitanda  ,  y  pltis  vice  fimplici  concitata  vidimus^ 
Ne  porro  &  ab  akeraparre  citra  Mahgnarum  plerarumque,  Pleuri- 
tide  quoqxie  afitervc  comkatarurn^prinGipia,  veT-etiam^uti  diver- 
£modeconfulimur,)'augmenta,  complicatosinterduminrenfifiimos; 
fervores ,  cephalalgias ,  haenaorrhagias  ,  (prselerrim  in  plethorieis; 
cholericisque,)  magis  quam  pareft  veriri,  nimium  a  volatihoribus 
prseferrirn  /alims  (femetfacilius  refolventibus  minoresqjje  calores- 
prse  pureSuipbureisexcitantibusJabffineant^&TfAW^/^  falum  (at: 
ranfiimc  tum  fufficientibus3  )  femct  expedireconentur,  aut  more. 
hodieque  noninfrequenti  jabufivisillis  Venarfe&ionibus,  imo  Laxa- 
tivis  quoque  vel  Clyfterifationibuscommodiorescum  viribus  horas- 
prius  terentes  poft  feftum  demum  Diaphorerica  advocenr^ 
Ne  demum  in  plerisque  Malignis  (  ceu<  alibi  quoque  monui- 
mus  ,  )  folis  AntimontAtis  y  etiam  Bizaarticis  ftmplicibtis  vel  Me- 

talhjatis 


De  Diaphoreticttvcgttabilibos.  jq^ 
/a#^/#nimiumconfidant:  cum  licetfudoreslargirerrnovcant,  ma- 
lignitatis  tamen  fcminarium  Sc  fruclas  raro  firnul-extmguant;  imd 
(  dumcirca  iftarum  ptincipium  alias  vomitus  velnaufeiefrequentifli- 
niecomplicantur,)quafiad  ingeniam  redemndo  rurbasiftas  qualitcr- 
cunque  fecundcnt,  autfalcemnon,  (-quod  velMixturafimplexfoIa, 
aut  cum  Tmfturas  anodyrwe  gactrs  aliqaot  fociata  facile  praftat,} 
compefcant.  Atque  hacc  proculdubio  ex  caufis  una  eft ,  cur  Antimo- 
nium  Diaphoreticum  fllegitimse  confeftionis  aut  diuturnioris  afler- 
vationispoftmodumo^Sveaccufeturo    Dequoplaribus  inferius. 

Nos  ad  cenfum  rioftrum  pergentes,  (deinceps  autem  ob  poly- 
chreftas  nonnullorum  vires ,  aut  coincidentes  pracparationes  vel 
adhibitiones,  alterius  quoque  claflis  rerncdiorummentionemnccef- 
fario  injicientes,  )  ponamus  inter  caKdiora  quidem  primo  Cam- 
pboram  ;  puriflimam  illam  &  finepari,  fed  afflicliflimam  fimul  refi- 
nara,  Siquidcm  non  folum  olim  nullis  fere  nonPuIveribus,  Tro- 
chifcis,  Ele&uariis  &:  (  eam  plerunque  rcfpuentibus )  Aquis  fimi- 
libusve  liquoribus  inconfideratius  (brcvi  poft  evanefcens  vel  fupcr- 
natans,  )  fepiflimc  citra  manifeftam  fufiicientemve  rationem  ad- 
je&a;  verum  etiam  fequioribus  annis  usque  dum(  quamvis  aiias  fac 
penetrans )  amplius  varieque ,  (  falcem  ut  omnia  ex  omnibus  habean- 
tur  Jtortaeftproelicicndo(?/A7,quodtamennocorie  hincvel  planc 
tion  ,aut  parciflime  ,  debilius  ,  compoficum  aut  in  Camphoram  na- 
turalempoftliminio  rediens  prodibac;  efficacioribus  interimfimpli- 
ciflimis  intcgrx  Camphora  Solutionibu*  ,fivecum  Oleoquedam,  non  tam 
(  dctidchic)  ^fmygdalino ,  quamcompetenci  deftiilato  (  v.g,  lunipe- 
rtno  .SWf/#m^,)inanaticaproportioneinftitutis ,  &communiter  Olei 
CamphorA  veletiamElixirk  byflerici  nomine  cuidam  venicncibus ;  five 
potiori  nobis  hic  &magepoIychrefta  ratione,  ( quo  Camphorse,  noa 
Oleorum  ,  alias  infuper  undiquaque  haud  quadrantium ,  fic  efflSus,) 
cum  fptritu  ardentt  probe  reffificato  feu  K^ilcalifato\  qui  ulcra  fubtri- 
plum  cjus  facile  abforbet :  faturatior  fic  quam Vulgaris  EjfentiaCam- 
fbor&,(  parumfecundum  proportionemrecipiens;  )  compendiofior 
infuper  nonnullorum  fpirttu  ^Matricali ,  Cquicamphora  fuperva- 
cue  prius  in  Amygdalino  Oko  foluta  ,  &  hinc  operose  fuper 

O    x  Akm- 


iO$  Pharw.  Dijfertati&l 

Alembicum  per  fuperinfufum  Vini  fprricum  poftliminio  fevaca  con- 
ftdtr)  perfedemquepo{yciu*eftus  eft,  &  7rncluras  Succini  atque  Cajf&- 
rei ,  (  ut  longe  pr^cfcnttm  Eltxtr  vel  Effentta  Hyftertcn  tndeproveniat , ) 
featfd  inconvenienter  exaltat  *  Aquis  fpiriruofis  hyftericis  infuper* 
fpiritibus  theaacalsbus ,  Nervinis,  vel  etiam  Simpiici  tantiim  ,  ad 
externosin  defluxionibus  ufus,  (  fub  debica  tamen  cuivrs  proportio- 
iie3  nenrmrs  infraclatanrumfupernarec)  confulto  permrfcecur.  Re^- 
\\:y\  \s  cautelas  alii  tradrderunt,  &:  prxter  jamdr&ainDiaphorecicis 
Tiucluris  Hyftericorumqueclaflc  exparte  reaj^mus. 

Porro  funt  Radtces  qu&dam,  odorantibm  Wr(  in fubflantia prajer- 
tim  ^guflantibm  haud parum  adverft,  proindeque  puiveribus ,  aliis- 
que  (  graveolentiam  lllam  cicra  cemperamencum  quoddam  fervan- 
sibus)  formulisminus  aptar,  majoribus  camen  Antidocis  r  Tin&u- 
ris  Eilentiisve  cornpofitis ,  &c.  (ubi  adverfitacem  fuam  admadum 
deponunt,  )  frmphciter  hinc  pro  parte  vixexcludendse.  Neceniro 
tota  eorum  congeries  intentioni  noftrarquadrat:  fedfi  v.  g,  Angeli- 
sam  noftratem  fcur  enitn  in  fola  Helvetica ,  vel  infupcr  eciam  ,  quafi 
oleracea  Sylvejlri  haereamus  ?  )  aut  ni  leges  noftras  nrmis  excedere 
videatur,  prafftantifllmampociusC4r//^wa/w£^/i(alias  polychre- 
fta  )  inde  (elegerimus  ,  facile  profeclo  carebimus  tum  Petajittde 
(  quamvis  C*/?0  hicnonnullispari,)  tum Levtjiico,  vehementioriqua 
adhuc  Imperatoria  ,  Oljhitioy  Valerianaque  Pontick  acvulgari>hortenfi  T 
& (  na m inftructrores  fcilicet officinae omnes hafce fpecies  oftendunt, 
aquattck  >  magisqueadhuciftorumomnium  (alias  inufitacis)  Foltis  ac 
feparatim  aiTervatis  Semmibm.  Poflet  enim  forte  quispiam  necefli- 
tatis  cempore,  vel  dum  Angelicas(emenincnpianor)fuppetic,exag- 
gregatis  reJiquisaliisque  fymbolizantibus  oleum  Alexipharmacum  com- 
fojkum  deftillarc.  V erum  cum  prseter  rem  ingratms  fit,  &  cjuscemo- 
d.«  pingura,  tanq.uampras  fpintuofis  praefertim  falinis  cum  affimbus* 
longeminus refolubiha  ,anguftias&ardoresprxcordiaIes  in  Malignis 
farperrragisintendant;  has  deniquealiasqueneceiTitates  (prarter  Suc- 
crneum)  vel  Rutd  parabtleac  polychreflum  oleum  facile  fuppleac  r  prae- 
ter  rem  iftorum  Olea  feorjim,  ut  ejr  Balfamum  EUofaccharumque  Ange- 
iica  iater  cot  accepcrorapdorarnenca  vel  condimenca,  hfcreqiiiren- 

tur: 


JDe  Diaphoreticis  vrgetabi!ibus*  10? 
rur?  quemadmodum  eciam  Extra&a ■  fparat/m  ex  u4ngelijcd\  Car- 
lini ,  Levift  co  ,  letdfinde ,  Vakri.wa,  &c.  parata  &  tC£p(ita  ;  cene 
(fi  Tinftuns  &Eflencns  fpirituofiorrbus  conferas,  vel  nicaipfa  vo- 
lan!ioribus  ac  penccrancionbus  focies  vcl  cxalces, )  in  opernn  iimo- 
do  curative  quadanccnus  languidiora.   S  n  atitem  aliquis  (Efe&iia* 
riorum  Thcriacalium  forte  loco  ,  vel  aliis  de  caufis  aliasve  in  For- 
mulas,  imprimis  praefervatorias)  Compofitumex  ifto^um  vel  cbft- 
fimilium  Radicibus  (olidioribus  ( /ite  pararum )  Extraclurn  vclit; 
&:  (piaefercim  in  folicarios  ufus,),  lubtilionbus  ac  correfpondenti- 
bus  accelToriis  ex  Animali  vel  Minerali  regno  fimplicifsime  com- 
binarit  vel  exaltaveric ;  contra&ior  hujusmodi  Antidocus  appararui 
paulo  difFufion  haud  eric  inconveniens  ;  &  non  fokim  Extracla  ilU 
fimplicia  quafi  fingula  in  fuo  genere  reprarfcntabit  ,  verum  eciam 
operoiifsima  quavis  diverforum  Autherum  (iliperionbus  annis  utplu- 
rimum  ingredientium  volacilicacem  difpergencium  ,  auc  fixiorcs 
parcesparum  vel  non atcingencium  ;  hodieverdidem  peccacuro  ad- 
hucdum  haud  raro  circa  ingredientia  peccancium  ,  vel  ordinem 
tanciim  auc  pondus  iftorum  variancium  ,  nocoriave  quxcfam  fal- 
tem  declinancium  ,  auc  labores  foliim  incer  nimiam  curiofitatem 
mulciplicantium)  Compofitatergitev  compenfabic :  coc  puca  fuperio- 
rum  luftrorum  Pefiilenttality  Bezoartica^  Regia,  Imperatoria  ,  {effefti- 
ve  numerantibtts)  Aurea  ,  ejrc.  Terras  fixifsimaque  mineralia  incaL 
fum  adfcifcencia  :  tot  Thertacalia  ,  ob  compendiofiores  valentiorum 
aliquotfimpliciumaequivalcntesextra&ionesmagis ,  quamobMel- 
lis  medicaci  ,  (per  repecicas  fpiritfis  Vini  affufiones  oppido  exhau- 
riendi)  praefentiam  culpabilia  :  tot  infuper  recentiorum  ExtracJa 
Anttpefttlenttalta,  ingredientium  procefliisque  refpe&u  raro  melio- 
ra  ;  vel  labores  canciim  (ob  portacilem  quidcm  ,  ac  diaphorecicis 
communicer  minus  aptam  Pilularem  formam  )  in  ihertaca  Bene- 
dicta  CoeUfitque  mulciplicancia,  Qud  eciarn  Pilulas  Antipefldentia- 
les  reccntr/fimas,  exiguam  fane  Aloes  proporcionem  ,  (fi  bxarede- 
bu<°rinc. )  adfcifcences  referimus.  Aqu&  Angelic& ,  Levt/f/ci,  Imperato- 
ria  y  Vatertan*  ,  (  eciam  in  ophthalmicis)  fimplices ,  (ut  efficaciam 
quandarn  cum  fupervacua  adverficate  fervenc, )  alias  nuliius  hodie 

O  3  uius 


Xjo  Tbarm.  DiJJcrtatio  h 

ufus  funt.  Ncc  comptior  praxis  in  abftralfiuo  Angelic&  fpiritu  pecu- 
iiarequidinveniet,  quod,  fiCurativum  quid  quserimus,  in  Tin&u- 
ris  vel  EffentiisBezoarticis ,  vel  ipfa  potiusMixtura  fimpiicij  fin  Prse- 
fervativum ,  potms  inlnf ufis ,  domi quoque feu ncceflicatis  tempo- 
xe,  (fi  regionis ,  naturarum  &  malignitacis  circumftantia:  revera, 
citra  perfrequens  damnum  tolerent aut  exigant)  paratis ;  fin  demum 
puro  tancum  vehiculo  pro  abbreviacis  hodic  remediorum  dofibus 
opus  fueric ,  in  longe  acceptioribus  ac  domefticis  vc!  cemperacioribus 
liquoribusaut  aquisdeftillatis(tantumalterantibusgratioribus)non 
reperiatur :  ut  Aquis  vita  deftillatk  ,  pldrunque  prx  Infufis  debiliori- 
bus  nullatenus  hic  indigeamus ;  uti  nec  aliis  Aquis  Bezoarticis,  The~ 
riacalibus  ,  Antidotalibus  >  Stapedianis  *  de  Bardana  ,  Spiritu  ZedoarU 
abftraclitio  ,  Cbiloftagmate  M.  &c.  De  Sale  fupradiclarum  plantarum 
fixo  (ctiam  fcorfim  nonnullibi  pro  complendis  repofitoriis ,  in  nul- 
los  tamen  vel  rariflimos  ufus  aliervato,)  conjunftim  paulo  poft  di- 
cemus.  Conditum  ejr  Confeclie Radicis  Angelica,  inter  totacceptiora 
praefervatoria  cui  bono  ?  quemadmodum  Sc  Condttum  EnuU\  quod 
Phonafcis  matresfamilias  per  nos  domi  parent,  aut  in  sequivalentem 
Confervamcvnkmdznt.  5uffecerit(etiam diffufiori fele&uij)  fi  prxter 
Radicem  ,  (Tin&uris  &:  Ele£hiariis  Alexipharmacis  aptandam,)  ex- 
titerithincforfitanfy^^^j  nonquidemcum  Vinifpiritu  fimpliriter, 
autepraevioExtrafto  perfpiritumconfimilemardentem  parata;  (ed 
ficomplacuerit,  potimeMagmate ,  quod  tantum  Aquafimplici  (Nir 
tri  fixi  ad  Radicem  fub o&uplo  acuata)  in  Vapoi;ofo  Balneo  colligi- 
tur ,  per  fextuplum  fpiritus  Vtni  reclificatifequeftrata  ;  Extraclo  refinofo 
tra&abilior  ,  aquofis  vehiculis  mixtu  facilior  ->  ac  fine  turbulentia 
jucundior,  Vino  parum  edulcato  paucis  guttis  Helemten  prseftans* 
Magifterium  cum  Alumine  prkcipitatum  ,  seque  acconfimilia,  Enu- 
lam  parum  refert :  Aqua  ftmplex  fpirituofior  ingratior  eft  prseter  ne- 
ceffitatem;  ceuquoqueGompoiitisalexipharmacis  ac  pe&oralibus 
in  paulo  majori quantitate addita Radix ,  eas  admodum adverfas  red- 
dit.  Decsetero  perpaucisin  hocgenere  fuprapoficis  contenci ,  nec 
Sefeli  JSLthiopicum  huc  trahemus ,  nec  Cervariam  ( etfi  vcl  Maslach 
praberetOnecamaro-dulccm  (cumExtratfo)  PimpinelUm%  vel(cuni 

Mi- 


De  DiaphoreticU  vegetabilibui.  Ill 
JMinorh femine)  Bardan&radiccm  7  alias in fua deftinacionc haucadcd 
rejiculam.  Alltum  AHiataque  {tcuEjfentiatm&e  &  ^«^jamolim  con- 
fecerej  rufticis  auc  Horaciano  Pa^ani  5  Victortatem  agyrtis  relin- 
quamus. 

NcceRuta,  (cuftu  Oleum  de/lt/tatum  prompte  in  Balfamum ,  ut 
&  Okumexternum  ,  vel  cum  olivo  tantum  redigendum ,  pauloance 
pofuimus ,  quodque  exprcflb  oleofo  recentium  fummitatum  Succo 
durabilius  eft, )  rcftar  aliquid  ,  quode  condigno  huc  referri  merea- 
rur :  fiquidem  (aliasadverfiori)  Herba  f-xr/Vf*/*  haud  parum  dcperit; 
Viridis  vero  cuni  fummitatibus  ([quancum  Aceta  Bezoartica,  Aquac 
Hyfterica:,  &c..exigunr,y  nulhbi  non  habecurv  cxcufliim  hinc  Se- 
men,  intcrvalenriora  carminativa  &  alcxipharmaca ,  paruminfe  eft 
rutaceum ;  ^o7#w  marresfamilias  paflive  paranc  ;  Aqua  fimplex  per 
feingracumfapic,  fiqueexigatur,  deftillarioleiparergon,  Extratfum 
penitus  cffaecum ,  Syrupw  in  adverfirate  fua  vix  melior,  multisque  fub- 
jcctis&affdtibus  ob  facchariacceflbm  inconvenientior  cft. 

Quod  vero  refidua  Amaricantia  conccvnk ,  cquidem  pleraque 
©mniamultumhic  poflunc;  nobis  aucem  nihilominus  unicum  hinc 
aucduo  felcftioracommode  fufricicnt,  praecipue  &  inftar  omnium, 
polychrefta  Aiyrrba  ,  ad  ufus  lncernos ,  (quo  vulgaris  diflblucio  feti 
Purificaho  fumpti  fiac)  faltem  feleftior  &  mangonii  (nonnunquam 
perGeptibilis)  expers.-  Nec  liqutdam  eju-s  Ejfentiam ,  cum  quartapar- 
ceNjtri  fixi  (vel  alterius  Alcali,)1  fcfpiritus  cujusdam  ardcntis  o&u- 
plo  paratam  ,  amaroris  bonam  parcem  r  at  cicra  nocabilem  effica- 
cise  murilationem  fic  deponencem  ,  in  pauld  difFufiori  apparacu 
fvel  Hyftericos  inufus3;  averfabimur  :  ExtraBo  fanecum  fpiritu 
Vini  faclo  in- diverfas  adhibiciones  videcur  commodior,.  Oleum 
axicem  ,  quod  adhucdum  falcem  nidorofum  ,  effcetum  auc  pocius 
compoficum  per  vulgacos  proceflus  prodiir,  curiofiores  per  nos 
elicianc  :  incer  coc  Balfamica  nobis  hic  non  eric  ufui.«  Cardui  bene- 
diclimuHercularumpuIvk  adverfiftimus ,  <S£in  paulo  malignioribus  ni. 
mis  languidus  ,  Semen  in  pulveribus  &  emulfionibus  quafi  evani- 
dum  r  jpiritm  abjlraclttt&s  pro  vehiculo  fxpc  praecer  rem  calidior, 
ger  fe  remiflior  &-  in  plerisque  infufficiens,  Oleum  vix  compreben- 

fibifc- 


Uz  Pharm.  Dijfertatio  L 

fibile  *  famofiflimum  Scordtum  ,  ne€  omnium  locorum  >  trec,  fi  fa- 

teri  voltierimus  (extus  m  chirurgicis  Myrrha  vei  AUiariaquoque  fa- 
tisfaciente,)  Carduobenedifto  in  plerisque  adeo  valenrius,  utrius- 
que  Extr.icJum  in  hoc  alexipharmacorum  genere  fimiliter  remiftius 
illiustere  ( kibgratiori  quadamformula)  difpenfationis  velex- 
hibitionis  eft.  Aquas  (quse  in  feria  hic  medicatione  vixultra  vehicu- 
lumfunt.)  pauld  poftcum  (uifimilibus  conferemus,  ut  unicafortetz- 
lium  e  parabilioribus  hunc  in  finem  ,  fi  placeat ,  profter.  Qui  mife- 
ros  amplius  praeterneceflitacem  affligere  voluerit,  Cardui  Scordiiquc 
Confervas  atque  Syrupos ,  etiam  (e  Scordio  diverjimode)  Compofttum^  & 
quemde  Centaurio  miriori  alicubi  habent ,  exhibeat,  2{ttrum  tn  Succo 
veldecocio  Scordii  coagulatum,  parum  hinc  Sc  aufert  &  intenditur. 
Diafcordu  communis  ejr  Rofati  vires  non  elevamus  >  fed  neceflitatem 
faltem ,  cur  inter  tot  temperatiora ,  (ipfum  tot  calidis  pellentibusque 
nihilominus refertum)  feorfim  proftec :  fane  nec Theriaca  (ni  forte 
unrcurn  Trochifcorum  viperinorum  granulum  vercmur,)  nec  Mi- 
thridatiumcum  aliis  etiam  fpirituofioribus,  (modoquodvis  pro  re 
nata  &£  confiderate  detur,  )  gravidis  obeft.  Et  cum  Cardui ,  Scordii> 
Centaurii  mtnoris ,  Angelica  ,  Leviftici ,  Rutx ,  PimpinelU ,  &c.  Salia  in 
fufficienti  copia  haud  undiquaque  feorfim  parari  queant  commode, 
necnecefsitas  qusedam  aut  aded  fpecifica  praecellentia  fingula  effia- 
gitet,  fufficcrecredimus,  fivelunicum  e  vulgatioribus,  v.g.  Millc- 
folio  velaltbi  Abfmthio  aut  K^irtemifia  folitarium  ,  vel  etiam  e  con- 
junftis  horum  ac  confimilium  aliquot  paratum  Diaphoreticum, 
quaficatholicum,  in  Alcaliumvegetabilium  genereextet :  five  jam 
pure  Itxivtofum  placeat  ;  five  mediocriter  fulphuratum  ,  (addito 
Nitri  &  Florum  Salis  Ammoniaci  fingulorum  fubtriplo  ,  ceu  infra 
repetemus ,  facile  in  Satis  ftbrilts  formulam  difponendum ;)  feu 
dcnique  cum  fpiritu  Nttri  vet  x^qua  forti  communi  cryfialltfatum^ 
fatis,  (fed  ex  alio  tunc  capite  ,  alioque  agendi  modo)  Diaphore- 
ticum  >  ceu  de  ejus  adhibirione  fupra  monuimus.  Effenttale  c  Car- 
duo  folo  ,  *vcl  congeneribus  amaricantibus  feciato  ,  non  tam  in  fuc- 
coaliquantum  faltem  evaporato  fubfidens ,  (inconfpicuum  ac  fc- 
niicattareuca  vel  bolare,)  quana  in  infpiflato  diutiusque  repofico 


;  t>e  Duphoreticts  vegttahilihut, 
dccofti  magmate  Nttnformiter  tandem  concrefeens  ,  COrlofiolrfr 
^hus  fcligendum  reltnquamus.  Genridna  dcmum  &:  folitaria ,  &  ( /c- 
tus  cxpcrimcnturn  tentantibus,)  tantiilo  nucis  Vomioe  fociaca  no- 
bis  quoque  in  grcgariis  olim  haud  parum  ,  certe  arquivalens  aut 
conftantius  quid,  quam  nunc  carior  llla  Chrna  c?£/#*pr3efttcir,  Ve* 
-nim  cum  acceptioribus  cerrius  6c  seque  fchciter  rem  tranfigcre, 
^ernaculisque  porro  (vel  falcem  Zedo.irtk,)  idem  quod  Contrayer- 
%>a  efficere  pofsimus  :  cum  porrd  hujtu  ejr  Corticis  tfttus  peregrim  £x~ 
tracto  ,  vct  Gcntiana  ExtracJum  arquipolleat  \  neque  hoc  tamen 
{cum  Ccntaunt  ac  congenerurr)  comptiori  praxi  neceflarium  vcl 
adeo  comp-tcns  fit ;  fiquidcm  (ni  fortuito  oblatum  Eflenriae  cui- 
dam  AbfinthiaCae  compofitar  aflociare  placeat,)  m  alns  formulis 
horrendum  fapit ,  Pilularis  veroconfiftenria  in  fudoriferis  hic  loco- 
rum  ,  (  ut  alibi  ihm&camcctLftem  ac  confimtlta  ca  forma  faciliusadfu- 
ttatitj  inufitruurnqui Jpiam  ,  nec  volatilionbus  competentioribus 
adeo  exaltandum  viderur  :  hiscc  prom  omnibus  in  feparatos  ufus 
ac  difpenfationes  facilc  camcrimus.  Nam  fi  omnino  quispiam  dif- 
fufifsimos  ia  apparatus  Scordti  ,  faltcm  Gcrmantci  (Crcttco  nequic- 
quam  poftpofif)  quidpiam  ,  aut  Gentiana*  vera:  radicem  force 
Tonforum  caufa,  (lntcrtoc  Fonciculorum  dilacatoria  &atrra<3:iva,3 
parergi  inftar  rcponQre ,  vel  infupcr  exigiia  quidem  gracia  Eleduario 
vel  Tinfturas  cuidam  alexipharmaca:  progregariis  adjicerfrvolueric, 
•noftra  hic  non  refert, 

Juniperi  Bacae  ,  fi  fdrfan  internis  aac  externis  compoficioni- 
bus  fimiliter  adjicicnda?  fuermt ,  nulhbi  non  venalcs  funt  \  nec  Rok 
hic  locorum  infrequens,  fiMcIli  communi  pro  Theriacaliquodam 
Eleduario  aflociandum  videacur  :  de  cancro  inter  tot  praciervato- 
ria  Alcxipharmaca  &  (fi  credimus)  Nephritica  ,  comptior  concra- 
ftiorque  praxis  imbi  adco  praefentaneum  velexceflivum  quid  noa 
invenit ,  (ive  in  Efftntiam  ,  ftu fimpliciorem  efTecluque  cantum  me- 
diocrem  ,  curn Jptrttu  proprio  aut  Vino  Mdvatico,  {lumperino  hincnti» 
fcrdiclo;)  fcumage Compofttam  (injucundiorem,  nephrricisque plc- 
fcumquecalidiorem,  per  lupcradditum  faturato  fpiritui  fal&oleum) 
rcdigucur;  five  alio  modo  vcl  in  Bolis ,  muliercularum  raorc  dctur. 


H4  .     Tharm.Dtffcrtatio  L 

Aquafimpltx  alias  neglediufus  v  fpiritus  abfiratlititis  vicatimpotato- 
fibus  venalis*  Fcrmentatitius  (ubifcilicetBaccse  in  copiafuppetunt,). 
jpraeftantior  quidem  at  delicatioribus  ut  plurimumadverfus ,  ad  Tin- 
$uras  Alexipharmacas  in  fe  quidem  non  inconveniens,fed  operofior, 
&plerumque  fimul  debilior  eft,,  vegetiorjhic  fpirituVmi  Tartarifa- 
to,  velab  acceptiori  quodam  vegetabili  abftra&itio ininus  phlegmatr- 
eo*  Spiritum  acidumy  (  fiquis  forte  ad  Corallina  velodontalgica  tale 
quid  e  lignis  vernaculis  durioribus  velit,}  fuprade  Guajaco  notavi- 
xnu?»  Utproin  felettui  noftrovixinde  quidpiam,  praeter  polychre- 
fkum  \\lud  Baccarum*  (nam  rrdiculumnunc^^/f^^weft,)  Okumt 
prarfertim  enonfermentatisdeftillatum ,  quadrec. 

Quodautemamplius  refidua  vegetabilia  accmer,  {Ipariterpor- 
sro  pro  Compofitis  quibusdan?  ,  inter  7±edoariam ,  (tanquam  vuIgOF 
alias  ufitatam ,  geminaque  Anthora  ha&enus  frequentaciorenr,  >  in- 
Scr  Dicfamnum  album,  (Cretico  hic  vix  cedentem  r  de  ca^tero  in Ute- 
sinis  vel  Pulegfo  facile  fupplendunv,  )  &C  demum  intcr  (parabilius- 
adhuc)  Vincefoxtcum  optia ^pracujusvis  diftri<9usaut  confuecudinisra- 
cione  infticueretur  &  horum  unicum  falcem  ,  (infra  amplius  atcin- 
gendis)  Ancidotis,Tin$uris  vel  Eflentiis  yconfimihbusvc liquidis  aut 
fnollioris  confiffentiarformuhs ,  (cum  &has  radices  in  Futveribmix*- 
gratioresfint,)adjrceretur;  necefiitasprofe&o  nonforer,  curternsr 
illac  feparacim  exiffanc  v  aut  in  ca  gratiorum  vehiculorumcopia,  vel 
fele&torum  rancu.m fufficientia; ,  invalidior  Vincetoxici,  vel  (inpoly- 
ehreftasradicisperdicionen  )Z^<^^ 

jam  fupra  diximus;}  mx.utrimcjue  ac  DicJamnt  albi  Extratfum ,  (Com* 
pofto  quodam  ceu  paufo  ante  monuimus  y  oppido  fatisfaciente,5 
feoi  fim  exigancur  Jaut  SucciQ  (Scabiofae  alias  congener,)  !nradice>fto- 
ribm  &aqua\  vel  VlmarU  (  lias  haut  adeorejicula: )  Radix  &  Herba» 
cuni  nauieabun  \i  odbiis  Jrlonbus  &  Aqtta  ha&enus  recenfitis  fuper- 
addacur,, 

Sane ,  quoa  J  mtgis  temperatiora  ftinc  dcfccndamus  ;  fi  vel  Co* 
hm  Cerv  norum  ,  Margarum  &:  Ancimoniatorum  ,  (ubi  fcilicet 
fexiora  locum  habent,)  praefentem  fub  exigua  quantitace  vef  mole 
effc&um  incuemur  v  ubi  veia  petiecrancionbus  calidiorum  vegeca*- 

bdinm 


De  Diaphoreticis  vegetahiliiml  irry 
bilium  particulis  rcs  tranfigenda  eft  ,  allarorum  &  paufo  poft  ad- 
dendorum  cncrgiam  ,  (fufficienteni  variequc  applicandam)  expe- 
rimur ;  Traditionesdenique  ac  confuetudines  >  cum  Qualitatibns 

I    (aliis  pocius  claffibus  qualitcrcunque  decretis, }  tantisperfufpendi- 
mus,ncc  Deronici  (de  crxcroinfontisacin  capitisaffe&ibusmcdiocris 

*  effeftus)  radice  indigcbimus ;  necVva  versa ,  -quamvis  fignatura 
quoquc  nobilitata ;  ni  copia  quandoque  forfan  fa&aTindturas  dia- 
phoreticas  ifta  colorare  &c.  placuerit :  nam  in  inconcinnori  Pul- 
'vere  Saxonico  proculdubio  exiguas  ilhus  ,  potiores  Angelicac  func 
partes;  &  /2>//*interropica  Hyofcyamus  (prater Solana,  fabariam 
&c. )  sequar,  Imo  nec  famofiffima  Scorzonera  ,  etiamnoflrhs ,  {quis 
cniminfuper^///$4/?/*cari^ 

hicdeprehendetur:  quamvisenimguftuigrata,hiclocorumparabi- 
lior ,  &c  alias  bonum  Hepaticum ,  imo  Galega quoque  ( tantopere  non- 
nullisinremifsiorisgradusMalignitatibuscommcndata,0^r;^/t2i- 
mennonnunquamnthiloinfeliciusnobisfuppleta,)  praefentiorfit;  irt 
cxquifite  tamen  Malignis  languidius  &:  tantum  inftar  accenforum  fe- 
metgerit;  in  Morfu  viperae,  (obfcarioricfFe&u,)pulverem  Viperinum 
aliaque  pcnetrantiorafuperaddcnda  vidimus :  Infufa  &  BecoBa  hinc 
vulgo  compofita ,  in  Ardentibus  vel  chronicis  Hepaticis ,  (alias  fatis 
naufeanteftomacho,)  quisverehiclocorumbibit?  in  Infuftslaxativis 
rnucilagoniutate  fua  penitiorem  principalium  extra&ionem  hautpa- 
rum  impedit;  in  Ptdveribus  moiem  nequicquam  auget;  necExtrafftm 
(etiamnemucaginefcat,  probec!arificacum,)  excefsivarumpraealiis 
familiarioribus  virium  deprehenditur ;  ni omnino  quispiam  Saccbara* 
tum^  pra:  tot  Alexipharmacis(varie*C)tf/M  quoque^  Calendula  &c9  con- 
quifitis fmplicioribtts  autampliuscompofitis}  Syrupis,  in  exuberan- 
tiores  forfan  apparatus  velit ;  liquoribus  cordialibus  (  e  fru&uumgra- 
tioribus  acidulis  Eflentiis  &c. )  fuperaddendum. 

Vulgatioris  Sambuci  fioresjicci,  (quibus  vinitore$  nequam  Mt- 
fchatellina  nonnullibi  fingunt,)  potius  ad  Topica  pertinent:  nau- 
feabundum  illorum  &  Gemmarum  conditum  inter  vulgi  condimenta: 
Rob  pro  plebcjorum  fudationibus ,  aut  aliorum  remediorum  invo- 
lucro  nulli  fere  domui  deeft.  Tragea  in  Dyfenteriis  non  adeo  raa- 

P  %  Hgm 


ix6  Tharm.DijJertatio  L 

lignis  hant  quidem  rejicula  ,  toc  tamen  sequivalenribus  ftipata  jeft, 
ut  txdiofe  pinfi  ,  vel  Tinttnra  Acles  inter  tot  Hyfterica  inferi  nort 
requirat.  Spiritm  e  Baccis  ad  fp^cificas  deftinationes  languidus; 
i  Tlortbus  melior  qaidem  >  per  fe  tamen  in  ardentioribus  inconve- 
nientior,  in  malignis  infufficiens ,  profpirituofiorum  Tin&urarum 
vel  Mixturarum  vehiculo  temperatioribus  aut  domefticis  liquori- 
bus  profefto  pofterior  ;  de  cxcero  per  fe  ,  &c  imprimis  in  CQmpo- 
fitionibus  plerisque  paulo  delicatiorum  palato  ingrador  eft  ;  seque 
ac  Aqua  fimplex  inde  (potius  matribusfamilias  ad  Topica^  deftilia- 
ta.  Si  omn-ino  hujus  geheris  temperatior  pro  vehiculo  ,  (fiquidera 
per  fe  ,  praefertim  in  paulo  compa&ioribus  fubje&is  iniurficientes 
&  invalidiores  funt, )  extare  debeat  ,  nec  jueundiori  Akeranti  ?  vel 
Vini,  Cerevifia^,  jufculorumve  haufruloacquiefcere  quis  pofler, 
mifsis  (non  omnium  diftridhium  )  Scor&onera  ,  Scardii  vel  Galeg&% 
remifsiorique  Cardui  Marix,  imd  (aliis  ufibus  cornmodms  impen*- 
dendi)  Cardui  Benedicii  Aquis  ,  forfitan  Fumaru  deftillatam  ,  cesi 
uullibi  ferc  non  parabilem ,  inter "fcleftus  noftri  acceflbria  tepo- 
neremus ;  pr^fertim  fi  pro  meliori  confervatione  &  qualicunque  pe- 
netrantia  cum  tantillo  vini  y  yd  compendiofius  cum  aliquannlla 
fpiritus  Vini  particula  ,  (nec  hic  nec  in  mage  refrigerantibus  quid^- 
quam  incommodante;)  parata  fueris, 

Spirituofas  6c  ad  Aquas  vitx  aecedentes  ,  fimplices  atque  cem- 
fofitasitfitatieresy  inhac  ipfapertra&ations  fatis,  Cquoad  necclikatem 
aut  convenientjarn  )  expendimu^  Nec  iisdem  de  caufis  opus  efls 
videmus,  ut  recentiores  quoque  Correcliones  aut  Suhfittuu  ,  Elixir^ 
<uel  Aqua  vita  Antipeftilentialis  y  Liquor  feu  Effentia  AlexipharmacOy 
[appenfumcapitelloSucciriUm  ,  &immerfapoftmodum  Sulphurea 
parum  adoriens,}  cum  confimilibiis  variationibus  haud  ad-eo  £rpc 
jucundis ,  huc  referantur,  Sane  Infufa  JimpUtiffima  quofe  cum  ardeu- 
ci  communi,  velprius  [a  parabilioribusgratioribusquej  abftra&i- 
tio  fpiritu  rite  parata,  feu  [dumTheriacales  compofitioncs,  repe*- 
citotamen  fatis  extrahcndar,  ob  mellis  acceffum  hodie  quibusdarr* 
dj/plicent ,  aut  prarter-rem  cariorcs  exiftunt,]  fakcm  pollentiori- 
bus  aliquoc  vegetabilibus  cxxradionique  revera  /ubjeilis  debitc 


De  Diaphoreticisvegetabilibut»  .  117 

/iturara,  deftillatas  omnes  manifefto  antecelkinr;  &:  tamen  njhilo- 
minus  in  paulo  vehemcntiori  Malignitate  per  fe  parum  prarftant,  ni 
falinis  volattltbus,v.  g.  fpiritu  Tarxari ,  Salis  armoniaci,  Salis  Tarta- 
ri ,  Cornu  Cervi  ("  qui  tamen xque  ac  aliquorum  hic  Guajacinus  in- 
gratiores  reddit  Mixtutas,  )  Sc  conftmilibus ,  (prx  Olcis  dcftillatts 
plerumque  htc  convenientioribus,  )exaltentur,  nec  Opii  propor- 
tionaliquantitate,  (mexprefla  Peftilentium  narcofis  moderationerti 
fuadeat,)deftituancur:  alias (i  (cxceflivoquoque  pondere)  dentur , 
fangiiincm  praeter  rem  tantum  magisinflammant ,  naufeas  Sc  anxie- 
tatesprxcordiales  vix  adeo  compefcunt  &rc.  utut  fpiritus  ThcriacalU 
foLitani  vel  c*mphorati>  aut  Bezoartici*  Tinciurt  Diaphoretics  (jrc.  titu- 
iis  (  ceu largi  variique funt  «queac ipfac  formulac , )  veniant. 

Qui  mifla  tantum  non  omnium  fimplicium  huc  fpe£tantium 
coacervatione,  (moderno  Theriaealt  /piritui  ad  famigeratiflimam  il- 
\an\Tinciuram  Bezoarticamcott\vc\x\n\tev  deftinara)paucas  faltcman- 
tepofitas  radiccs  cum  Iviyrrha,  Croco  &,  filtbet,  aliquota  pulveris 
Viperini  parte  proportionaliter  mifcuerit ;  ac  pro  totius  v.  g.  unciis 
decem,Opii  prxterpropter  drachmam  unam  (cum  Caftorei  quo- 
que,  fi  placucnt  particula,  )  adjecerir,  mifcellam  hanc  cum  o&u- 
plo  fpiritus  ardentis  fimplicis  vcl  abftractitii  (boni  tamen  nec  aded 
phlegmarici,  )decenter  extraxcrit  >  porrovulgatiflimae  folum  Mix* 
turailltu:  fmplicis ,a  Tinciura  Bczoartica  operofiori,  &nimisfere, 
(  licetmultum  inter  acidorumacceflum  poftmodum  fecedar,)  non- 
millibi  camphorata  parumin  fundamento  proportioneque  differcn- 
tis,  imitatione  ,  tancifper  faltem  interfe  permifcuerit,  paratae  iftius 
Tin&urse,  (fpiritu  Theriaalt  ahftraclttto  vufgari  oppido  praefentioris) 
unciasfortedecem  ;  (  duabus  Eflentise  camporx  drachmispriusex- 
altatas  ;  )  fpiritus  Tartari  ( ranquarn  diaphorifis  poriflimi  hic  aii- 
thoris ,  )  uncias  o&o ;  etiam  non  re£fcficatas  >  &  demum  fpiritus  Vi- 
triolt  fubtilioris  (  parum  fic  prsecipitantis ,  fpiritu  Martiali  parabi* 
Jioris  &  hicaequivalentis  ,  prarque  Clyflb  malignarum  naufeas  ma- 
gis  una  comprimentis,  )juncias  duas ;  compendiofe  tiim  in  perco- 
lato  hoc  ,  &c  vei  Eflentia  papaveris  erratici  aliquanto  magis  coJcra- 
to  Liquore  fufficienter  habcbit,  quodnon/olumantedi(2a^//A:/«r4 

P    5  ftmplez 


Sif  fharm,'Di(fertath  f. 

fimpkx  &  (adabufus  usque  nonnullisfamiliarior  )  Twttura  dezoartic* 
pollicentur  5  verum  etiam,quodin  aliis  iftorum  Imitaiionibvs ,  Va- 
riattonibm aut  fubjlitutis  (invicem  fepenumerofemetperimentiaad- 
fcifccntibus,  )  itcm  inEjfentia  Antidotali  alexipharmaca(fimul  Vipe- 
rina , )  precioftori  Vdiorique ,  in  Liquore  alexipharmaco  Emulfwniformi 
(cum  Myrrhatamen  ,  )  ac  confimilibus  operolioribus  autingration*. 
bus  paffive  qu^ritur,  Imo  nec  Elixir  Peflilentiale  ifiud  ufuale  (feu 
vtdgatitv,  oleofis  fupernacantibus  nimisobrutum  >feu  recentiori  cor- 
^/^(ufficientertantumfaturatum,  )  aded  neceflarium  erit  iftius 
fuffieientias  intuitu ,  &  quod  competentium  fpirituoforum  acceflu 
amplius,  (quando  revera  opus  fuerit, )  haud  difficulter  intendatur, 
vel  plane  una  alterave  Rutacei  velfuccineiolei  gutta  proportionali^ 
tct  inficiatur  quafi,  §it  tamen  hic  quoque  optio  vel  palium  additio 
cuivis  per  nos  libera. 

Tartari  verh  Jpiritu  (tanquam  per  fe  polychrefto*  &  podori  dl- 
verfarum  Mixturarum  bafi  ,  quamvis  graveclentiori ,  varie  camen 
obnubendo  ,  )neutiquam  hic  caruerimus:  non  quidem  ardelionum 
ifto  venali,  acido,  volatilioribusque  particulis  enormiter  fpoliato, 
fedgcnuino,  acri,  quafi  urinofo ,  propriis  manibus  cum  follicitafu- 
gientisvoiatilitatisconfervatione ,  (quse  veronon  tamin  refrigeriis, 
ferpentinis  aliisve  diverciculis,  quatn  in  juftainfuper>  paffive  tamen 
neglefli,  ipfiusTartariadrecipiensproportionedebicoque  abinitio 
ignis  regimine  fundatur  ,  )  parato,  in  Retortiformi9  defuperopercu- 
iato^  &  circumfluoplumbo  nequicquam  munito  vafejnque  Retortis  tubu- 
latisvelinferius apertk ,  nobis  omni  modorenitentibus,  item  per  cu* 
curbitamncgotium  {  alembicirefpeftu)  inftituentibus ,  potior  nihilo- 
minusparsdifperiit-,  sequea^interrecipientis&retort^cammifluras 
/^r^w/W^^///^,(proepiftomioquafi)relinqucntibus,  quo  fcilicec 
incenfarumfex,  o&o,  imd  duodecimlibrarum,  (deftillatorioincon- 
fiderateinditarum)  vehementiac  patefacerent  exitum,  CumVitrioli 
trudiana  veldimidio  nonnullis  deftillatus;  (pauxillo  tantum  olei  fi- 
mul  proflucnte, )  copiofior  quidcm  nec  ad  aperiendum  &  folutio- 
nesquasdaminefficax,atacidulus  tamen,  &:  inDiaphorifi  paulo  rc- 
iniffior  habetur.    Cum  ana  Alumink crndi  vel ufti,  urinofiifimus  fale- 

quc 


De  Diaphoreticis  vegetabilibus. 

q:ie  vohtlli  copioseintermixtus,  alterius  capitiseft,  Decarteropro 
ufitati  iffitit  ddtillatione  profecto  fufficienrisfimus  adhucdum  depre- 
henditur,  crudusfdtem  Tartarus,  fck&ior  &;craflior,  five  albus  fivc 
rubeus  fueritr  nec  quandam  inde  noxam  obfervavimus,  Gvcjpiritus 
Jimplicrter  fie  .(modoin  tempore  &  cum  circumfpecTiione,  hujusce- 
modi  volatilionbusdebua)  Jetur,  fivepro tcnerionbus  forfitan,  fine 
vcl  curm  adjecto  Vimfiiritu ,  fuper  puros  cineres  aut  Sa/is  proprii  parttcu- 
lam,  (canquam  Acidis  Vitrioluisque  fubjeclis  longe  commodrorem) 
priiis ,  fed  revcra  fupervacue  nec  cicra  imnuicacionem  quandam  re&i- 
ficecur:  nec  eciamin  iis ,  quaedepuratio  proparce  feparac,  (in  bolari 
puta-maceria,  arenulis  y#nplicatis  aiTularum  fruftis  atque  fecum; 
particulis)  adeo  invenimus  ,  quod  ferio  noxxcujusdam  autor  fiet* 
ft(\uidcirifeces  Jicct  alias  bonum  ac  penetrantiflimum  dant  fpiritumr 
refiqua  nit  ulcra  tantillum  aciduli  innoxiiquc  phlegmacis  conferrc 
pofliint*   Necdenique  tantahujus,  &cc  depuraco  priusTartaropa- 
raci,  cirea  graveolentiam  c(r  difFercntia,  ut  flicet  aliquantoplus  fa- 
Iisratex  adverfo  rninus  olei  fuppeditet,  )  tsediofus  labur  pntmirci 
mereacur*    lnfratfionem  fatoris  per  inrhllacos  Acidos  fpiricus  ,  alii 
jam  pridem  rejecerunCr    Acqne  fimplici  hoc  fpiritu  diverlos  in  ufus 
tancifpcrconcencus,  faciIein(uper/^/W/«  Fuliginis  carueric,  hvcvuU 
garisiucxix.  ^  Taccareo  fane  longe  poftqualemcunqueetiamre&ifica- 
rronernfaecencior,  five  (^cumfrigus  htc  rarifftmead  Novo-zemblicamiL 
lamconcentrationemfufficiat ,  necefficaciam  hinccantopere  intendac,) 
tum  Aiumine  vel  etiam  fpiritu  Vitrioltco ,  (fbbfequa  oer  Alcaliadiftur- 
bacionejfpeciofioriracionc  paracus;excusrefpe&ive  parabilioriaequi- 
pollencique  Armoniaci  fpiricu-    Ceunec0/V<?,  agonizantium  (for- 
fican  Hyftcricarum  aucrrufticarum  )  refufcicacioni  focerius  deftinaco* 
Mclocusauciiftrseft:  excerius,  fi  pro  gregariis  balfamicum  (irccorc- 
tufionibus,)refolvens  atque  nervinum  fa^cidum  interponendum vi- 
deacur ,  fufficientiflrmo  Tartari  (  mrnus  ferenti )  Olc$;  fimiliter  parer- 
go* ,  facileque  tum  infuper  in  retorta  cineribus  repleca  recitficando* 
t)c  fpiritu  falis  Tartaricum  afiinibus ,  ( per fe  &c  in  compoficis ,  intere» 
f^mbolumegregidhucconferentibus»  }fequenti  claftedicemus* 
J£et*  Diaphoretica  vzl  Mextpharmaca  officiipr  in<  mediocriuta 

Malignaw 


Ja©  Pharm,  Dffertatio  1. 

M  iHgnarum  eurationis  a&ufacere,  prasprimis  autem  praefervaroric 
iniis,  qui(  extra  Hypochondriorum,  uteriqnepeculiaresrepugnan-  , 
tias , )  ferre  queunt ,  haud  parum  pofle  certum  eft.    Curn  autem  lu- 
ft  uofiori  (  quod  Deus  avertat ,  )tempore  nunquam  non  e  fimpliabus  • 
^mbusdam  antedi&is  facillimeparentur ,  fique  placeat  6c  admanus 
fic  ^fuccicitriparte  cum  prompte  quafi  condiantur,  Rutaceum  infuper 
hiclocomm  pafiim  familiarilfimc  reponant  macresfamihasj  urgen» 
tiorcm  hincneceflicacern  non  videmus,quamedicacumfic  Acetum, 
(^ceu  diverfx  Rbt^otici^  Bezoartici ,  Theriacalts  ,  CMithridatici ,  ejpc. 
formula:  >  faepe  inconvenientiora  ingredienciaaflumentes,  hinc  incjc 
proponuntur , )  femper&  praeciseincontraaftiori  apparacu  proftarc; 
vel  majoris  durabilicatis  caufa  loco  communu ,  (mediocricercantum  1 
pro  empyreumatis  deciinatione  }  Deftidatum  ,  (cujus  differenciam 
tum  elevatarum  particularum  acidarum  ,  tum  fubtraftae  Tartarcas  4* 
fubftanciae  refpe£tualibinotavimus, }  laboriofiusrecipidebear* 

De  Oleorum  oleoforumque ,  prsefercim  camphoratorum  aut fulpbura- 
torum  \  effe&u  equidem  non  contemnendo,  aliquali  tamen  (in  fer> 
ventioribus  malignitatibus  )  inconvenientias  complicato  ,  fimilicer 
pauibancediximus,  Sinnihilominus  ejufcemodi  Compoftti  quidptam 
certas  in  intentiones  expetatur,  ex  tempore  fane  confulcius,  (ifto- 
rum  Loimicorum  vel  Alexipharmacorum  loco  vel  imitatione,)  eSucci- 
neo,  Juniperino,  Rutaceove  inter  fc  ,  velcum  Camphora  infuper 
aut  Balfamo  fulphuris  mixtis,  nullonegotio  confiet.  Atqueficquo- 
que  ELto faccharum aliquod  Alexipharmacum;  fi  omnino(fed  fuper* 
vacue)  pro  Pratfervatione  vel  Mixcurarum  Bezoarticarum  ,  (uc  Eli- 
xirls  iftiuipeftilentialis  fpeciem  hincinduanc,  )addicamenco  expetc- 
recur.  Nec  Balfamtci  litus  convenientius,  quam  ufus  demum  tem- 
pore,  fubunaalteraveadfummum  formula ,  (mifla  tanto fimplicium 
acvarie compo/ftorumkric)  facillime  accicra  aflervatorum  deteriora- 
tiones ,  parabuntur. 

Electu&rium  feu  Bolum  Diaphoreticam  noftri ,  (proculdubio  pro- 
prer  invtteratas  Theriacse  Michridaciique  commendaciones ,  fk.  do- 
mefticqmillud  fuumRob  Sarnbuceumacjunipennum,  )i  ihuecqui- 
itm  quadantenus  admictunt  >  atquehinc  ea  antiquioium  vel  recen- 

tioruna 


3e  Diaphreticis vigetabilibus. 

tiorum  Antidotorum  feries  hodiequepaflim  proponkur,atitinvicem 
fibi  fubfttcukur.  Sed  forte  confulcius  foret,  fiifrorum  ,  (hautfaris 
fsepe  adhucdum  interdum  exafciatorum  )  loco,  compendtladis  aJ- 
mcdum  ficlabotibus,  fumptibus  ac  vafculis vdanicftm  tar)thmt  dc- 
bitos  inufus  &  vel  vulgi  requirentisgratia,  apparartu  pauio  fwfi  jriin- 
fcreretur;  fimpliciflime  at  propottionaliter  e  paucis  aliquor  fele&io* 
ribus  Aiexipharmacis,  ( vegetabilibus  ,auimalsbiis  arque  foflihbus ,) 
e  Cordiahbus  porro  quibusdam  &  aromaticis  ,  &dcmumex  Opii,- 
faneob  infignem  figendi  &c  hinc  attemperandi  vim  in  cjusccmodf 
formulis,  ( quibus  quafi  per  accidens  tanrum  fimul  Diaphorccicum 
fic,)  non  negligendi ,  particula  confe&um:  v.  g.  (i  (  recenctarum 
quoque  ntwc imitacionc  quadam,  )  Rad  c  im  ahquot ,  (  canquarrt 
compacliorum  minonsquc  proinde  molis ,  )  Gummarum  ,  imd  pul- 
veris  quoque(fi  Jibeat)  Vipcrmifivccohfbririf  >(ftd  libcraii-  ri,  quawi 
granular:  m  Thcriacadofi  , )  Sulphuris ,  Terrse  figillacx  fcic&torfc* 
aut  confimilium  invicem  proportionaiiter  mixtorum  unciis  duode- 
cim  pt#terpropter>  adderentur  Aromaticorum  (croci,  cinnarao- 
mi,  caryophyllorum velcardamomi)  conjunclimuncisc  duse;  Opit- 
quc  tandem  ,  eriam  crudi  felcclioris  drachm»  quinquc,  vclCnego- 
tiofushic)  Exrradtfpiflidrachmas.rres,  autpaulo  amplitis ;  ac  totum 
hoc  (  citra Thcriacalia  vulgo  complementa  )  exciperetur  tnplo  Mcl- 
li$communisfplicarii,veI(liad  manum,  vulgariflimumhiclocorum, 
fuerit,  )  anaMellisJuniperinifuppIeri ;  CWixtur*  poftaliqualem 
prius  fermentationem,  (vegetiorum  vim  in  hoc  remediorum  gene- 
re  manifeftc  cemperantem,  adeoquc  in  Theriaca  recenri  olim  haut 
Jnconfukoexpcclatam,  Jacpoft  fublcqua«i  ficadjefti  Mclliseflenti- 
fieationem  quandam ,  (lub  quali quali  quoque  nominc  randem  veniac 
auc  difpenfctur  ,  )  in  Diaphoreticas  expe&ationes  exhtbcbic  (45 
fuflicientisfimam  >  fi  Viperx  adjcdtae  fuerinc  ,  nihilominus  etiam 
tcnerioribus  &gravidis  ,  (  quoties  extus  intus  coni|  1  ra  quoquc 
dofi  incaflum  tentatis !  )  innoxiam  ;  cicra  Opobalfami  fubftituta, 
ctiam  penetrantiora ,  (v,  g*  dumNuciftas  expreflumoleumhicfere 
languet,  &fuccineo  rutaceo  caryophyllaceoquc  apertecedir)  (hc 
ttmea  efficacem  %  TberUei  Diateffarcn,  (  alias  in  fuo  quidem  gc~ 

Q  •  nerc 


2  Pharm,  Vijfertntio  h 

ncrehaut  adeo  rejicula ,  )antiquario  EtecHario  Pap£yElecI/uriode0vos 
ob  vicellum&Tnucem  vomicam/maliiscompofitionibus^minus  camen 
hic  exagicacam  Jjampridem  fufpetlbiitinoxid  tamen  ik.  fac  erficaci,item 
Conjerva  Hedera  terrefiris  cornvojita (alias  jam  negleCta ,.)  ac  conftmi- 
Itbus  iingulorumolim  ( ne  eademchordaoberrare  viderencur ,)  Corn- 
fofitionibiM  inveniecurinhautpauciscircumftanciis  fupcrior;  Theriaca 
ito/^^&pradonga'  Matthioli  Antidoto profe£fco  concinnior;  Theria- 
€d  (  nivocatm  )cowmuni  >&c  (coc  edicionum)  Orvietano,  etiam  fele- 
^/^(dummodoperegrinasperfuafnnes cxuimus,)  reliquisqae  ce- 
lebcionbusquoqueha&enus  ^Antidotis ,  (utplurimumtamen,  quafi 
fibimetipfis  diffiderent ,  Theriacamin  fine  tandem  arrogantibus, 
auc  ponderaparumfalcem,  velordinem  ingrediencium  variantibus, 
auc  indirferens  acceflbrium  fuperaddentibus )  arquivalens ,  &  inter- 
dtimconveniencior.    Eccum  oleafupradi&a  ,  fiquidem  certasforte 
ob  circumftantias  magcproficuum  vifum  fueric ,  tam  ab  inicio  con- 
fe&ionis,  (  ad  drachmas  duas  prarterpropcer,  )  quam  eciam  ufus 
tempore  fingulis  dofibus  proportionahcer  admifceri  queant-,  quem- 
admodum  &  Extra&ura  quoddam  Alexipharmacum|auc  anti  -Dyf- 
cntericum,  competenti  menftruo  feorfim,  (Yuos  aliasinufus)  antc 
prxparatum  ,  vel  (jamphora  quoque  contrita,  aut  ejus  potiiis  Ef- 
fentia,  vel  faiis  Armoniaci  Fiores,  ac  confimilia  volatilia:  facilefic 
Ele&uariumillud,  (hacrationediverfimode,  pro  indicationum  ra- 
tione ,  deterrainandum,  vel  intendcndum ,  )prseftabit  aut  fupplebic 
non  foliim  vulgare  fuperioribus  annis  Camphoratum ,  ejr  quod  de  Croco 
dicit*r\  verurn  etiam  fele&iores  illas ,  fub  Theriacdfimpltcis  &  Anttdoti 
prini£  acfecund*  anti-Dyfentertca  titulopropofitas  ,Formulas,  noftrx 
fuperiori  de  csetero  (quoaxd  componendirationem,  )  fere  geminas; 
nifi  quod  laboriofius  quoddam  vegecabilium  alexipharmacorum  & 
aromacicorum ,  ( aquae  tamen  fimplici  hauc  sequaliter  parenrium  aut 
pro  parte  vires  depcrdentium  )  Excra&una  forte  prarfupponanr.  Sic 
ctiam  Antimonialibus  vel  Jovialibus  pro  lubitu  fingulse  dofes  exti- 
mulari  poterunt;  quo  facile  nonnullorum  Theriaca  Antimoniata  thi* 
*»/f4provenier.  Jmd  candem,  lice.  (permanus  quafi)  tamdiu  tradi- 
las  alexipharmacas,  (  neg  cxpenencia  m  quamplurimis  afleflibus 

adeo 


De  Diaphoreticis  vegetabilibus.  I* j 

adeo  dcftitutas ,  )  Theriaca  Andrcmachi  Mithndatiicjue  vircs  neuti- 
quam  hic  fimphciier  elevemus ,  nec  fupenorum  eti2m annorum  que- 
relas  deinconcir.niori  improportionahque,  (utut  muhis  ex  adverfij 
excufata)compcfitione ,  deExoticorumgenuinorum  defc&uac  fub- 
ftitutorum  mfufficientia,  de  Alterantium  fuperpondio  $c  purgan- 
tiuminconvenientiafedcat  reperere,  velampliiis  adducere,  fcu  Vi- 
perinoruir  (nobis  praetcntisannis  jnm  notatam  )  in  dofi  paucitacem  > 
ieu  ficcata;  Scilla:  quafinullitatem,  Scinci  cupcdias,  aut  vanas  illas 
(variis  faliationibus  adhucdum  expofitas  )  Expofitionts,  &(  utinani 
Chimicis  periculofioribus  potius  chcatas !  )  ingredientiuminfpettio- 
nes(hbera!iflimapoftmodumccena  ab  cmentibus  panpercuhs  redi- 
roendas-;(.hcet  deniquc  nec  Opium  nobis  inibincgotiumaut  aliena- 
tionem  quandam  faceflac,  qui  laiuberrimum  ejus  concurfum  cuia 
innoccnria  inhisahisque,  (cahdioribus  prsefertimaut  volatihoribus ) 
Diaphoreticis  alcxipharmacis  copulatum  ,  fatis  novimus  j  6c  taha 
(  Opii  tantilloquafi  condita, )  etiam  in  malignarum  illarum  Cepha- 
lalgiarum  principiisatque  augmentisad  Diaphonfin  ,  (namin  ftatu, 
contra  vigilias  atque  deliria,  Laudana  folitaria  equidtm  plerunque 
fruftra  ,  f^penumero  funefta  funt,)  (ecuriflime  magnoque  cum 
juvamine  exhiberi,  tamdiu  confirmatifcimus ;  adeoquefingularcm 
ncccflitatem  hic  non  invenlmus  ,  cur  (prarter  alia  infuper  fele&us 
noftri  alexipharmaca)  Theriaca  quoque  fine  opio  (  junmvis  citra  id  nj- 
hilominusfic  ^aphoretica  )  vel confimile  EUclu/irtum  cxtare  dcbeac. 
Id  tantiim  imt  rarfcntiarum  ,  (epofius  tantifpcr  modo  recen- 
fitis  aliisque  ,  (qtrar  vulgaris  Theriaca?  ac  Miihridatii  exclufio- 
nem  forfan  hinc  inferre  poteranc  ,  )  inconvcnicntiis  ,  hic  addi- 
mus:  quod  fimpliciflimum  Eleftuarium  ,  fuprad<£to  (  qui  cum 
Theriaca  ,  nuter ptagis  reftricla  &  correc7a  ferc  coincidit, )  modopa- 
rarum  &  per  menfium  aliquot  aflervationem  in  fe  ipfofponte  quafi 
fubachim,  (quo  Opii  quoque  visfomnifera,  primis  diebus  ac  fcpti- 
manis  etiam  m  pondere  vix  granulari  quadantenus  perccptibi- 
lis  ,  evidcntcrfupprimitur  autimmucatur ,  )  ad  drachimmunarn 
faltemdatumfufficientiflimenobisjampridemindiverfisMdlignarum 
ipcciebus  prxftiteric,  quod  magnis  iftis  Antidotis  pro  alexiteria  din- 

Q    x  phorefi 


Pharm,  Differtattg  /. 
phorefiadfcribirur,  Sc  quod  e  Muhridattg  atque  Tberiaca,  (wm  vul~ 
gxri  &  ad  Itteram  ,  tum  compendidfiort  quoque  ratione  parata  ,  )in  con- 
iimihum  affeduum  ac  fubjettorum  coliationc  prarftolabarnur.  Uc 
proindevei  eadecaufanecefiitatemnon  inveniamus,  curoperofiora 
illa  Eleduaria  feorfim  hic  exrenr.  ElecJuarium  Nucum  patiesfami- 
lias  in  prsefervatorium  fibi  parent:  Condttum  pro  famtlia,  ejus  faltem 
incerpolano  cft  ;  6c  ralia  domi  cum  Rob  fambucino,  juniperino, 
&c.  yane  nulloque  negotio  ufus  tempore  finguncur. 

Extratla  Antifebrtlta ,  alias  e  vegetabilibus  praccipue  Amarican- 
tibus  interdumcontuiiflc  percepcis ,  varie  curiofiusquc  propofi- 
ta  ,  in  Quartanis  vix  auc  ranflime  promisfis  ftant  j  in  Tcrtianis 
ac  Quotidianis  plerunque  pra:cipitantibus  feu  Abforbentibus  infx- 
pidis  ,  ac  mvertencibus  falinis  ,  (fixisaut  volatilibus )  cedunc;  5C 
fi  quis  velfolam  Abfinthii  Effentiamaut  Exrra&um  hisinterpofuerit, 
fub  paulo  confideratiori  mechodo  nec  hic  China  China  ,  ut(per  fe 
iotiensfidem  ineaGentianar  parabilitare  fallens ,  )cum  ahis  infufK. 
cientionbus ,  ejuscemodi  Extra&ionibus  deinceps  fuperaddatur, 
opus  habebit. 

Quemadmodum  nec  (inter  totnuncacceptiores  diaphoretico- 
rum  tormulas)#excogitatis  olim  Morfulis.  Siquidem  Vegetabflia 
hic  aut  ingratum  plerumque  fapiunt ,  aut  pondus  habent  dfffufius-, 
Animaha  veio  huicformstapta,  &imprimisMineralia  Antimoniata 
perfein  domeftico  vehieulo  jucundiusfumHntur :  autfiomninoquis 
expeteret,  loco  variarum  ,  (  i.n  remifliores  affe&us  hinc  inde  pro- 
ftantium  diaphorcticarum  ac  Bezoartjcarum  )  Tabellarum ,  facile 
runc  formantur.  Ceu  ufus  quoque  tempore  Trochifci  fublinguales* 
fifimpliciun  (fufficientiflimorum)  loco,  curiofiores  talequid  fingu- 
laritereligerent ,  sKquafacilitatee^parabilioribus,  (guftum  magis  fe- 
rientibus,  necodoriferas  pretioforum  aut  oleoforum  particulasprae- 
poftere  di^pcrdentibus ,  )  vice  Irochifcorum  Antipefiilentialium  vtltt- 
fum  aut  prettoftorum quorumltbet ,  tunc  effbrmandi.  Pulveres  in  ho« 
generevelduo  fufficiuncj  &  quidem  longe  convenientius  exAni- 
mafrbusaucMineralibusquibusdam  ,efficacibusfcilicet ,  (nonfufp*- 
Ais  aut  pene  nominalikmsO  parajbihonbus  ,  (  non  praecerrcm  & 


De  Diaphoreticis  vegctabi/jbtse.        *  ixf 
notabiliorcm  efFe&um  caris  iilis  Gemmeis  ,  Bczoardicis  &c  indpi- 
dis  denique  ac  contra&ioris  ,  nec  nimium  (ceu  vegetahiha  plc- 
raque  ac  Magifteria  Animalia  foienc,)  difRuentis  molis  (imphcik 
fime  parati.    Sicque  mediocnbtis  quidem  in  affechbus  ad  expui- 
fiones  ,  refolutiones  &  inverfiones  admodum  fufficienc  5  in  incen- 
fiori  vero  malignitace   voianlioniius  vcgccionbusque  pracmifiis 
confulcius  poftmodum  fuccenturiabuntur.   Ec  fi  omnino  vegeca- 
biie  quoddam  ,  auc  de  vegecabih  participans  iftis  adjiciendum  vi- 
deacur  ,  prarfertim  pro  gregariis  ;  extempore  id  fiet  convenien- 
tius  :  ccu  pariter  pro  lubitu  vel  necesiitatis  ratione,  iingulis  dofir 
bu$  Antimonialia ,  Jovialia,  Sulphurea ,  Cinnabarina,  Colubrina, 
Opiata  evc.  proportionaliter  tunc  affociari  queunr.  Si  ttaque  quts9 
v.g  Cernu  Cervt  Phil.  ealcinati  partes  duas ,  &  TerrotfigilLit* (elecltoris 
dc  Vnicornu  illtus  fofjilts  ,  fi  ad  manum  fit ,  ( uti  hic  locorum  concre- 
jnentum  illud  frequens     tolerabili  precio  parabile  eft,)  fingulo- 
rum  partem  unam  inter  fc  fimplicisfime  mifcuerit ,  &:  fecundum 
didl-as  conditiones  confiderace  fuoque  tcmpore  dederit  ,  aut  tan- 
quambahninfuper  (^umopus,)  anre  notatis  diveriimode  exalraric-, 
profe&o  Jonge  concinnius,  nec  raro  felicius  aifequecur ,  quod  huc- 
usque  pasfim  in  tot  ingratisfimis  vel  inconfideratius  compoficis, 
(fub  folitario  ufu  raro  intenfiori  malignitaci  furficientibus)  Pulvcru 
bus  Alexipharmacis  ,  Pejltlentialtbus  &c.  tnque pulvere  Ctfxris  rnbeo  ac 
grtfeo dffufe quscfitum  eft.  Imonec  ufitationbus  nunciftis ,  (ceuahas 
practer  rem  carioribus  aut  minus  apce  conjugacis ,  preciola  dtuabi- 
liaque  vilibus  minusque  durancibus  nequicquam  mifcentibus ,  vel 
pura  putafolum  ponderis  aut  ordinis  variatione  conftantibus ,  auc 
fupervacuum  acceflbrium  forfan  adferentibus  >  maximam  partem, 
fi  titulos  &  perfuafiones  demas  ,  nihilo  vegetioribus)"  feorfim  indi- 
gebit :  Spectebus  puta  de  Hyactntho  ,  Ltberantis  3  Cenfectionis  cordiaiisy 
eontra  Peflem  &c.  Pnlvere  (alias  non  contemnendo,)  Panonico  ru- 
bro ,  confimtlibusve  camphoratts ,  inauratis  ,  altave  rattone  prctiofiori- 
bus  >  tot  Bezearticis  majertbus  minoribusqne  dtverforum  Authorum  \  Sc  . 
fi  qxiirecensnunc  >  plerumque  tamen  ex  amaricantisfimis,  iteme  Ni» 
tro  (Maligais  cum  vomicufxpisfimevelcum  diarrhcea  complicatis 

Q  y  neu- 


il<Z  Tharm,  Difiertatio  L 

neutiquam  , utut  in  Alcxipharmncis  quoque fuccis concreverit,  com- 
modo,)  vel  demum  iisdem  noftris  ingredientibus,  (tantum  cario- 
ribus  afiociads )  conftantes  ,  amplius  fub  Alexipharmacorum ,  Antipe- 
[iilentialium  0  Bc&oarticorum  nomine funtpropofiti.  Necdemumopus 
habebit,  ut  Pufiones  fjr  Jnfantes  uficacis  mgratioribus  turbec ,  aut 
peculiares  iftis  compofitiones,  faccharo  ( la&encibus ,  praefertim 
febrientibus,  tam  inconvenientQ  plerumque  farcas  conaac :  cum 
pulvis  ille  recens  natU  adgranum  unum  velduo ,  provecltortbuc  [utque 
dumanniculifiant*]  ad trta quatuorve datus ,  fiqueopus,  Anodynorum 
velCinnabarinorumportiunculaexaltatus,  in  Caloribus  vagisarquc 
acpermanentihus ,  in  Exanthematibus,  VariolisMorbillisquenon 
adcd  malignis ,  in  Convuifionibus  ,  Terroribus  ,  Tonninibus  ac 
clamorofis  Inquiecudinibus,  revera  fe  tota  die  fufficiencem  pra^ftet, 
Jta porro  fi  diverforum  Pulverum  AntipUuriticorum  etiam  fecretiffimo- 
rum,  ac  Specierum  Pleuriticarum  loco  >  faltem  offium  capitis  Luciipulve- 
ratorum partes  du&  cum  Sanguinis  Hirci  (rite  tra&ati,}  &  fulphu- 
ris  cicrinifingulorum  parteunamifceantur,  absquc  aliis  Tribulorum, 
Carduorum  ,  Florum  autRadicum  Papaveris  erratki ,  Dentis  Apri,  lalo- 
rum>  &c.  additamentis  ,  &:  absqueomni  Venasfe&ione ,  Pulvis  hic 
bis  vel  ter ,  (  fine ,  poftmodum  vel  cum aliquantillo  Opiacorum)  da- 
tus  expe&ationem  hic  locorum  fufficientcr  complet :  modo  (fi  Pleu- 
ritisferocior  ,  &  quafi  malignafuerit,)  Mixtura  fimplex  (elegans 
hic  ruptorium  feu  rcfolvens}  praemittatur,  Expe&orantia  quxdam 
(in  majorinifuautcalore,^  liquida  formainterponantur,  &Inver- 
tentibus  Cancrinis  atque  Corallinis  pulveribus,  (aliquantum,  aut 
nonOpiatis,)  curaconcludatur  :  sequcacinFebribuscontinuis& 
plerisqucmalignis;  citra  Venaefc&iones  quaslibet,  (rariffimecer- 
tis  nonnunquam  fubjedis  aut  circumftantiis  hic  in  curatione  debi- 
tas,)  citra  Laxationes ,  Clyfterifationes,  aliasque  alteratorias  aut 
roboratoriasceremonias,  feliciffimenihifominus  abiolvetur ,  fi  (cse- 
teris  quidem  paribus ,  6c  cum  prudenti  concurrentium  requifitorum 
m      arbicratione,}  malum  primoperMixturam  iftam  polychreftam,  fo- 
litariam,  aut  (in  Vomitu  fymptomatico)  guttis  aliquot  Tin&urx 
Anodyna:forcificatam>  veleciam  petfpiritum  Cornu  Cervi  ac  con- 

fimilo* 


De  Duphoreticis  vegetabilibus.  11? 
fimiles  volatiles  infringarur  ;  refiduum  una  alterave  Pulveris  fupra- 
di&i,  (quicamen  etiam  inmitiorum  nonnullorum  mitiis  perfeauc 
diverfimode  exalcatus  furficicr,)  dofi  fubigatur >  ac  rand em  circa 
ftatum  Corallinis  Cancrinisve  (cum  &c  fine  Cornu  cervi  phsl.  cal- 
cinato)  quafi  abforbeacur ;  interpoiitis  pro  circumftantiarurn  ra- 
tione,  contra  ficiculoficacem  quidem  vel  folo  fpiricu  Salis,  Clyflb, 
aut  Roreminerali  (inpocu, )  veleciam  ipfoNitro  ,  [fi  vomitus  ac 
dian  hcea  abfinc,  ]  in  anxiecacibus  vero  illis  malignis,eciam  circa  ftatum 
nonnunquam  repullulantibus >  cerciata  vel  fubquadrupla  tantum,  non 
completa ,  [ne  nimis  commoveat,]  repecica  camen,  fi  opus  fucric, 
Mixcurse  fimplicis  auc  fpiricus  volatilis  ,  vel  etiam  Ele&uarii  alexi- 
pharmaci  dofi  :  in  Naufeis  demum  ,  Diarrhoeis  exceflivis ,  Vigihis 
Jnquiecudinibusquenimiis&c.  Laudani  (quovis  modo  obnupti  vel 
aliis  aflbciati )  grano  praererpropter ,  ante  &  poft  ftatum,  urgcnte 
neceflitate,  utiperquam  proficuo ,  ita  tucisfimo;  ii  modo  Ungari- 
cas  exquificas ,  opiaca  circa  ftacum  (interfervencia  deliria)  vixeom- 
>  mode  vclimpune,  meliusaucem  in  declinacione  demum ,  finecet 
farium  fueric,  (ceu  pauloance  quoquedi&um  eft)  admittencesex- 
cipimus#  Qux  incipicntium,  clientesfuosrancapharmacorumpro- 
luvienobiscum  vexarenolentium  ,  caufaingenue  referre  voluimus. 
Tandem  vero  quod  Antifebriles  ( Intermittentium)  Pulveres,  Spccies 
fibrifugas ,  ejr fimiles compofitiones Attinet ,  utiolim  pulveratis  quibus- 
dam  vegecabilibus  fplcrumque  remisfioribus,)  auc  pofrmodum  e 
Diaphorecicorum  ,  Praecipitantium  Alcaliumque  improporcionata 
complicatione  conftanc,  ica  promisfis  (hi  vegeti  cujusdam  perfe&a 
dofis  iubfir,)  raroftanc,  autob  ( Amarorumvel  confufi  quidingra- 
tisfime  fapientium  )  molem  difHcillime  afliimuntur  ,  ftomachove, 
praefertim  in  naufeam  foluto  retinentur.  Quarranas  fane  potencio» 
rem  &  ad  fpiritus  volaciles ,  imprimis  opiato  combinacos ,  ( ccu  labo- 
riofiores  ad  Mcrcurialia  fixa  &c.  folenr. )  excenfam  manum  exigences> 
taliaparum  reverencur.  lnTercianisplerumque  (poftcacharticum, 
prsefertim  Emeticum  )  fimplicisfimus  Concharum  pulvis ,  folita- 
rius,  aut  cumnativaGnnabari  velpulvcre  Anodyno,)  icem  ,  (ceu 
quoqueinQjotidianis)  nocoria  lllaAlcaliadiaphoretica,  fimplici- 


t2g  Pharm,  Biffertatto  7. 

teraut  cum  fulphurc  parata ,  fola  vel  (Salrs  Febrilis  imitatione) 

ctrtia  parte  Nitri  &  tertia  parte  florum  faiis  Ammoniaci  fqui  Alca» 
li  fulphuratum  commode  ferunc, )  fociata,  magis  profeclo  fatisfa- 
ciunc :  Ne  Arcam  duplicaci,  Aluminismitificati  feudulcificati,  Olci 
caryophyllorum ,  atque  aliorum  ejus  generis  Ancifebrilium  ulterius 
hic  mentionem  faciarnus. 

Diaphoretica  Animalia. 

POtius  eo  nunc  dedu&i,  ad  Animale  Mineraleque  regnum  >  pari- 
ter  in  fcecunditace  fua  hic  nimiopere  extenfum  convertamur ,  3c 
qusc  fele&ui  noftro  potiffimum  convenire  videbiincur  fa&a  intcr  fe 
collatione,  (ubi  camen  propcer  polychreftorum  affinitatem  alte- 
rius  quoque  claflis  remediorum  confideracio  coincidec,)  e  vafti- 
tate  illa  fegregemus,  Sit  autem  primus  Cervo  ,  tanquam  Diapho- 
reticis  (exotico  preticfiffimoque  quovis  pollentioribus}  cxupe- 
rantisfimo  locus.  Non  quidem  ut  fangutnolentas  illas  Tyfhas  cupe- 
diis  fubtrahamus  ;  exiccandas  forfan  ,  (  at  cruore  orgasmi  tempore| 
ficcato  parum  fic  validiores*,)  aut  vulgatiori  more  deftillandas  m 
Aquam  ,  (inter  alia  tamen  prarfentiora)  languidiorem  fane,  fifim- 
plex ,  vel  acceflbriis  fuis  potiorem  efFedus  partem  debentem  ,  fi  Com- 
pofita  fuerit.  Nec  porro  ut  Immaturius  ac  mollicellum  hinc  decutiamus 
Corm  %  in  vaporofo  Balneo  (fiquidem  in  perflatili  quoque  loco  etiam 
detra&a  cute  fufpenfum  intus  brevi  fsetorern  concipir,)  exiccan- 
dum;  cum  Pulvis  inde  dirftisa  quidem  mole  admodum ,  efficacia 
vero  cervina  vulgatiora  rion  fuperet ;  ceu  alias  Cornu  ipfum  (im- 
maturiorum  ferc  lignorum  more^  remisfiorem  fpiritum,  parcius- 
quedat  oleum.  Quinimo  nec  Sanguinem  inde  veL  Cor  conquiremus* 
five  pro  Aqna CordisCervi^  ejusdem cum  Aqua  Typharum  compofita 
fortis,  &  hincnobisanimigratia^x/yVm^oIim  eodemeffedudeftil- 
lata  ;  five  pro  utriusquefpiritu,  (fimaturi  Gornufpirituiconferas,^ 
fimiliter  dilutiori,  8c  per  asquivalentem  iftum  facile  compcnfando: 
five  denique  pro  oleo  fattdo  e  Sanguine  eo  ,  quod  c  Cornu  vel  ipfa 
fuliginequafi  per  accidcns  habecur,  aut  (fiquidcm  humanamctito 
forfan  hic  reverem»r>)  c  vulgatioribus  equinij  osfibu* ,  Hircino 

fangui- 


jtMLi^  T>e  T>iaphorethls  animdibus.  ii$ 

f:<      '  >pcrsc  precium  forer^  j  elicipotcft,  Sc  in  variosLi- 

qnoy :  ■  /,'.>:.  -lnupodagri.cat  nonnullis  redjgitur,  nihilo  fpccia- 
lio;  diveR^^^tiricationes  cum  fpjritu  virflalcalifaco  in  oli- 

dan^  .c  ; ' .  <  zuperaddrtofale  proprio  \ohii\\in  Balfamum  illud 
A<  ertatut:  oleofis  ejusmodi  aliis  vix  decimo  Ardui- 

fcferirum  noftrbrum  (utut  fcerorcm  tolerancer  ferant,)  quadrnnti- 
bus ;  magisque  tum  proficuis  Salis  Armoniaci,  Caicis  vivse  urino- 
fis  us.  Porro  vero  ntc  Ccrekrum  curiofitatibus  hic  vindice- 

^ rfpititns  Cerebri  humani  analogum  (empyreumaticum,  ncc 
rai  :\)  Liquorem ,  cum  paucisfimo  Sale  volatili  olcoq  jc 

.fimiiiter  in  exigua  quantitate  urbul  prodeunte ,  (ut  per  exprtsfio- 
JSctri  AtfiaflaJjtJfp Cerebella  pius  oleofse  pinguedinisdent,)  fuperva- 
vcue_nanci;carour,>  Sic  ncc  Os  de  Corde  Cervi  (ob  venatoriasperfua- 
^&qWcs,)  aut  Sordes  eCantbis  tardiose  corradcmus:  certeharum  (lar-. 
giccr  c:  m  exhibitatum)  visrantanon  eft,  uc  fordidum  Sc  fere  hir- 
jRunolens  rernediigcnustotprcKftantioribusparabilioribusqiicAlexi- 
pharmacis  jurc  prseponatur  :  ceu  nec  Gartilago  ifta  Cordialis  Co- 
rallia,  oculos  Cancri  vel  Cornu  Cervipr^paratum  fuperat,  in  mul- 
tis  circumftantiis  ne  quidem  sequat.  Selectui  proinde  noftro  fuf- 
fitiec  Cornu  ,  fi  habcri  poteft  ,  fponte  (quafi  complemcnto  fuoobten* 
to})  decrduumy  in  complurcs  prarparaciones ,  (ob  maiorem  folidita- 
tem  feu  corpulentiam  extimarumpartium  )  convenientius ;  aut  fi  de- 
fuerit ,  faltem  fatis  maturum  feu  induratum  ,  five  de  castero  paulo 
ante  vel  in  orgasmo  ,  aut  exigua  forte  differentia  brevi  poft  caefum 
fuerit,  etiam  poft  compluresannosnihilo  deterius  ,  &  Cerviniquo- 
que  Cranii  (  quod  alii  alios  in  ufus  vel  Aqua  Rofarum  identidem  mol« 
ltficare>  veletiam phitofophice  calcinare /blent>)  viccs  revera  fatiscom- 
plens ,  imo  ncc  Rhinocerotis  adeo  commendato  Cornu  (ccu  multo- 
ties  &c  amplisfima  quoque  dofi  ,  cam  crudum  Uvigatum  ,  quam  ex- 
cofium,  autm  fpiritum  deflillatum  x^r/^tentavimus  >  acCervinis  aliis- 
que  parabihonbus  aut  temperatioribus  Alexipharmacis  contulimus) 
in  rei  veritate  pofterius ;  quod  etiam  in  diverfis ,  feledlioribus  ta- 
men  ,  nec  Eboris  pcr  Aquam  fortem  excavati  aliterve  fidi,  vel 
confimilium  magoniorum  cemere  accufandis    Vnicornu  fruftis 

R.  plus 


l^O  Fharrn.  Dificrtatio  1. 

plus  vice  limplici  deprehendimus :  feu  Cetacea  (  uti  videhantur,) 
fuerint,  feu  (uti  ofterencesadfirmare  volebanc,)  c^uadrupedey  ad- 
hucdum  eruditiaincerto,  &ex^thiopiafecundum  nuperapromifTa 
expe&ato.  Ut  proin  miffis  his  preciofioribus  ,  nihilo  tamcn  va- 
lencioribus  >  fa?pe  fufpe&is  &  confifos  rn  prarcipida  ducentibus, 
ctiaminfuper  Rupicaprartim  ,  (quse  tamen  nondum  ha&enus  repetito 
experti  fumus)  cornibus,  fatis  fir ,  fi  e  Cervino ,  (parabili  &  fat  in 
fuo  genere  efficaci,)  extecprimo  Mollficatum  illudy  quod  vulgo  Pbi- 
lefophice catcinatum  dicunc :  non  quidem  operofius  in  peculiari  vefica 
vel  fimili  apparatu ,  fed  vulgari  fotum  cocfione  (  feparata ,  fiquidem 
fiuidis  in  morbis  aded  forfitan  placueric  ,  &  acidulU  fiiritibus  con- 
d:tay  non  vero  alurariorum  more  vix  fine  glucinis  fcetore r  ficcata 
Getatina)  paratum  :  fxmpliciter  Rajpata  ,  (ccu  ni  per  complures 
agua  Divaporationes  friabilius ,  adeoque  huic  conforme  recidatur, 
fegniori )  prsefencius  i  longe  (uti  fupradiximus,)  minorrs  molis  gra- 
tiorisque  coioris  prar  molliculorum  ficcatorum  pufvere  :  deesetera 
in  debitis  indicationibus ,  ( tanquam  temperatum  T  in  exquifite  vera 
Malignisy  nontampnmsedebeliacionr,quamreliqiiiarumextin£{:ia- 
xii  potius  cumfui  fimilibusdicatum,)  fatefficax;  licetglutinofior  &r 
fanguinolentior  fubftantia*  cumaliquota  (ipfi  proportionaficer  in- 
ha^rentium)  particufarumfalinarum,  ac  prxcipuefulphurearum  par- 
te  fic fubtrahatur-  Nam  m  compluribus  hujus  generis  fubje£tis ,.  qur- 
bus  illx  aliquantum  aur  quoque  penitus  demptae  fnnt ,  nihilom?- 
nus  adhuc  datur  &robfervatur  actio  >  ad  Diaphorifin  ,  Diurefin 
&c.  (at  evidens  ,  quar  tamen  e  Principiis  illis ,  auc  eorum  abfenria 
vel  diminutione  ,  (aiia  Ignis  ,  alia  Stomachi  refolutione,  vei  re- 
mcdioruminibi  adaptationc,  )  fimpliciter  fcffimari  nequir»  Atque 
hinc  Vfium  quoque  t  vulgare iUud ,  finarlirer  revera  8c  in  fe,  (non  ot> 
vehicula  cantum  ,  ftrangula  ?  aut  creditum  quoddam  Satfixum,  y 
diaphoreticum  nemini  non  hodieque  obfervatur ,  aeque  ac  Concha? 
( ipfilTima  fane  complurium  locorum  Caix>)  aliaque  calcinaca ,  &C 
adhuc  fixiora  officium  fuum  nihilominus  faciunt.  Nec  tamen  ea; 
proin  huc  trahemus ,  Cornu  Ccrvi  uftum  in  fpecie  (fi  referret,)  fa- 
cile  e  deftillati  fpiricus  refiduo ,  leviter  denuo  calcinato ,  citra  fu- 

per» 


De  Biaphoreticis  animalihus.  x$x 
pervacuas  omnes  cum  Aquis  deftillatis  Uvtgationes  aut  muliercuhrum 
Rejlmcliones habrturi.    Potius  itaque  nobis  fit  modo  dxdcws  JptrU 
tus>  (uci  faJ  fluidum  vocaturj  fuper  Alcali,  aut  falrem  fuper  ci- 
neres  cum  affufa  pra?terproptcr  quarta  fpiritus  Vini  parce  rectifi- 
catus :  penetrjhciflimum  (i:s,  qui  refidem  graveolenciam  ,  vehi- 
culis  tamen  <x  parre  palliandam  ,  neceflicacis  cempore  fpeciali 
energia  pra?  ahiis  compcnfari  fciunr,)  in  plerisque  malignis  Alcxi- 
pharmacum  ,  &:  £in  Vcrtiginofis  ac  Soporofis  affc&ibus,)  CephalU 
cum^  extus  quoque;  in  refolubilitate  fua  falina  capuc  pro  mulcis 
xninus  >  .qudm  odorjfera      fulphurea  repJens  ;  Sicco  (acnihilo- 
minus  grave  quiddam  /pirWcc)  Sale  ,  feu  (impltci  &folttarto>  (fed 
yix  cc  e  cibili  J  feu  pcr  acidos  fpiricus  (ac  in  Armoniacale  quid- 
piam)  fixato  ,  cum  nihilominus  in  vehiculis  denuo  foJvi  debeanr, 
difpenfatu  commodius.  His  fi  omninoquidpiam  ,  (dum  Oleumfcc* 
tentiffimum  ,  cum  E/f-ntta  hinc  nonnulhs  per  affufum  fpirftus  Vi- 
ni  re&ificatiflimi  fextuplum  praterprdpter  parata  ,  internis  ufibus 
hauc  neceflarium  eft,)  fuperaddendum  viderctur  ,  adjiceremus 
force  &  falcem  propcer  refra&arios  nonnunquam  infances  ,  (Pra:- 
paraca  ,  -tanquam  incer  dcgluciendum  fenfibiliora  ,  srque  ac  Mix- 
turas  feu  gravius  feu  fuavius  oJences  ,  nullacenus  incerdum  ad- 
miccenccs,)  Magifterium  ,  non  t&m  vulgare  ,  per  Alcali  altquod ,  auc 
^carius  cancum)  per  Jptritum  Salts  Ammoniaci  prxcipicacum  ;  quam 
AbJiracJitium>per fpiritum  Nitri,  denuo  eum  poftfoJucionem ,  (  ac  cau- 
te^necadperfedamficcicacem.jabftrahendoparacum&poftmoduni 
copiofa  Aqua  fimplici ,  ( ubi  quod  adhuc  folvicur,  feorfim  divcrfimo- 
de  pro  moro,  vel  complacencia  praecipicari  poteft, )  edulcacum;  priori 
valcncius ,  ac  mole  quidcm  in  adultorum  dofes  majus ,  adeoque  ficcis 
pracfertim  formulis  inepcius ,  verum  fallendis  pueris  commodum,  iti 
pocueorum  penc  infenfibilicer  dilHuens :  de  ca^cero  ad  Diaphonfia 
prsefenrius  eo,  quod  elegancer  quidem  c  Cornu  CerviPhtL  calctnate, 
per  Jpiritus  Vitrioii  quadruplum  prtter  propter  dtjfoluto ,  pofl  mediocrem 
hu)us  abftraciionem  copiofa  Aqua  fimplici  praecipitando  conficitur, 
ad  alcerandum ,  &  influidjs  affcctibus  ad  fubadftringendum,  quam 
ad  evidentiores  fudores  dire&e  ciendosaptius-,  Jicechocipfo  plures 

R  i  in 


13 1  Pharm.DiJ/ertatio  L 

in  ufus  convenicntius  exiftat  communi  Cornu  Cervi  PttrioUto  ,  id  eft, 
Ufto,  ana  fpiritus  Vitrioli  (fedper  retortamprobe  re£tificati ,  alias 
pondcus  potius  quam  jucunde  acidus  fapor  orietur,)  imbibito  §C 
fponte  ficcato. 

Atque  Cervina  haec,  folitaria  vel  fosfilibus  nonmillis  (fupra- 
difto  fimilivemodo)  fociata  ,  aut  Antimonialibus ,  Jovialibus  &c. 
fortificatadecenter  adhibens,  amplius  nec  ( famofisfimoquidem ,  ac 
merito  nunc  paulo  circumfpe&ioribus  non  una  de  caufa  fufpe&o 
atque  negle&o)  Lapide  Bezoar  ullatenus  indigebit  *,  five  Orientdis, 
eciam  gemrini ,  (certius  nunc  in  vetuftioribus  Magnatum  arculis 
quasrendi)  depra^dicationcs  cum  efFc^lprecioque  contulerit:  five 
Occidentalis  (proculdubio  non  cx  una  animantis  fpeeie)  originem 
atque  negle&um.  Utriusque  fane  (^licct  vel  ePanacis  fk  Ambro- 
ilx  Tartaro  coagulati  fuerintj  vires ,  fiquidem  alia  pra^fentiora 
deforelit,  nobis  faltem  (ut  aliorum  expericntias  non  adducamus,) 
Cervinus^  humanumDulech ,  AprugnuseVeficay  &  (Oriencali  uc  ovum 
ovo,  colore  lamellisque  fimilis)  Equinm  e  Vcntriculo  ,  fufficienter 
«quarunt ;  c^MRupicaprarumejuoque glomi  (parili  concremencohaut 
raro  in  Vaccis  Caprisque  repercibili)  iftis  limile  quidpiam  movent: 
aque  ac  folo  Bezoartici  Pulveris  vel  Tin&urae  nomine  ,  creduli 
xnajusquc  quidpiam  inde  fibi  polliciti ,  paffim  nunc  facurantur. 
Uc  proinde  lapillis  illis ,  in  exquifite  malignis  ,  etiam  fub  larga  , 
Dofi,  (ni  in  cenerrimis  criticus  quafi  naturas  mocus  coincidat,) 
xeyera  claudicantibus ,  vitam  atquc  fumptus  fruftra  temereque 
cxponi  ,  magisque  adhuc  fupervacue  (ca  eorum  teneritudme) 
Magtflerii  7ir4ctur&que  confiftenciam  affi icari  >  ve!  (dum  quovis 
vehiculo  facile  fumuncur  x  auc  fubiguntur  ,  fingularia  hinc  Ele* 
fluaria  Bezoardica  preci&Ja  proponi  ,  nemo  non  videat.  Viperas 
woftrates  &  ColuLros  utriutque  fexus  jam  olim  Eflentiis  Ele&uariis-  y 
quc  noftris  Theriacalibus ,  loco  exocicorum  Trochifcorum ,  [pre- 
cium  tunc  potius ,  quam  alias  recentioribus  nune  noratas  ma- 
Jitias  veriti  ]  addidimus.  Et /ane  Bezoarticum  ilittd  animale  (im- 
pLx,  feu  PuIviseCarne,  Corde,  Epacc  fpinisque  (cirracaudarrnu- 
tilacionem^  paratus,  uti  cofltra  fiir  generis  Venenum  praefervatorie, 

(noftra 


De  Diaphoretieis  animalibtu.  ijj 
(noftra  quidem  ,  nec  una  ramen  obfervatione,  )plerumque  parum 
nec  adeo  fidum ,  (  concra  Natricum  morfusnil;  )ita  curatoneillic 
mulcum ,  nec  minus  in  Venenis  aliis  quibusdam  poteft.  Quid  in  Pefte 
queat,Divina  Clementia  non  fumus  experti.     Sed  uc  infufficien- 
tem  tiim  in  tot  clinicorurri  miliia  copiam  taceamuS  ,  jam  pndem 
sequeexercicacisindubium  vocacuseft,  qui  hodie  nonnullis  de  novo 
commendacur»     ln  excreme  Malignis  ,  &  quafi  peftiiencialibus, 
(cum  Vibicibus  &c.)  nos  (ad  praffencioravfugere  coaclos)  hautfe- 
meldefticuic:  fic  quoque in  Incermiccencibus  ,  licet  Ancifebrilis 
nonnullis  fecreto  habeatur.     In  invecerata  Pfora  &  Leprofis  difpo- 
firionibus  parum- hucusque  juvic ;  fepe  cutaneos   ardores  po- 
tius  intendiiTe  vifus,  6c  cerce  felc&iore  Ancimonii  Coralliorumque 
Tinftura,  Prascipuantium  infipidorum  Pulvere,  Nicro  &c.  longe 
fuic  pofterior.    Ne  tamen  penicus  cantarum  cradicionum  auc  pc-rfua- 
fionurnlnfecto,  (quafi  nec  C.mcer  nec  viliores  Vermes  exuvias  de- 
ponerent,  )  apparatus  nofter  deftituatur  ,  per  nos  infeliciorum  for- 
fan  hic  ufus,in  majorum  Compoficionum  complementum  ,  fortui- 
tovedemorfbrumlevamenfic,  iufficietq  ic  fnlvisille  fimplex>  auc  ad 
corruptionem  impediendam  Floribus  Salis  Armoniaci  ,  vel  (fi  alios  in 
fines  placeat,  )  Olco  quodam  Deftillato  potius,  quam  juffumigiis  aut 
Nitrofixo,  (  vixcumeoficcatas,argre  fanehinc  pulverabil£s  confer- 
vanre, )  condituf.    Curiofiores  Liquidum  hinc  quidpiam  infupcr 
expetunt:  &  fane  EiTentia  indc  ad  rccentiores  ducius,  brevi  nullo- 
que  negocio  cxtrahicur  quidem ,  fed  parirer  in  quamplurimis  requz- 
fitisdebilior ,  ni  peracceflbria ,  auc  (  non  fine  gratix  immucacione ,) 
pcr  SilvoUtile,  non  cam  (in  ea  hic  Iocorum  raritate  )proprium9  quam 
analogum  fufficienccr  condhacur  »  ur  merico  tantifper  hic  tranfeat: 
ceuquoque  Rcliqua,  pocius  Exteris  in  cupedias  fuas,(ac,uci  cocies  pofl: 
fruftraneam  Pulveris  6c  EiTenciarumcxhibitlonem  vidimus,  Pullis&; 
Juribus  plusquam  Sybaricicis  cxcerisque  Acceflbriis  magis ,  quam  Vi- 
perinse  communicationi  erfeclum  debentes,)  negotiofiorumque 
praterea  furnulis  fecure  relinquimus;  fiquidem  quxfux  peregrini- 
tatis  plusculum  plerisque  fubeft  :  atque  ut  Salia  Theriacdia  (quantd 
wl  qualta  tandem  hinc  fint,  )  nunc  exoleta  videntun  Saling  verd 

R    }  Sulphu- 


Tbarm.  Bijfertatio  I. 
Sulphureaeque  particulx ,  quas  ignis  incervencu  e  Viperis  proveniunt, 
admodumafimplicis  Pulveris  tempeHeproprietaribusque  permultis 
abeunc  ka  pofterioraquidem  Cervinisnihilo  valencius,  faltem  ope- 
rofius  parciusque  Alexipharrnacum  pr#ftanc,  hv&Sal  volattle  perfe> 
fpiritus  forma,derur,  five  priusin  Armoniacumquidpiamper^/W/^ 
aados  figatur ,  autadhuc  operofius  cum  adjefto  SzlzTattarifubliman- 
do>  tn priftinaform&repetatHr  ^  vel  dcniquc  ^s4cetofis(in  Bjfentiali  Salc 
Xartari  barentib&s )  particu/is ,  rccentiori  invento  eombinerur ,  atque 
ficremedium  iftud  hypochondrjacisnoftris  aliaspolychreftum,  am- 
plius  tantum  extimulet.  Qui  yiperarum  (quarum  equidem  dimf 
diam,  & ultra,  pro completa  dofi  yorare,  u  libet ,  cogimur,)  ma- 
£tatione  dele&atur,  potius  Pwguedinem  fine  adulterarione  quovis 
modo colligat ,  & mpderate  (uper  ignem  frigendo a crafiamentis , du- 
rabiliorem  fic ,  feparerj]  remedium  (  ut  Nervpfarum  partiurn  pun&u- 
rasatque  fynovias^  Auditus  difficultatem  &c,  taceamqs ,  )  faltemir* 
Oculorum  (  etiam  rubencium)  Pqftulis  profundisque  Vulneribus, 
ffi  bis  veltergucjulaindie  inftilletur,)  hafrebic  revera  fingulare,  & 
omnibus  Collyriis  ac  Sief  de  Plumbo>  de Rojis  ,  deTbure ,  Mlxturis  ex 
Antimonio  crudo  ejusve  Croco ,  Infufts  Veneris  in  Malvatico ,  &c.  fupc- 
rius;  etiam  citra  alia  quorundam  olim  (uc Linimentum exirct ,  )ac- 
cefforia.  Nec  hujus  tamen  (  diverfirnode  oborienti )  defe&ui  fuccc- 
daneabalfamicadefunc:  fiquidemincer  alia  eciam  HepacisMuftela; 
pifcis  Liquor,  nontam  ta^diose  in  vitroiufpendc.ndo,  quamfimpli- 
citer  fupcr  lentum  ignem  in  femetipfo  liquando  provenicns  ,  ideru 
largicerpraeftac:  ceuexadverfo ,  quas  deillinendaparcurientiumurn- 
bilico  Ptnguedine  >de Linguavivis  evulfa ,  autExuviis  focjis  eidem  im- 
ponendis ,  ( &  per  accefloriUm  forte  calorem ,  vel  imaginationis  sequc 
ac  in  bumant  CoriiCingulo  concurfum,interdum  quidpiam  per  accidens 
quaficonferencibus,)  paflivecreduncur,  nobis  quidem  rard,etiara 
fcetu  bene  ficuato ,  promiflls  fteterunt.  Oleum  viperinum  ftmplex  aut 
iompofttum  morficationum  caufa  regiones  hx  noftrsc  haut  aded  requi- 
runt  jutinecpropternegle&iores  ^iranearum  i&usautBufonumcoti- 
fpurcationes  borum  feorjim  Olea.  Negle&a  confimilium  venenaco- 
rum  in  vica  ancipachia,  infudimus  olim  conjun&im  ac  fucceflivo 

qu*- 


De  "Diaphorefich  dnimaUbuf*  xjt 
quxJam:  prseftititaliquid,  atvix  ampliusquidpiam,  quod  non  prx- 
ftarer  triviale  iliud  Scorptonum  (  vili  paflim  venalium)  Oleum,  fzltem 
Stmplex^  (utpote  vulgarioff.  compofttori\\\\\orcmi(&\JL$>  )  tantum  cum 
Oltvo  citra  Amygdalini  difperditionem  confe&um  :  ut  Ionge  commo- 
diora  extrahentia,  abftergentia  ,  alexipharmaca  non-pinguia,  prasr- 
ter  chirurgica,  taceamus*    Quod  autem  amplius  Aranearum  Oleum 
concernit,  tota  die  Febres,  citra  ejufcemodiTopicorum  (magnam 
partem  per  accidensfolum  aut  abfoiuta  demum  periodo  juvantium , ) 
applicationem  a  paulo  verfatioribus  feliciflime  curantun  autfi  quis 
omnino  in  diuturnioribus  eo  deturbetar,  Iitus  aut  catapfafmata  e 
vulgatiffimis^adrefiduimiafmatis  eliciurn communiter  deftinatis,  } 
nunquam  non  habebit,  citra  ultem  O/corum  vel  Emplaflrorum  antife~ 
brilium  afiervationem  a£tualem«  Quoad  Bufoninum^  Therfites  fue- 
rit  aut  profundus  amator ,  qui  nonnuilorum  commendatione  Cofme- 
Cicum  fibihinc  aut  e  fimilibus  fordidis  quxfiverir,    (De  Zenextoe 
Eubeta^  aded  hodie  ,  plerunque  tamen  per  craditiones  tantum  com- 
mendato,  nilhabemus;  &c  avertat  arnpliusanobis  Deus  iftiusexpe- 
rientiamr    In  cxtreme  malignis  ac  peftilentialibus  febribus ,  &c, 
Deo  vocationiquenoftrasconfifi,  citra  ejufcemodr  periaptasequefe- 
curi  fuimus,^)    Nec  demum  quod  Vtperinum  oleum  feorfim  attinec, 
cij  quamvisalicubi  admodum  commendato,  nimium  in  rcliquis  ve- 
nenis  venemtisque  morbis  confidat  quispiam:  uti  nec  Caravitino? 
lcorpionum Magno  ( incondito ,  )  aliisveetiam  Hyperico  Terebinthi- 
naque  (inconfideratius)  invifcatis,  aut  nuper  (accuratiore  quidem 
compofitione )  diverfimode  eum  in  finem  fubfiitutis*  Prxcordrorumi 
hinc  inun&iones  fupervacux  >  fepe  noxiz ,  dorfi  per  fpinam  confri- 
ftiones noftratibus inufitatiores  funt ;  &  fi  quis  balnearium  hoc  remc- 
dium  ad  refolutiones  vel  expulfiones  expeterer  ,  cum  &  fine  Nitro 
©Ieove  rutaceo ,  per  fimpliciflimum  Scorpionum ,  quandocunque 
Iuber,  habetur*    Coranam  vtperinam  >  famofiflimam  illam  cranii  ex- 
crefcentiam ,  (  extus  monticulis ,  intus  venarum  fubjacentium  caver- 
nofis  veftigiis,  a^que  ac  Bufonius  verus,  confpicuam)  plusuna  vice 
vidimus ,  credebanrque  pofleffbres  >•  uti  Unicornu  animalis  apice 
Aquae  alicubiimmersa,  ita  quoque  injccio  hocexcuberanceCranio 

(bullas 


I56  Pharm/Dijertath  h 

(bullas  tum  ob  exiccacionem  prarviam  aeremque  intromiflurn 
emittente,  )  Poculi  hauftum  reddi  Alexipharmacum.  In  Diariis* 
Eryfipelate ,  &c. fponce  fubfequebacur  fudor  >  alias  fe  eo  componen- 
tibus  non  irem  :  ceu  utrumque  quoque  e  Eufomi  tum  immerfione 
tiimrafurse  tantilioaccidit:  &  veiipfararicas  caiiaab  ulteriori  expe- 
rimencointermanifeihmhyperbclem,  exciudit;ucinaufeabunda& 
acceiToriis(potius,quam  Sanguini  vei  ftomaehaii  Sali)  effaftum  qua- 
Jemcunque  debens  compoficio,  Alcxipharmacam  deCiconia^  paricer 
hucnon  pertinet,  quafipinguiapriusfeorfirn,  autpradentiora  vcmi- 
coria ,  &  hinc  Antidocalia  dari  nequeant  j  aut  Ciconia:  caro ,  fanguis 
&ventriculusficcatus,  obeicamaccidentariam,  majorijure  huccra- 
hi  mereatur^quamaliiferpencumhoftes  &manduconcs:  incerquos 
&cochleas  (deliciasillas)  exincerfe&is  commeflancesplus  vicetim- 
plici  vidimus  :  de  Cervis  aucem  adhuc  dum  dubicarnus;  novisfimo 
rorce  Lapide,  (anguem  deglucicum  reference,  )  parilinacuralufuin 
vencriculo  concreco  ,  quo  non  folum  divetfis  in  regiombus  incer 
margas  &c«  fed  in  nobis  quoque  hujusmodi  concremencorum  acci- 
dencarias  configuracioncs  inveniuncur,CV^#/W  feniork  deplumat&Jpiri. 
ttis  etiamreciificatm  }Jtccatmyue  cruor ,  cervina  nobis  hactenus  profe- 
ftononsequavir, 

Exhomine ,  ne  Cannibaics  ullibi  defint  ,  mulca  fimiliter  huc 
tra&afunc:  afleverare  tamendenuopoflumus,  quod  poft  varia  ta:- 
diose  in  Sanguine  recenti  & ficcato  ,  in  Ofjibm^  (fi&a  tanciim  appro- 
priacione  Archriticorum  purgantibus  adje&is,  )  hnoin  fordidioribtu 
quocfue  tencata,  fabricaca  quincciam  Mumik  tum  vulgatioriy  tum  Jpe- 
cialiori  illa  ( per  maceracionem  in  Salis  fpiricu  ac  fruftulorum  confper- 
flonem  cum  Aloe,  Myrrha^,  &c. )  nihilofingularius  aut  prasfentius 
inde  habuerimus  ,  quod  fimiliter  vel  Cervina  Hircinaque 
non  fuppedicent  ;  five  Aqua  fimpltcis  e  Cruore  abftraclar  Q  debi- 
liorisque  ,  )  five  Jpiritus  ,  Salis  volatilis  ,  *J>tL>  Balfamivt 
nomine  veniant.  Mumiam  exoticam  (  ten^riores  revera  of- 
fendencem  ,  )  alii  jampridem  exefle  juflerunt( :  &  tot> .  hahemus 
balfamica  vulneraria  ,  tot  Eflentias  refolventtes  ,  prarfervantes, 
&c,  ut  Tinttur*  tfiim%  (fane  ni  Alcali  fub  fextuplum  praeterpro- 

W  Pc^r 


Ve  t>iaphoretic\s  animalilus.  r  j  f 

ptcr  mterextrahendum  adjiciatur,  fat  parqa,  nec  fimplices  Myrrhsc 
AIoesqueEflentias  admodumexcedentc,  (uti  quoque  Oleoqucrundam 
coclo  externo ,  quamvis  in  fe  haud  inefficaci ,  commode  carerepofli- 
mus,  seque  ac  Pulvere  vulgari  contra  cafum  ac  fpecttbus  Diamumi£% 
dum  velfoli  cancrorum  oculi  cum &fine  Antimoniatis,  fenguishirci 
aliaque  domeftica,  velextempore(citra  a&ualem  etiam  recentiorum 
formularum contratafumz flervationem  ,  )  commifcibiliaabunde  faris- 
Yaciunr,  Solus  urinafpirttus  five  falis  volatilisliquor,  ucaflervetur 
fcic,  praraliismeretur:  neque  hunc  tamen  per  olidas  fermenta-tiones  % 
tadtojas  ejr protracltjjimas ,  (donec  magmatis  copiam  nancifcaris ,)  ex- 
lalattones  ali^sveainbagcs  conquiremus;  cum  longe  compendioiius 
in  medicos  ufu<  (  etfi  Fuligineum  quid  accedat , }  xquivalens  &  fufru 
cientiffimus  habeatur  (altem  eSale  Armoniaco  \  five  cumfaje  Tartar/  (  ex- 
temporaneofcil.  nitrofoquc)  aqua  fimplici  vel  fpiritu  Vini  dilutoin» 
ftituatur  deftillatio  ,  five  cum  Calce  viva  folutione  Ammoniaci  de- 
center  hume<Sata,fortaflis  pariter  volatilitatis  fuar  partem  fuperad- 
dente»  lnterea  nihilominus  fic  longe  faturatior  prasfentiorque  li- 
quor  proveniet ,  quam  fimplicis  Jpiritus  vinia  Sale  Ammoniaco  abjlra* 
tiione^  nonnulliscommendata;  oppidoque  erit  purior  prar  vulgatio- 
ribuslibcllorum  modis,acidas  Arnmniaci  particulas  fimul  exparte 
propellentibus,  aut  (minutaipfius  fpirituscopia,)FJorumpotiu.shauc 
parumfuppeditantibus:  qup  Zimkum  quoque  ejr  Calaminaris  Lapu  per» 
tinet.  Nec  ejusmodi  DeJltllattonis  repduum  plane  rejiculum  eih  fi- 
quidem  cumcalce  viva  inftituta,  incapite  mortuo  tdinqu\tFixa/um 
illud  operoseque  qusfttum  fal  ^immoniacum  ,  etiam  ad  internos  ufus 
hincelutriandum  ,  icutn  Ltquorem quorundam  Nefhriticum,  (  juita- 
men  in  eftc&u  faltem  mediocris  deprehenditur  ,  de  castcro  vero 
nil  eft  aliud  ,  quam  calcis  in  fpiritu  Salis  folutio  ,  )  redigendum, 
Sin  autem  deftillationi  Sal  Tartari  fuerit  adhibicum  ,  capur  mor- 
tuum  (  faififfimum,  )per  fe  qutdem,  (  ceualibi  quoque  brevirerno- 
tavimus  ,  )  elutriando  &  coagulando  Jal  dat  quaft  cu/tnarium  >  fed 
gcerrtmum  ;  &  hoc  retortx  inditum  ,  non  fpiriturq  acidum  ,  (uti 
cxpcclabamus  ,  fed  poft  Vrinofi{  inibi  occulcati ,  }  pauxtllum  ,  act~ 
,iun\  (  at  ip  ufus  fuos  haucinucile  ;  (ubltmaium:  &  li  dcnud  hic  re- 

S  ftitans 


lj$  Vharm  Dtjfertatio  t 

ftitans  Caput  morcuum(faporis  non  aicalini ,  verumfimiliteracidi, 
tjuafi  Nitrofi ,  /piricu  Vini,  re&ificato  extrahatur ,  &c  liquori  huis 
falfiifimoinftilleturfpiritus  Vitrioli,  prxcipitatur Coagulumacidulum , 
gratum & inftar  Magifterii cujusdam  plumofi fplendens >  bonum ape- 
tknSy&Solencnnuf/ornm  Hypocbondriaco ,  ( e  florum  Salis  Armoniaci , 
cum  SalcTarcari  fublimacorum  capite  mortuo  extracto  ,  )  neuti- 
quam  inferrus.  Sin  demum  fupradiftum  (piritus  Armoniaci  (  cum 
SaleTartariparati )  refiduum/pirituVitrioli  perfundatur,  &totum 
perretortam  deffrlletur  in  arena  ,  fpiritut  cuivis  Armoniacali  Acido 
comparnec  inelegansexit:  quse  non  quidemad  fcle&um  noftrum, 
fed  tantum  parerg*>s  ,  tanquam  uniuslaborisfuperpondia:  &fapori$ 
toties in  eodem  fubje£k>  mutati  documenta ,  adduximus.  Ncc  iimi- 
literprseterire  hic  poflumus,  quod  hodiequea  compluribus  iubcilis- 
fimus  ille ,  (&  merito  proin  Armoniaci  Urinofoadjicicndus }  fpiricus, 
quiinquorumlibetFJorum  Armoniacaliumurinoforumfublimationc 
primo  prodit,  inconfiderate  profe&d  (isnpa&o  i  Iibellis  Phlegmatis 
fatidinornine ,)abjiciatur.  Qui  hunc  Vrina veifalis  Armoniaci  fpiri- 
tumCervtno  e  corntt  vet cerdeparatoy  per  rcpetitam  abftra&ionemfo- 
ciare  ,  &c  pro  fecretiori  Salis  fpiritu  volattli  habere  volucrir ,  eanderai 
(graveolentiorem  hinc)Mixturam  eriam  cxremporanea  confufio- 
ne  nancifcetur,  Qtrivero  ob  falis  Tartari  acceffurn,  pro  Tartareo 
«ftimat,  tantiHumquodmncforfitan  fevaripoterit ,  nimium  exten- 
dere  videtur.  Qin  denique  Salis  fpiricu  de  novo  figit ,  fubtiltus  tan- 
tum,ncc  proin  inefticax,  intentioni  ramen  noftrx  nunc  haud  aded 
necefTarium  v^irmoniacum  reproducit ceu  pariter  e  debica  fpintus 
illius  urinofi  &  Vitrioli  acidf  mixtura ,  (  faspe  rn  prarcipitacionibus 
nonnullis  accidencaria , )  poft  deftiljarionem  pro venit  fpiritus ,  decan- 
tatifpmo  tlio  Antepileptico  e  Vitriolo ejr  'urimprolecto y  nec  (dum  recentior 
fuerityin  certis  circumftantiis  contemnendo ,  quoad  qualitates  Sc 
cffeftum  par  •>  neurer  tamen  adhuc  dum  abfolutus  mali  iftiusdomi- 
tor  deprehenfus  eft.  Qux  tantiim  obirer  hic  attingimus  :  ot  & 
quod  lubulitfftuterini  (per fpiritus  Armoniacifimplicis  evaporationes 
&c. )  revera  bene  faciantj  fed  hucusque  vix  tres  invenimus  ,  quac 
ad  ejufcemodi  Nafcalia  rite  depuduerim  ;  quodporrd  in  Auriurn 

affe&ibus 


De  Diaphoretich  animahbus.  \^ 
afFc&ibus  Iocq  lnftillationisfnonnullisconfueca;,)  Iongc  prarfencior 
commodiorquc  nobis  fe  ftiterit  Vapor  ,  qui  fpiritu  iflo  ejroleo  Tartari, 
f  pr#fertim  cum  Aqua  quadam  cephalicaodoriferaparato,  )  fubitd 
perguttas  aliquot  confufis,  in  exiguo  angufti  colli  vitro  exurgit,  & 
meacu  auditorio  cxcipitur:  quoddenique  Hypochondriacis  prarfer- 
timplcthoricis ,  prsefuppofito  Acido  pr*rcrnaturali  oppoficus,  raro 
cxpeftationem  facuret, 

Ebur  quamvis  huc  communitcr  refcratur,parvi  tamen  hic  mo- 
mcnti  veleffettuseft:  ceuquoque Magtjlerium quodvk ,  etiamabjfra- 
clitium>  aut  cum  Vttrioli  fpiritu  e  fpiritu  T^Jtripracipitatum :  Nec  fm- 
gulare  quid  Tbilofopbice  quoque  nuper  nonnullibi  catcinari  cceptum ,  in 
Heparicis  iKerinisquc  pr^ftat ,  quod  Corallinis  ,  Martiatibus  tec4 
nontranfigacur,  Sic  fi  Gelacinisinteftinainvifcarcreferret,  Ebora- 
*M{dum  dens  philofophice  calcinatur,  accidentaria  ,  )  profedtd 
prsdentiorem  haberemus  Cervinam :  fftumalizoffa  teftarque  non  fo- 
Jjjm  sequant,  fed  magis  fuperant;  ut  totumproinde,  cum  TefludinU 
cujuskbet  Scuto>acHircino(in  fufftimigiisfaneCervinis  prefentioribus ,) 
fevinoque  (donec  ejus  in  Goa  fc,  germinantisradicul#afFerantur,) 
**/7;/*Tornatorum  manufafturis  relinquamus, 

Hic  verp  potiiis  inferemus  Concharum  oblongarum  (parvarum 
majorumve,  )/altem  Aqua  fimplici  (citra  Aceti  accejfum ,  aut  nigredinis 
rafuram^e/otarum  fulverem ;  Calcinatis  olim  (  nec  tamen  penitus  hinc 
invalidis ,  )  prarfentiorem ,  in  Fcbribus  prsefertim  Tcrtianis ,  in  ebul- 
Jitiohibusacpr#focationibus  praccordialibus  ,in  morbis  fluidis  aliis- 
que ftomachiintcftinorumque exotericis aconbus &c.  { folitarie ,  vel 
inter  Coraljinorum ,  Cancrinorum  ,  Martis  aut  Cinnabaris  nat# 
icceflum  ,  )  plus  nobis  tora  die  prasftantcm  ,  quam  alibi  precio- 
fifTima  quaevis,  Cuiltbet  Matri  perlarum  aut  Oflrearum  ( tadiose  qu9~ 
que  nonnullk  loco  Magijlerii  fubtiliter  erafarum)tejlis ,  alias  par  eft  :  Sc 
Blatta  Bifantin*,  Entalt ,  Dentali ,  Eavaginis  ,  ipfius  quoque  Vmbilici 
(cuialiquando  cochlearumnpjlrarum ,inpr2edi&os  ufusfatvali- 
darum  Domunculas  per  fignaturam  a:que  feliciter  fubftituimus) 
Viccs  fufficienter  fupplet.  Magifierium  autem  feu  vulgare  feu  plu- 
miojum  ,  (e  conchis  cochlearumque  teftis  a:que  ace  Matreperla- 

S    2  rura 


Tharm.  DiJJertatid  h 
nuri  fplendidiftlmum ,  &  cuivis  Perlaco  fimile,)  fupra  celatum  effe- 
<5tum  ne  quidemaccingic,  nec  in  aiiis  deftinacionibus  fingularequid 
praeftat. 

Ponamus  proin  amplw$Lucii{recentis)nonquidemfbla*  cum  ojfi 
truciformt  Mandtbulas ,  fed reltqua  quoquc  capitis  omnia ,  non  cartilagi- 
nea,  offa^  intermixtis  (  ubi  dantui)  Truttarum  (vulgo  ditfis}  Linguis 
altisque  congenerum  pradatorum  dentatis  ofjicults ,  pro  fimplici  faltem 
Pulvere ;  cujus  vis ad  materiae aeid^e  vel acris  in  primis  viis ,  circa  ipfam 
pleuram  &c.  prasfuppofita?  inverfionem,  nocoria,  Magijlerio propri$ 
fivepr#cipitatofvi(:\egznuou  Diaphoreticoque)  ibjiractttio  nitrofi 
Jonge  hunc  in  fincm  prasfentior  eft  >  &:  magis  adhuc  Suis ,  Leporisque 
tfalis,  Cervi  Bovisque  (ad  venerea  quoque,  fed  utplurimum  minori 
fucceflu  tra£frs )  Priapis  commodior;  Pene ,  quemipfe  Leviathannuper 
tper  nonnullorum  curiofitacem )  :um  fartoria  muciUginofiJJimaquc  coJIa 
huc  cum  qualicunque  effe£tu  contribuic,  refpe&ive  parabilior:  ceu 
cadem  decaufaxgcrrime(nifru/irau/!ulentur  , )  pulverabihbus  Verrts 
dut  Jpriyiteiv.  pufionum  Lupinisrartoribusque  Cafiorisdentibus  (  quibus- 
dam  pariter  in  Magijierium  redactis ,)  mericd  praefercur:  five  per  fe  (fi> 
cundum  fupradi&as  inPleuricidecauciones,)  five  pocius  congeneri- 
bus  nonnullis ,  etiam  opiatis  fociatus  decur.  Pavonum  fpecuUejr cala- 
worum  fcriptoriorum  interiora  (  Animar  nomine  vulgo  venientia)  mu- 
lierculishic  relinquamus. 

Accedatpocius  (ne  planeincruencus  fic  nofter  dele&us)  Hirci- 
&us  fanguts  :  non  quidem  Lanionum  tlie ,  defofa(  pro  mbre)  fcrofitace 
oppido  debilior  ac  friabilis ,  nec  famofus  falcem  pauloqueolcnuor, 
fedparcior,  epracifo  miferipatnmomofltllans^  fed  e  collo  ranrum  qui- 
dem  inter  jugulandum  collc&us ,  ac  cum falfo  vijcidoquetllofero ,  debtte 
sttra  combujiionem  in  Balneo  vaporofo ftccatm  ;  seque  ficcfticax,fplen- 
dens  renirensque  ,  ac  fi  Tefticularis  fueric:  fufficietque  fimilicerno- 
ftrosinufusfimplicicerfoIum(dum  de Defiiiiatis  fupra  diximus  j  Pul- 
vert/atus.Quiex  Anate^Anjere ^hr.quibusdam ,  (olim  eciamin  Ancido- 
t05 )  proponitur,  ranquam  infidus ,  Culmis,OVtf#/*,credulis  curiofisvc 
■cedar.  Coiumbinus  (utcruores rcliquoshic  appcndamus,  )  profecto 
iugiliasos  oculos  alias  \\\\  aucperparumjuvarj  Afmimu  non  i  Uciniis 

taa- 


De  DiaphereticU  mineraUbu4.  I4X 
rantum>  fed  ad  drachmam  quoque  datus,  vix  unum  akerumveper 
Philtrafortedementatumlevaflevifuseft,  alios  vixnotabiliter.  Suil- 
lus,  Agninu* ,  Bovinus,  &c.  inter  totftiptica,  Hyfterica  &:  (inaquis 
deftillatis  )  refedtiva,  Lanionibus  relinquatur  :  ipfe  Leporintu  (cum 
inhntihluocerebrofcbrlentiquccorde,)  extus  in  eryfipelatcHircino, 
Cervino,  &c.  nihiJoeftfupcrior,&ejusmodilime4minamenftruata 
alias  naufeabundafunc,  inter  cot  paffimcommodioraeuporifta:  in- 
tus  verd  in  Dyfcnteria  nuper  noftra  nil  folide  contulit ,  multumquc 
fuit ,  fi  m  uno  alrerove  per  horas  aliquot  (non  iine  fubfequis  angu- 
ftiis)  feceflusincerdum  fufpenderet:  Imaginem  impreffi  cimorisipfe, 
q^iinTaurinoiracundixfigillumatculic,  alibifaise  rifir. 

^Diaphoretica  &  Alexipharmaca  Aiineralia. 

COnvcrcamur  proinde  ad  MtnerAltum  clajfem ,  prse  reliquis  hle 
pariter  exuberantiffimam  ,  five  Simpltcta ,  five  CempefitA  (Anti- 
quiorAautrecentiora, )  diverfasquehorum  omnium  Variationes ,  (uc- . 
plurimum  eodem  recidences,  auc  fupervacuifalcem  aliquid  procef- 
fui  appcndentes  ,  vel  cacitc  e  v&tuftiffimorum  libellorum  orco  rc- 
produdaSj^intuemur.  At  qui  compendiariae  Praxi  nobiscum  adfue- 
vit ,  miffis  hujus  gencris  coincidentibus ,  aut  prseter  rem  carioribus, 
tsediofionbus&c.  hautdifficulccr  paucis  aliquotfequentibus,  aut  (in 
liberoconvenientiorum  feleftu, )  confimilibusacquiefcet. 

Si  cnim  primo  quispiam  e  Terrarum  ,  Margarum  confinium- 
qut  (huc  usque  dum  tracrorum)  genenbus,  unicam  falcem,  non 
quidempraecise  tantum  StLfitcam  Strigon/enfem,  (quamvis  prse  reli- 
quis  ha&enus  merito  ufiratiorem,)  fed  &  aliam  quandam,  (ceu  variae 
nunc  in  Germania  obfervacx  funt,)  fele&iorem  ,  pinguerp  ,  impri- 
m»s  Rubram ,  &  non  tam  annulo  quam  continuata  experientia  fuffi- 
cienter  fignatam  ,  nec  dcprasdacoria  lotione  exhauftam  habueritv 
caufam  non  videmus  ,  cur  alias  infuper  e  Turcta ,  vel ( ficredimus") 
e  Lemno placentulas, ( faepe  fufpcehs, )  aut  Bolum ,  vel  e  media n«flnun- 
quam  Germania  ,  Armenum,  (dumalias  tot  epiceraftica  atque  fi- 
ftentia  Gummea ,  Opiata,  Martialia,  Corallina ,  &cc.  prx  manibus 
funt,)  vel  denique  e  Maltha  minores  (cum  S.  Pauli,)  aut  majores  [cura 

S  3  £re- 


1 4t  fharm.  Differtatio  h 

Eremitxfigno]  paflillos  S.  Pault  Baculos  ,  &  Vipera-vel  vcrmi-formet 
Maffas  [raritatibusaptiores,]  SamiamacreltquasTcrrarumcinereoalboy 
faventeve  colorc  variantium  exoticas fpccies  exigere  neeeflum  habeatj 
aut  cur  noftrates  quoquc  refiduse  ex  ordine  Marga  ,  fepe  nimiura 
quantumliroofe  ,  &  ( quod  necin  Terrafigillata  nunc  infrequens,) 
jmpuriores,  vel  nedum  fatis  eomprpbatx  feorfim  exiftere  debeant. 
Galacjites  (jrLacLuna  potiuscurioforumhfcmufeisquadrant;  quod- 
qu$  alibi  pro  nominis  rarione  praeftant ,  in  Cryftallo  fimilibusquc 
pariter  invenitur.  $ic  eft  quidem  aliquid  Terra  Catechu ;  nec  Efjen- 
tiaejH*  (cumardenti  aciduloveMenftruo  extrafta,)  inter  fiftcntia 
rejiculaeft :  pum  tamcn  haftenus  cotei  fere  conformibtis  Martiali- 
bus  vitriplaceisque ,  tot  Corallinis ,  Succineis,  Opiatis,  &c.  idem 
jeque  feliciter  ^iut  certius  obtinugrimus ,  jnter  Alexipharmaca  verp 
nil  quear ,  eccur  eo  precio  maflam  Metallici  gej-minis  vel  atramento-  i 
fx  analogise,  Regionis  naturam  asftimantibus  ?  procul  dubio  haut 
adeo  expertem  £  Japonia  usque  redimamus }  Magiflertum  Terra figtl^ 
iatA  (per  pr#cipirationem,  j  m.anifefte  defes  eft  \  quemadmodum 
&famofus  UlefpiritHs ,  aliammargillacearujp  vpl  bolariqm  terrarum 
extorto  Liquore  vix  notabiliter  pracftantipr  >  fane  non  is ,  cui  foli  jr* 
veremalignis,  etiam  fub  larga,  (quam  cxigit)  dofi  tcmerc  confidas, 
ItaTtntfuraTerrtJigilfau  £  cum  Salis  fpiritu  folutae ,  &pofthiquscva- 
porationem  yel  abftraftionem,  fpiritu  Vini  extrada,  )  tum  originis 
tumcoloris  caufafpeciofa  quidem  p  at  profimplici  adftn&orio  Mar- 
tialibus ,  arqiie  ac  ingratus  ifiius  Liquor ,  (  cum  Terra  aliquotics  fpiri*.  '  I 
tuVicrioli  imbibitur,  &  hincdenuo  quafi  deliquandoiolvitur,)  re- 
verapofterior ,  inMalignisautem  alias  (cum  fui  fimilibus  ftringcn- 
tibus  acidis )  inconycnienriqr  eft  j  ac  lopge  tunc  fecurius  res  Alexi- 
pharmacis  Opiato  fociatis,  ac  Prasparatis  Prascipitanribus  tranfigi- 
tur.  Si  quid  hic fuperaddendtjm  ,  pptius  ( vulgarc  nunc  paflim )  Vni- 
cornufojftle vidcvciuv  $  non  quidemquoadmaflamillam  folummodo, 
quac  Clfhtu  refert ,  fed  etiam  quoad  refiduas  partes ,  dentcs fciltcct  per- 
quam  elegantes ,  Mandihula*\  Ttbias  &c.  experientia  nobis  asque ,  (  fi 
compada  nec  per  fubterraneorum  alienorum  accefium  erofa  veJ  cor- 
tuprafuerint,)  cfficacia,  Paratum  hinc  Puivcrcm  Folycbrcfium  fupra 

po- 


Z>/  Diaphoreticis  mineralibtts, 
pofuimus,  cnm  diverforum  additamentorum  variatione;  interquas 
cum  vegetabiliafolidiora&:  vegetiora  (fi  quidemomnindprogrcga- 
riis  placeat,)  per  extemporaneam  mixturam  haut  difficulter  cflfe 
queanr,  non  viJemus  ,  cur  tum  fuperiiis  rclatos  Pulvercs  ac  Speeies, 
tittn  Terram ftgtlLtam ,  Bolum  Armenum  aut  Cornu  Cervi ,  feorftmper  in- 
fufa  vtl  decocla  alexipharmaca  infuccata ,  fyllogi  huic  affociare  debea- 
inus:  ceu  quoadrefidua,  Ochra  Alurariis,  Creta  intet  tot  prsecipitan- 
tia  ftomachica  ,  domefticis  ufibus,  SmecJts  infpecie  Fullonibus,  7/7- 
politana  politoribus  apcior  eft  ;  noftrati  forte  Bolo ,  ceu  alii  Rubricam 
volunt,  ob  Martialeconforcium  tonforum  cataplaimacibus  relida, 

E  laclo  rubro  mtzhitm  quidem  per  Aquam  rcgiam  pulvis  me- 
diocriterDiaphoreticus;  fed  iftum  inter  toc  arquivalcntia,  (etfi  vcl 
naturas  Solaris  fucrit, )  curiofioribus  merito  relinquimus.  Uci  coli- 
corumaqualiculis  0/>A//£#fuumimbricatum;  intusanobis,  cumvix 
ultra  fuigenerisabforbentia  quid  poflc  videacur  ,  nondnm  fatis  ten- 
racum ,  ucuc  cxcus  a  circumforaneis  ad  mendacium  usque  deprardi* 
cetur,  IptxCemmdOrientales,  dc  (ncfcio  cur  adeo  negle&im  habi- 
tx)  Otctdentales  huc  vel  alios  in  ufus  tra&ae ,  (ut  cemjun&im  omnes 
cxpediamus , )  profefto  aurifabrorum  officinis  aptiores  exiftunt :  non 
quod  Uvigatts  five  praparatis ,  in  fufficiente  quantitate  datis  vires  ali- 
quas,  (et(i ftomacho  perinde  ac  Porphyrio  renicerentur, )  prxter  rem 
denegemus;  (cd  (utiquoqueingeneralibusrnonuimus,)  quiapari- 
lisinverfio,  prsecipitatio,  refolutio,  adftri&io,  &fiquisinfuperalius 
cft  earum  opcrandi  modus ,  c  longe  para-bilioribus  Pneparatis,  auc 
fiq-iidem  illarum  tindura:  feu  coloraciones  (  Mechanic*  fere  cefti- 
mofiio)  fint  quafimecallicse,  i fymbolizannbus  Mineralibus  abun- 
danruis,  minoresintercxpenfashabecur*  Quodautemferigranulari 
tanciim  pondere  in  complurium  dofes  aiTumantur  ,  &  utplnrimum 
minus  durabilibus  Iongeque  folubilioribus ,  (adeoque  earum  parti- 
culasintus  quafi  invifcantibus  )  Vcgctabilibusobruantur,  in  Alexi- 
pharmacis  ac  Cordialibus  illis  fpeciebtts  de  Cemmis  calidis  ac  frigtdts? 
Elecluarii  contra  peftem,  Liberantis  ,  Confcclicnis*cordialis ,  deHyacin-* 
thofamoforibus,  Cordialibtts  tcmperatis  &c*  offictnalibus ,  ut  &  inPulvc- 
ribus  Pannonicis  ae  conftmiiibus  variationibw  ncmo  non  videt ;  &  proirt 


144  Thirm.  Tsiffertatio  i 

cffe&ummaximam  partemaliis  potiusingredientibusadfcriberepof- 
fet.  Calcinationes  cum  Sulphure  vel  Nitro  y  Solutiones  ( j  am  fa  turatas  vel 
inverfas,)  &  Magifferia  vulgaria  alii  jamptidem  elevarunt ;  nec  in 
fecretioribm  efficaciarn  cunofitate  majorem  ha&enus  inveniraus* 
Infpecie  fnt  Hyacinthus  &  Sapphirus  peftiferorum  tumorumfalutares 
interdum  £dum  Succinum  alibi  aequipollet,^  circelli,intus  tamen  tum 
fer  fe  ,  tum  in  Solutionibus  deliquatis  aut  Effentiaformibus  liquoribus  9 
Jonge  parabiliora  certioraque  Animalia  vel  foflilia  Diaphoretic* 
temperatanonfuperanr.  Topazius  Amethyftus  &  (omnium  fere  cen- 
trum)  Rubinus ,  alias  per  fe  hodie  inufitatiores  funt ,  eaque  de  caufa 
Vulcani  quoque  minores  ha£lenus  tentationcs  (  praeter  labores forti 
cum  fpiritu  Aeruginis ,  cJy.)  fubierunt.  Grapatns  ( cujas  cujasj  Car- 
veolus  (aliquanti  quidem  in  ha^morrhagiis  aliisque fluoribus  effe&us,) 
&famofior  adhuc  Smaragdus,  cumaccidentariafua  (per  urinofum, 
multa  fimiliter  fic  exaltans  Menftruum,)  Tinclura  atque  Sale  quod 
pneftant  ,  liberaliter  (anc  vel  in  folis  Corallinis  ac  Marriali- 
bus  invenimus  :  nam  pro  Diaphorifi  quantum  in  rci  veritate 
▼alent  ? 

Ponamus  itaque  in  prxfentiorum  parabiliorumquc  fylloge  ex 
.(antehac  adferto)  Stimmi  ,  primo  Antimonium  tllud  Diaphoreti- 
eum,  alias  vulgatiifimum  >  fimpiiciflime  tantum  cum  Nitri  (etiam 
absqueTartaro  )  illudfatfubigentis  triplo ,  fedunica  faitem  acfmul* 
tanea  (eaque  undiquaque  validiori,)  non  trina  (insequaliori,  ae 
candem  in  candenti  quoque  crucibulo  languidiori )  detonatione  ci- 
curatum  \  citra  alias  ambages  ,<  diutius  poft  deflagrationem./>r<?;>vf- 
§tas  calcinationes ,  aut  cum  fpiritu  ViniCirculatioxes  Scc*  apert^quc  - 
Vafe  >  m  potius  pro  Cltffi Florumque  confervatione  retortam  tubula- 
tam,  aut  pcrfun&orie  folum  inferius  perforatam  provenienti  hinc 
cmolumento  impendere  lubcar.  Atquc  cx  ejuscemodi  Mafia  ,  poft 
cdulcorationem,  (nl  particulam  pro  purgantium  ftimulo  ,  aut  ulte- 
riores  in  curiofiorum  quorundam  Extra&ionesfervarc  placcar,)  li- 
berali  aqux  quantftate  ,  (nc  craflior  lixiviofiorque  ejus  diffoiutio 
plufculumfufturerur)  inftitucam,  Pulvercm  nunquamnon  infbntem 
iutisfimu«nque,ctiam  j)oftquadrieanium  habuinaus ;  videnturque  qui 


De  Didphoreticis  mincrdltbus.  14^ 

cum  concitati  poftliminio  Vomitus  Anxietatisqueprxcordialispaf. 
fim  arcefllint ,  adeoquc  non  nifi  recenrisfimum ,  vel  denuo  candc- 
fa&um  voliyir ,  incer  elutriacionem  Flores  fuperftantcs  naufcarque au- 
torcs ;  una  eluifle,  aut  ternailla  deconarionis  repericione  particuias 
quasdam  minus  adhuc  attattas  reliquifie ,  vcl  etiam  inter  clurriationem 
Regult  (nonnunquam  fimul  provenientis,)  grana  fimul  piftillocon- 
trivilfc  ,  aut  potius  propter  hyperbolic&m  commendationem ,  Anri- 
moniur»  hoc  in  vehementioribus  Malignitatibtss ,  aliis  vcmicibus,auc 
iMuifez  fakem  (levioccafione  exafperandar)  complicacis  indiflvren- 
ccr  exhibuifle ;  ceu  fupra  monuimus.  De  cxcero  in  fua  compecen- 
tiquc  dcftinatione  fumciens  eft  ,  &  idem ,  quod  ( ob  Tartari  accef- 
fum )  Tartarifatum  ,  aut  cum  Nttro  Tartaroque  diverjimode  c&mentatum,, 
vel  cum fextupio  quoque  faiu  Petrst  fupervacue  ,  auc  magis  adhucpro- 
dige  cum  Corallis  Perlisque  cdlcimtum  ;  idem  quod  Cerujfa  Antiwonii, 
[e  Kegulo)  pollicetur ,  auc  fubcilioribus  (infpeciem  )  Flonbus  Anti* 
monti  fixts  ,  ac  fimilibus  (  poft  rcpecicam  in  fuo  Nicro  fixo  ,  vcl 
Tarcareo  Alcalico&ionem,)  Prxcipiratisadfcribitur,  prxftac.Prx- 
terca  Floribuv  vulgaribus  ,  UMercurio  vita  Crocove  Metallorum  ,  va- 
lidioris  ignis  concinuacione,  vel  fluenceNicroaliquanto  magis  fixa- 
tts ,  ttem  Nive  quorundam  (  poft  fpiricus  Vicrioli  abftra&ioncm  a  Re- 
gulo  vel  Floribus)  didvhoretica ,  Floribus  purpuretsi  fabulo  fublima- 
tis,  Pracipttato[poJ}*bftra£tas  Aqttas  regias]  reverberato ,  quin  cciam 
fttpfb  crudo  ,  cum  Cornu  Cervi  calcinato  parcim  cerrius ,  parcim  fecu- 
riuscommodiusque  eft  :  imo  a  Bezoarcicominerali  hauc  adeo  qui- 
dcmeffc&udiftat,  ut  in  dcfe&u  concra&ioriquc  apparatuifti  fecurc 
runc  acquiefci  poffir. 

Ponamus  tamen  nihilominus  paulo  difFufiorum  Myrothecio- 
rum  ,  &vel  fubtilioris  nitrofitacis  accedencis  gracia  ,  Bezoarticum 
illud,  faltemfimflex:  five  jzm  communis e  Butyro  mod<<s  phcezt,  fivc 
commodior  ille ,  quo  (ptritum  Vttrioli  Philojophicum Jptritumque  Nitrt 
(qui  alias  vulgari  praparationc  in  Aquam  Rcgiam  ,  fpiritui  Nitrt 
compofitoaffinemabit,)  compendiosefervamus:  dumfciliceti^r- 
iurioVitd  communi  (e  Butyro  prius  vulgato  morefcqueftrato,)  fex- 
tuplum  boni  fpiritus  Nitri  pcr  arenam  ad  ficcitatem  perfe&am  abftra- 

T  himus> 


I4<5  Pharm.  Dijprtatio  L 

himus  pulvere  refiduo  citra  confueta  illic  cohobia  ulterioresve 
jgnitiones,  accitra  nimiasgrati&:  innocentis  acoriselutriationesfac 
valido  atque  fecuro»  Cum  aliquando  levcm  quendam  Nitri  fpiri* 
rum  fic  adhibuiiTemus ,  Diaphorcticus  quidem  erat ,  at  poft  finicum 
fudorem  plerumque  Vomitns  quidam  ,  fed  citra  notabilem  commo- 
tionem,  fequebiitur  >  effe&u  in  quamplurimis ,  ubi  circa  prarcor- 
dia  velventriculiorificia  exocerici  quidpiamexiciimmerebatur,  per- 
commodo.  Qui  aucem  hoc  nolic ,  leviori  fuo  fpiricui,  2(itri  crudi 
ad  Mercurium  Vtt&ana  addere,  &  hincintenfiori  igneperfe&am  ab- 
ftra&ionem inftituere  poterit.  De  cxtero compendiofius  adhuc cum 
Croco  Metallerurn  fimiliter  procedit ,  fi  paricer  boni  fpiricus  Nicri 
fexcuplum  ad  ficcitatem  inde  abftrahatur.  Pulvis  hinc  elegans, 
priori  ponderouor  ,  (ecuriflimus&:  eximic  diaphoreticus  eft.  Ele- 
gantiorem  autem  adhuc  habebit ,  qui  Sulphur  Antimonii  auratum 
aliudve  quodvu  >  (uti  complurium  laborum  parergon  eft,)  fimili 
fextupli  abftra&ione  ,  (  nam  Detonatio  cum  Nitri  cruditriplo,  ni  in 
retorca  rubulata  inftituatur  ,  plurimum  difperdit,  )  in  albiflimum 
pulverem  fixaric.  Quisquis  ex  his  quacuor  placuerit ,  (  cum  coinci- 
dant,)  fudores  quidem ,  adfcrupulum  femis  hic  locorumperfc  vel 
cumCervinis  &c.  datus,  egregie  movebit ;  Bezoartici  camen  titu- 
lumin  permultis  malignioribus, petechiahbus,  Ungarias&c,  hauc 
femper  tuebitur  :  ceu  jam  monuimus  de  Volacihorum  hic  prece- 
dencia,  ad  intimioremMalignitatis,  ( cujuspotiusProdu&umquam 
Caufam  efte  credimus  Vermtculos  in  fanguine  ,  hodie  toties  allega- 
tos,)  dcpulfionem.  Nec  enim,  qui  pauio  accuratius  Selaris  quoquG 
opcrationem  obfervat ,  &  cum  fimplici  Bezoartico  (pofitisiisdem 
circumftantiis , )  conferc  ,  prarfentiorem  adeo  efFe&um  ex  Auri 
(plusminus,  pro  prarparantium  opinione ,  diflbluti)  imbelli  gra- 
nulo  ,  iftaque  hinc  colorarione  (eciam  per  Jgnttionem  nennullis  in~ 
tensa)  deprehendet ;  seque ac  fieodem  fine  Amirnonmm quoque Dia« 
pboreticum  Solare  diverfimode  ,  &  vel  e  Scoiiis  ( poft  Solis  depura- 
lionem  defuper  reftantibus  ,  ncc  femper  a  Veneris  contagio  immu- 
nibus,)  qtiasfitum  adhibuerit.  Lun ar e  quantum  di&o  fimpliciprafr. 
jftet,  alununcetiaraobfervarunt:  five fer vulgatiorem>  (tra&urem- 

poris 


De  Diaphoreticis  mineraltbtt*.  i^y 
poris  utplurimum  vcncreum  faporem  induentem,)  modum,  autpcr 
fubttltores  adhuc  folutienes  confe&um  fuerit.  Qui  omnino  cale  vulc, 
fele&ius  aliquod  Lunas  Magifterium  >  (fi  in  diffuliori  apparacu  pro- 
ftabit,  )  majoricompendio  &efficacia  fenfibilioriextemporc  Anti- 
moniatis  illisadmifccac :  aut  utriusque loco,  fingulis  Bezoarcici  vel 
etiam  Antimonii  diaphoretici  dofibus ,  dimidium  &  ultra  Cinnabaris 
nativxadjiciat ,  clegantiorcm  ipfisque  laboriofioribus  Eleclrh  majv- 
ribus ,  detonandis ,  aut  (quamvis hautxquabilicer) de/lttiandts  pvxfcn- 
tioremPuIverem  nancifcettir.  Atque  fimpliciori  hacmixtura  etiam 
Joviate  quod dam,  (  cum  Saturninum  exifterc  vixreferat,)  arque  effi- 
cacicer  confier.  Fenereumin  libelJis  quidem  ,  ac  in  experientia  (acis 
commodum  nondum  vidiraus,  inVenerem  hancalias  minus  proni. 
Mercuriale  per  adjedtum  Mercurium  vicse  vicnficatum ,  aperce  Anci- 

•  rooniale,  necfemper  hincadeo  fixacum  eft.  Elerro>  tanquam  inti- 
nuori  Antimonii (bcio ,  convenientius  hicquidpiam  complicari  vidc- 

;  tur;  Sique  e  Limaturae  Martiscandefaftar,  &  Antimonii  pulverifa- 
ti  ana,  per concinuas  (  Regulique concrctioncm  fic prxcaventes) agi- 

f  tationes ,  Scorias  falcem  quis conficiat ,  Maflamque  pulveratam  cura 
triplo  Nitri  in crucibulo  candenti  fucceftive  detonet ,  remedium  ha- 
bebit  fubfcrupuli  femis  autquindccim  granorum  pondere,  non  fo- 
\\imBezoarticum  Martiale  quodvis  [five  Butyrum  fuper  Lim\turam  aut 
Crocumdigefium,  five  operofiori,  minori  tamen  quarfici  Martis  par- 
ticipatione,  e  Regulo  Martialtcum  Sublimato  deftiliatumfuerit,  j  arquansf 
fedinCachexiis,I£tero,Scabie  &c.fuperans.  Notabilefimul/#rraw/*- 

I  tumy  quod  in  hac  deno^atione  ultra  primitivum  Martis  &  Antimo-  . 
nnpondus ,  ^lutriatapulVeri ,  (proculdubio  eNicroin  cerreftreita- 
temfixaco,)  accedir. 

Atque  his  quidcm  inter ftcca  facile  quis  acquiefceret :  addamu* 
tamcn  in  paulo  diffufiores  forfan  apparatus,  etiam  Sulphur  Antimo- 
niiy  ccu  parergx  ejus  vel  alias  fatis  parabileshujusmodi  particulae 
vocantur ,  licetin  rei  vcritatenepuriffimarquidem  aRegulinocon- 
fortio  immunes  fint ,  6c  totum  fere  Antimonium  per  alcalia  itaru- 
befieri  feu  fulphurari  queat.  Sit  autem  illud  in  internos  ufus  oppido 
non  crudttts  iflud,  quod  feruicmeticum ,  ( iaquc  ultcriores  fixationcs 

T  *  auc 


Pkarm.  Dijjertatio  7. 
aut  chirurgicas  deftinationes  aptius,)  primo  exHepacisvulgaris  vel 
Scoriarum  Reguli  &c.  folucionibus  per  Acida,  autfalcem  Urinam 
crudam  peffundacun  fed  Vltimum  folummodoac  purius,  poftcon-- 
tinuatam  demum  prxcipicacionem  fidens  :  (ubi  Liquor  hinccolkcim 
evanefcente  fic  faecore,  exhalatus,  fi  fpiritus  Vitrioli  receptus 
fuerit,  bonura  coagulum  aperitivum ,  Tartaro  Vitriolato conforme  t  Sin 
autern  Acetum  fimplex  5  maflam  in  Liquorem  Arcano  Tartari  (imi- 
Um  facilc  redigendam ,  relinquit. )  Vel  etiam ,  quod  e  vuigart  Tin- 
Hura  Antimomi ,  five  Hepatis  communis  aut  fcoriarum  Reguiinarum, 
Yel  potius  (  cum  inter  talium  detonationem  mukum  purioris  Sulphu- 
ris  difpereat, )  ex  Antimonii cum  fale  Tartari  vel  Nitro  fixo  liquatiEx- 
traciione,  (perfpiritiim  Vini re&ificatum inftituta,)  fubAcidorum 
inftillatione  faciledenud  fequeftratur  j  parabilius  fic  pra?  parciori 
£ncc  tamen regul  ino  confortio hinc  exem pto, )  quod in  boni  remedii 
perdicionem ,  e  Cmnabart  Antimoniali  poflliminio  repetiturs  fecurius 
prae  crudiori,  quod  (dum Lixivia faponaria&Tartareacrudum  An- 
timonium  pleiunqueparcius^adoriuntur,) cuvctiyCmsCalcis  vivxqua* 
irupio  eoquendo ,  copiose  col ligitur ,  at  cractu  temporis  iterurn  gri-< 
fcam  vefteminduir,  autquod  cxK^Aquaregia  veljpiritu  Nitro  compofi- 
to  nonnullis  circa  fruftula  ,  ulteriores  inoperationes  provenir,  De 
caucro,  fi  prarfertim  unica  adhuc  Aceti  deftillatiabftra&ionc  magis 
aliquanto  figatur  ,  five  qualiscunque  (in  tenerioribus  femet  exe- 
rens)  naufea  prsecordialisque  commotio  fic  compefcatur ,  &  fub 
debica  nonnunquam  continuatione  (  cum  judicio , ac citra  empiricos 
modernarurn  Panacearum abufus)  adhibeatur ;  in  contumacionbusi 
cachexiis  Scct  remediumnon  eftcondemnendum;  Panacetnonnufa 
lorum  ex  Antimonit  Sttiphureac  Regulo  cum  Jpiritu  Vitrioii>  par  \  nupe", 
rae  cum  Nitrofixo  eprimo  Ente Metallorum  diverfimodequarfira?,  C  rno- 
ddappenfam  hyperbolen  demimus, )  plane  ahas  fimile fivefoli- 
carie  detur ,  fivecum  Praccipitantibus,  Diaphorcticis ,  Cinnabari- 
nis,  Scc.  combinatum,  Prseterea  quoquc  valgaris  ( ex  Hepate  fci- 
licet  non  edulcato  Scoriisve  Reguli,  vel  Ghsficapiteajortuocorri- 
pavatx)7/ncJur£  loco  effepoterit *  dumaliasharcin  vinofisacidulis* 
q  ue  vehiculis  cum  aliquali  fgtore  femipr^cipi  tatur;&  inter  sonfimtles^ 


De  Diaphoreticis  mineralibw.  149 
Alcaltfato  vel  fulphureo  menflruop.iratas ,  (quo  ad  Liquida  fimul  nunc 
tranfeamus,  }  qn<€  curn  folo  (quovis  etiam)  ardente Jptritu  e  Sulphurt 
Antimontalt  qvovts  cxtrahitm- ,  parciflima  eft,  &  parcior  adhuc,  qu& 
inhoc  confimtlibtuque Proceffibtts9po(i  coc  casdiofiilima  cohobia,fub  pau- 
ciscancum,nec  vircucis  adeo  concencracionemauc  reclufionem  (uci 
in  floribus  Marcis  nigrisconcingic ,  )  oftendentibus(g«////^yi^r  Rc~ 
tortnU  roftrum  faturattort  colorepellttur :  dum  porro ,  quas  paricer  per 
folum  ardentem  fptrttum  e  communi  Vttro  Flortbusque  extrahi  jubecur, 
nicxdiofiliimapriusignisconcinuacione  (cuiquidam  etiam peculiares 
Altcubi Furnos  condiderunc,  )perdiu  exerceacur,  loco  Lilii  cujusdam 
Liquorem  potius  purgancem  vel  Emecicum ,  (  ecfi  vel  Arcanum Tartari 
(imtliaque  faltna  adjtciantur , )  praebet  j  Solarta  vero  Vitra  Scoruquey 
ad  eandem  incudem  tracia  ,  quemadmodum  &  Jpirttus  e  Coralitnorum 
Saturmque  fa/e  ( aliquanrjllum  nonnunquam  ardens  acque  ftriacus,) 
communi  fubfcicucus  ,   nil  cffe&ive  exceflivum  conferunc  ,  (  ceu 
omncs  hx  incer  digerendum  eundemquoque,  quafi  femi-Hicotianst 
odorem  de  fe  fpargunc :  )  dum  denique  per  Terebinchina* Jpiritum 
fparata  incus  compluribtis  indicacionibus  minus,  quam  excus  chfrufl 
«gicis  quibusdam  mcencionibus  convenic:  Quarque  infuper  fupeiiov 
ribusannis(permajores  quoque  ambages,)  quafi  aCoelo  tpfaque  Sj!u- 
te alitsve Dtis titulotentss  miffk  prodierunc,  coincidences  cancumfunt, 
&acriviali  quadam,  cam  inproceflu  quam  in  effeclu  nilauc  parum 
differunc:  Ec  qui  demum  pro  fpeciofiori  acquirenda  >  Alcahumlo- 
co  Ancimonium  cum  Arcano  duplicaco,  fundunr,  Hepar  in  fundo 
I   nihilo  melius  nancifcuncur  ,  atque  fic  cgregium  Sal  lllud  tanciim 
I   difperdunt;  Sane  qui  in  infigni  taiium  Variacione,  urinofum  five  ii- 
\   xiviofum  ahquod  cotyuncJum  expctit  ,cum  VoIacileplerisquecircunT. 
ftanciis  hic  vi i Jeatur  convenientnis  ,   majora  operx  pietia  merebi- 
tur  ,  G(doncc  verum  Lili  propaletur  ,  )  cum  fpiritu  Salis  Tartari 
extra&ionem  ,  (ceu  alii  eciam  cum  fpirttu  T&rtari  fubttliori  foknt , ) 
inftituet:  fiqwdem  vel  originis  causa  urinofiori  falis  Armoniaci  fpi- 
ricu  ,  qui  uidem  fupcr  Salphur  Antimoniale  digeri ,  vel  ctiam 
inde  (auc  a  fcocns  Reguhnis  Nicratis  vel  Hepate  Antimonii  non 
cdulcato  ,  )levata  fimul  purions  hinc  fulphuris ,  fed  cxigua  plane 

T    }  par. 


j^q  Fharm.  DiJfertatioL 

particula  >  abftrahi  poteft  ,  accommodatior  videbitur.    Sod  hxc 
nonhujus  locifunt. 

Qui  verd  potiu$  ^icidum  quidpiam  ,  rnajoris  fixationis  gratia 
Tinftura  fu&  complicatum  cupit  ,  elegantiorem  prselentioremque 
vix  habebit,  quamquae  cum  Aceto  dejltllato(kdfoni,)  autcum  AEru- 
ginis  fpiritn  (ftmplicivelfu/phurato,)  e  Croco  ^Metallorum  aut  Sulphure 
aurato{  potins  >  quam  e  renitenttori  Vttroftmpltci  vel  Afercurialt  aut  An- 
timonio  dtverjimode  fixatoy  velinter  Vittiolum  laboriose  c&mentato ,  aut 
pcrrepetitasextin&iones  in  Aceto  foluto ,)  primum,  &  hinccum  fpi- 
ritu  ardenti  denuo  extra&afuerit,    Inhumorumimpuntatibus,  ca- 
chexiis,  fcabie,  &c.  C  nam  a^  morbos  tantumnon  omnes  extenfio 
hypcrbolica  eft,)  ad  gutcas  quindecim  vel  viginci  data,  partes  fuas 
fatis,  at  infenfibiliterfere,  (a:que  ac  pracdi&um  Sulphur  fele&ius, 
aut  in  robuftioribus  tertiatae  vel  fubquadruplse  corre&iorum  Eme- 
ticorum  Antimonialium  dofes  incerdum  folent,  )  agit;  &  aliarum 
cum  x^Acidis  fpiritibus  e  Regulo  Floribusque  laboriosa  prius  fuba&ione 
conquifitarum,  aut  e  Butyri  Antimonialts  capite  mortuo  cum  acetofis 
(  coincidente  fere  ratione  )  paratarum ,  vel  cum  Mellis ,  Mann£ ,  Gua-  i 
jaciqaejpiritu,  aut  ffiunquam  aliqua,  )tacdiofi/Time  per  AcetumAn- 
timonii  propriumirnpcratztum  promifla  vel  expe&ationes  fufficienter 
cxplet,  cfaczciox Liquore quajicompofito ,  quinonnullis  cum Jpiritu  Sa- 
lisex  Antimonio  Diaphoreticononedulcorato  (  quia  ex  edulcato  poft  cef- 
fantemeffervefcentiamparumretinet,)  extrahitun  cicuratior  &  tra- 
Aabilior  ea,  quae  ex  Antimonio  crudo  eymve  Regulo ,  fed  renitcntiori, 
adeoquefaciliusquidem  e  CrocoLMetallorumaut  Sulphure  aurato  cum 
eodemjpiritufalify  (folutioneButyro  Antimoniali  conformi)primum# 
&  hinccum  Ardentcquodam  confit,  in  vehiculis  tamen  fpontefe- 
met  (inftar  Mercurii  vitse)  prsecipitans,  pauloque  diffufiori  dofi vo-$ 
mitorianaufeasvecreatrixrquodipfumetiamin  Confimili.quamaliquii 
Butyrimagmate ,potioribus  falinis particulis  ( per  repetitas fpiritus  Vini 
redtificatiflimi  abftra&iones  )priusorbato ,  conficiunt,  haut  raro  con- 
tingit;  neceflitatemque  hinc  aliis  impofuit  ,  ut  Magmatiiftt 
cdulcato  denuo fpiritum  Vttrioli  Jimflicem  aut  Philofophicum  affun- 
derent ,  &  poft  (  protra&iorem  »  vixque  fine  butyrofis  ftillis 


De  Diaphoreticismineraiihus.  ifi 
proccdentem  )abftra<frionem  ;  ardentidemum  menftruo  eam  fuper- 
vacaneis  ambagibus  eliccrent:  fiquidcm  Mercurius  vitarcompen- 
diofiushacrarione,  qud  velliquida  vel  ficca  forma  Panaccail/a(e  Bv- 
tyro  Antimonit  dtcla%  fuperiorum  aurem  quadam  nihilo  praefentior) 
proveniret,  tratftari  feu  magis,  ( fecundum  aliorum  formulas)  figi 
potuiffet.    Ita quse  ulterius  cum fartaro  (  diverfimode  digercndo  co- 
quendoque)  e  Floribusaut  Vttro ,  imo  e  Crudo  quoque(  in  vafeferreo, 
fymboium  fuum  tum  fatis  confercnte,^)  item  ex  Oleo  faccbaratoaliis- 
que  tAdiofioribu* ,  aut  Antimonium  minus  (quam  per  jpfi  appropriatum 
quafi  Acctum)caftigantibus  modisproveniunt,  nuliatenus  fimiliter 
fupradi£ra?miriflimx  Tin&urae  comparariqueunt:  ut  mu/tas  mawfe- 
fio  hic  Emeticas  aut  menftruum  potius  ,  (fo/tiarium  &  per  accidcnstin- 
clum  potiffimumve  effecltts  deprehenf  autorem  )  ftftentet ,  pr#tereamus\ 
Qui  diffufiori  Apparatu  dcle&atur ,  aut Sali  Antimonii  (aliasparcifli- 
mo,  vel  pariter  per  fpirituum  aflociationem  compofito  &quafi  Vi- 
triolato,  ^acquipollensaliquod fecuriusdefidcrat,  eam,  (utpote  fub 
pauloconcentratiori  confiftentia  in  flocciformes  maflulas  aliascon- 
crefcentem,  )  facile  in  Extracti  confiflentiamcoagulabtt ,&prolubitu 
ut  o/im  Cornu  Cerviufio  ,  ita  convenientioribus  adhuc pu/veribus  & 
fyiffioribu*  Extrattis ,  etiam  Opiatis ,  haut  difficulter,  (xque  ac  in  li- 
quida  confiftentia  nos  per  ejusdem  generis  additamcnta  folemus ,  ) 
affociabit.    Qui demum  Aceti  deftillati  robore  vel  -^Eruginis  fpiritu 
quandoquedeftituitur,  laborumvecompendia  quacrit*  nontam#/rtf 
(  ienitentiori  &  vchtmcntiori^quamSu/phuriaurato  conftrnilive  An- 
ttmonialt ,  Acetum faltem  fimp/ex^Vmi  vel  Mellis,  tantumfortiflimum) 
induodecuplamajoriqucproportione  affundat,  digerat  &:  evapora- 
tam  maffam  fpintu  Vini  extrahat,  &c.  fub  guttarum  duodecim  vel 
quindecim  ( non  vero excefliva  )  iofi remedium fupei  iori  quidem ali- 
quanto  inferius,  nec  tamen  rejiculum  (citra  nauieae  concitationes) 
habebiti  extus  quoqueproficuum,   Atquehascdepotionbus  Anti- 
monialibus    Cinnabarim  M.*rcurio  (cujus  poriflimum  ligatura  ac 
difpofitione  agere  viderur, )  refervabimus.   Reguiits  vero,  uti  facile 
felicius  quidem  per  Detonationem  (cum  brevtfubttaque  /iquationef) 
4Ut  e  Mercurio  viu fufo  ^quamper folam  fttfionem  cumMca/tbm  7artareis 

Nitr*- 


;  «  Pharm. Differtaito  L 

K  tYatif$ue\matuv\  utiquoque^w'*/^,  (  obqualemcunque  parti- 
cipationern  fic  di&u? , )  &c nonnullis etiam pro  Vitriolo quodam ,  (  quod 
e  1  implici  Regulo  cum  Vitrioli  Sulphurisve fpiritu  non provcnit , )  de- 
ftinatus  {imilucrhautdifficulter  confit,pra?i'ertimcumNitri  Tartariq; 
acceflu;  citra  repetitasdeprasdaronas/^/?^/  ,  aut  ftelliforminm  (  e 
feperftantibus  luiphureis  fcoriis)  luurarum  affeciatwnes:  ita  pro  no- 
ftrisnuncintenticnibusac  laboribus,  (five  Emeticamfive  Diaphore- 
ticam  Antimonii  deftinationem  fpectamus,  aut  reiiquai magis ftilphu- 
rearpartis  panlem  praeftantiam  expendimus,  )  neucrum  in  fpecicac  \ 
feorfimadeo  neceflarium  invenimus:  ceuquoquciinguJariora,(pr# 
Antimonio  crudo,  Mercurio  vitar ,  CrocoMetallorum  aliisquelub- 
/litutis,  aut  Martc  aliter  magisque  faturatis, )  Remedia  per  totam 
ufitatiorum  notiorumque  claflem  profc&ononpraftar. 

Sic  necin  Mtnera  feparatim  conquiienda  negotiofioreshiceri- 
mus.  Eft  quidem  aliquid  (  cujus  potiflimum  caufa  expetitur  ,  ) 
Acetofus  ejuts  Liquor:  nec  complures  Mineras  quidpiam  haud  aded 
fxperejiculum,  inliquationibusfuisperderediffitemur:  Iftudfakcm 
uti  medicisufibushadenus  minuscognitumeft,  itaper  detonationes 
aut  deftillationes  noftras  pariter  nihilominus  magnam  partemdifli- 
nabitur ,  aut  alias  immutabitur ;  Aceto  vero proprio  intus  quidem  vel 
CIjiTus  Antimonialis  ,  Ros  vitrioli ,  &cextus  autem  parabibora  ad- 
hucMenftruaaequipoIlent:  ut  parciflimamhanc,  fineadditamentis 
Lquo"  Liquatio  Antimonii  crudi  cum  Alcali  Tartareo  in  retortula  perti- 
nct, )  Aquam  ,  e  Pumicequafi  petere,  vel  crudum,  aut  (minus  fpe- 
ciofius)  ipfum  Crocum  Metallorum  cum  crufta  panis ,  (liquorem  fpiritui 
Vcgetabiliumacidulo  parem  conferentis  )  torrerepro  Aqua  illainfid* 
Anteptleptica ,  hfcnonfitopus. 

Quod  rcliqua  ex  Antimonio  deftitlata,  (quo  in  iis  conjun&im 
concludamus,  )concernit;  contra&ioris  Praxisneceflitatibusabun- 
dc  profe&d  fatisfacit  vulgare  Butyrum  i\\u&\  Extus  tot  ( tardiofiorum 
niinusque  polychreftorum)  Oleorum  Saccharatorumaut  Metlitorum  , 
(acidisfpiritibus,  ne  fere  fimplextantiim  facchari  vel  Mellisfpiritus 
exeat ,  neceflario  inter  deftillandum  exafperatorum  )  loco  arque  com- 
modum,  &nonnunquamprxfentius>  (utucfimilitcrejuscompages 

inter 


De  Diaphoreticis  mi*tralibu*.  i 
inrerillinendum  a  humente  carne  diflblvatur,  Antimoniique  parri- 
culx inde  fic  prxcipitentur : )  Internos  verb  in ufus  plane  polychi  eft  um 
eft;  non  quidem  ut  immedtate  cum  nonnullisadhibeatur ,  (quamvis 
in  vehiculis  dilatantibus ,  adeoque  fubfecuta  prarcipitatione  nil  nifi 
Mercurii  vitastantillum  ,  cum  fpiritus  Vitrioli  Philofophiciparticula 
inferentibus ,  in  fe  fit  innoxium ; )  aut  pro  fupradidlisTinduris^/r//^ 
repetitis  abflratlionihus  femiedulcetur :  fed  quia  tot  quafi  parerga,  iu- 
tus  utiJiffima,  Cinnabarim  fcilicet,  fpiritum  philofophicum,  Mer- 
curium(  prartervivum puriflimum,)  Vitae,(cum  in  vomitioneseaco- 
pia  non  abfumatur,  in  Bezoarticum  minerale,  Virrum  Regulumvc 
commodc  redigendum  ,  )  una  levique  opera  ,  fccnore  verd  perma- 
gno  fundic:  adeoque  (poftquam  vera  Argenti  vivi  participario  fatis 
Jha&enusrefutata  eft  Jlonge  confultiusr«/w  Mercurid  fubltmato  >  quam 
«enitentiorihus  Mixturis  falinis ,  fortificatove  Salis  ftiritu  vel  aquis  cau- 
fiicis  dcftillatur ;  tantum  e  crudo  Antimonio :  ( Mixtilrx  in  retortula 
unum  faltemalterumvecochlearfimplicisaquae,  loco  cellariserepo- 
fitura:  fupcrfundcndo.  )  Quo  etiam  Butyriformibus  Croci  metallo- 
rumvel  Sulphuris  aurati  folutionibtss ,  cum  fpiritu  Salis(lente  defuper 
concentrato  )  inftitutis  merito  prcponitur  :  Reclifcationk  de  cas- 
^tero  haud  adco  indigum  ,  cum  a  fubfidentibus  nonnunquara 
Argenti  vivi  granulis  ,  aut  disjetlit  CinnabarU  aliisqut  ,  (  pro- 
pter  vehiculi  ferentis  defe&um  )  Jubftdentibus  innoxiisque  parti- 
culis  feu  decantatione  ,  feu  fikratura  (per  cmporcticx  fruflu- 
lum  )  facile  feparari  queat.  Ut  autem  modo  di&us  Liqtior, 
cjuem  (incidenter  hic  ta&um  )  vuigo  Jpiritum  Vitriolt  Phi/ofo- 
pbicum  vocamus  ,  fat  validus  ( citra  confuetas  Sc  fubtiliorem 
arcorem  re/era  fubtrahentes  Evaporationcs  ,)  habeatur ,  fufScic 
pro  perfc&a  totalique  Prsecipitatione  ,  Aqua:  fimplicis  frigidac 
o&uplum  ,  aut(fi  Butyrum  crafiiufculum  fuerit  ,  )  decuplum. 
Quod  ver6  de  Vitriolica  volatilitate  oerparum  ,  de  Antimonii  ace- 
tofitate  adhuc  minus  ,  de  Nitrosa  (iiad  fublimatum  recepta  fuc- 
rit ,)  fubftantia  quafinil  participet  ,adeoque ,  mpenituseminenter 
(altem  fit  Salintis  ,  folutionum  cum  eo  fadrarum  fapor  ac  notoria 
pcr  fpiritum  Vitrioli  prarcipitatio  ,  Acetofi  porrd  ex  Anticnonio 

U  Liquoru 


15*4  Vharm.  Dijfertatis  I. 

Liquorisparcicas,  Vicrioliearumparcicularumdefes  gravitas,  Nitro- 
farumin  prima  fublimaci  confeftione  confueca  fubdu£tio,&c.fuffi- 
cienter  procul  dubio oftendunr. 

■Spirittts  lartari  Antimoniattu  (  efolucione  Florum  cumTarcaro ,) 
pro  potiflima  fui  parce  falcem  Tartareus,  adeoque  cum  Eopariter^ 
quie Salino  Anttmenii  coagulo  •>  (diverfis  menftruis  cclle&o)  deftilla- 
tur  ,  nec  raro  purum  pucum  folummodo  Menftruum  poft- 
liminio  reddit,  Jaboriofiorum  ac  curiofiorumeft.    De  CltJJb  conve- 
niencius  titulo  de  Nitro  dicemus.    De  C£tero*fi  quispiam  no 
foliim  Antimonialibusha&enuspro  Diaphorifi  (inter  temperatiora 
propoficis  ,  verum   etiam  fupralaudatis  Foflilibus  aiiis   &  ani* 
malibus  ,  (  vegetabilibusquinetiamcompetentibus ,  }  Cinnabarim 
feu  Antimonialem ,  feu  (potiorem  nobis  plerunque  vi(am)  Ndtivam 
feleciiorem  addiderit,  Mercuriale  quoque  quidpiam  ,tutum,  efficaxac- 
que  parabile  iniftorum  confortio  habebic;  ceualiasnon  quidem  di- 
rede  &:  per  fe  Diaphoreticum  ,  fed  bonum  falcem  ac  polychre- 
ftum  hic  exalcacorium  ,muIcorumque  concurrentiumfymptomatuna? 
prsefens  eft  delecerium:  utasque  felicicer  ,  imo  fecurius  revera-cu-~ 
rabilia,  £intercompetentium  acceflum)  percuraricancifperqueanc, 
cicra  vulgaciorum  Mercurialium,  (plerunque  falcem  tranfcripto- 
rum)remiflas  aut  infidas  experimentationes,  vel  Secretiorum  ope-^ 
rofiores  perquifitione^ 

Nam  ut  inter  ifta  qtiidem  oppido  nonnulla  inveniantur  ,  qux 
jfojldiutumiorem  Ajfationem ,  aut fpirituum  Acidorum  vcl  Acetoforum  co- 
^/^quidpiamhicprseftent,  id  tamen  ufitatiorum  aliorum  Diapho-. 
reticorumeffcftuhautadeo  eftfuperius,  inque  nonnullisprocesfibus 
fufpicioni  fere  (  vel  d e fucuro ,  )  complicacum.    Quoc  vero  func  in- 
fuper  ,  quas  omnibus  licecperadis,  (  ucfaciles  circa  ea  lapfustacea- 
mus,)dum  Diaphorifi  deftinancur  ,  naufeas ,  angtiftationes  aud* 
falcem  falivaciones  "movenc  ,  vel  pro  exiguo  levamine  noxam  notn 
unam  tacite  imprimunt?  Ec  quinobiscum  inccrdum  Aquilas  illa4> 
Aflra^  fpiritm albos atquerubros ,  Olea  dulcia&fragrantia,  Salina  deni- 
que  coaguia  &c.  e^perientiae  fubjeceric ,  plerunque  prse  Pra:cipitato 
quodam  (mododi&aratione  fixato,  ,/nihilfinguIarius  inibi  inveniet* 

auc 


De  Diaphoreticis mineralibus.  j^j 
aut  planc  Ioco  Mcrcurialis  remcdii,  ta.atumVini  fpiritnmfpirituiFi- 
triolipbtlofophico  fociatum ,  aut  Boli  vel  Aren&,  Sacchari  ,  Accti,  Armo* 
niaciy  (  undeetiam  confuetus  ejusodor  ,  )  vel  Salis  commnnis(  concen- 
trattoreminterdum  fumojioremque  hinc)  fpiritum ,  folitarios  aut  diverfi- 

I  mode  mixtos,  velMtrti.ilibus potius  aut  Arrnoniacalibm particulis  imbutos. 
Miracnlofus  e  Srniride  ,  (  Jiutius  ignienduSjj  curiofiorum,  Aqua,  quam 
fupra  de  Menftruis  atrigimus,  &  quidam  etiam  ex Amalgamate loviali 
in peculisrt tnfirnmento candcfac7o,  velcum  arena (fymbolum  fuum  pro- 

t  be  contribucnte, ) parant,haud  adeo  hujus loci eft.  Et pura puta AntU 
monialia,  qttta  Mercuriumvtts.  fimplicem  aut  Vitrificatum  vel  Regtdinttnt 

\  recipiunt ,  pro  Mercurialibus  nihilominus  expofitafdztz  opera ,  ( fed  fal va 
tamencirca  recenfita  nunc  vere  Mercurialia  confidentiorum  expe- 

L  rientia)prseterimus. 

I       Qupd  autcm  Secretioravelfingnlariorafaltem  attinct,  fane  quilentk 
\  eontinttaque,  fed perfecla fixatione>  (  etiam ftne  Sole  vel  Antimoniatts  )  para~ 
t  tur, (ab  confiderata  nccabufivaexhibitionehicequidem  perquameft 
proficuus,  PrAcipitatoquc  quorundam  Diaphoretico  (per  repetitas  aqua- 
rumcaufltcArum  abflracliones  &ignitiones,  )  prxfentior,  ceu  jamantc 
;  in  LTniverfaliumrecenfionenotavimus.  Veriimmlaborumquando- 
queprodigos  nobiscuminexperimentationemalliciat,  vel  folafaltetn 
I  tsdiofillima  illa  fixatione,  a  contractiori  Pra£tici(alias  fatagentis) 
I  apparatuexcluditur:  Ita  tentavimus  etiam  cum  AlcaUeftino  fubfti- 
f  tuto,  fpiritu  falis  Tartari faturatiffimo ,  circa  Prdcipitatumfixiorem ,  ut  &C 
circa fublimatum  dttlcem (diutius  prths  digeflum )  hunc  quoquc  in finem 
f  quidpiam;  fed  circa  nova  Mcrcurialiahautundiquaquefecuri,cicu- 
tationisqueinfufficientiamveriti,abfolutas  obfervationes  in  iis  noti 
attigimus.    LTcinam  vero  veri  Diaphoretici clavem atque  modum  paulo 
planiusmanifeftaflet,quisquisobtantas  commendationes  totinqmfi- 
tionum,fumptuum  ac  laborum,nequicquam  a  plerisque  infumptorum 
Autor  eft,  Ncccmm\ocaPava\\ch(quodJctltcetentelech.'£fus>fcopum 
acqttirat  perruborem  Sulphnris  afcendentu \cuiSulphur Afercurtiindtffolubi- 
liter  neclatnr :  J9uo d  Ignis  Veneris  dulcis  fit ,  Duphoreticttmque  tllud&quc 
\  dulce\  dulcorernque  hunc futtm partim ex  tfto  igne ,  partim  a proprio fuo ex- 
traverfo Su/phure habeat :  J^od  equidcm  Ignis  Veneris nonfit  Vitnoli  fpi- 

U    z  ritus 


30  Pharw.  Dijfertathl 

tittts  ,  utut  reBificatus  \fedfulphur  Cupri  volatile  7formfolei  viridls ,  tntMc 
iulciu^^inCuprumirredubileplaneque feparatum  a  Mercurio  Jito,  quita- 
tneninalbnmanonjmum  Metallum  redeats  ^uodporroaltbi,  m  altoforte 
refpettu  dicatur  Sulphur  Veneris  feparari  faltem  efecefeu  capitemortuo  Vt- 
tnoliVeneris ,  quod  Venerem  atlualem  in  fehabet>  idque  per  Ens  peregri- 
num yfermentale ,natur&tamen amicum  bk  tervefublimando\ )  &  fi  qux 
alia  huc  trahi  poffunt,  rem  Cetiam  mediocriter  verfatis  &:  Venerero 
nofcentibus  Jfatis  dilucidant,  fivelmaxime  conquirendi  iliiusDia- 
phoretici  proceffhs(circaindeterminatumSulphurk  Venerei&  AquxRegi* 
pondusy&c. )  fufficienter  foret  declaratus.  Quod  fublimatione  cum 
Armoniaco  ejutve  floribm ,  &quc  ac  folutione  cum  Duplicatotfiius  fpirtttt 
hocfinefruftrafucrimusjiipraann 

atmetallinonexpertesparticulas  (ceue  Minera  quoqueCupriGur» 
diverfisfpiritibusacrdishabentur,)na£l:iihic  vero  tam  dulce  Vitrio* 
Jum ,  quam  Sal  Martis  purgans  aut  Flos  Martis  niger  unquam  eft.  Nec 
cum  Aerugims  fpiritu  ,  (utut  CMercuriumprocolorationevelquaticun* 
que fixatione ,  a  crudiork  quoque  Venerk  Tutitque  tantilb admodum  alte- 
rarifciamus,)operacpretiapra^AcerodeftilIatofecimus,  &:c.  Quid 
alii  mfugaci  continuatiffim&que  de/litlationk  fpiritu  Vitrrolico  3  quem< 
«contra  potiffimi  Autorts  vcrba  alicubi  hoe  titulo  propofuerunt ,  in  ve- 
jierint,  ipfi  (cicnt,  videturque  hurum  fot :  Horizrontale  nimiumquaa- 
tum  adhue  (ub  Horiontclatcre, 

Cinnabaris  autem  quam  diuturno  ("  dfonec  paaeis  abbinc*  annis 
-jnagis  nunc  increbrefceret,  )  ufu  prseftantiffimum  aclfecuriffimunj 
Mercuriale  paulo  ante  Iaudavimus,  non  folum  Diaphoretica  modo* 
dida  notabilitcr  cxaltat^  ut  v*gr»  fimplex  Bezoarticum  minerale  hujtm 
debitaproportione tinBum , fizpepro ^Solari  aeftimatum  fuerit:  nee  Epile- 
ptieis  tantum  (  etiam  recens  natis> )  fi  unquam  quidquam  inter  ejusce* 
modiSpecifica,(in  fufficicnti  tamen  ubiquedofi)benefaeit>  verfrnrc 
«tiarn  Hyftcricarum  (ne  Opiatis  quidem  plaeandarum )  Colicorum- 
que  tormina,  Vertigines,  Vagas  Arthritides  ,  Dentium  aliarumque 
Nervofarum  partium  Dolores  ,  Cutaneosque  affe£tus  complures 
&c.  (folitaria  vel  Pra?cipitaatibus  aliisve  fpceificis  fociata) evi- 
4enter  lenit  atque  tollit  >  In  Phantafi*  infuper  vitiis  ,  Morbiilis, 

Pece- 


Diaphoreticis  •miver&itbus.  <$jt 
Fetechiis  &c.plurimum  confert:  [>rgtdpuc  Nativafelecfior^ut  aCaxo 
adhxrentcper  trituram  &  elutriationem  feparatas  citraaliud  Artifi- 
cium:  ut  enim  vixin  Stomacho,  (vel  pufionumobfervatione,)  re- 
folvitur ,  fed  incomprehenfibili  fere  nec  dum  determinato  conta&u, 
defubito  faepe  (cum  confimilibus  aliis,)  quodfuum  eft  ngit;  itanec 
pernimiamcuriofitatcm  divelli  vult:  ceu ncque  Su/pbureapars ,  efe- 
le&iori  quoque  Minera  ,  (cum  e  viliori ,  faxca  potius  fubftantia  fic 
folvi  videatur,)/w  CA/caltafundendovc/ digerendo,  (difticulterlicer, 
&  exigua  plane  quanticate,  )  extra&a  ;  neque  ipfa  Cinnabaris  pcr 
principiorumfuorum  (yndiacrifin  in  famofum  rllum  Pr&cip'ttatumT)i&* 
fborettcum  redacta  ,  fcipfam  nil  paftam  (  uti  fuperius  quoque  circa 
univerfalia  notavimns, )  fuperat  ;  abfiraclione vero  AJdorum,  alias  non 
tam  alteratur,  quam  pervertitur  ;  arque  ac  Matcria  ,  qu&poft  con- 
fuetam  Mercurit  feparationem  ibi  reftat ;  meritoque  proinde  qux  na- 
tura  hic  coujunxir ,  homo  non  feparat,  etiam  curiofioribus  ex  Alca- 
i  libus  volatilifatis  aut  confimihbus  menftruis ;  Sin  autem  in  ejusce- 
|  modi  nonnullos  ufus ,  imo  pretiofarumiftarum  Pantccarum  y  auteSo/e, 
I  Antimonto  ,  MercurioquefixatiorumU\taffarum\oco9  cuidarri  Cmna- 
baris  Antimonia/is  quoque  infuper  placuerit ;  uti  tanquam  parergon 
deftiJlati  Butyri  haut  dirHculter  ,  neque  parva  vulgd  (nonnuilis 
asfignata  )  copia  ,  fcd ex  Antimonii  crudi  (ublimarique  ana  libra  una» 
ad  tres  quatuorve  uncias  plerumque  habetur  s  citra  Cavttis  mortui 
(extreme  non  peruftt)  repethas  cumnovo fubltmato  dcfiiUationes ,  a/ta- 
que  qutfttahic  Compendia\  modd  Ignis  faltem  ,  (fecusac  vulgnres  h- 
belli  habent,)  nonfimimisintenfus,  feddibmodifieatione  qu2  Jarn, 
j  (ne  fenfim  concrefcere  incipiens  Cinnabaris  disjiciatur  ,  Butyroquc 
'  cum  Mercurii  granulis  accedat,)  ctiam  citra  fuppreffionem  ,  tantum- 
modocontinuus;  ira  aliisadhuc  modis  arque  feliciter,  v.g.Su/pbur 
Antimonit  cum  Argento #x/0debite(ceuin  Cinnabarifa&itia)mi(cen- 
I  do&fublimando;  item  per  duofa/teminverj a  Crucibu/afuccejfivecol- 
f  leclam  reclificando ,  parari  veldepurari  poterir. 

Atque  hxc  de  Mercurialibus  :  quibusfi  (prxttr  fupra  pofitum 
P  Antimonium  Martiale  cache&icum,)  quis  addiderit  Joviale  lllud 
noninelegans ,  Sudortfcri  Maxtmi  nomine,  fednonfinemultisamba- 

U  3  gibus, 


1^8  Pharm.Bif/ertatio  L 

gibus,  hautitapridemdefcriptum;  adeoque  (faismeritomisfis  jfal- 
tem  Amalgama  ex  ana  Jovis  Anglici  &  Argenti  Vivi  pararum ,  pul- 
veratum  ,  &  cum  ana  Sublimati  probe  mixcum  ,  in  cecorcula  Igni 
arenas  mediocri,  6c  indico  in  recipiens  Aquae  fimplicis  (adpondus 
omniumingredientium)  fub-quadruplo,  deftillationi  fubjecerit ;  li- 
quoremcumgummosa  quadam  parcicula  (ftatim&vix  horsefpatio 
tranfeuntem,)  refiduoin  Retorta  affuderir;  totumque  calefadtura 
probeque  agicatum  (citra  coc  re&ificaciones)  fimplicisfime  cantum 
per  emporecicam  duplicem  madidam  filtrant;  quod  charca  hicab- 
Ibrpfic,  una  alterave  Aqua*  fimplicis  unica  poftmodum  cranscolaci 
quafieluerit,  novx  retorcse  filcracuram  hancindideric,  adje&apro 
fingulis  primicivorum  Ingrediencium  (Argenci  Vivi ,  fc.  Sublimaci, 
&Jovis,)  libris,  Nicri  crudi  uncia  femis;  &omnem  IiquoremSpi- 
ricui  Nicri  compofico  conformem  ,  ad  excremam  usque  gucculam 
&  cocalemNitri  (ali&s  refiduum  denub  folventis)  exhauftionem  per  & 
arenam  ,  Igne  in  fine  forci  deftillaric;  Pulverem  (edulcorandum  3 
in  fundo  habebit  ad  grana  o&o  vel  decem  ,  (non  tantum  tria  vel 
quatuor )  facis,  nec  camen  adeo  hyperbolice  ,  diaphoreticum :  Be- 
xoartico  Ioviali ,  quibusdam  e  Solius  Stanni  atque  fublimatibutjro , per 
aquam  fimplicem  tancum  prsecipicaco ,  longe  convenienciorem  ;  Sc 
(cum  Ancimoniacis  diaphorecicis  excemporc  pro  lubicu  mifceri 
queac,)  Bezoartico  minerali  loviali  cuivis  (ex  Ancimonii  Stannique 
regulo,  vel  eriam  efolo  Stanno  ac  fublimaco,  per  diverfam  Butyri 
deftillationem  &  fpiritusNicn  fixacionem  paraco,}  aliisquetxdio- 
fioribus  adhuc  operationibus  parem;  iinofi  ( famofo  nuncnonnul- 
libi  J  Antiheflico,  (per  fimplicem  Reguli,  cum  Antimonio  pnepa-  : 
rati ,  caicinationem  cum  triplo  Nitri  confe&o, )  titulum  per  indire- 
&umacquiftfumdemimus,  in  reali  diaphoreticaque  fua  deftinatio- 
nefuperiorem  ;  magisqueaJhuc  difti  abufivi  Antihecfici  fuccedaneo^ 
quod  exana  Ancimonii  acjovis,  agitationein  fcorias redacto  ,  &c 
cumNitritriploincandenci  crucibuIodeconaco,poceftcoIIigi.  Quod 
reliqua  concernit,  profe&o  hSalcgenuinaCalce ,  vel  [nonnullis]  ex 
jpfa  lovis  minerk  per  Acetum,  fed  (ni  fruftraefle  voluerimus,)  fortif- 
fimum ,  aut  Nitrofsforttficatum,  vel  etiam  cum  Nttri  Aernginkvefpi-  - 

ritu 


De  Diaphoreticis  mineraltbtu.  Ijp 
utu  paratum  experiemur  ,  Diaphorifis  inde  Hyftericarumque  alle- 
viacio  incus  haut  tanca ,  externa  pro  nmbiltco applicatio  ( inter  prasfen- 
tioraGalbaneca  Sc  Caftorina,)  fupervacanca,  Ottagifleriumcdiclis 
folutiontbus  etiam  Vttrioli  fpiritu  prAcipitatum ,  (fplendidum  quoque 
accryftalliforme,)  aeque ac cum  Nitrocrudo  (a?grius  quidem )  Deto- 
natum  >  nimium  defes  ;  &  parumper  falcem  validius  deprehende- 
tur  Abftratfitium  per  Nttri  fpiritum.  Tinclura  nonnullisufitata,  tan- 
tum  Salisiftiusjovialisfolutio  eft.  Nec  infpiritu ,  fivc  e  Calcis  lovialis 
cnm  Tartarococl*  Magmate  dcftillato  ,  (  Tartareo,)  five  per  Solutionis 
T^ttrofe detonationem  collefto ,  (clifliformique)  fmgulare  quid  inve- 
nirc  potuimus :  uti  revera  nec  in  (fuperioribusannis)  adeodecan- 
tato,  £c  per  Cygni  plumas  cancumque  hieroglyphice  defcripco  Pro- 
uffu »  ubi  lovis  &  Mercurii  Vtvi  i^imalgama  cum  Nitro  molcfte ,  ac  ( ni 
fulphurei  quid  amplius  accedac, )  difticulcer  deconacur  ;  Vaporura 
vix  declinandorum  noxas  nec  Floribus ,  (commodioribus  quoquc 
modis ,  fi  adeo  in  chirurgia  neceftarii  forenc ,  elevandis , )  nec  Clif- 
Jiformi  (fimultamen,  ni  re&ificetur,  femiftiptico,  nec  adeo  mira- 
culofo)  Liqttore  compenfantibus ,  &:c. 

Cxterum,  ucihaclenus  eMineraliregno  fat  numerosc  Propofi- 
ta,  Indicacionibus  ( cemperatum  quoddam  Diaphoreticum  exigen- 
tibus.)  fufficienter  fatisfaciunt;  atque  hinc  ne  focios  quidem  con- 
fangumeosque  fuos ,  fibi  hic  fub  efficacias ,  gratia:  vel  parabilitatis 
racione  collaCQS ,  incontra&iori  fylloge  cancisper  exigunt :  iralongd 
minus  adhuc  videmus ,  eccurPreciofiora  illa  eSole  profudacione  vel 
conforcatione varie  petica ,  huc infuper crahere debeamus.  Non  cle- 
vamus  cemere  eorum,  fi  bene  prxparaca  fuerint ,  efficaciam  :  fal- 
tem  cum  Cervinis,  Tartareis,  Antimonialibus ,  Cinnabarinis,  Co- 
rallinis ,  M  urciahbus ,  Opiatis  etiam  &  Analcpticis  parabilioribus, 
(ceu  fupraquoque  notavimus  )  fubjudiciofa  applicacioneidemobci- 
neri  queat ,  ad  quid  perditio  hxc  >  Si  parca  dofi  mifcentur  aliis,  nihilo 
plus  conferunt ,  quam  forte  Margariurum  atomus  in  Laudani  per- 
lati  dofi  ;  aut  lapidis  Bezoar  granum  in  Alexicerio.  Juftas  aucem, 
&  vel  repecendas  vel  concinuandas  dofes  quocse  paflim  faculcares 
liisce  in  Diftri&ibus  cemporibusque  ferunc  ?  auc  u  habiciorum  vel 


x£o  Pharm.  Dijprtatio  1. 

ingratiis  ferant,  aut  mflacis  Acherontaque  moventibus  exigant,  quo- 
nam  candcm  fpecialiori  id  fit  erFe£hi  ?  Sane  in  Maiignis  (dum  ple* 
beji  penetrantioribus  euporiftis  fuis  felicius  fecunusque  paflirn  cu- 
rantur, )  vitam  mcorum  his  eloeare  nollem.  Aurum  fulminans  (  uc 
potiora  ,  feu  Diaphoretica  feu  Cordialiareficientiaconjun&imper- 
iequamur,)  alvum  in  Continuis  nonnunquam  periculose,  (fivere- 
niifliorisedulcorationisjfive  Affe&us  eo  tuncinclinantiscaufa)  mo- 
vens,  quiaexhibentis  potius  erroreft,  hic  nonattingemus.  Sednec 
debite  tra&ati  propinatiquc  tanta  fingulariorque  eft  Diaphorifis: 
quemadmodum  nccejttsdem(per  Acidos  fpintus  aut  Sulpburis  deflagra- 
tionem)  magis  cicurati:  utlargamiftius,  seque zcSolts cnmCornu  Cervi 
crudo  velufio  (Iratiftcati ,  &C  [per  faiinas  forte,  refiduas  quoque,  auc 
jpfius  quoque  Ignis  hic  forfitan  parciculas]  friabilioris  reddici ,  vel 
(poft  Menftruorum  abftra&ionem  ,  auc  Mercurii  divaporacionem) 
cum  Sulphure  ( vix  citra  hujus  fcorias)  Purpurifati  requificam  dofin» 
preciumlargitus ,  "&  eorum  infuper  de  his  ac  reliquis  fereomnibus 
Decreca  caceamus ,  qui  Solana  non  adeo  crafle  pulverifaca  vel  re- 
foluca,  fed  cancurrl  non  Irreduclilia  volunt.  Ejusdem  vero  difFufio- 
ris  (inreveraSolaremoperationem)  dotisefkSotisquoqueCrocM ,  qui 
(um  Nitro  ,  Sale  &  Alumine  coquendo  &c4  confit  :  Aluminis  prarterea 
(ceualibinotavimus,)  terreftrioris  parcis,  (uti  quiloco  OleiTarta- 
xxperSilicum  Liquorcmpnecipitatur ,  Magmatis  iftorum,)  hautexper?. 
Qui  TincJura  Antimonii  repetito  inceratur  \  illius  pras  Auro  longe  po- 
rentiorem  contra&ioremque  energiam  fcientibus  ,  Antiraoniali  vi- 
tula  arare  facile  credetur.  DcBezoarticoSolari  diverfimodequxfito, 
qnemadmodum  etiam  de  Antimonio  diaphoretico  Solari ,  (  e  fcoriis 
poft  Aurum  transfufum  reftitantibus  ,  aliterve  comparato,}  pau- 
lo  ante  inter  Antimonialia  diximus.  Ec  licet  nuper  parcum  Sotis 
pondus  hic  duplicatum ,  vel  etiam  triplicatum  (tt ,  nihilominus  qui 
cjus  gcneris  Solaria  Magifteria  &c,  etiam  ultra  drachmam  femis 
cxhibenc  ,  id  quoque  ( quemadmodum  &:  in  Bezjartico  cervin$ 
Aureo  )  nimis  adhuc  parum  putabunr,  Quamvis  prasterea  Solk 
&C  Ancimonii  incimior  in  iftius  ccnfus  rcmcdiis  amplexacio ,  ca 
magis  commcndare  po/Iic  *  fa:piu$  tamea  expcrti  fcimus ,  quod 


JDe  Diaphorethls  niinerahbus.  161 
Puhere  exte&pore  e  Bezjarttco  mtnerali  vel  Antimonio  diaphoretico  & 
Croco  Solis  bono ,  proportionaliter  compofito  ,  nihilo  propterea 
finc  valentiora.  Sic  prxc  pitatus  Sotaris  Rcgutinus  (  cum  Regulo  An- 

.  cimonii  confethis  )  &  imprimis  famigeratior  ille,  ac  Mercurio dulci 

foUri ,  (  dtuturniori  igne  fixatiori )  fere  fpeciofior ,  qui  ex  AmaigamtL 
iis  felaris  (jjontanea  pra:tpttattone  provenit ,  egregia  profe&o  funt 
Medicamina  :  fed  6c  absque  Sole  ,  ( ceu  cujus  ut  plurimum  o£ra- 
Va  tantum  pars  in  dofi  eft,  )  fi  modo  fufficienter  fixata  i  &  poft- 
modum  circunifpc&eexbibita  fuerint ,  viros  fe  fiftunt.  Alcerutrum 

;  horum ,  (  prascer  parabiliora ,  rcnitentioribus  affc&ibus  nihilominus 

'fufficiencia ,)  forfiin  expecencibus.  Solarium  Incerattones per proprtx, 
Lunarisve  aut  altarum  Mtncrarum  liquores  cardiofisfimos  ,  quo  uni- 
cornu  attquod  Solare  ,  vel  confimile  quid  habeatur  \  Aureum  vellus 

r£  Rore  9  (tale  quidpiam  per  fe  quoque  e  Sulphure  fuo  nonnun- 
quam  deponencej  aliaque  Solis  aliquantillo  plerumquefalcemcon- 
dica,  curiofis  relinquamus :  qucmadmodum  tsc  toties  repecicasejus 

^Vulatiltfationcs  ,  tandem  paucas  aliquoc  ,  nec  aded  excesfivas  gut- 
tulas  ,  vel  folum  Vini  Oleum  ,  fpiritui  fuo  jam  ante  complicatum 
poftliminio  reddentes.  Pertinet  huc  parcisfima  illa  faepeque  vix 
notabilis  oleofttas  ,  quas  Spiritui  Vini  (pro  majori  proin  quantitate 
prius  Aromaticis  oleofioribus  nonnullis  condito, )  Sc  per  hujus  gene- 
risMetallicasfolutiones  infracto,  poft  digeftiones  fupernacat,  Itcm 
quod  poft  reiteratas  Salinorum  fpirituum  abftra&iones  ,  tnflar 
Subltmati  cujmdam ,  fed  perparci,  rariusque  Florum  formafubfiften- 
cis  ,  fed  plerumquein  oleofas  guttulas  femet  refolventis  afcendit; 

jfapore vegeto  (eu femiftiptico ,  adeoque  dilatationem  quandam  hinc 
oppido exigente.  Reliquaabufive  fimiliterficdicta,  Otea,  Sa/ia,  aut 
Vttriola,  fmgulariora  quoque ,  cum  oculatioribus  horum,  &:  adfcripti- 
tise  pollentia:  &'ftimatonbus  prius  tranfigant.  Gemma  vtt<e,  folutioni 
Solis cum  falis  fpiritu  fa£he  affinis ; Floribus  Salis, ( potioribtis  effe&us 
autoribus,)  praetermodum  turget:  &quantumSaJis  in  dofinafferat 
Elixir ,  per  Sacchari  colltquamentum  fpcciose  alias  inftitutum ,  tentan- 
temdocetexpericntia.  Cuibono  vero  reliqui  praeterea  tot  Solisdis- 
€$ntintiandimodi>  utut  expediti  veletiamfecreti :  duminterim  prae- 

X  defti: 


! 


t6%  ^  Pharm*  Biffertatio  L 

deftinationi  ejus ,  (tanqaam  pariter  certis  proprietatibus  circum- 
fcripti  fimplicis, )  vix aucnon refpondenc  ?  Quaerimus in  Auro  tempe- 
ratumquidpiam  ,  Diaphoreticum  ,  aut  Corroborans  mitigativumj 
( quavis  etiam  id  fiat ratione  ,  auc  quovis  Archei fpeculo. )  A t qui  ani- 
mo  manuqucpaulo  liberiori  hisce  requifiris  experientiaeque  confert 
Tartarum  vitrtolatum  folarem ,  Rubinum  fo/arem  cum  Nitro  fixo ,  aliis~ 
qneeodem  recidenttbus  faltbtu  confeclum  ;  item  Liquores  Solares  per  ve» 
kewentiores  Acores ,  (refolutioni  hauc  raro  adhibitos,)  ftipticumaut 
vitriolicumquidpiam ,  faepenon fine  rofionis  nota,  induentes*>  Olco^ 
fastnfufer  extrafhones>  fat  quidem  (vel  Aromatica*  virtutis  causa»g| 
Analepticas,  ac  quamplurimis  arfs£hbus ,  refe&ivum  temperatunif 
exigentibus,  neutiquamquadrantes,  &c.  Cun&ah#c  muitum  pro-| 
fedto  a  fupradi&is  noftris  &:  naturae  quoque  intentionibus  abire  bautv 
difficulter  deprehender.  Qui  Solares  Tinciuras  etiam  e  Carbonibus^ 
Anttmonio  ,  aliisque  fulphureis  fubjecJis  altcubi  per  Akalina  quserunc* 
rem  nimis  longe ,  &  ab  ovo  fere  repetere  videntur.  Speciofiores 
fane  y  ceu  alibi  notavimus  ,  pro  fortunarum  noftrarum  cenuicare, 
plus  vice  fimpf  ici  per  Mannam  ,  Rorem  >  fpiritum  Saturni ,  Aiicro- 
tosmicum  ,  Salk  Tartari  ,  Oiea  fubtiliora  aromaticay  ejrc.  tentavimus, 
faterique  cogimur ,  vires  earum  aut  tancas  non  fuiffe  ,  uti  pafnrn 
exceflivi  calium  commendatores  ,  praefertim  Monopolia  hinc  eajji 
truentes,  fimplicforibus  (auro  nihil  non  tribuentibus,)  perfuadel 
reconantur;  autin  permufris  a  concentratorum  vcl  inregre.fer- 
vacorumMenftruorum  bcneficis  particufis  potius,  quam  aSoIisfo 
iuci  cantillo  prodiiiTe,  Quo  ipfo  cautius  mercari  do£ti  v  auriquc 
minus  hinc  prodigi ,  vilioribus  adhuc  ,  auc  oculara?  manui  (inter 
confimiles  enchirifes)  merico  ftifpedis ,  praeterrern  rsedioiionbu^ 
cum  noftris  veladhuc  fimplidoribus  m  eundem  fcopum  recidenti- 
busjfimultumeft  ,  aequivaientibus,  aucmagna  quidem  (Tubtiiioris 
proceffusefficaciaeverefpediu)  prom;ttenribus,circacongenera  verol 
vcrfatum ,  ac procedendi  modum  natura:que  vires  atqne  posfibilita- 1 
tem  penitius  nofcentem,  vix  feduccntibus,  fumptus  atque  laboresl 
tantopere  haclenusimpendere  nolmmus :  fupra  laudatis  parabiliori-l 
bus nQ&nSi&crudiquofcaurifubtiltfpmarafuray  ( fi hujus folitanarque  1 

can-l 


De  Diaphoreticts  mineralibtes.  163 

tantus  ,  nonvero  in  Mixcuris  acceflbriorum  potior  foret  efFeflus,  ) 
«quipollencibtis,  facis  nunc  concenci.  Idemquenobiscum  aliiquo- 
qu c  forfican ,  eciam  per  fingulariorum ,  fecretiorum,  auc  ( ob  parcita- 
tem  provencusimpenfarum  aucem  exceflum)  cariorum  obfervan- 
tiam,  &incerpr£macurosincuracorum  obicus,  acquefpemadvicam 
mage  fanam  longiorem  ve  nequicquam  excenfam ,  procul  dubio  expe- 
riencurj  promptequandemfacebuncurfacius  efle,  fiMedicusPracti- 
cus  hoca:vofibi  e  Mcdic&mentis aurum ,  quam  ex  Aure  medicamentapa- 
rct.  Quisquis  prasterea  (feumajoris  efficaciae  feu  fubriliorisprapara- 
tionis  caufa,)  nihilominus  difFufioribus  his  aut  variegacis  laboribus 
manum  admoveric,  obfervabir  infuper,  revera  (primd)  fupervaca- 
neam,  &  planeprodigaiemefTwiW^,  (tmprimisrepetitam^)  per  Anti- 
wonium  fufonem ,  aliamveper  Ctneritium  vexatione  ( in  noftras  quidem 
deftinarionesj  prasviam :  cumfimplices  illi,  velpaulo  vecuftiorcsac 
bonse  nocx  Regionum  auriferarutn  Ducaci,  nihilo  deteriora  vel  in^a- 
lidiorahocin  gencre  Medicamencapra:beanc;  cancilloLun-e  inple- 
risque  folucionibusalias  prius  fubfidence,  aucfiremaneac,  apcrcein- 
noxio,  Supervacuasdeprehcndec/>Z?r^^ 
percompetenresenchirifesfolubilioris,C*/a^ 

jcum  Mercurio ; )  Subiimationes  cum  Ammoniacofale ,  vel  (  quafi  fingula- 
■riuseflet,)  cumSalis  &Vrtn&fpiritu ,  utrobique  nen  finemulta  Sohs 
^erdicione,  etiamintcrelutriationsminftitutas,  aliasqueprotelacio- 
ncs:  cum  qualitercunque  quidem  fic  magis  atcenuaca  vel  florificaca 
Solisfubftantia,  (quancumnosquidem  intercompecenciorum  Men- 
ftruorum  adhibitionem  nocare  potuimus,)  in  gcnuino  efFe&u  vix  pra:- 
fentiorcs  velexaltatiores,  fed  (ob variam  Auridifperfionem, )  cario- 
resfaltemTin&urasfundar,  diverfimodequeficcenracum  acpervul- 
gaciores  ha&enusquidem  procefluscircuma&um  Aurum  ,  utpluri- 
mum  nihilodifficiliusperuficacas  redu&ioncsredeac,  quam  fnnpli- 
cisfimum  quodqueaucprimicivumaliquodejusPracipiracum,  Imofi 
Jrreduclilitas  horum  cancieft ,  ceu  Solem  fuo  modo  deftruipofle  veJ. 
modos  dari ,  (  qui  Saturnum  Anttmoniumque  fpernant ,  mt  hujus  faltern 
lincltirapoflliminiorifiQiantur >)  credimus;  quxrcre  nihilominus  no- 
biscum  poflccfimplicior  aliquis,  an  Auraca  ea  cunc  aganc ,  ucAu- 

X  1  raca? 


i6+      -  Tharm.  Dijfertatio  I. 

rata?  &qu£namtandem  (oculatiori  hoc  ,  ncc  jaftantiis  aut  vafgi 
rumoribus  tantum  hodie  dance  feculo,)  revera  obfervetur  inibi 
praeeminentia  ?  Sic  repetitas  toties  abftraclioms  cum  fubfecfuis  fuis  di- 
lutionibm  ac  Filtratiomhus  ,  majoris  depurarionis  aut  lubtilifationis  f 
caufainftitutis,  plerunque  fimiiiter  fruftraneas  efle,  Solemquema- 
nifefto  magis  magisque  ,  (fubtra&is  femper  Menftrui  particulis  fo- 
!utum  fercntibus,  j  fecedere,  quivis  qui  pretii  gnarus  eft,  anc  fatu- 
ratius  hinc  medicarnenturn  expetit ,  faole  advertet,  Ec  fi  quaram- 
plius  cirea  harc  laborum  acfumptuum  minus  prodigi ,  finirts  curio- 
fitatibus  fuis  annotabunr. 

Dc  Bezoartico  Lunari  fuperius  inter*  Antimoniata  dixirnus.  Si- 
que  reliqua  ,  plerunque  tamen  minus  directe  ad  Diaphoreticorum 
titulum  pertinentia ,  per  Le&oris  indulgentiam  hic  poft  Solaria  con-§ 
fiderarc  licebit  •>  principio  varias  liquidorum  ficcorumque  formu- 
las  carumquc  effe&um  diverfimode  experti ,  diffiteri  profeclo  fimi-*^ 
liter  nequimus ,  quod  ubi  Invertentia  vel  Abfofbentia  prarparata,  I 
fpiritus  volatiles  urinofi  >  Salia  fimilia  volatilia,  Cinnabarma,  Suc- 
cinea  ,  &:  esetera  prxfentiora  Cephalica  Opiataque  deficrint ,  pie- 
runquc  fruftraaffuantur.  Quod  porro  ("  quibusdam  huccra&us  auc 
fubfbcutus)  Lapis  Lazuli  ,  etiam  citraJupervacuasLotiones  ,  femide* 
jlruclorias  CalcinationeSypicforiasve EmpUJirationes ,  quantum  e  pleirs-  ] 
que  iftorum  fperari  poteft ,  haud  infcficiter  nonnunquam  &  in  tan- 
tum  fuppleverit,  five  tn  (innoxia"deca?tero  )  fubfianua;  iive  ing|| 
nuinis,  (necexotericatantiimautpotiiTimum  arripientibus)  Extra- 
ftionibus,  Lunariumimitamento  inftitutis :  Sedproin ncc  hiincpro* \- 
tinushuctrahemtis,  Sanefi  oranino  quispiam  in  diiEu^ori forfe n:\ p - 
paratu  Argentci  quidpiam  (tanquam  pra:  folaribus  minus  pretio- 
fum  }  exegerit;  vel  fimpliciflimo  fakem  Lun<ejin£,  ex  Aqua  forti  ium  sj 
Muria  pr&cipitato  Magtfierio ,  tanquam  prse  eo,  quod  cum  Alcaltbm  \ 
pr&cipitatur  (ni  admodtim  edulcoreturj  longeacceptiori,  fubtilio-  3 
ri  atque  alios  etiam  in  ufus  fingulariori ,  fecure  tantifperacquicfcet; 
feu  per  fe  feu  cum  Antimonialibus  5cc.  uederit :  nec  aded  orsefcn- 
tiorem  invenkt  Tincfuram  quorundam Jiccam  ,  alios%  conjtmties  fubfi-  * 
dentes  Pjtlverts.  Ita  fi  Li^uidum  quoque  quidpiam  >  7inc7ura  nomine 

ha&e- 


De  Diaphoreticis  mineralibus. 
haflenus venicns,  omnind  vo\uev\tepr<edicJe  OMagifleriocumSalis Ar- 
montactvel etiam  SxlisTirtari  fpiritu,  (tanquam  plerisque  intentio- 
nibuspra:  aliis  conformi,  )  Liquorem  fimplici  quidcm  procedendi 
modo  habebit  ,  qui  nihilominus  operofiori  ifti,  e  Nitrofis  Luna*  Cry- 
ftallis  cum  Ammontacali  &  hinc  Vtnijp^ritu  conquiftto ,  fique  viror  eju* 
difplicet,  pauxiho  fpintus  iftius  Ammoniacalis  facile  in  c&rttleum 
dcnud  vercendo  ;  item  volatilifdatior.tbtts ,  per  Armoniaci  additionem 
adhuc  tardiofius  (ac  parva  afimpttctfublimato  Lunart^  per  tdem  Salleva- 
to,  difFcrentia  )  iuftitutis,  alnsque  fpcciofioribus  minusve  fufpe&is 
Proceflibus,  (in  fuo  genere  &:  operanJi  modo,)  ad  minimum  par 
eiir,  Extracttombus  zi\zcm  non  folum  inconfideratius  in  Argcnto  ctifo 
\juetufliori,  vclCalcevulgiri  (per  Venercm  prxcipicata)  quflefins,  ve- 
Orum  eciam  (non  fhic  fruftranea  variatione,  laborum  multiplicatio- 
Jpc  ,  rcfiduae    Vcneris   fufpicione   ,   vel   praefentiori  concen- 
jtracarum  Menftrui  particulartim  efFeftu  ,   )  paifim  impera- 
jis  ,   magis  probus  ,  prsefentior  aut  parabilior  depi  thendetur ; 
utut  vulgares  vel  curiofiorcs  q\\oc[ue  9  per  Vrinx  (  in  fpecie)  Jpiritum 
\folitarium ,  aut  fptritui  Vtni  vcl  Acetofis  nuptum  ,  )  per  Alcalta,  aut 
Acctopty  vel ^Atruvinofa ,  fui  fimile  inibi  plerumque  amplexantia ,  &c. 
ho  iiequenonnuilib)  proponantur»  aut  Lunaprtm totprxviis  ,  (Vene- 
•rem  tamen  infolidum  raro  fcqueftraiuibus)  vexattontbw \  ttdtofisper 
yfulphur  aut  Mcrcunum  cakinatiombus  ,  Acetofls  (pro  Lunari  dicJo  Sul- 
wbure)  Menjtryis  ,  operofiortbus  cxoterickquc  Cryflalltfationtbut ,  aut  exi- 
gttj proventm  fublimationikus  Ammoniacalibtsi ,  (qualicunque  decaufa 
vel  nrxtcxcu  )  (ubjiciatur.    Muk6  minus  aucem  opus  erit ,  ut  prseter 
p£<r»»  (planeprofuperpondio  annexa ,)  ulcerius  adhuc  F/orum(  inter 
Nitroforum  Cryfiallorum  detonationes  ,  altasve  rationcs  )  comparando- 
rum  caufa  ,  vel  pro  fpirttu  quodam  quafi  Lttnan  (per  dtclam  detona- 
Jionem ,  aut  foluttonum,  cum&fine  Tartaro  inflitutarum  defiillationem , 
dum  vulgaris  Vitrioli  Lunaris (piritum  alii  pridcm  meritoque  taxarunt , ) 
acquirendo*  Argenturn  difpcrdamus  ,  auc  taediofius  e  fecibgs  cum 
riifpendio  repetamus.   Oleum  e  digefits  cum  Vini  fptntu  {ftmplici  vel 
Aromatifato ,  Solutiombtu  Lnnartbus ,  alias  magis  Virii  genimencft:  Sal 
Lunxyvitrioltc* acplerunq; femivenereamixcura,  Nec quid  in  Tartaro 

X    j  vttrfa* 


t66  Tharm,  Dijfertatio  1. 

vitriokto  Ltmari  feorfim  quasracur,  videmus,  Ejusmodi  Metalliea 
diverfimode  quidem  diicontinuari  queunt;  numaurcmmodiiftiNa- 
turas  noftrse.ipfiusque  fimplicis,  fempcr  conveniant,  alii  experiencia 
talianobiscum  conferentes,  haucdifficulcer  deprehendent.  Arquc 
hsecintranfitudeArgenco,  crumenis  hodie  forfan  confulciusquam 
deftillacoriis  includendo. 

Sequiturin  ordine  Su/phuri bituminoforum  primas;  extravul- 
gares  (in  quibuslibec  malignis,  rabidis  ,  obftru&is ,  &:c.  _)  abufus, 
cuporifton  polychreftum;  falcem  crudurn  felecltus ;  ceu  id  jam  o!im 
Floribus  aliquando  dcftituti ,  &  anciquicatis exemplum ,  arque praeter- 
ea  tacilcm  Arfenicalium  ,  (fi  intermixta  forent,)  in  fublimatione 
afcenfum  expendentes ,  fecure  dedimus :  citra  Prtparationem  iftam 
Difpenfatoriisinfpecie  ficdi&am  ,  aliterve  per  Extincliones ,  Inctra* 
tiones&c.  (  cuibono,  dum  pinguehincautoleofum  iftud  alias  ope- 
rose  quasrimus  \ )  inftitutam ;  citra  curiofiorem  cum  SaUsfpiritu ,  ( in- 
tegrum  fepe  Sulphur  in  recipiens  protrudente  )  cocluram\  &:  citra 
quamlibet  ettam  Sublimationem ,  noxia  (  ceu  monuimus )  vix  fubtrahen- 
tem>  rotumpotiusquadantenusmutilantem;  five  cum  Sale  communi 
(forfitan  ob  ea  ipfa  prasfuppofita  Arfenicalia,  fupcrioribus  annis  ni- 
mium  fufpc£to)perficiarur,  five  tardius  cum  Sabttlo^  aut  Colcotbare, 
veladhuc  procratHori  fruftraneove  labore,  cum  Albtficato faltemVi- 
triolo,  (exiguautrinqueflorumafccndentium  acidulatione:  )  fivetas- 
diofius^ry£;  autcarius  tantummoddcumC^///^,inconfulciusveJde- 
mum,neefine empyreumatis  contagio , cum  Gummatibtts ,  cttamminu- 
to  horumpondere:  ceu  idaliiquoque,  arque  acfruftrancas  Sublirnatio- 
num  rcpetitiones  notarunt,  Diuturnas  Florum  (per  fe  vel  cum  alca» 
iibtts)  Digeftiones  laboriofiopbus ;  pradongas  e  Sulphuratis,  (  intcr 
Aromatum  oleorumque  ,  plerumque  compofito  graveolentiam 
quandam imprimentium ,  vel  magis adhuc exiccantitim ,  aliorumque 
fupervacaneorum  auc  extemporaneorum  confortium ,  )  extru&as 
Formulas ,/pecies Diafu/phuris ,  Pulveres  Alexipharmacos  (Myrrha,  An- 
gelicaa  Nitro,&c.  indifferenter  complicatos,  ;  & peclorales  libellis 
fuis  relinquamus;  fimpliciflima  quadam  polychreftorum,  Sdquous- 
que  Iicet  gratiorum  aliquot  compofitione >  vel  extemporanea  tantum 

adrni- 


Ds  BiapboreticU  mineraltbus,  \6j 
admiftionc  facisbicconcenci:  ceufane(prascerfuprapoficum  Pulve- 
remPleuricicum, )  Bezoarcico  noftro ,  vel  confimili  cuidamacce- 
pciori,  ( in  febnbus  Catarrhahbus  epidemiis,  Ungaricis nonnullis, 
aut magePeftilencialibus ; )  quandocunque  videcur ,  Sulphur fcorfini 
tevigatum  haud  difficulteraddftun  &  idem  forfan  in  Pe&oralibus 
obfervari  poffet,  ni  frequentatior  fere  ralium  ufus  prasfens  hic  quid- 
piam,  vel  quafi  pro  addiramentorumfundamentoexigerevideretur, 
Quo  finc  fi  quis  Sulphuris ,  radicis  Ircosfior.  &  Aronis ,  (cum  vino  vel 
aceco  mitificata!)  ana  permifcuerir ,  pulverem  habebit  non  foliim 
adulcis,  fed  eriam  infancibus  adhucdum  fufficientiflimum ;  &:  pro 
utnsqueper  Opiacorum>  Antimoniatorum,  Jovialium,  autSatur- 
ninorum  (utplurimum  tamen  hic  claudicanrium)  particulam  ,  am- 
plius  haucdifficulceralcerabilem. 

Lac  Sulpburis  in  bronchiorum  infardu  crudo  ac  Florificato  reve- 
rapra^ftantius  perdiucxpercifumus,  (  quamvis  Magifterii  ratioinfpc- 
cfe  rcpugnare  pofie: ; )  &  hinc  cujuslibec  complaccntia*  commiccisius, 
fiplacucrit,  non  (carius  canciim)  e  Floi  thm  >fede  crndo  faltern  ,  nec 
cardiofius  parciusque  curn  Alcaltlartareo  Httrofove ,  fed  longe  copio- 
fius,  reveracamen  innpxie,  cum  Calce  viva  percoquendov  aut  io- 
lum  (  exorerici  vcl  adverfi  quid  nequicquam  vevitis)  4icalibus  t/ii  quan- 
do^bc  poftmodum  tTrina,vel  rejictilis  qmbusdam  Acetoficacibus , 
(neVinun»fruftradifperdafur.tJpr3ecip!cando  facile  comparandum; 
ficque Fhrum ,  (urocculcacionis  causa ,  decarceroprofe&ofruftra  Sc 
citra  exalrationem  quandam , )  per  repetitas  fpirituum  acidorum  ab- 
ftra&ioncsaliosvcmodos  extus  Aibtficatorum^  quales  etiam  inpra?pa- 
ratione fpiritus  yEvuginis iulphurat^candcm afcendunc,  J  locum con- 
ftltiustunc  fupplens. 

Quod  Baifamkorum  indefiniram  fere  feriem  ,  farcoribus  plerum- 
que  compHcacam  acrinec,  inccrnis  ufibus  contradiorique  apparatui 
oppido  farisfacic  Terebinthinatum,fivefimpkx  fueric,  five  (quo  exb- 
fum  penenunc  per  ardelionum  deturbaciones  8c  falfaciones  nomen 
obnubatur,  )  altquota  olci  Fdtmculi  vel  Anifi  parte  incer  excrahendum 
akerauum :  pure  Amfato  vel Faniculato  Sulphuris  Balfamo  fic  parabilius , 
atxquenihilominusinfuogenereeffieax:  Succineo  &  luniperwo  (nifi 

certas 


I 


cercas  in  circumftantias  folitarium  aut  parili  ratione  alteratum  quis 
vclic,)  acceptius,  &  in  quibusdamintciuionibus  penetrantius;  X/#- 
iluris  illiSy  qux  cnm  ^drdentt  fpiritu  e  crttdo  fulphure ,  velcvaporatiaut 
pr&cipitatiBalfami  colophonuvcl  refiduo ,  (  parca  imprxgnatione  )  con- 
fiuilt ,  faturatius  ,  &  fub  contra&iori  dofi  pratfencius  :  quorundam 
Vitx  Corallifaco,Marciali,  inipeciem  Antimoniaco ,  Vicnolaco,  ali- 
terve  (  per  fruftraneas  variaciones)  qua^fito  Balfamo ,  (  durn  Mcn- 
ftruumucplurimumaddfcamenta  parum  aucvix  actingic  ,  veladje&i 
fpiricusacidi  Vicriolici,  6Cc.  filcro  abforbentur,  auc  poftmodum  fuh- 
lidenc,  )  adminimum  sequipolens \  facile  pro  lubicu  Camphorandnm. 
Sitauceme  oW<?cantum,  non  cxoptrofcrihus  Ftoribw,fub  proportio- 
mli  >  (non  vulgo  excedente, )  ad Solvens pondere \  per  fimplicem  fa ! cem 
inretorrula  Dtffolutionem  (quid  enim  aliud  eft?)  paucas  incra  horas, 
vel  eciam  e  Sulphuris  Hepate,  (ad  illius  tamcn  perfedam  fokitionem  i 
jplusquamanalalis  Tarcari  requirence  ,)fimplicitcr  fic  (  citra  notabi- 4 
lem  alias  adverficacem ,)  pr#paracum:  fiquidem  cum  fpintu  Vinie 
diclo  Hepate  extracta  linttura  in  dicationibus  hauc  paucis  (  propcer  Al-  . 
calimaglsliberacurnminusve  obtufum  ,)fere  incommodiorvidetur, 
minusquefaturataeft  >  xqueacquse  cum  Armoniaci  confimilive  urinofo  -gi 
fpirituiupcr  Aiembicum  levatur ,  pariter  permultis  incentionibus  in-  t 
conveniens?(  ucut  equidem  Lunam  ,  inconftancer  fane  necfpeciosc  I 
rubificec;)  &  fi  quialii  modi  funt,  eciam  Metallicis,  (  inter  prasci-  j 
pitandum,  )  vel  propriae  quoque  Mincras,  ( dum  Sulphuri  fubfticui-j* 
tur,  )particulis  fupervacue  combinati,    Eft  aliquid  Oleofm  ille  Li-  ! 
quor  >  qui  (citra  nimiam  olenciam)  per  fpiritus  Terebinthinx  vel 
Olei  cnjusdam  debita  cohobia  ,  non  vero  fubjraneam  extrcmam-  S 
que(interintolerabilestecores ,  )  dcftillacionem  exit  ,  &  concen--f 
trari  quoque  haut  difficulter  poteft  :  nihilominus  afliimptae  o- 
leofitacis  majores  inaclione  parces  funt  ,  &  Jaboriofiorum  faltern$ 
Myrotheciis  loco  vulgaris  Balfami  ,  quadrare  videtur.  Reiiqui 
communes  cum  Colcothare  ,  Sale ,  Puwice,  &c.  procefliis ,  partim 
Flores  potius  Liquoremveaddo-fulphureum  ,  partim  fasccntiffimam 
Oicoficatem  fundunt,  intus  adverfitfimam,  excus  vel  Excerno  quo- 
Jam  Sulphuris  Baliamo  in  plerisque  circumftantiis  ,   ( nam  foli- 

tarius 


De  Diaphoreticis  mineraliktts.  i6p 
I  rarius  ob  inviTcationem  in  Litus  ur  plurimum  eft  incommodior,  )  fa- 
cile  fupplcndam*    Pararecur  autem  hujusmodi  extetnum  Balfkmum 
<  convenientiflime  forfitan  cum  Hyofcyami  vel  Papaverino y  ubi  fuppc- 
u  tunt;  autfaltem  Amygdalino  oleoy  (dum  alii  Sambucinum  ex  arillis > 
alii  Nucum  ,  Rapiftri,  Rofatum,  vel  Cannabinum  ,  inter  fuperva- 
cuashujus  vel  iilius  Autores  inquifitiones  prasferunt ;  )  eCrudiy  non 
I  fiortfcatipritts  ,  nec  ettam  Alcali  quodam  (  extus  nonnullibi  inconve- 
I  nientiore,  )  dtffo/utiSu/pburis  proportionali  pondere;  per  fimplicem 
ltantum(fine  Vino,  opus  oppidoprotrahcnte,  )  liquationem  feudif- 
Ifolutionem ;  citra  lentam  illam,  parumque  Sulphuris  aflumentern 
digeftionem.    Campbora  pro  Jubitu  poftmodum  facillime  alterari 
poterir,    Cur  autem  ctim  Lini  oleo  vifcidum  illud ,  (nec  deftillatio- 
nem,  feu  folitarie,  fcucum  Colcothare,  inter  tot  tardia  promeri- 
tum,  JHepar  fcorfim  confici  debeat,  non  videmus:  dum  Dtafulpburis 
Bmplaftrum  per  aliud  quoque  hujus  generisBalfamumarquc  efficaci- 
ter,  au&iori  folumaddiumentorumpondere ,  (  ne  Unguentumpe- 
ne,  pzrVulgatiorts  defcripttonis  obfervantiam  Emplaftri  loco  exeat,) 
conficitur*  ceu  confimilee  Sutorta  quoque  pice  pulveratique  Sulphuris 
infperftone  Chirurgi  quidam  extemporc ,  nec  fine  fru&u  parant. 
Aquacalcis  vivafu/phure(ceudcL^chu}usdiximus)/aturataybonum 
quidem ,  attamen  circumfpe&ionis  indigum  eft  Topicum ;  ne  in  fui 
fimiles  falinos  humores  incidens,  seque  ac  Oleum  Tartari  cum  Awyg- 
dalino concujfum ,  ejrc . malum potius  augeat. 

Spiritus ,  ctiam  genuinus  &:  venali  certior ,  quamvis  in  Prsecipita- 
tionibus , Fixationibus,  Vitriolifationibus,  &c.  ob externas  quasdara 
conditiones  vegetius  fe  gerac ,  apparatui  tamen  noftro ,  (cum  Vitrioli- 
cus ,  longeparabiliorhujufcemodi  poftulatisnihilominus  fatisfaciat  >) 
|  incaflumfuperaddetur;  per  tottaedia  laborcsque  feue  Campanis  Pati- 
nisve  refrigeratoriisyfeu  Aqu&  merfis  Crucibulis ,  aut  Retortis  tubulatis ,  vel 
(diffufius  alteriusque  potius  deftinationis,)  e  Perfumationibus  aqu&  [im- 
vlicU\zutzxotzr\zosefptritHsNitf 

aut  faepepenitus ,  velexpeclaramfolumquanritatemfallentibusmo- 
dis  perquirendus.lta  nec  modicu  illud, (ni  fingulariter  prius  per  inftil- 
latum  fpiricum  inceretur;)e  refiduo  capitc  mortuo-S^/excralii  vel  rcpo- 

Y  nimej- 


Tharm.  Differtatio  I. 
nimeretun  Asidoqnodam  Vitriolato  parabiliori  &  abimJe  fatisfa- 
ciente.     Ltquorem  tn  Fiorum  cottfeciiom  (  fu/pburcum ,  &c  modo  di&x 
Aquae  {implici,fu)phure  nonnuliis  perfumatar,  parem,)  Rori  mine- 
raliadjicerepoflerit^  qui  ifiorum  fubhmatione  occupancur. 

Atqueha?cdcSulplu?reortimfelc<^ 
^V^/^hucfpc£ianriaftib  Ditireticorum,  dlwminofa  fub  ftiptieorun* 
titulo  confiderabimus,,    Stiperfunt  e  (communiter  huc  relaro)  fa- 
ctitio  Ammoniaco^  qu&  (tcca  conjtftentia  hinc  psranrur  :  fiquidem  de 
i piritu  pauloante fub  LTrinofis egimus.    Si  q iris  atvtem  inde  repofue- 
riti^rmantum ,  eosque faltem  fimpfices  non  quidem aSale  cemmui 
myalikve Addttamentis  ^cquidemfntegnim  pene  Amnioniacum  7  a 
quidpiam  vutgari  Ammoniacopurificato  ftrrulc >  refundentibus ,  vel  pre 
cium  folummodo  (  utr  Cora/iia  ,  nili  Tin&tiram  e  rcfiduo  quacras 
incaffum intendentibus >  fed (recentiorrquoque monito)cum  Alcati 
quodam  lartareo  vel  Nitrofo, fimtlibusve  (  acidam  partem  fetinentibus  ) 
modis  fubhmatos  Sc  vere  Urinofbs :  facile  profe&ocaruerit  tum  Mar* 
tialibw >tum  ipfisquoqueH^4W/»/X    Nam  Martiale$y  exiis primi> 
quidem(perpauci,)ahas  ferrominusinfe&i,,  reliqui vcvdfiavi  ac  n 
bentes,feu  Limaturd  feu  Batitur* vel Stomomatis  (exigtia circa  ipfum  I; 
borem  differentia,)particiilisfaturati ,  fimplicibusingratiores,  &  i 
Spleneticis  inter  tot  pra:uhntioraMartiaha  raro  efticaciores  autpen 
trantiores,  Nigri  demtim  ,  exceffivc  Stipticiralterius  deffinarion 
funr.    H&matittm  vero  colore  quidem  ac  i\ pore ,  haut  vero  in  eflEc 
cia  fpecialiores  ( toties  promifTa  expertis )  dcprehenduntur.  Subttfe 
illud  Ammomacum,  efpirttusVrinofi  ejr  Actdt  cujmdamfixi  mifce/Ja  y([x- 
pe  accidentarionec  interdumcirca  ftnem,  cirra  fubtiliorem  partrcuA- 
larum  difperfionem  colligibile > )  fuperius  artigimus :  quemadmodtmi 
&  Captthi mortui ^  poft  fpirirus unnoli  deftilbtionem  reftitantis  Trodtt- 
tta.    YLfimplicium  Ftarumy  cnm  Sale  Tartari  fubhmatorum  refiduo^ 
Sat  Neutralequoddann  prover.it :  E  Martialivero  vei  Hdmatitino 1  jarn* 
pridem  Maffam,  quafi  fitr/o/icamyQmddiquia  pronam  )  feparavimtrs> 
&  cum  e  Ferre  quidem,  non  tam  vere  purget ,  (  utut  Salts  Mavw 
purgamis  titulo  alrcubi  proponatur ,  }quamC  fei  perfe,  feti  cuni 
Sirupis  aliisque  faccharatis  >  }  abftergar  cantum  aut  exumulet; 

Vitriolo 


i      —  j»*.  VeDiaphoreticismineralibttt.  I7r 

i  Vitriolo  Martis  porrd  f.ipore  cfrcchiquerevera  ficpoftcrior  i  proinde 
|  pcr  Arcnam  ex  cjusmodi  liquamine,  (anteperfecram /ui  cxficcacio- 
I  nem ) deftillavimus fpiritumflavenum ,  jucunde (ni florum adftringen- 
1  tiflimorum  ,  tandem  afcendencium  inconfideraca  permixtione  per- 
■  vercatur,)  acidum,  &:  eongeneribus  ex  Ammcniaco  Acidis  fpirittbtts^ 
I  diverftmode  cum  Charta>  Farina ,  alusque  additamentis  ,  {  vehiculum 
I  prxbencjbusjaucuiinofafequcftrantibus^rc.^conquificis^reveraelc- 
u  ganciorcm » parergonprascerea  fublimatorum  Fiorum ,  & nonnemini 
I  fluper  aliquancilium  forfican  Martialem  :nihilominuscumSaliscom- 
I  munis  fpiricus,pra:fercfm  propriis  Floribus  facuratus,  paricer  fplen- 
I  dcac,  idempoftpcra£hm  defbllationem  oleat,  idemque  tum  excus, 
I  tirmincus ,  fubcircumfpetraadhibicione  pr5eftec,Tin&urseque  Mar- 
I  tiales  longe prxfenciores  facuratioresque finc ; nec ifte proinde  ftacim 
I  ob prsefuppoficum auc inhserens Marcis cancillum publicis ufibus feor- 
fim  vcndicandus  vidccur ;  paricer  acquc  H^matitintts , e  Sale  ex  capitc 
\  morcuo  (peraquam  aut  ardentcm  fpiricum)  excrado  conquificus: 
liquidem  incuspr^dittisnihiio  deprehendicur  prsefencior  j  excus uc  in 
jucundis  iliis  Venerisfolutionibus  jamolim  (  infeliciores  forfan)nos 
i  fefellerit ,  fupra  ivotavimus.    Nitrumfixum  ^Armoniacale ,  per  utrius* 
qne  detonationem,cuno(ox\imcft.:  qusequeampliusex  Ammoniaco  fu- 
perfunt,confulciusPyrocechnicisopificumq>laboribus  remiccuncur. 
Acque  hxc  quoquc  de  pocioribus  Diaphorecicorum  &  Alexi- 
f  pharmacorum  maccriis,  eorumque  diverfimodis  Produ&is,  Con- 
vertamur  nunc  ad  Diurecicorum,  Lichoncripticorum  ,  affiniumque 
t  reliquorumapcrientiumferiem. 

Diuretica  s  Lithontriptica^aliaque  Aperientia  £f 

Detergcntia. 

Clnt autem^  Vegetabilibtis quidem ,  fimilicer  pro  fylloge  intcntionc- 
^qucnoftratancumpaucaquasdam,  temperatiora,  abfterfivaaut  fi- 
mul  micigaciva :  fiquidem  calidiora  malum  in  prsefervacione ,  &  acci- 
dentia  in  curacione  frequencius  augcre,  reliquorum  vcro  pleraquc, 
(praefercimcum  ad  Veficamicur,)  expeclationemfallere,  decsecero 
commodioribus  fane  vel  prafcncioribusex  Animalibus  Mincraliquc 
regnoccdcre}  oppidodeprchendirnui.  Y  %  Prirnus 


jj%  Pharm,  Tfijfertatio  L 

Prirnusproin  (cum  progenie  fua)  efto  Tartartisy  ftque  fekffior& 
quaft per  fe  cryfialltjatm  fnerit ,  quid  obftac,  quo  minus  orus  ulceul, 
(ceudiufecurequs,  eciamcum  Rubrofplendtdicre confuevimus ,)  de« 
tur^  citra  ullam  ha&enus(per  nimiam  quorundam  fatagentium  iii- 
ve&am)  Depurationem  fubciliffimam  parcem,  (  ceu  refdua,  mulco- 
fum  chflbludonibus  infcrviens  Aqua  docet,  )  manifefte  >  vix  autem 
Atenofitates,  (cumipfeTartarusCorallia  fimiiiaque  coquendofol- 
vac, }  lafolidttm  fubtrahentem  jaut  fi  omnino  quispiam  feculenti  quid, 
(  yoJatifi  tamen  fale  refertiffimum  )  vereacur ,  femeltanthm  conjiderate- 
que  depuratMt  uti  communjcer  Actdi  Tartari  nomine  venit,  citra  va- 
nasfadcb nivei)  Candoris  >  Cremoris  ac  Cryjia/iorum  ( rcipfa  indifferen- 
tium )  afFeftationes ,  auc  feparatas  repoficiones.    Ttntinra  huic  e  San- 
talo,  vel  pocms  e  Papavereerrarico,  (  feu  in  fubftanriaadmixto  y  feu 
Ipiriru  V ini ,  a  Tartaro  poftmodum  abftrahendo,  extra&o  , )  cum  fpi- 
ritus  Vitriolitantillo  fuperinduci:a>  oculos  delectat,  &hadenus  fub 
Pulveris  Dtgejtivt  aut  Hepaticirubri ///«/f  Tarcarum  jucundius,  quarnj 
m  novellis  aliquotejus  nominis  compofitis  occultavir;  de  fe  nilaut, 
parum  conferc.    Quemadmodum  nec  recencior  Acidi  Tartari  in  re-, 
mi flror  u m  i ftorum  Vegetabiltumfuccis  aut decoclis  concretiot  I ca  nec  Tar-& 
tarm  Atitminffm.  feufaporem  feu  mtencionemremediifpe&es,tanci  eftj 
prarftautior  vero  in  Tarcareos  fcopos  chahbeatw ;  fcd  hic  quoque  ex~ 
temporaneus  eft,  per  facilem  Vitrioli  Martii faciitii ,  (eciam  tantum 
pulvcratkyTiccprite infuccis dtjjoluti) admixtionem ;  mifla  incomptio* 
ri  dcbiliorique  rnfechone,  quas  nonnuliis  per  aliqualem  cccturam  aut 
immerftonem  Mortisft4 

Porro  licet  multis  diiToIutionibus,  prxcipitatronibus,  &c.  fofusj 
(xpcdktj  ciavellatus  fuffi-ciatvponamus  tamcn  ex ejufccmodipro  fapia* 
Sdquofe  Tartari^  tanq,uam  deftillari  fpiritus  aliarumque  nonnullarum- 
operationtrm  parergoii ,  acecrtisintentionibtis  prac  alils  vegetahiiium 
Alcalibus  apcitis*  Cui  regionis  ratio  fuppeditat,  Sarmentitium  (atm 
Lixivium inde fpijfius ityernos  oppido  fubftinu-re  poterit;  ac  na  irs 
certas  applicationes  fubcilius ,  ica  in  acrcdiuc  requifka  alfquant.g 
remiffius  invenierr  Sufficiec  noftrae  quidem  nunc  deftinacioM 
Sal  tliud  tantitm  e  fpiritus  ( totaliter  prolctfi  )  captte  mortuo  7  etiam 

ultertm 


T>t  Diureticis  vcgetabilibuz*  173 
ulterius  non  calcinato ,  notorio  more  fecretum  >  citra  ulteriorem 
tum  Ca/ce  viva  vel fupra  Marttm  acuationem,  curiofioribus  labori- 
bus  reli&am  ;  &  cicra  figuforum  cum  piimitivas  ,  (polychreftum 
fpiricum  fruftra  difperdentes,)  cum  tt/teriores  adCceruteum  usque Cal- 
cinationes  ,  tenericres  &internis  ufibus  prarcipue  nonnunquam  ex- 
pctitasparticulas  incaflum  difperdentes.  Quifixius  talequidadcer- 
tas  foluciones  ,  prarcipicaciones ,  &c.  (pra:ierrim  ficca  forma)  de- 
fubito  vulc ,  anatica  (altem  Nitri  Tartarique  dttonationt  facile  ,  (ceu 
paflivumhodieeft,)  habetj  vcrum,  (ucalibi  monuimus,)  acidarum 
fixarum  Nicri  parricularum  haud  cxpers  ,  &  fubcilionbiis  proinde 
productis  inconvenicntius.  Quodlibet  horum  aqua  fimplici  cali- 
da  prompre  folvicur ;  aut  poft  debicam  exhalacionem  ,  fpiffiojris 
lixiviiforma  ,  poftfilcracuram ,  fervatur ;  ucprofe&o  Oleumtadiose 
perDeliquium>  (dec^cero  tamen  innoxium,)  fruftra  fimilicer  con- 
quiracur. 

lartari  hinc  Vitriolati  cmpiricos  fuperioribus  annis  (inHypo- 
chondriacorum  cbullicionibus,  &c.)  abufus  alii  fufficiencer  noca- 
.runr.  Reponi  camenaliquid  forfan  in  diffufioresapparacus  indepof- 
fet  :  ceu  diverfarum  lblutionum  ( vicriolacarum  vel  Akalinarum) 
prsecipicacionibus  ( nobis  facpe  non  advercencibus  ,  &  cocum  incon- 
fideraceeftundentibus,)  fufficienci  copia  ceu  parergon  nafcicur ;  aut 
glegantior  adhuchzhcmx  >  fi  Tartaro  Tarcarifaco in  f  q.  aqu# fimplicis 
diflbluco ,  parili  confuetoqjmodo  ViCrioli  fpiricus  inftillecura&  rotum 
hincdebitecoaguletun  acore  tamen  Vicriolico  mucrolibec  aliquan- 
tomagis,  quam  vulgo  (non  flne  Cubfequa  adverfirace)  /blet,  exu- 
berante,  &  Vicriolifpiricuhic  (propria  fubftanriaalitervc)  incamina- 
to ;  aliasnoxas ,  fi  quae  rcvera ,  excraabufusj(  clibellorum  commenda- 
tionc  natos,)  obfervata?  fmerint ,  huic  potius  quam  impuritatt  Salts 
lartari,  (quid  enim  luc accedcret,  quam  fecum  ligneorumquefru- 
ftulorum  innoxium  Alcali?  )  adfcriberemus.  In  Vegetabihum  ca~ 
tharticorum  remisfioribus  fuccis concretus  parum  hinc  validion  Mi- 
■neraltbui  autem  aut  Metallicis  parttcnlis  per  rccentiores  inventiones 
imbutus,  partim  nil  minus  quam iftorum  proprietatibus  quadrat; ( jeu 
fupra  de  Lunari  Solariq;  monuimus: )  partim  eiegantioribus  acceptro- 

Y  3  ribusve 


3 74  Pharm.  Differwio  l 

TibusvePr#paratisapertc  cedic >  przcerquam  quod  ctiam  ex  tempo- 
xe  nonnullis  eodem  effe&u  ,  certiorique  ponderis  parcicipacione, 
(  uc  in  Emecicis,)  affociari  queac.  Tartarm  Vitriolatm  ex  Ejfentiali  fale 
Tartari  Calias labpriofiori)  hic  preciofior ,  Nitratm  Nicrum  eft ,  Al- 
caliTarcarei  tanciilo  excus  «guafi  illicum  ;  6c  facilius  tum  excempo* 
ranea utriusque  mixcura ,  tum  inuitimo  Nitri  ( per  Qlei  Tartari par- 
ticulamdepuraci)  coagulo  ,  fi  opus  forec  ,  haberetur.  Piarftantior 
exiftit  lartarifatm  quorundam  Tartarm ,  c  duabus  falcem  Salis  Sc  cribus 
(  purioris  aucfemel  depuraci)  Tarcari  parcibus  prxparacus ,  fiveper 
iedetur,  fivepotius  {alias  facile  humefcens,)  cumfpiricu  Vinifol- 
vendo  inTincluramdiurecicam  &interdumfemilaxacivam  [adimi- 
tationcm  BafamiTartarj quorundaniy]  redigarur  ;  [ceu  zkiNepbri- 
tic&  titulo ,  Liquorem  ex  unaTarcari  Sc  duabus  calcrs  vivse  parcibus 
cxco&um,  &poftfiltraturaminfpiflatum,  fimiliter  cum  fpiritu  Vini 
extrahendo ,  non penitus  rejiculam parant.]  Atque  hic  Tartari  Tar- 
tarifati  Liquorfeu  Tinffura,  a  Balfamo  Tartari  recentiorum  parum  dif- 
ferens,  ficuiin  paulo  diffufiores  apparatus  pkcueric,  eciam  lococu- 
juscunque  Tirittur&  Tartari  effe  pocerit.  Nam  Vulgata  quidem ,  five 
e  fpiritus  deftillati  capice  morruo  cum  nonnullis ,  five  e  faleTarcari 
limplici,  aut  (cui  bono?)  ad  coeruleum,  Scc*  prius calcinato  pro* 
liciatur,  ciim  fpiricus  ardens,  (alias  fponcc  fuperftans, )  divapore- 
turhinc  aucabftrahacur,  parum  ab  OleoTarcariper  deliquiumdif- 
ferc.  Reliquae  vero  fuhtiltores  vifas ,  falis  perquam  exiguum  in  dofi 
vehunt,  auclargamdofin  exigunt ;  five  ( cum aliquibus)  fpiritm  Vi- 
vireffificatior  fimpliciterfaltemjuperfal  i/fad  digeratur ,  &  aliquancum 
inde  alcerecur  ;  ffve  compendiofiusy^/W//^  Vinicommunistantumifii 
fuperfundatur  ^  &  cumftaciminduasparcesfccedat,  f  fubciliorifuper- 
ftante,  phlcgmatica  cum  potiffimafalis  quancicace  fubfidence,)  ilta 
prior  per  tritorium  feparecur ,  &  vulgaris  Tin&ura?  loco  ufurpecur, 
J^ua  e  fale  Tartari  cum  Silicihm  liquato  confic  ,  quamvis  ftabiliorfit* 
fupradi&a  Tartarifata  ob  filicei  tantillum  ,  ecfi  vel  auracum  fuerit, 
revera  praefentior  non  deprehendicur.  E  crudo  Tartaro  cum  fpu 
tUu  ^mmoniacali  urinofo  prolc&a  pmer  rem  carior  &  opero- 
fior  eft. 

Si 


De  Diuretick  vegetabilibus*  ijf 
Siopeixpreciamererivoluerimus,.  ponamus  ArcanumillHdr  feu 
(uti  nonnullis  vocare  placuit )  Sal  Ejjcntiale  Tzrtari,  ob  facile  deli- 
quium  in  duplo  prazrerproprer  Aqua?  cujusdam  deftillacx  vcl  fpiricus 
ardencis  ftmplicis  auc  appropriaci ,  vel  eciam  Elixiris  propriecacis 
(fimplicicer  fine  acidrs  paratij  &c,  diftolutum:  efficax  Cic  fub  Tm~ 
tlura,  conpflentia  Splencticum,  l^epbriticum ,  &c¥  fi  ve  per  fe  decur:  fi ve 
alris Y  Alcalinum  conforcium  ferentibus  combinetur :  nam  uc reliquas 
Tin£turasacidulasMartiales,  Corallinas,  &Tc.  exigua  quantitace  in- 
ftiUacum ,  poft  aliqualem  amplexationem  in  colore  quadancenus 
equidem  exalcar  ,  ica  liberaliori  paulo  ponderc  complures  earum 
difturbac  auc  invercir.  Parabicur  aucem  /ongecompendiofius  unicafal- 
cem  Aceci  deftillati:  aftufione  y  ad  perfedtam  usque  Salis  Tartari  fa- 
twracionem  ,  ( quod  duo<tecupIo  vel  fcdecuplo  ,  pro  iftius  robore 
6l  acidicace  fic*> )  6c  unica  fimiliccr  fpiricus  Vini  rc&ificaci  abftra- 
flioney  citra  tot  fupervacuas  (ceuahbi  jam  monuimus,)  repetitio- 
rcs.  Imorudimeittumejusin  vulgatis,  C Aceti  deftillati  &  OleiTar- 
rari).  prazcipirationibus  gratis  quaft  farpenumero  nancifcimur ,  &c 
^wiconfideracjus  pferunquerejicimu.v  Nec  tnefficax  medicamencum 
provenic,  fi  cum  Aceto  nondefttlLto  ejr faleTartari  eodem  modo  pro- 
cedatur ,  &  Magmareftduum  (nam  falis  ficci  confiftentiam  non  af- 
fequicur, )  fpiricu  Vini  fol  vatur.  Abftracfu*  in  tlU falis  Tartan  fatura- 
tione Liojuor ,.  (fpiriruiMellis,  Guajacino  ,  vel  conftmilibus,  inacri- 
monia  fuaacidicac?  cuidam  fociata  conformisj  hauc  inconveniens 
fra  Opro  aliisque  vegetabtlibus  ac  Marinis  ejrc.  Menflruum  prsebec  ,  fi, 
protraftiori  camen  labore  ,  per  alembicum  colligi  placuerir.  Ipfum 
▼erd  Arcanum  Tartari  Sali  Viperino  T  Cornu  Cervi,  &c.  ulcerius  per 
nosalTociet,  quivolet  ;  extemporaneafiopus  foret,  falis  cujusdam 
volatilis  urircofi ,  per  acetofa  pro  more  ligati  mixtura  (  cum  eodem 
reeidat,}  idemaflequi  porerimus, 

Supereft  famofi!]T:num  SdTartarivolatile ,  five  ( cumsegreficca 
confiftentia  per  fefei  vecur,)  Spirhu*  Salis  Tartari  :  rcmedium  licet 
genericecumfuifimilibusvolatilitacibus  conveniac,(peciaiibuscamen 
deftinationibrrs  neutrqaam  hicdeftitutum ;  bonum diureticum ,  dia- 
phoreticum,  atquerefolvens ,  in  paulo  diffiifiori  apparatu  hautcon- 

temnen- 


176  Pbarm.DiJfertatio  I. 

temnendurn  ,  prasfertim  cum  dimiflis  arnbagibus  per  diverfa  cofft- 
pendia  poflit  colligi.  Publicavimus  deeopaucisab  hincannisin 
peculiari  hbello  noftras  obfervationes ,  aliarum  quafi  folicitatrices; 
8c  revidebimus  proinde  propediem  cotum  ,  cum  aliquali  au&ario, 
e  verfatiflimorum  virorum  publicatis  interea  experientiis  nato.  In- 
terim  nemanea  hic  fic  perrra&atio  ,  qui  Vrmofumquid  >  (ceu  Alca* 
linanaturaeo  potius  ,  quam  ad  acidum  quidpiam  propendere  vi- 
detur,)  hincexpecic,  primo quod  ipfum  Salis  Tartan  fele&um  atti- 
nec ,  convenienciflime  aflumec  huc  e  fpiritus  deftillati  capite  mor. 
tuOj  fecundum  paulo  ante  di&as  limicationes  fegregatum,  ulterio- 
ribus  ad  virorem  vel  coeruleum  calcinacionibus  neutiquam  exhaii- 
ftum ,  fi  mora  datur ,  mediocri  calori  ( quo  infigniter  rarefieri  depre- 
henditur,}  permenfesaliquot  expofitum,  aut  ubifuppeditat,  idpo- 
tius,  quodmediocriter  infigulinafurno  ollaque  tefta  calcinatis  Vtni 
(iccisfecibus ,  (bcn^tin^&Fflftn/  feucrajfamentopoft  fpiritum  arden- 
tem d  Vinifecibtu  abJiracT:um  reflttanti)  candidijjimum ,  urinofijjimum  & 
jam  quafi  femivolatile  largiter  fuperjlat.  Extemporaneum  e  Nitri  Tar- 
tarique detonatione ,  propcer  adharrentem  adhuc  aciditatem  quan- 
dam  nitrofam,  ejuscemodi  laboribus  incommodius  vidctur.  Qupd 
aucem  mpdos  ipfos  pro  colligenda  volacilicace  ifta  concernic  ,  funt 
equidemplures  ,  in  odore  faporeque,  (prarfercim  fi  mage  phlegma- 
tici  feu  diluci  per  redlificacionem  fuper  alcali  Tarcareum  concen- 
trencur,   in  efte&u  coincidences  :  fed  cnim  cum  noftra  hic  incen- 
tio  in  fpecie  ad  parabiliora  quasvis  brevioresque  proceflus ,  quousque 
licet,  dire&afic ;  cxadverfo  vero  cumBolo  plerumque  debiliflimus; 
in  faftigiato  /uperiorum  annorum  Fornace  per  dire&a  Recepta- 
cula,  aucnullusaucinvalidus;  cum  Silicibm ut& poft  fubftrationes, 
item  per  Vini  fuper  Alcali  Tartareum  abjlraciiones  aeque  parcus ,  &  itx 
ultimo  hoc  proceflii  fpiritus  Tartari  communis  hauc  expers  ,  (ceu 
quoque  e  Tarcaro  Tartarifato  fimilis  colligitur ,)  proveniat;  cum 
porro  qui  per  /piritusVini  Incerationes  fuper  Sal  Tartari  (  vulgare  vel 
Aceto  deftillato  facuratum  )  infticucas  Iaboriofior  ;  por  Digeftiones 
autem  cum  ipfo  fpiritu  Tartari  (ahas  csediofioris  conquificionis,  &per 
fefatpolychrefto,)  juftopreciofior;  qui  dcmwtoeSalit  Tartari ,  CaUis 

viv* 


De  Diuretices  vcgctabUtbus,  .  177 

*tv&  &  Stlls  Armoniaci  mixtura  nonnnlis  alicuhi  conquiritur ,  to- 
tus  auc  maximam  parrcm  Armoniacalis  fit  :  non  immenco  pr >iu- 
de,  (millis  tantisperfufpicionibus ex  AccefTorip hic  natii,)  iaborurn 
niinusprodigus  pcnetranciflimo  vahdiftimoque  Ltwort,  qttt<x  ant^ 
ticaSatts  Tartart  &  Alumints  feu  crudt ,  fcu  pcttm  ttjtt  de/!i//4ttone ,  vcl 
pcr  Arenam  provenit  \  auc  fi  pure  Tartatea  ingredientia.  dcfidera- 
vcrit,  ifti  acquicfcet ,  quiexoleo  Tartarimgro  (alias  acci  Jentario,^ 
€um  Sale  Tartari  altquandtu  negligenterq-te  qtta(j  dtgcflo ,  haut  difficul- 
ter  habecur.  Panlis  quidcm  in  cftc&u ,  ied  paulo  graveolentior  5c 
neutralis  aut  nimium  Tartareus  eft ,  ex  anatico  lartari  crudi  Alttmi* 
ntsqtte  pondere  defitliattts ;  necadeoabeo,  nifi  nonnunquam  majori 
Sahs  volatihs  copia  difTert  ,  qui  fimiliter  per  arcnam  edicJis  antefe- 
cthtis  vtni  ftccatts  ( ai!0 fcCH  SBcmbrilffn/)  elicitur,  &  poft  reftifi- 
cationeni  fuper  SalTarcan  cum  Ipiricus  Vini  parce,  gravcolentiam 
nonnihilexuit :  ut  uterque  horum  fupradi&is  (procujushbetluben- 
tia&  dele&u  )  furrogari  quear, 

Qui  vero  Solutionum  ,  ("hinc  forte  faciliorum,)  refpcfhi  in 
Acidam  (evci  cum  Sale  Tartari)  volatilitatem  pocius  inclinat ;  licec 
Urinofi  prardicli  (praefertim  concentratiores)  fpiritus,  circa  com- 
potentia  vcl  prsedispofica  fubjc&a  profe&o  haut  fint  defides ;  &  a 
$ale  pure lixiviofo ,  ( nacuram ejus,  &  autoris adeo  commendantis lo- 
caparallelaconfiderancibusj  ad  Acaoficatcm  exigua  fitconfequen- 
tia  ;  nihilominus  dimiflb  forcafle  Liquore  ,  e  Metallicis  foluttontbus 
[cum  Aceto  paratis  ,  &  tn  maffam  vitriolicam  coaguiatis,  ]  ulttmb  extre- 
meque  1 andtm defttllato ,  arquc  forfan  fpeciofiusoccupari  circa  parabi- 
Iiorem&  accidencarium  illum,  qui  in  prarparacione  ArcaniTarcari, 
(five  deftillacum  ,  five  commune  Acecum  rccepcum  fuerir,)  haut 
difticulter  fub  abftra&ionibus  colligicur  ,  &  jam  pridem  Sahs  Tar- 
tari  quidpiam  fecum  abftulifle  credicus  eft  :  quemadmodum  alii 
quoque  de  Ltquore  ,  qui  dc  Tartaro  Vitriolato  comrnuni  (mediocricer 
tantum  cicra  extremam  deftillacionem)  abftrahicur,  pucarunr,  Sic 
Alcali  Tartareum  cum  certo  Bolo  deftillances  aliquando,  fpiricum  aci- 
dulum  Ipurium  accepimus,  Sed  de  his  aliisque  ,  qui  trahi  huc  pof- 
fenc ,  v.gjpiritu  i  Ttrrafoiiata  validiore  igne  prodeunce,  Liquorea) 

Z  Tay~ 


178  fbarm*  Dijfertatio  L 

Tartaro  Vttriolato  {)  Terra  foliata  cumfiiritu  VitrioliparatOy)  ab(lrafto> 

&c.  acetofis,  hicnoneftdicendilocus. 

Oleum  Tartari  nigrnm  intus  gratiofiores  jampridem  noluerunt; 
coque  multo  mi^is ,  inter  totacceptiora  ,  Refftficationem\  quovis 
ctiam  modo,  promeretur  \  utut  decsetero  falis  volatilis  quidpiam, 
confimilium  deftillatorum  more  vehat.  Extus  cum  fpiritus  fui  pa« 
rergonfit,  pro  lubitu  repofitum  gregariis  adhibeat ,  qui  volet» 
potens  refolvens  &  balfamicum  ,  etiam  in  contufionibus  carnofa- 
rum  nervofiorum  partium  &:c  Nec  rejiculum  olim  hinc  paravimus 
Emplafirum  ,  ad  imitationem  Diafulphuris  5  Verum  de  Tartareis  fatis 
forfan  nunc  a&umeff. 

Sequatur  Terebinthin&^  faltemnoftrM»  exotica  cujmvts  (nomert 
infupernonnunquam  mentitse)  loco  ,  quosvis  in  ufus,  (miflis  fo- 
lummodamifoutiis)  fufficientiiTima ,  intus  quoque ,  fi  certi  cafus; 
Diurefin  cum  laxationc  alvi  exfgant :  etiam  absque  Lotione  aut  cu- 
riofiori per  pyxidemligneam  transcolatione  y  fi  per  fe  (^quamvis  profe- 
Qlo  fic  ingratior , )  in  notoriis  Vehiculis ,  Emulfionibus  aut  Mixturi* 
cxtemporaneis  omnino  exhibenda  fbret  r  nam  qu#  G?<#*communr- 
ter  vocatur*  adoccuftationem  fur  9  diverfis  in  formulis  aptior  exiftir*, 
Necproin  tamen  opuseft,  utcum  fruftraneafpiritusjadura  feorfimt 
vulgq  coquatur  5  fiquidem  quod  poft  vulgarem  fpiritus  deftiliatio-^ 
nem  in  vefica  remanet ,  non  folum  iftius,  verum  etiam  ulterius  ( in 
Topicis,)  venalis  ColophonU ,  Ke/tn£/icc*y  marittmorum  Zopiffa r,  ime 
(cum  gratis  fic  habetur,)  communis  Picis  7  &  (dum  ipfirefirtofi 'Myr« 
meciorum  grumt  f  ttt  SBftftf  flitcf)  /  etfi  perperam  Maftichi  ecllatr, 
aliquanti  tamen  nonnullis  «eftimantur,)  exoticorum  afiquot  Gum- 
matum  locum  fatis  commode  fupplere  poteft  1  Internis  ufibus ,  (li 
placet  vel  opus  effe  reperitur,)  turti  per  fe ,  tum  adje£fo  diuretica 
catharticove  ftimulo  quodam  ex  tempore  Cfinetot  Pilularum7  Cice- 
rum>  Marmelatarum^  Eletiuariorumfc  TerebinthinatorumafTcrvazioneJi 
prompte  deftiuanda.  Oleumautem  flavum  atquerubruminter  tot  re- 
folventia  &BaIfamica,  tanti  non  eft,  ut  ufterius  hinc  deftilletur^ 
muko  minus  Sylvanorum  Abiegnum  Templinumve,  ut  feorfim  repo- 
»antun  vel  refinofm  ijlud  i femimaturU  Abietum  conk  (inmofendinis 


T>e  Diureticis  vegetabi/ibus.  tj) 
inftar  Olei  lini )  exprimatur.  Spiritm  TerebtnthinJt  nihilo  debilior,  at 
intus  fumptu  gratior  per  Veficam  ,  quam  tardiofius  QWctt  una  alte- 
ravedrachma  pro  Tercbinthinae  libra  una  copiofior)  per  Cucurbi- 
tam  habetur  ;  reftitansque  illic  Colophoni*  ex/guum  in  Spiritus  pon- 
dere  defc&um  facile  compenfat.  Ex  immaturis  Abietis  conis  plane 
quidem  fimilis  deftillatur ,  at  parcior  proventus  oper#  precium  non 
prseftat.  Aquam  in  fpiritus  Terebinthinas  abftra&ione  (primo per 
Veficam  ,  aut  omnem  per  cucurbitam)  una  prorluentem  exhibeanr, 
Acetove  deftillato,  (dumaliiTerebinthinatumfcorfimparant}>)  ali- 
tervc  admifceant ,  qui  acceptiora  aptiorave  remedia  menftruavc 
nolunr.  Tinclura  Terebinthint  fupcrvacua  in  noftro  dele&uTerebin- 
chinatorum  multiplicatio  eft. 

De  Iuniperinis  intct  Diaphorctica  paulo  ante  eglmus.  Veronic* 
Extra&um  inter  Pe&oralia  fcquetur.  Ubi  vero  Baccamm  Alkckengi* 
etiam  ritc  ficcatarum  ,  datur  copia  ,  (^mifla  infipida  quidem,  fed 
hngucntc  Aqua , inconcinnisque  intertot  AnodynzTrochifcis, )  Ex- 
traclum  /iqutdum,  finefaccharo  quoque  durabile,  decseteronon  in- 
*fficax&  fimul  (^pro  Solanorumnatura,)  mitigativum,  hautincon- 
lulto  hic  adjiceretur  :  aut  in  defe&u  ,  vel  fi  magis  placuerit ,  poly- 
chreftum  illud  HederAterreflris  Extraclum  faccharatum ,  fupervaca- 
nei  Sirupi  Cor/fervaque  vicem  fatis  fupplens ;  Aquam  cnim fimplicem  aque 
ac  Jpirituofam  advcrfus  odor ,  alias  hinc  excludit;  &fifateri  volueri- 
tnus,  nec  reliquorum  fimplicium  ,  v.g.  Apit>Petrofelini ,  Saxtfragi*, 
Ajparagi ,  Eragaris, ,  Ononidis ,  Parietaria ,  Lwariay  Lithojpermi ,  GenzJ?£, 
Xaphaniutrif/sque,  Bardana,  PimpineIU,Dauci>  &c.  profuperioris  fe- 
culimore  Deflillatfi>  (utpotc  vel  peradverfie  vel  languidiores ,  mu- 
liercularum  medicationibus  aut  turgentioris  receptifmi  ampullis 
aptiores, )  ullatenus  huc referri merentur :  nifiomnino  quispiam pro 
paulo  diftufiori  apparatu  forte  Fragorum  aquam  ,  Qnon  utintercon- 
generes  pra^fentiorem  ,  fed  rantum  acceptiorem)  velit;  feuperfe, 
feu  durabilius  cum  exigua  fpiritus  Vini  particula  ,  (nam  gratifli- 
mus  refrigcransque  fruftuspro  fcrmentatitio fpiritu  acquirendo  fru- 
ftra  difperditur^  inde  abftra&am;  quafi  pro  aliorum  remediorum 
(fed  domeftici  Liquores  hic  quoque  fatisfaciunt ,  ipfaque  Aqua 

Z  i  tninus 


l8o  JPharw.  Biffertatio  l 

mmus  in  univerfum  eft  durabilis,)  Verficulo.   Sane  fimiliter  haur 
adeo  multum  eft , quod  ultra  hoc ,  etiam in  plerisque  (  operofius  quo- 
que  ,  &C  prse  Antiquioribus  confideratius  intcrdum  nunc  ,  autob 
Dauci,  Caeparum,  Porri,  Raphani&c.  acceflum  fsepe minus  jucun- 
de  )  compofitis  Aquis  t$t  Jc.  Nephritices ,  Lithontripticis  ,  contra  Calcu- 
lum ,  &c.  reperimus :  nec  ipfa  famofior ,  e  Perficorum ,  ceraforum  &c. 
frucJuum  nucleis ,  (  deftillatum  quidem  alterantibus,  Emulfioni  tamen 
aptioribus, )  diverfimode  (cum&fine  acctofis)  prajparata,  eastanto- 
pereprascellit;  nifi  omneshae  feuprafencionbusfpecificisexalcencur, 
feuepicerafticisanodynisve  (in  alioquoque  vehiculo  fufliciencibus,  J 
confociencur,  Prasfervatorie  quancum  calcuiofam  Dachefin  (alias 
plerumque  indelebilem)  alcerent,  mjferi  indies  tandem  n®biscum 
experiuntur  |  calidiores  ejuscemodi  Aqua:  vel  Ijquores  difpoficio- 
nem  iftam pocius  intendunc ;  ejusque noxae  pariter  haut  expertes funt 
*vulgares  Tincrtur&  atque  Ejjentia  Itquida  ,  feu  Jpirittu  Vini  medicati  Jn~ 
vipcrini ,  T^ephrttici  d?c.  cum  Infufo  recentium  Fragorum ,  in  eodem  fpi. 
fitu ,  potatoribus  proredo  aptiori,  quam  concra&iori  noftro  dcle- 
£tui#  Quancaquxfocopianonnunquamingerimus  finenocabili  qua- 
dam  akeratione ,  (  fi  continuefebricirantes,  prasfertim  Variolis  Mor- 
billisque  laborantes  excipimus,)  Fraga  ?  ut^/r/^^profeclo^multo.;- 
quemagis  EjJcntixeJaccoUqmdior  y  (conceptadefacilefermentationcf 
gratiam  alias  perdens,)  dum  pluresaeque  jucundi  durabilioresque 
dantur  fucci  refe<5tivi  ac  refrigerantes  ,  finc  fruftranea  >  multo  magis 
ipfa  Fraga  nonnulhbi ficcata. 

Porid  vero  fi  quis  Tartareis  Nitrofisve  fahbus  ,  (fimplicibus 
aut  Vitriolatis,)  Arcano  duplicato  &cc.  acquiefcere  nequeat,  fuper- 
addat  hic  forte  Onomdis  non  tara  Extratlum  (bolari  Tartaroaffliien- 
tiflimum  ,  nec  fi  e  tenelli  planca  fuerit,  in  nonnullis  aliis  affe&i. 
bus  afpernendum j )  qudm  Salfixum fimplex  Sulphuratum  ,  aut  amplitts 
pro lubitu  Vitriolitmn*. t-fimulquc  forfitan  comburi  poflent  Tabarum 
injuperftipites,  Vrtica,  Gtr/ifta,  dfiavt,  prodiftri&uum  ratione  para- 
biliora  vel  falis  majorcm  copia;m  fuppedjtantia  :  quo  Sal  quafi Catbe- 
licum feu  pclychi  c  ftum  exeat,  nVcoperofias  fingula  >  v.g.  Iuniperinum 
infuper  Sambucwum,  Petrojeiini,  Heckratemflrts,Pimpinella>  Tamarifci^ 

alio- 


r 


De  Diureeicis  vegetabtltbw*  1S1 
Aliorumquewfrequentiorum ,  autin  (alis provcntuparciorurn ,  feorfim  re* 
ponere,  vel  etiam  di  verfimode  e  talibus  Compoftta  contra  Calculum ,  AV- 
fhruica ,  Dturettca ,  (fsepe  e  minus  parabilibusautnominetenusfoium 
Variatis,)(uperadderenecefluficicum  prsediehim  reliquafacilefupple- 
at,&  competentib9  Mineralibus  &c4  haut  difficulrer  amph9  alteretur* 
Atque  harcquideme  Vegetabilibus,  fuo  quovismodo  ac  tempore» 
(prxfercim  intcr  praefentiffimum  Mineralium ,  Animahumqj  proven- 

f  tum,  &:  dcbitum  Anodynorum  atque  Epicerafticorum  quorundam 
acceflum)  adhibendo ,  oppidofurhcienc:  uccaliumintuitu,neque  de- 
le&usnofter,  neque  accuratiorPraxisullarcnus  e  reliquisnumerofis- 
fimis ,  ( quamvis  ex  parte  non  femper  contemnendis ,  ex  parte  tamen 

I  etiam  nimis  tantum  fpeciofis  ^defidibus.advcrfisjngratioribus ,  rario- 
ribus  &c. )  ullatcnus  exigat  five  Saxifragtam  albam,  (alias  pcrmultis 
diftri&ibus  infrequentiorem  ,  )cum  pcrlcvifquammeoqueRadicuia- 
rum  Pulvere&Extracto  >  vulgaciori  quovisneutiquam  validiorc;  five 
femilignofam,  illam  Agyrtarum  Alpinam  i/j/ mgratiorem  PtnfpinelU 

\  radtcem ,  ( f  cttam ,  aut (upervactte  Fxtraclam^Cenditam  vel  Confeclam  ) 
tutherbamtnfuper  ,  femenve>ac  tadtofum  tnde  O/eum  ;  Non  (adhucma- 
gis)adverfum  (ac circumforaneos  o\cnx.Qm)utrumltbet  (iiquidem  & 
hic  ha&enus  fruftra  Cretijfavimtts  >  )  Daucuwy  w  femine  Oleoque  fuo  , 

■  f  aiias  equidem  haut  invalidis:  )  Non  exoticatr? pene  Rufcum,  autalias 

|  infrequentiorem  Ftltpendulam.  Quemadmodum  nec  quai  cCenifa 
infuper  feorfim  proponuntur,  nau(eabundum  Semen  F/oresve  (iccos , 
velconlervatos.aut  (  dum  Capparesadeo  vili  veneunt,)  condttos.  Non, 
quse  peciorales  quoque,  aliosve  in  ufus  fupervacue  paflim  exFrtic* 
ntajort  minorique  pctunrur  ;  Radiccmfciitcet ,  &  Romana  femen.  NeC 
Erynvzimdigihii  Radice ^feu  ftccata  ,  feu  (  proenervatis  potius,  fedexi- 
guo  plerumque  irritamento  ,  )  Ccndtta.  Non  LappA  utrim/tbet , 
(dum  JW/aextusad  mulicrcularurn  cxperimenta  pertinent ,)  ingrato 
femine,vel  majoris  Radice>  utut  in  diverfis  affe&ibus  multis  exoccis 
prasftantiore:  Non inter  tot pnrLntiora  cruftacea,  Lithofpcrmo  quo- 
vis,  aut  arilli*  Cynosbatt  yvei  Mcfptlorum ,  decant at<* Spina  alba  ,  fpecio- 
fioribusque  (in  aliis  quoque  requifitis  vel  fignarura.  ducente,  )  Z)<*- 
ftylorumolficulis >  Hedcrt  bjccis>  G/andtumque, quzinvis  interdomcftica 
vulgohaBtrejicuta)/iw^.  Z    5  Ita 


sgz  Pharm/Difertatio  1. 

Itanec  Apiiradicem  velfemen  nccefiariault^riusmvenlmus-,  licct 
inter  congeneranoftratia,cuivis^//L^y?/^,  MaJJiliotico,  Cretico\ 
Oreofelino ,  Macedonico  Alexandrinoque  Petrofelwo ,  Ammi  vero  ,  fed  va- 
no  Cantharidum  correaivo,  )  aliisque  multo  magis  fupervacaneis, 
hircumolentibus ,  &  frigidorum  ccenis  aptioribus  ,  vel  ab  antiquo- 
rum  confuetudine  foliim  pendentibus  exoticis,  facile  hic  confexti 
vel  etiam  nonnullibi  praeferri-  queat.  Succi  Apit  inftiffati ,  adeo  fu~ 
periori  feculo  commendati  «quivalentia  verfatiores  hodie  Chirurgi 
alias  norunr.  Nec  denique  feorfim  fic  fervari  merentur  AmygdaU 
potatorum  amar* ,  rari  rancidive  tepeTribuli  aquatici ,  Perfuorum, 
\Armeniacorum  ac  Cer&forum  nuelth  vel  Rapham  prMerea  Violarum 
Martiarumauefemen ,  innon  quidem  adeo  languidas,  at  vomitus  m- 
terdum  ma*e  tunc  proritantes  Emutfionesi  nam  Aquas  ex  his  fupra 
attisimus :  ^Olea  veroex  id  genut  nucleis  feorfim ,  vcl  Nephricicorum 
titulo  conjunaim  cum  aliis  exprefa ,  profefto  vel  Amygdalinum  ufita- 
tiffimum  intus,  extus  Hyofcyaminum ,  Papaverinum ,  Nucuw,&c. 
«quat,  aliquandofuperar.       ./<         '  % 

Menfis  cedant  Petrofelimfolta  atque  radtces  >femen  hortulano ,  d c- 
fes  Ma^iflerium^  ncgotioCionhm.    Sic  quoque  Sifarum  Afparagiquc 
(aliasnonnullis  fufpeftos)  turiones  linquamus  delicatulis,/W#  va- 
nis  exoletisque  compcffitionibus ,  radicem  Qintct tot ^quipollentes) 
hortisj  imbelles  Ciceres  ,  Raphanum  utrumque  &  Cynosbati  fruttum 
Culin£  ;  Conditum  hinc  &  RobCynosbati  mulierculis  fatagentibus ; 
quemadmodum  &  cpxhFabaccis  fuperfunt,  Aquam  florum gyn&ceis , 
frtttfumipfum  Pythagoricis,  farinam  hincdomefticisepithematibus ; 
Linariam  hsemorrhoidum  tuberculis,  ut  Taurum  ea  lucrentur  ,  qui 
vulgatiori  hyofcyamo  vel  verbafco,  &c.  ncqucunt;  Dipfacum(z\ii$ 
quidemhaudaded  rejiculumj  Pannifici,  Echworumiflorum  vermi- 
culos  iis ,  qui  naufeabundis  miferos  incaflum  vexant.    Betula  ut  fpe* 
cialicuidampotus  vitio  alicubi  contulerit ,  tantumtamen  &indifte- 
rensNephriticum  experientibus  profe&o  non  invenitur,  ut  Gernm* 
tum  c^mV/^euporiftisfcabioforumlinimentis  atque  baineis  aptiores 
videantur:  Extraftum  earum  fapore  quafi  fatuum ,  effe&u  defes  plus 
vice  fimplici  repcrimus,  &  magis  adhuc  SHccumdefltllatnm:  Crudus, 

quamvis 


JDe  Diureticis  vegetabilibtts*  xSj 
quamvis  inceraneas  impuricaccs(  qualiquali  tandem  accemperacionc 
vel  modificacionc)  fegreget,  8c  Corallia  fimiliaque  oftracoderma 
folvac,in  hactamen  claffe,  ni  Aciduiarum  moreporccur,  Ianguidior 
cft ,  etiam  e  fuperioribus  ramis  (fuppofita  majori  alteratione  )  colle- 
&us ;  inCerevifiamMagnatum  quorundamcuranupcr  cumMalcha 
&  Lupulo  (  pro  more  )  co&us,  fapidam  quidem  ,  fed  in  Nephritidc 
haudadeopraefervacriccm  reddit;  ceu  per  fequoqueSepcencrionali- 
bus  (fponte  facileque)  Fermentatus,  potui  quam  folidiori  medica- 
tioni  aptior  eft.  Nephritico lignoquis  inter  effeclum  seque ac  coloreni 
inftabilem  feu  variaoilem ,  fumptus  hodie  pra:  cot  parabilionbus  im- 
pendac  ?  aut  in  volatico  tjiiufici  clavati  femine  ,  alias  quidem  extus 
bonodeficcacivo,  &inpyrocechnicis,  (Mofchorum  etiam  obferva- 
tionej  finefumoeIegancer,(fielIychnio  infuffletur)  flammante,  ni- 
mium  macerecur  ?  Cynosbati  fungi  w  Extraffo  praeftanc  aliquid  j  fed 
hoc  ipfumin  felectis  noftris  largiteraut  abundantius  invenitur:  in 
fubftancia  domefticum  potius  froncale  pro  gregariis  ,  cuivis  radici 
Rhodias  par  exhibent,  Aquas  vero  deflillatas  acceffione  fui  nocabili- 
ter  validioreshaucreddunr, 

Acquehsec  de  vegetabilibus  fimplicioribu?.  Pergamus  nunc 
ad  ejiisdemgenerisremedia,  quaeex  Animali  (Diurericis,  pratfercim 
in  infe&is  affluenciffimo  )  Regno  numerofiffime  huc  fimiliter  relata 
funt ,  paucis  tamen  nihilominus  atque  feleftioribus  apparatum  no- 
ftrum  fufficienter  complebunr, 

Sint  primd  Cancrortim  polychrefti  3  (quamvis  nec  Chelis,  cum 
induratisfuis  Tcndinibw,  nec  ipfts  Exuvits ,  imo  ipfis  Cochiearum  tcftisac 
tectoriisy  in  defe&u  congener  efficacia  defic, }  Lapillt ;  quivis,  noti 
religiofius  e  vivis  tantum  exempci;  poft  fimplicem  folum  Pulverija- 
tionem  folicarie ,  vclcum  opiacorumaliquancillo  daci,  quovis  eorum 
Magtflerioy  (feu  ex  Acetiy  Nitriy  Salis,  aut  Vitriolt  Philofophico  fpirittt 
divcrfimodeprsecipicaco,  feuper fpiritus Nitri abftrattionem  confc&o, 
magisq;ficdiaphoretico,)ad  abforbendum  ,invercendu&decergen- 
dum  cum  hic,tuminPleuritide,febrilibusebuliitionibus,ftomachian- 
guftationibus,aIiisque  vicinis  Acoribus,Ardoribus,&c.longe  prsefen- 
tiores,  Idemqj  de  Solutionibtts%uo%  cum  Aceti ,  velipfm  etiam  Aeruginis 

Jpritu 


,84  Pharm.  Difiertatiol. 

j^ir/V/*hocfineparatis,affirmare  poflumus:  cum  oleo  Tartari^  quam- 
vis parciiis  oculos  illos  aggrediente,)  vel  vulgatiori  modo  cum  Salis 
Jj>irituconfeci<t,  ob  acceflbrii  parrieulas  adhaerentesprasftantquidem 
interdumaliquid:fed  dum  f  ab  una  quidemparte, )  Tin&uraTartari 
Tartan  (ati  >  Arcanum  Tattari  &:c.  evidentius  operancur  j  aut  AicaU 
quoddam  iplisfacile  aflTociari,  vel  prius  volatiliiatum  felicius  furro- 
gari  poteftj  dum  (  ab  altera,)nec  folitarius  Salis  vel  etiam  Vitrioli 
Philoibphicus  fpiritusdefes,  de  caetero  fumptu  jucundior  ,  nec  ex- 
remporanese  mixturae  (poft  levem  moram  &c  fubfidenciam  )  expers 
eft,  cur  Entia  prsecer  rem  multiplicemus  ?  Adeoque  nec  compofites 
iflos  Ltthontripttcos ,  Nephriticosque  Liquores ,  cum  eodem Jpiritu  ( amaro- 
remquendamhincinduente,  }enullisnon  Animalium>  Marmorum& 
fubterraneorum  crufiis  atque  tefits»  paffim  conquifitos  huc  refercmus. 
Mukd  minus  autem  vulgares  cartilagineos  (fpiritu  Salis  hauc  aded 
feorfim  obtemperantes ,  )autduriorcs  femilunares  Carpionum  ,  item 
JPercarumy  Ttncarum  ac  quorundam A&urnorumLapides  i  Ovorum{vel 
pojl  ipfam  pullitiem)  Teftas  y     fi  quidaliud  proeuporifto ,  vei  in  Pul- 
veres  Itthontripticos  >  ( fimplicibus  fuis  plerunqae  propter  ingredien- 
tium  inconvenientiam  deteriores,)  aut  in  prsedidas  ialinasfimplices 
aut  comyotttasSolutionestt&Ctum  eft.    Quo  pariter  Manati  Lapidem 
mercacoribus,  s  trut  hionis  ova  magnzium  Raritatibus,  &(  utreliqua 
Cancrina  eadem  opera  expediamus,)  ingrarume  frixis  Butyrum mu- 
lierculis ,  fiiritum  curiofioribus  ,  integre  combuftorum  Cinerem , 
m  amaricantibus   Alexipharmacis  exaketur  ,    revera  debilio- 
rem  ,  (  uti  Mixtura  primo  fimplici  ,  hinc  invertentibus  Be- 
zoarticis  demorfis  longe  majora  operae  precia  fecimus  ,  )  ex- 
olctis  experimcntis  relinquamus.    Aqua  vero  Cancrorum  analepti» 
ca  ,  fimplici  i/f/cum  fui  fimilibus  compofit*y  qtudni  Deco&um  aut 
Collifum  (  licet  nec  talia  folidi  fint  momenri ,  )  prarferamus  ?  m 
Ophthalmicis  Jamofijfimd  ifii  {alias  diverfimode  a  diverfis  propofita) 
defltllat* ,  jam  olim  parem  deprehendimus  folitariam  Chelidonias 
Aquam  j  ut  Galaturas  ,  Pinguedinem  ferpentinam  ,  Mujfelinam  &c. 
prasfenciora  taceamus:  In  vulnerariis ,  fiquldem  omnind  Hquidnm 
<juid  defideraretur ,  Qcuhrum  m  Yino  Infufum  oppicio  prtffeotiusfe 

fiftir* 


t)e  Diurc/icis  ammalibns.  iS f 

fiftic.    Qul auccm  eosjbcciebus  vc.getabt/tbvs,  ( affufhm  Aquam  fimpli- 
ccmlonge  citius  faturantibus,}^/*  Diurctico  decotto,  imo  aLcubt  Olcut 
\   traumattcis  tnfufis  hodieque  addunt,  nefcimus  qui  (inc  excu  abdes. 
Q^i  vero  e  Morfults ,  Gammarorum  cittdis  ( pmiltbusqne  dcUctis ,  lanorum 
menfisapcionbus  )/*>•/#  ,in  phthifi  hedfcaque  rancnm  expechncfo~ 
■  Jamcn  ,  verpilloncsludificarevelle  vidcncur :  idque  fimiliccr  circa  fu> 
f  pradiclas  iiias  ^quas  AKtthcciicas  Antiphthtfcasque  ,  ni  exaccefloriis 
qua!dam(  v.g.Ros,  herbarac  flores rcfe&ivieVc.    ahquantillum  vc» 
\  frigerium  aut  levamen  afferant  ,indies  verum  eflc  expcrimur.  Sangui^ 
r  nem  Hircinum  fupra  quidem  alios  in  ufus  pofuimus:  atinhac  ,  (quo 
commumreretiam  rcfertur,)  clafle  plerumque  languct;  ceuquoquc 
I  Lcporis  ftccatus  cruor>  &  e  toto  cum  pellepHsqucCinh ;  Luctt  mandtbuU , 
j  Trog/ottdes  tofius,  confimiliaqucalia,  qua?  mifcri  ex  iclationibus,  vel 
i  accidcntauis  autindividualibusobfervationibuscxcogitarunr,  Vrtna 
I  birciy  ettam  Embryonis  (rarior, )  femel  in  Ifchuria  conferrc  vifa  eft> 
I  poftmodumnosaliquotiesdeferuicj  remediumalias  (brdidum,  a:que 
ac  jlcrcoris  Columbtnt  folicarii  vel  cum  Fragis  in  Vinifpiritu/A?/A/«w. 
Ctcadasnon  tentavimus :  at  cum  vefuulas^  qu*  in  calamis  jcriptorits  rc- 
i  periuncur,  concifas  &:  curuacecitancillofumptas,  fudoremotoplcu. 
j  ricidesfp  inascallere  plusvice  fimplici  vidiflemus,  num  Halccum  Vc* 
\  fuuld\S\m\\\^x.  pro  diurefi  quidpiam  ( fecundum  cti)usdam  commcn» 
:  dationem , )  polfcnr,aliquando,fed  fruftra  expcriebamur. 

Ica  Lapides  non  folum  in  Apri  Bovisqne,  (cd  hominis  quoqut 
Vftca  reperti ,  nilauc  pcrparum  ,  lr/cerdum  cxpcllunc :  &  quotlca. 
tulas  Excrttorum  Nphrtttcornm  denud  deglutiras  f  at  fine  ulla  mali 
emendacione,  novimus?  Sane  qui  Ludum  hicquarrit,  cum  hojfilt  re- 
f^/w«wpriustranfigatideca^tero  dcprehendet,  quod  in  tanraTar- 
tarcoruin  (limplicium  aut  acidulatorum,  )affluentia,  hujuscemodi 
fordes^quamvis  e  Matula  qnoque ,  fupervacue  tamcn  ,  corradantur* 
auc  per  CaUtnattcncm{jaicompiicatum  quadanccnus  faltem  quafialca- 
lifancem,  aut  addicamenca  pocius  accingencem  ,  )  cencentur  ,  ^jx> 
yfhfcentur ,  aut  in(  vulgarem  illam  operiofioremque  pracer 
tctt\^)Tinc7uram  rcdigmzur. 

C^/4n^nobisquidem  vernaculi,  necincerdum  (fempercnim, 

Aa 

-  ob 


1%6  Pharm,  Dijjertatio  t 

eb  fxpius  hinc  ,  at  incafium  quarfitum  vomicum  ac  diurefin,  non 
dixenmus , )  defides  funr.    Dum  camen  inter  casdiofam  talium  vena- 
turam  ,  Scorpionum  fufficientem  numerum  hodie  tolerabili  preci(W 
paflim  haud  difficulter  comparamus ,  nec  ob  eorum  generationem , 
(adeofan&e  caliJioribusnonnullis  tra&ibus  adhuc  dum  aftertam, ) 
Qcjma  verna  cantare  hic  locorum  cogirnun  pofuimus  proin  fuperius 
tonxminfufum Otenm ,  fattem fimpiiciffimttm  j  hicquoqueexcus .  (intus 
enim  cum  ufiis  etiam  Scorpiontbu*  innoxium  quidcm,  ar  potius  vete- 
rinariorumeft,  )  fatisha&cnusproficuum;  fiveperfe,  fiveprocircum- 
ftanciarumrationc  Terebinthinx,  Cerse  ,  &:c.  penetraniioribusoleis 
interdum  permixtum  autobnupcum ,  ceu  nottim  eft,  adhibeacur, 

Afellos  autem  (  modo  fimpliciflime,  nee  vulgo  deftru&orie  po- 
tius)  Praparatos  cujuslibec  hicdele&ui  rernitcimus.  Cercumelcno-, 
bis,  quo.d  arenofas  in  Vcfica  conglobationes  incerdum  expulerinc * 
tumperfetumaliisrefoWencibusfociac/.  Cercum  tamen  &hoceft> 
quod  in  compacfco  filiceoque  Dulech  nil  vaieant;  nil  auc  parum  in 
propeliendo  renum  Calculo ,  prsefertim  vehemenciori  Urecerurn 
crifpatura  ;  quod  porro  ingulares  prareordiorum  anguftationes , 
(xpc  cum  dehquiis  in  tenerioribus  cieant :  ipfe  Pulvi*  fquammeus 
qu.<fi  ,  &c  vei  originis  caufa  (inter  tot  acccptlora  pailiativa,  duin 
nihilominus  ipfa  difpoficio  inemcndabihs  paflive  dcprehendicur , ) 
ingracior  eft.  Pavavimus  aliquando  i  Cxntharidibm  Magtftc~> 
rtttm  ,  cum  Nicri  fpiritu  &  oleo  Tartari  &cc,  ncc  ad  urinac 
mucorisque  follicitacionem  adeo  dcfes  erat  ,  fub  ctrcumfpecfa  ex- 
bibittone-.  fed  nec  tale  quidpiam  (•  force  curiofius}  fele&us  nofter 
exigit.  Sufficiet  hic ,  fi  ex  iis  ,  (feu  confueto  feu  fimpiiciori  adhuc 
modo  enecJis,)  canquam  inter  fui  fimilia  Infecra  ac  Vcgetabilia  ve- 
ficatoria  rcvera  prasfentioribus  >  atque  ahas  vili  venienribus  ,  Em. 
piafirum  habucrimus-,  fairem  fimpliciffimtim  ,  v.  g.  ex  ana  Canrha- 
ridum  pulveratorum  >  Cerx ,  &  Olei ,  vel  ( ubiper  accidens  fuppetic,) 
pjttmedinis  Leporinas*  cum  pauxiUo  Terebinrhinae  :  cicra  FUmmf» 
lanf? Ammt ,  Gummata,&cc.utin aliis  permulcis  arTedibus  ad  revellen- 
dum,cvacuandum,  &c.iufficientiflimum ,  ica  nobis  prxcipueindo- 
lonbus  acolluvieferofain  corporearcubusqueoborcis  ufitaciflimurn,  ( 

pb 


De  Diureticis  animalibtis^  iSj 
©b  ciram  operationem  Fonticulis ,  quorundam  more ad  aliquod  tem- 
pus  hoc  fine  excitatis,  ta^diofiflimisque  Setaccis  ,  &r  ob  fcnfibilem 
evacuationcm  omnibus  fridionibus  cum  Aquis  catai*rhalibus  auc 
Ncrvinis  fpirituofis,  Armoniacalibus,  aut  Oleis  Linimcntisque  re- 
folventibus  longe  paffim  prsefentius  5  pra^fertimfi  proneceflitatisra- 
tione  fuccefli vus  humorum  fluor  per  dies  aliquot follicitetur ,  ejus  exi- 
gua  quantitate  v.  g.  quarta  vel quintaparte Defenfivo  cuidam ,  vtl  Satur- 
nwo  Emplaftro  admixta,  &  (interdum  cum  Emplaftro  de  Hyofcyamo^ 
ii  pruriatlocus  ,altcrn£hdo )  applicata,  Ceu  alii  data  opera ,  ( hunc 
in  finem,  ut  &  ad  tophorum  rcfolutionem,)confiraile  ex  Oxycro- 
ceo,  Nervino,  Mcdulla  vitulina,  Terra  Vitrioli ,  &  cantharidum 
particula  componere  fecundum  Jtali  cujtudampr&fcriptum  confueve- 
fcunr.  Tutiflimum  de  csetero  quodvis  horum ,  nec  inter  quotidia- 
nosufusatquecontinuationes,circa  du&usurinariosnoxam,  hade- 
nusquidemdeprehendimus,  de  interno  rrigidorum  hincftimulo,  &: 
fupervacuo  ( num  Caput ,  AU  atque Pedes detruncari  debean t,  nec  nc , ) 
litigio  fecuri ,  qui  minus  fufpe&is  irritantibus  &  refe&ivis  idem  usque 
dum  obtinere  potuimus, 

Superfunt^«^r/V/cra!atitia  quidcm  commendationc  famofifli* 
fehi,  infetamen abominabiles,incalculo pellendoprofe&o haucma- 
gnimorncnci,  prodiurefi in  reliquis  atfectjbus,  Hydrope,  Ifchuria, 
§c(  cui  tantopere  infpecieopponuntur ,)  Arthritide  vaga,  cot  acce- 
ptioribus  imo  praefentioribus  Diureticis  atque  Specificis  revera  po- 
fteriores:  ceu  fpiritus  SalisTartari,  Calcis  vivx  ,.  Tincturse  Martis , 
Arcani  Tartari,  Cinnabarinorum,  Opiatorum,  ac  Prarcipitancium 
ufu  arque  felices  progreflus  in  vagabundo  ifto  dolore  ,  (plerunquc 
etiam  citrapurgantia,  citra  qusevisTopica  $1  infeflus,  contracrura- 
rumutplurimumaucores,  )fecimus;  absque  femiruftico  iWoexpreffi 
SuccOy  absque  Prtparatorum perlevi pulvere ,  leviorique  ( tam  in  pon- 
dere,quam  inefte£hi, )  CMagiftiriok  Nitri  fpiritu  cum  olco  Tartari 
praecipitato:  Terrea  circa  fcrobiculos  eorum  fordes  fordidae,  fpiritu^ 
per  feinde  defttllatus  ,  phlegmaticuspaucoquefale  Volatili  conditus, 
( inter  fupradi&os  aliosque  #quivalentes,)cunofiorum ,  Abftraclitius 
fpecifica  viparum  imprargnatus,  (fiquevalidiorfpirituofitatisfua:  ra- 
tione  fueru  ,llitus  ftfpe  non  fine  noxa , )  Lumbricorumdenique  lnffioney 

Aa    z  ( cum 


•\  - 

ig8  PJytrm.  Differtathl 

(cum  vtl Jine  Akdiptrricula} alteratus ,  faturatior  quidem,  at  (fi  In* 
ie&orum  iftorum  potiorem  deftinationem  cernimus , )  uterque  minus 
ifti  conveniens  eft  :  utproinde  folum  Okum,  idqtie  fimplex  tantum, 
( cum  compofitum  Offici narum  additione  o!ci  Rorismarinifupervacanea 
cxtempore  haberi  queat,)  hk;fuperfit,  fi  diffufiori  forfan  apparatui 
ajSbciarcplaceat :  namabalteraquoqueparreuncliiofitas ,  emolffcn- 
dicausa  vulgo  qusefica,  permukis  affcctibus  vel  circumftantiis  hnic 
•  convenit,  &  in  vegetabiliumetiam  Infufis  oleis ,  domeftieisquepin- 
guedinibus  pariter  habetur.  • 

Bufones  tandem ,  eorumque  per tot  abominabilia  taedia  ( qualicim- 
quequantitate,  )  conquirendum  JW^Wx>#,  &  alia  horribiljaSecre- 
ta,plerumque(  fi  verumfateri  voluenmus,;  per  traditiones  cancirm, 
absque  privata  repetitaque  experientiu ,  ( (akem  ne  nefcire  videamur,)  • 
commendata,  iis  relinquamus  hic,  quiexperimentationesfortenui- 
tra  modum  extendunt. 

Atque  potius  hinc  ad  fecuriorem  fecwidiffimzmque  Mineraiium 
con vercamur  feriern ,  inde  fimiliter  colligendo  ,  quse  parabiliora  pras- 
fentioraque  fimnl  fuennt,    Unde  non  immerito  forfitan  Nitro  pri- 
mum  tribuimus  locum,  faltem  noJlrati\ Barbarico Ntliacove  ,  cumre- 
ini(fiori(in  noftrashic  intentiones,  )paixiorique^//^m#/d"  Rege^ 
mrato ,(e  fpirisus  ac  Nitri  fiximixtura,  nitriforme,  fed  longe  acrius 
Salreddente,  )curiofitatibusrelicT:o.    E  noftrovero,fi  internos  qui- 
<lem  in  ufusprimo  hzbxxeumxis  feleclioresprimoresve  Stirias ,  abacci- 
dentario Sale communi fufticienter  pro  more  fecretas  j  non  eft ,  cur  ul- 
terius  in  nimiis  iftis,  ac  Pyrotechnicis  plerumque  mage  neceflariis 
Depurationibus ,  per  Lixiviifaponarii  oieiveTartari  inft/liationes,  ali- 
cerque(  proinnoxiaemucilaginis  tantilio,  aut  fuperflua  Sdis  Terra?> 
toties  tamenqua^fiti  parte)xfequeftranda  inftitutis,  tantopere  occu- 
pemur ;  zui  prorepetitis  coagulisoperam  6c  Rojaceamquoque ,  durh  Aqua 
iimplex pariter  fuflicerec,disperdamus  5  vel  nihilo  prefenciores  Flores 
ex  ollarum  tranfudationibus  ,  aliisve  modis  ta^diose  conqniramus; 
aut  potioriNitri  fubftantia  copulave  inconfideracius  disjecta,  chm 
Sulpbure  ?^/(carius  faltem )  cum  Floribus  Sulphuris  femialcalifemus, 
quo  tonforum  ille  PrunelU,  ( inflammata  vel  quafi  excoriata  f#pe 
magis  exafperans)  Lapis  proveniat,  cum  haut  disfimile  quid  ctiam 


De  Dittretic/s  minera/ibus*  189 
poft  Antimonii  Daphoretici  confectionem,  autexulrimoNitri(per 
Lixivium  prarnotato  modo  depurati)  Coagu/o  haberi  posfit.  Multo 
minusautcmindigebimus^^^r^  ,  velettam  Soluttombus  Cora//orumy 
Perlarum  ,  Saturmque  Nitratis  ,  fiqufdetn  prastcr  inarqualcm  inpro- 
portionatamque  utriuslibet  partici^ttonem  >  longe  cerciuscompen- 
diofiusquc  fingula  cxtempore,  seqlPac  T^ttrum  Martia/e  aperitivum 
recencius,  dum  opusfucnc,  mifcentur.  Qui  vcrd  occultationiscau- 
fa  volueric ,  longe  Ipeciofius  cum  fiiccis  Ccraforum ,  Myrcillorum  &c. 
Nitrum  (in  parcicuhs  fuis  circumcirca )  ttnclum ifi veniec,quam  fi  ldem 
pcr  Santah  ,  Violarum  ,  Rofarum  ,  vel  Papavcris  crracici  Tinctu- 
ram  compararc  conctur  :  nam  Alrerativi  profe&o  parum  ex  his  ,  ut 
&eScordio  ,  Acetofa ,  &c.  Nicro  accedir.  De  C£tero  quod  cum 
Metallicis  quibusdam  Sulphureis  inTerre/lrcitatem  haut  inefficacem 
figatur >  &:  alii  advcrtcrunt  ,  &  in  prarcedente  clafle  Antimonium 
Martiale  Diaphorecicum  cxemplo  fuic. 

Nosaurem  porro  hic  e^arabilioribus  ponamus  Nltrttm  Fixum; 
3non  quidem  (olum  acfeorfim ,  quod  poft  /imu/taneam  Anttmona  Dta- 
fborcttci  detonationem  colligicur,  Nicro  crudiori  (  ob  derbgracionem 
hauc  undiquaque  confummacam)  aliquantum  arrinius ,  &  Anodyni 
aliisve  profeclo  excesfivis  ticulis  inconvenientius  infignitnm'*:  nec 
cciam ,  quod  pcr  Carbonum ,  Segmentorum  &e,  ac/mtxtionem  dacaope- 
raparatur ,  5dhaifticapridem  (sequc  acquod  poftReguli  Antimonii, 
Silicum  ,  Calcis,  Marcisqne  cxmentationes  vel  deflagrationespro- 
venit,)  pro  Vmvtrfdi  Solvente  tpfoqtte  Liquore  A/cahefi  nimis  hyperbo- 
licc  propofitum  eft  ;  fed  tantum  accidencarium  iilud ,  ac  inftar  parer- 
gi ,  quafi  gracis  poft  Croct  Meta/lorum*  Cltffifit/pburati  ve/  Antimontati 
ac  confiwt/tum  confcckioncin  rcfticans,  amaricans &granularum ;  fuU 
phuracis  hinc  Vegecabilium  Salibus  non  folum  conformc ,  verum 
*etiam  in  effeclu  pro  Diurefi  ac  Diaphorifi  ,  ( licec  arrepcas  quoque 
Sulphuris  vel  Ancimoniiparciculas,fub  lenca  evaporacionemaximani 
parcem  deponac,)  in  permultis  afTecTibiis  xquivalens  ac  fimul  para- 
bilius:  cui  qui  velit>  paulo  antedictum  Antimonii  DiaphoreticiNi- 
trum  (minus)  fixum,  per  nos  aflbciet ,  minori  tamenpondere,  quo 
magc  alcalifacac  partespra:valeant,  * 

Aa  3  Tandem 


jpo  ffarm.  Differtatio  t 

Tandem  (cum  Tartaru*  Nitratus  circumcirca  tantum  alcalifa- 
tus  &c  extemporaneas  potius  imitationis  ,  fane  ultimo  Nitri  per  li- 
xivium  depuraci  coagulo  nihilo  valentior  fir5 )  acccdat  polychreftum 
illud  Arcanumduplicatum  ,  id  eftNitrum  fixum,  Vitrioli  (cujusme- 
tallicam  fubftantiam  fepararat^i  praecipiraverat,)  acetofis  parti- 
cuiis  fufficienter  faturatum.  A^Te  hinc  fi  forte  deruerit  Aqu&fortk 
caputmwtuum  ,  (probeexuftum,  aliasextrattumSal  vitriolefcit,  vel 
refiduaparsMetailica  novaNitrifixi  vel  SalisTartarifolutioneulte- 
rius  praecipitanda  eft,)  e  fimplici  quoque  Vitrioli  Dtjfolutione  parari 
poterit  j  huic  fcilicet  tantum  Liquoris  Nitri  vere  fixj  feu  alcalifati, 
(  ceu  gratisnonnunquam  poft  Antimonialesquosdam  laboreshabe- 
tur,)  autSalisTartaricum  Nitro  parati  inftiilando,  (donecMetal- 
lica  Vitrioli  fubftantia  perfe&e  feparata  feu  prsecipitata  fuerit,)  &  coa- 
gulatumhincSaldenuopromore  fundendo  ;  quoidemprovenitre- 
medium»  reverade  caetero  ( toties  pridem  expertis)  innoxiurtr, 
utrobique  in  mulcis  affeciibus ,  prasfertlfn  in  omnibus  Lymphar  ( pcr 
vafa  velrenes,)  abundantiis  pracfentaneum  ;  ut  Marte  infuper,  auc 
(/»  Nttro  cacheclico  chalybeato)  VitrioIoMartis,  (intertot  hujusTin- 
duras  ,  &  Vitrioli  feorfim  dati  prseftantiam,)  vel  (carius  adhuc) 
Auro  fupervacue  alterari  videatur.  Antimoniumcolhquatum,  alias 
tantum  fupepftac  &  in  Hepar  quoddam  redigicur. 

Quantum  autem  nunc  ad  Nttri  deftillationes,  primo  quidcm 
(cumAquacx  ejusfolttarii,  vel cum  Jttanna mixtidiluto ,  per  Veficam 
autBalneum  deftillatanobisolimpromiftaparumfervarit,)  Tonitru'. 
gntes-y  Medicus  tot  Cliffiformium  liquorum  variationibus  y  jampridem 
( non  tantum  eTarcareorum,  Sulphureorum ,  Salinorumque  mifcel- 
ja,  verum  etiamcumIapidum,MineraliumacMeralloruna,crudo- 
rum,  vel  priiis  foliuorum  acamalgamatorum,  vel  adhuc  inMineris 
fuishserentium  afTociatione)  conquifitis  neutiquam  indiget ;  fiqui- 
dcm  plerorumque  inter  fe  (  quoad  effe&um)  exigua ,  potior  vero  in 
capite  mortuo  floribusve  fimul  afcendentibus  (n!  folubiles  &:  intus 
tuti  fuerint,)  cft  dffferentia  ;  ac  quancum  hinc  quotannis  (nifi  So- 
lutiomhus ,  nonnulla  tamen  fimul  pt  aecipitantibus ,  vclextracltombut 
quibusdam  feorfim  adhibere  placeat,)  internos  in  ufus  confumitur, 


De  BiureticU  nrinera/ibus.  19 1 

fiifficiente  quantitate  tiimjnSalisTartari  nicrofi,  tum  ("jucundiorc 
(imul  fapore  odoreque)  in  Croci  Metallorum  Antimoniique  Dia- 
phoretici  confc&ione  quafi  gratis  habetur ;  etiam  per  Retortam 
faltcm,  inferius  perforatam,  fi  tubulata  >  vel  recentius  (triroftre 
illud  ingefentibus  inferius  patens )  inftrumentumdcfueric,  autpo- 
tiui  noluerimus. 

Quod  vero  communem  Nttri  (firitum  concertiit ,  profeclo  fimi- 
liccr  potioribus  ufibus  (~  IocoTannlli  efolttario Nttroy  vixcitravafis 
rupturam  curiofius  colle&i ,  vel  cltffiformtter Sulpburati ,  ficquehete- 
n     nei,)  fufficiet,  qui  mifiaaunc  Arena,  Argt//a>  Bolo alitsque  fup- 
p  r  i  »11  en  t 1  b  us  vel  i  n  v  e  r  t  e  n  ti  bu  s,  cu  m  Alumtms  crudt  dupio  p  vx  te  r  p  r  o  p  ter 
habctur  •>  Vulgari  de  c-ecero  ^dum  innoxium  falcem  vehiculum  hinc 
rauruofumicur,  &c  capucmortuiMi  Aluminofiflimumreftat,)  nihilo 
inferior.  Eft  autem  huic  fini  Recorca  pro  deftiliacione  Jonge  aptior 
Gpcrculato  jIIo  ,  (hautparum  eciam  jncer  circumftans  plumbum 
*ru£tancc)  rcccntioris  cujus  dam  inftrumenco.  Forti/fimiavcrd  ifte,  * 
iqui  phlegmace  vel  ab  inicio  vel  per  casdiofas  Rcclificattones ,  ( utrcbi- 
quenon  fine  dnperfione )  fubcrado  comparacur,  quid  Medicishic 
ufibusfelechuquenoftro,  (nam  de  Mecailicis  nunc  non  Ioquimur,) 
?fpecia:im  conferac  ,  non  yidemus  >  fiquidem  Tumigantiffimui  fic 
•atgriusdapcnfatur,  &:iiihiIominus  adfumenci  diluenduseft  \  uti  jam- 
©ridem  etiam  cumfptr.  Vtm  commum  vel abfiraclttio quodam  ,  (impo- 
fitphmc  Pitunticivel Antuoiici  LiquorUtttuio,)  confuevere:  ficamen 
nrerque  fpiricus  rc<ftificatior  fueric,  quod  poft  validiffimas  inviccm 
tcxcandefcencium  cvaporaciones  furgic  ,  rcfiduo  poftmodum  quali- 
tercunquecandcm  reduniendum  efti  ahasprazteradvcrfitatem  ftipti- 
cam,  debdhin  cftdu  Mixturarenvaner. 

Ttnffura  Spirttui  Nttri  per  Vegetabtiia  eorumve  Extratfa  conci- 
^liata  ,brevi  plerumquedifperic.  Qua:  vcrdcxejta  [cum  Alumine  de- 
ftiilxti~\  capttemortuoy  feu  porias  ex  hujus.(  aluminofo)  Salehipc  Ex- 
tracto,  &  ulreriuscalcinaro,  pro  Diaphorifi  paracur ,  equidem  po- 
tiiis  Diurecica,  decaeceroasque acqua:  (fp«  cialia  proprerpromifla,) 
ex  oitvo  cumfptrttu  Nitri  digefto ,  ejrc,  prolicicur,  curiofiorisintentio- 
ais  efr.  Nec  jidemus ,  cur prtor  volatiliorque  Sptritns  feorfim  hic  fer- 


lyx  Pharm.  Dijfcrtatlo  I. 

vari  debeat.  Quii  Croco  Metallorum >  Mercurio  viu  ,  Sulphme  Anti~ 
womi,  &c.  abftrahitur ,  ob  volatilitacis  iftius  difperfionem  debiiior 
tantum  exiftit ,  &  facilioribus  quorundam  DifTolutiombus  conful- 
rds  denuo  infumicur :  qui  vcro  a  Bezoarcico  minerali  communi^ 
Spirttum  ilium  Nitri  compoftum  graris  prxbet,  ut  cum  Salecow.  feor-. 
iim  dertiliari  haur  mereatur  ;  quemadmodum  nec  alia  Aqu&  Rtgi<t 
('inter  tot  txdia  acpericulaproliciendae, )  dum  extemporaneaSaiis, 
Nitri  vel  Ammoniaci  in  fpiritu  Nitri  vel  Aqua  forti  diflolutione, 
fimiles  Chrifulea  pro  lubitu  nunquam  non  habeantur.  Gradatorias ,  Pu* 
giilatorias  ,.&  ipfum  Gehtnn&ignem ,  ccu vocant ,  Metallurgicis  nego- 
tiis  ,  (noftra  hic  blandioribus  fecurius  proficientes, )  relinquamus; 
qucmadmodum  Aurifabrorum  perfua^iombus  Depurattonem  ufitatam 
Aqujt  fortts;  quam  a  vulgari  Nitrifpiritu  parum  in  effe&u  difF.-rre, 
pridem  alii  notarunt,  5c  licet  de  lubnl?ori  Vitrioii  fpiritu,  aut  to- 
ties  qtixfito  cjns  Sulphure  quidpiam  parclciparet ,  hodiequetamen 
•jnnoxiam  ,  nec  fixata  per  competentem  ejus  proportionem  floco 
fpujtusNitri,)  Antimonialia  ullatenus  deteriora  oftcndic  experien- 
tia:  ceualias  folo  Vitrioli  vel  Sulphuris  fpiritu  nonnulli  ad  D  a- 
phorifin  tandem  difponuntur.  Atque  haec  de  Nicro:  cujus  nuperi 
produclionis  velaccidentart&colleBionts  modi,  urihaurpaua  s  {p  r&- 
nerumcum  Aceto  proprio  infuccationcs ,  fecurn fatinarum ,  €5d)l0bCr& 
tum  Calce  v/va  combtnationes  p  fojfts  prorejectaneis  ammatonim  retri- 
mentis ,  &c . )  tencavimus ,  partim  parum  procedunt ,  partim  operas 
preiiumprofe&d  nonrependunr. 

Quod  autem  in  ordinc  nunc  Sal culinare  ( in  fyeciebus  fuis)  at- 
tinet ,  principio  per  faclam  in  fingulis  experienriam  liquido  convin- 
cimur  ,  revera  feveriorem  arque  fruftraneum  eflc  ftriclum  iftarurn 
ad  has  vel  illas  formulas  dele&um.i  medicacionique  noftra*  oppido 
iiitus&:extusfatisfacere,qu6dcuivisterrironoparabiI:us  ex'ftit,  v.g^ 
Intenonbus  hisce.,  (ceudicitur , )  lontanum  viv/d/us  ,  (fivc  de  ca% 
tero  ficcum  perftet,  fivein  deliquia  vergat:)  Qonfiniis  autem  ahbi 
modo  frjjilc  five  Gemmeum  ,  (quorundam  ,  non  ornnium  refpe&u, 
aiiquantoquidemfubtilius,  eorundem  tamen  Produ&orumj)  modo 
Mannum  ,  Emporiis  maritimis  frequcncius  5  uc  propter  f  gravio- 

rtm 


De  Diureticis  mineralihtu,  ipj 
remquic!em,ar  hauc  aded  hincfoncano  veJgemmeo,  Cub  proporcio- 
naca  dofi  praefenciorem  )  Spiritum ,  aliavepromifia,(cotCm\  afferri ,  vel 
*  Murtis  hic  txdiosc  recoqui  profc&o  non  mereacur.  Icafimilicer  certum 
eft ,  quod  (  Dcjitllationis  ceu  frequencioris  operarionis  refpe&u, )  vul« 
garisilla ,  proremiffioriacredine  quibusdam  infticuca  Purificatio  can- 
titm  curioiior,  &:  cxotericorum  Salium,  (^uci  nonnunquam  permi- 
fcentur  inviccm,)  infidafeparacrix;  per  Raphantfuccum  (ab  Afthma- 
ticis  forte  perica, )  Liquacio  nimis  fimplex  ;  propcer  (nefcio  quos) 
fylvcftres  (piritusexoticasque  fordes  inftituca/7*/?* ,  (inter  quotidia- 
nos  innoxiosque  culinx  ufus,)  plane  fupervacanea,  &  fubciliorum 
fimulpartiumdeprardatrix  fit;  sequeac  vulgatiffimaifta  Decrepitatiok 
falc  denuo  figranuletur,  nihilominus  crcpante* 

Quot  autem  amplius  cx  hisce  fpeciebus,  pcr  aliasinfuperam- 
bages  ,  variationes  auc  mulriplicationes  pafliin  proftanc  auc  propo- 
nuntur  Formula?  acque  remcdia  ?  undc  tamen ,  fi  folus  falcem  Salis 
Spiritus  feligeretur ,  (  uc  ejusdcm  originis ,  &:  fufficientiflimum  in  me- 
dicacione  vel  defcctu  ,  fucccdaneum  Spiritum  Vitrioit phtiofophicum^ 
taccamus ;)  difTufior  eciam  apparacus  haberec ,  cui  hocin  genere  facis 
acquiefcerec :  &c  quidem  fimiliter  misfis  circa  eum  reliquis  curioficaci- 
bus  ,  diverticulis ,  fruftraneisquc  laboribus.  Namprimo,  quodde- 
ftiilandi  Spiritus  iftius  ^stdditamenta  concernic,  cur  in  defe&u  pec- 
cances,cancillum  ejus efolitario  Sale  ( rarocicra vafis  rupturam)  peca- 
mus?  duiv\  Murtajponte  (  a  nonnullorum  Specicbus)  ecarris,  veltpfis 
Salinarum,  (  ubipropioresfuerinc, )  Mettsfitllans ,  adquarcas  pra:cer- 
propter  exhalata,  (fiquidem  omnino  per  ic  deftillacus  placuerir, )  Spi- 
ricum  fubtilem  &  perquam  elegancem  c  retorra  per  Arenamfundir, 
Auc  cur  nosmetipfos  in  defltllatipondere ,  protrathorilabcre  ^intenfiori- 
ventqytcquam  pretio  incontidcvatiusdckaudantcsy  CoralltavelTerram 
figiliatam ,  (  fingularioris efficacia?  fpe ;  _)  auc  falcem  pro  inve&o  morc, 
£olum,Argillam>  Arenam ,  Lateres  (etiam  prius  alicubi  promuriarim- 
bibitionecandefados,3  aliavcaliisquoque  damnatainvertentia,ob- 
ruentia  vel  falinarura  particularum  afcenfum  ,  ob  vehicult  defc- 
<Sum  ,  remorantia  ,  pro  falis  incorporacione  addamus  >  dum  per 
Murninis ^mdem  caput mortuum,ipTx(crtim  udoaliquandiuexpofitum, 

Bb  longc 


I94>  Pharm.  Dijfcrtatie  L  ^fc 

longe  compcndiofior ;  per  ipfum  vero  Alumen  ( in  anatica  vel  dupla 
proporcione  ad  je&um, )  proprer  vehiculi  phlegmatici  exuberantiaru 
copiofiorinfuper ,  &medicacionibus,  seque  acmageneceflariis  So* 
iucionibusfufficiencisfimus ,  innoxius  de  ca^cero,  Sc  ( Capicis  morcui 
refidui,  feuintegri,  feuin  Salquoddam&Terramalbisfimamfequis^ 
ftraci ,  atuminofam  adftri£Honem  nofcencibus,)  inculpacusprovenic: 
aded  ur  infuper  (prsecipue  in  privaras  remedrorum  difpenfationes,) 
Fajligiatoillo ,  (caro  facis,  necunonomineexpercis  incommodo,  im- 

imriorem  prseterea  Spiricum  pierunque  erudlance)  Furno,  .  alioqua^ 
Scohunc  infinem  Apparacu  neutiquamindigeamus. 

Tinclura  per  Fapaveris  erracici  eftenciam  confimiliave  concU 
liaca  ,  folicario  ,  quo  di&is  iti  difpenfacionibus  aliqu>acirm  obnuba- 
tur ,  haut  fane  incon veniens  efh  Ac  pro  inceniione  quidem  noftra 
necesfitacem  ve!  fpecialius  emolumentum  non  videmus ,  cur  Spiritm 
?LSu!fhurci\vo!ati!Upar£icutakrecens de/ltllato  feorftm  denuo  abftrahi, 
vel  aliis  operofioribusquoque  modis comparariy  irem  ,  cur  ipfe  Sptk 
ritm  integer  ,  ad  colleridam  flavedinem  auc  fubcrahendum  eveclas 
(at  innoxise&:  parumperfalcem  adftringentis  j  terreftreicaris  cancil- 
ium,  repet!radeftilIacione^^//f^ri>veIamp!ius,  fepenon  fine  fub- 
tiliorum  parcium  perdicione  ,  concentran r,  aut ,  cxcrcitii  pocius  cm 
rioiicacisve  caufa,fuper  recensSalabftrahendo,  nonnihil  augmcntarfi 
velhermaphroditico  capirismorcui  aluminofi  Sale  (calcinato, )  auc 
{  convemenrius )  Tartarodepurato  uhcrius atterari Meat*  Ad  exter-^ 
nos  ufus ,  fifoiitarius ,  vel  parabiliora  adhuc  folventta  non  fufficrmuy 
numquid  facilius  fite  propr/o  vetpetr* ,  cx  tempore  diffbluto ■acuafc 
tur  i  Ez  loco  decSntati  iliius  [cum  Nitro]  compo/iti  ,  graturtos  ifto$ 
Liquores ,  qui  a  Bezoart\co  miiierali  communi ,  Sudorifero  maxr- 
mo  Joviali  r  &c.  abftrahuncur  ,  Cfiquidem  fimplex  proporriona- 
lis  fpiricus  Sahs  Nitrique  mixrura  ,  ad  interna  nonnullis  eonfieca,. 
excus  interdum  haun  fatisfacit  }  adhiberi  pofle ,  paufo  ante  monui- 
mus.   Violcntas  autem  eUptde  calaminari  atiisve  fotutionibu*  Rcpe- 
tttioncs  (^cjuaji  concentratttt     t&diofas  Incerat  'tones\  &cm  quidni  circa 
Mccallurgica  nimis  occupacis  ,  &  o.ual;tercunque  dutccm  ,  (curnf 
per  Aicalia  injeCta  pervercacur per  laboriQfasfalis  >  ante  deftilla- 

tionem* 


De  Diureticis  mincraltbus.  19  y 

tionern  ,  foluciones  parum  micigecur  ,  fimphci  porro  Digeftione 
nihilo  infelicius ,  quam  negociofis pro  Aqua  UU  Temperata  cohobiis, 
fub  Spiritu  Vmi  occultetur  ,  per  fe  denique  fumptu  haut  fit  ingra- 
pus,)  curiofioribusad  cercas  nonnullibi  Solutiones ,  (parabilioribus 
,|amen  vix  adeo  prarfenriores, )  hinc  remitcamus  ?  Sptritus  Salis  vi- 
trtolatus  quanti  eft  ?  cum  parum  ab  adje&o  Vitriolo  cranfear ;  &  alius 
ibrfan  lftius  loco  Spiritum  Vitrioli  Philofophicum,  ceu  loco  ftipci- 
ci  e  Saie  cum  limatura  Afartl*  defttllati  Liquor'u  ,  confulcius  fele&io- 
rem  quandam  Marris^n&uram  ,  (dum  gratioris  iftius  Spiricus  e 
Florum  Ammoniaci  falis  Martialium  refiduo  faleparati  rantatamen 
non  eft  Marcialicas,)  in  praxi  fua  adhibercc.  Spirttus Salis per  Alcali 
Tartareum  ant  nitrpfum  communi  modo  Jeu  mediocriter  Tixattts,  fuper- 
facaneum  hic  p^pbec  coagulum,  hve  fal  ulcra  modum  fixum ,  & 
acerrimo  cuivis  culinari  compar  ;  ut  alibi  cum  ultcrioribus  horum 
produftis  nocavimus. 

Flores  autem  una  furgentes  commodiflime  Spiricui  prole&o 
<pro  ejus  fortificatjone  adjiciencur.   Uc  enim  in  (uo  genere  Spirttus 
valis  poagulati  fpeciem  hauc  rejiculam  fiftanc,  cjus  ramen  neceflita- 
tem  in  contra&iori  apparatu  non  videmus ;  &:  laborum  minuspro- 
^digus  forfan  haut  inccngre  ultimum  &  infimum  Salis  Ammoniacit 
/poft  fequeftratosperfal  Tarcari  FJoresurinofos,,)  Sublimatumqus- 
cemodi  coagulis  fubftitueret,  Qui  vero  utrumvis  horum  ampliuf 
Cryflaliifare  conantur ,  aut  Solartbtts  vel  ( ftringentisfimis  cunc)  Mar- 
tialtbus  facuranc  ;  qui  Sptritum  tpfum  [  exigua  fane  parcicipacione, 
difficilique  difpenfatione, )  fuper  depuratum  Tartarum  attt  Saccharum, 
vel  (manifefta  cum  inverfione)  fuper  Silices ,  aut  (maximaiftius 
difperfione  ,  donec  candem  aliqualis  acor  fenciacur,  )  cum  Alcali 
quodam  vegetabtli  concentrare  laboranc  ;  vel  poft  taediofas  Acetofo- 
rum  inceracioncs ,  operoscque  repctendas  Sublimacion^s,  &c.  ta:- 
diofa  quaedam  Coagula^  Cemmas  vitt,  &c.  quasrunt;  laudabili  qui» 
dem  exercicio  ,  fumpcuofaeque  f#pe  experimencacioni ,  hauc  vero 
contra&iori  firmaciorique  Praxi  fymbolum    (uci  noftram  nuncin- 
tencionemconcernit,)  conferre  videncur. 

£  Vitriol*  Sptritus  7  &  alia  vulgariora  communiter  huic  clasfi 

x  Bb  x  in- 


1 


39 6  Ph.tr  m.  DiJJertatio  1. 

mferuntur:  fed  enim  cum  Salis  culinarii  &c.  produSisatpIurimunt- 
fegniora  reperiantur ,  pauld  poft  inter  Alterantia  confiderata ,  &c  re~ 
latuhuc  poftmodum  haut  erunt  difficilia. 

SalAnatron,  Altembrot ,  ac  caetera  terrifica  Nomina  y  MetaU 
lurgis,  Vitri  (ceu  vocant,)  cineres  ,.  quoquo  etiam  modo  hujus^. 
cemodi  minutise  comparentur  ,  Lurconibus  ne  frufta  manducenry 
relinquamus,  Qui  non  folum  iftud  Alcohol  r  fed  curiofas  quo- 
que  (per  augmentatum  Alc&li ,  aut  per  Salim^Fitrioli ,  Hitrive  Spiri* 
tum  Vitris,  ex  &cum  Abregno  Pineoque^noparatisinftillatum,} 
comparatas  Solutiones  atqiie  Magtfi ^eria  riobiscum  expertuseft  >  talia 
haut  exigct  remedia. 

Sic  Lapidem  Nephrittcum ,  ctiam  fele&iorem  ,  pius  vice  fimpls 
ci  tentavimus ;  at  fruftra  plerunque  ,  vel  circfcnftantiis  effe&us 
caufam  dubiam  reddentibus  :  ut  proin ,  fi  nihilominus  habitioribuj 
properiapto  placeat,  &integer  quidpiamnonnullispr^ftet,  incon-1. 
fideratior  tamen  fit  Comminuti  vel  acidis  Spiritibm  corroft  exhibitio,. 
Cryfialium  alia  poftmodum  in  clafle  ponemus ,  unde  revocari  huc 
porerit,  ficui  remperatioribus  Nephriticis  interdum  adjiciendapia- 
eeat.  Sed  enim  medioeres  rantum  ejus  hic  vires  ofFendimus  $  ma- 
gisque  adhuc  Stlicum  ,  &:  qux  in  libellis  inde  paflrm  proponunrun 
Nam  ut  per fe ,  &cirra  inutilem  illam  Calcinationem  y  ("Dcntifrieiis 
forfan,  loco  vcxatiffimi ,  &:  randem  etiam  in  lacJe  extincJi  Pumieis, 
aptiorem, )  praecipitans  quoddam  feu  invertens  ttomachale  non- 
nunquam  prasftet ;  ut  quoque  Solutio  ejus  Salis  Spiritu  facia ,  (  acerba 
&mgratior, )  Liquoribfts  Nephrtticis  pcv  eundem  fpiritum  ex  ommVpre- 
riofiorum  etiam  ,  Lapidum  lithonxripticorum  genere  vulgo  paratis 
revcraacqutpolleat;  exiguus  ramen  hic,  ctizm  fetecliorisejr  vdM&  \ 
fat/iciquidjpondentisdcpvchcndimv  effedtas  ,fivc  in  fubftantia  dctuv* 
five  ditloaliove  acido  tiquore  foltitm ,  aut  plane  in falinum  coagulum  re- 
dadus.  Siquidem  quod  decantatifiimus  nupcv StUcumiHe  Ltquor^aur 
*TincJura  >  (e  Maffa  cum  fale  Tartari  per  tufionem  proveniente,) 
pro  more  extra£ba  ,  &:  ad  colorationem  cquidem  reale  quid  fic  con* 
ferens ,  hoc  in  genere  &  ccrcis  circumftantiis  pr«ftant ,  inter  Silicei 
£arncn  tantillum  potius  Salis  Tartari  eft :  indequc  vulgaris  etiatni 

Tar- 


De  Diureticis  mineralibtts.  197 
Tartari  (quamvisaccidentarii  ruboris    Tin&ura  hautminus  tunc 
efficax ,  ipfe  vero  Silicum  Liquor  Mechanicis  forfan  aptior ,  Ieviffimus 
autem  pulvis,  qui  Cremoris  titulo  hinc  elutriatur,  &  Magiflcrium per 
(piritum  Vttrioli ,  (cum  elegancisTarcari  vicriolati  provencu, )  vel  (e 
j   Solutionibuscum  Spiritu  Salis  faclis)  per  Alcalia  prarcipiratum,  pro- 
feclodefesdeprehendicur.  Atque  hincfemiaffinem  iftis  Ludumrccen* 
|  tiorum foffilem  hactenus  perufitata  illa  Acida  vel  Alcalina  folvencia 
reiteraco  tencare  noluimus ;  mhilo  aliis  filicum  molliorumve  adhue. 
LapidumSoIucionibus  validius,  (dum  Aicaheftina  reclufio  deerat, ) 
inde  fuperioribus  annis  obcinences.  Nec  incer  tanturn  euporiftorum 
Iichoncripcicorum  provencum  ( eciam  accidenrarium,)  referemus  huc 
,   Lyncis>  ludaicum^  aut  Spongit,  (gucturofis  apud  infticorcs  venalis , 
I  jfila w^/^plerumque  tum  prsefentioris,)  /^/^Wjconfimilesve Maf- 
|  fas,  etiam  inconfideratius  Vflulatas,  vel  in  Sxlia ,  Ltquorcs,  ant  CMagi- 
I  Jierta^  majoris  adhuc  (qusetamen  non  eft> )  cfficacise  velfingularita- 
tis  caufa  redactas,  Cerauntus  (rarus  nec  fidus  fempcr, )  in  hydrope 
fimul ,  ut  8c  iclcro  nonnulhs  commendatus ,  item  Glofjopetrj,  fimihter 
f  eciam  incer  Scomachica  ,  Antepileptica  &:  Hydropica  relatar,  (five 
I  rcvera  foifiles ,  five  Canis  Carcharia:  dentcs  fucrint, }  curiofiorum 
Mufeis  cedant.  Et  fi  omnino  quid  fupcraddcndum,  confultiiis  for- 
I  tailc  foret  e  Cakc  viva  ,  tra&antium  manus*xque  ac  ingeniaadhuc 
dum,  (ineo  tamenfimiliterexxftuantium,  nihilominus  duplexillud 
rccentiorum  Sal  haut  poiTidencium  numcro,  _)  exerccnte. 

Eftet  autcm  forfitan  ,  (fi  Spiricui  Sahs  Tartari  afTociarc  pla- 
ceret,  )  ille  fumofus  Sc  polychreftus  Spiritttc  urinofus  (nec  adeo  ta- 
mcn  ingracus; )  qucm  quidem  per  nos  ahi  modo  cum  Armoniaco9 
Cornu  Cervi,Tartaro  eyc^fub  Antipodagnci  qxocfuc  titulo  quxrant;  Com- 
pofitum  ,  additamentisque  potius  vires  fuas  debentcm  liquorem 
(qucm  extemporanea  infupct  mixturaimiceris)  nactij  modo  verd 
per  tacdiofiffimas  fpiritus  vim  alcaltfati  incerationes  exerciratis  quo- 
queinter  bifidos  tubulos  nihilominus  fsepc  femiphlegmaticum  quid 
proferentes  >  aut  per  peculiares  Serpentinat ,  intus  hamuiis  feu  re- 
tinacuiis  quibusdam  phlegrnatis  afcenfum  impedientes  aliterve 
eolligant,  Nos  Spiritum  Salit  etianr  venalem  tantum ,  aut  Spiritum 

B  b  $  vitrieli 


j<j  $  pharm.  Dijfertatio  1.  WbJjk 

yitrioli pbtlofophicum  (cum  Aceto  deftillatononproccdit,  )  anatico 
pondereCalciviva£,recentiffimar(incucurbira  in  Arena  calida  loca- 
ta)  fuperfundentes,  per  Alembicum  de  fubitoapplicacum  ,  fubcilem 
&  copiofum  Spiricum  magnofic  laborumcompendionancifcimur; 
Capite  mortuo^  poftelutnationem&  maflas  Salina:  cum  vinifpiricu 
cxtra&ionem ,)  Liquoremiftum  Nephriticum  decantatum ,  (at  efte£U 
revera  {altemmediocrem)quemaIiidacaopera^^ri/«^  Salis&  Caicis 
vtvtfeorfimfaffo  coagulo ,  velSptritus  Salis  Cdrmoniaci  cum  Calceparati 
Capite  mortuopctunt,  (fiplacuerit,  )  fuppeditante*    Sin  vero  nimia 
videatur  Spiritushujus  infumprio  ,  exiguarum  impenfarum  modum 
hautita  pridem  aliud  agendo  invenimus;  fi  (cilicet  Galcis  viva*  re- 
centiflimae  contufaeque  ana,(veletiamminus,  )  cum  Alumtne  dc(ubi* 
to  mifceatur ,  &  per  retortam  aijt  cucurbitam  auc  in arena  deftilletur, 
quo  Spiritus  fatpenetrans  &urinofiisprovenitj  Aciditate  aluminosaV 
teneamcalcispartem  interimadoriente  vel  amplexante.  Quaeve-* 
rd  praetereae  VivaCalcefuperfunt ,  Matresfamiliasveldomi ,  quan. 
do  neceflum  iuerit,  parant A  at  profedto  Q  ut  alterius  quidem  claffis* 
euporiftoriim  praeftantiam  ingenue  hic  fateamur,)  quam  piurimis 
OrKcinarum  ac  Tonforum  oleis  Unguencisquerefrigerancibus ,  re- 
folventibus,item  de  Calce  viva  &c     Mifcellis  mhilominus  pra:- 
fenciora  :  ceu  v.  g,  polychreftum  &  volacili falfedine  ( cicra  corpulen^ 
tioris  acredinis  poft  exhalationem  veftigia  s)pr£gnantiflimum  eit  Lixi- 
<vium\  fiveper fe>  five  cum  Oleo  communi  vel  Anodyno  quodam  in  Lini- 
rntntum  concuflum  applicecur. Icem  Cremorcalcis  i//i^,addyfepulor 
tica&c.  nunquam  non  colle£hifacilis#    Ica  fecurius&efficacius  us- 
quedumnoninvenimus  Cauterium,  quamquod  eadem  profapia  e  Lu 
xtvio faponario  (  citra  opiacorum,  Sacurninorum ,  &c.  acluacionem 
plerumque  magis  retardantium  ,  acceflum)  fimpliciflime  confir,  & 
aliquationecautepraefervatur:  fiquidem  recens  Fraxini  cinisnoncu- 
jusvis  loci  ac  temporis ;  Spxritm  Vitrioliconcentratws  tsediofior ,  &  arque 
ac  Antimonii  Butyrum  inarqualis  interdum  extenfionis;  magisautem 
adhuc  Mercurius  fublimatus  turbulencus  eft ,  prasfertim  in  cache&icis : 
quemadmodum  &  Globuliin  lftius  Solucione  maceraci:  uc  diverfa 
hinc  (&pe  promiflls  vix  adeoftantia)  compofita  data  operaprarterea- 

mus: 


De  Diuretrch  mineralihut,  199 

mus:  nam  recenficaha&enusnecdirectehujusclasfis ,  necprxccr  di- 
&um  (impliciifimurn  Caucerium ,  fele&iis  noftri  func. 
\         QiL°  i  ca q  u e  r efi  d  ua  Compo/iti  gensns  Diuretica  ac  lithoritriptica  fi - 
j  milicer  nunc  perluftrcmus,  &C  fada  cancx  Goacervacionis  coliationc 
|  unum  hinc  alcerum  ve  pro  infticuci  noftri  racione  feligamus ;  fane  qui 
principio  nobifcum  advercic,  quod  (nciab  mitio  quoque  ex  paite 
■  niQnuimus,  )inNephricidemrevera  vel  experfuafioneproni,  com- 
mendacisfimorum  quoqueconciuuationemmiaf,  malum  pociusacce- 
i  lerencvelintendancv  autpropulforefidepoftmodunlgranulo,  vefica? 
I  calcuium  fibi nonnunquam  procurenc:  quod  porro  Dulech  hoc ,  ceu 
aliasexcraSphasramactivicacis  medicamencorum  admodum  pofttum 
fi  quaii  fiiiceum  fuerit ,  Pharmacia;  non  obccmperct ,  &arenofa  (al- 
.  temprcfcrtimhypochondriaeorum  conglomeratio  incidencibus  Sa- 
4  linisaliisvcfpecificisincerdumcedac:  quod  deniquc  RcnumCalcu- 
!  Ius  neutiquam  diffufos  apparacus  &  formularum  variacioncs  exigat; 
l  fed  pauciifimisappropriacisy  eoque  cum  aclivicacc  quadam  pertin- 
I  gentibustfquefeliciterauc  fclicius   fi  per  naturam poteft,  propella- 
I  Ituri  quodm  concinua  jlfa  naufeavel  complicacis  plerunque  vomitt- 
bus  dirfufa?  pociones ,  magmatum  boli ,  irrgratioris  molis  faporisvc 
pulveres  &:c.  hicpcrqiram  inconvenientes,  Clyfteres^  utut  evacu- 
i  ,ando  !c vare  vel  demulcere  drcantur , )  nifi  in  rariflrmis  circumftantiis, 
dfe  ca^ceroreverafjpervacanei,  LaxacivaaJhuc  majores  cunc  rurba- 
l  tores ,  Topica  verooperofiora  (  dun?  excernus  calor  &  illinencis  fri- 
clio  potiflimum  h;c  peragic,  )  plane  frultranea  fint;  quod  demum 
•empcrata  &:  iimul  praecipitanria  Diufetica ,  anodynis  (ni  contumax 
.  f/churiaacfcncioneai  qu.mciamcncataliaexjgat',)  &  ancifpafmacicis 
[.  ^exalcaca  ,  vrx  aiiis  ut  plunmum  prjefencioiain  ejufmodicurbis  &:  ure- 
"  terum  cri;pa:;sns  reperiancun  falina  vero,  (acida  vel,  pro  circum- 
ffantiarum  ratione,  alcalirta,)  confulcius  cunc  iftis  tancumfuccencu- 
rrencur:  cuiinquam  haec&  limiliapro  comptioricompendiofiorique* 
fraxi  confidcrat,  quancum  primoquidem  Pulveres ,  jampridcm  ma- 
gnonumero  in  Difpcnfatoriis,  (atplerumque  fineGraciisconcinniow 
rivecompo(itione)  propoficos,  auc'  recens  hinc  inde  (fub  nuda  tan- 
Cum  variacione  )  fuper  addicos  y  concernic  v  fi  fupralaudatorum  Oeu- 

foruits 


xoo  fharm.  Differtatio  1. 

lorum  Cancri,v.  g.fcrupulu  unum  veldrachmamfemis,cum  pulveris 
Anodyninoftrigranis  o&opraeterpropter  femel  aut  bis  dcderir,  vel 
{ compJacence  forfan  pras  excemporanea  dofi ,  actuali  Compofiti  afler- 
vatione,)  fub  parili  proportione  repofuerit  ,*  inrer  Spiritus  Sabs  aut 
Tincturx  Tartari  Tartarifati,  vel  confimilium  fupramemoracorurn 
debicum  confideratumqueacceflum ,  facilc  pra^ftabit ,  quod  Lithon- 
trtbony  Duck  ,  Juflwique  Species  ,  &c  tot  antiqm  reccntesquc  contra  CaU 
culum  Pulveres ,  etiam  Cantbartdtbus  diverfiscjtte  Ctneribus ,  Nephritico 
tapide&c.ftipaticurauxeyoliiccntiu.  UcTartarum,  Nitrum,  Aica- 
lia  diuretica  &c.  perfe  vel  cum  Cancrinis,  auc  (infra  ponendo,  fcd 
roolem  haut  parum  augence )  Succino  ,  varie  pro  lubitu  mifcenda, 
&c  extra  paroxyfmum  ,  ( incer  alia  cuporifta)  nonnunquam  (fier$ 
efle  videantur,  )  danda  hic  non  rcpetamus. 

Sic  cum  fapidiores  e  Duireticis  pulveres,  Eflenciar ,  Tinclurar, 
Extra£h3&:c.  Confervse  cuidamvelRob  domeftico  nunquam  non 
(in  compecente  tamen  proportione  ac  confpiratione,  )  involvi 
/fiquidem  omnino  bolari  confiftcntia  expeterentur,)queant;  non 
deprehendimus,  curtot  (ut  plurimum  inconfideratius  compofita) 
Diurettcx  ejr  Litbontripttca  Eleciuaria  ,  (fpeciofioresque  licet)  CMar- 
rnelad*  praiftare  debeant.  Sane  hoc  remedii  genus  in  univcrfum 
hifce  affedtibus  vidctur  inconvenientius.  Nec  Sirupes  (oliminconr 
fulro  coacervatos ,  fscpeque  e  culinariis  folummodo  confedloS)) 
v.g#  de  Dttabus ,  &  de  Qutnque  Radicibus  ,  aut  (parva  hinc  differen- 
tia  )  Aceto(um  compofttum ,  de  Rapbano  F.  Oxymel  compofitum ,  vel qttod 
infpecie  (ob  Raphanum  forte  ,  qui  tamen  ad  unciss  eftur ,  &c  ob 
Afparagi  Rufcique  baccas  ,)  Dtureticum  dicitur  ,  aut  Oxyfaccharum 
compofitum  alias  nunc  vilcfcens  ,  vel  (pridem  fatis  excuflinn  )  Sirtti 
pum  ?{epbrocatbarticum  ,  fecundiim  ufitata  Difpeniatoria  requiret, 
autoperofiores  talium  Correcliones ,  vclnovas  Sirupi  ^Acetofi  compo- 
ftiy  &  Oxymellts  compofiti ,  item  Siruporum  Nepbriticorum  Formulas% 
ettam  cum  Accto  defiillato  ex  aliquot  vegetabilium  ,  (fi  recentia  fic- 
centur,  )  Manipulis  ,  Raphano ,  ingratioribus  csepis ,  &c.  aliterque 
paratasaiternando  fuperaddet,  qui  faccharumhic  haut  adeo  conve* 
niens ,  aut  faltem  fupervacaneum  efle ,  vel  fi  omnino  dulcor  in  qui- 

bus- 


De  Diureticis  mineralihw.  %0l 
busdam  exfgerctur ,  Saccharo  feorfim  Sirupifato  E/Tenrias ,  Extracta, 
Nicrum  ,  Spiricus,  fimilesque  Liquorcs  mage  polychrcftos  &:  con- 
centracos  facillimc  diiui  fcutemperari  pofle,  fub  contra&iotil3raxi 

Ec  cum  prxdicTa  Liqnida  ,  (quodvis  m  fuo  genere  &  deftinatio- 
ne?)  cam  per  fe,quam  (ub  compecencimixcura,  coc  (fuperioribusan- 
nis  ucplurimum  inconfideracius  coagmencata ,  auc  (upervacue  faltem 
usque  d um  multiplicaca )  Elixiria  Nephrittca ,  Itquores  Ncphrttices ,  Li- 
thontripticos ,  contra  Calculum 3  contra  ArenuLis  ,  Effentias  T^ephriticas, 
friixturas  Diurcticas ,  &c.  parcim  longe  fuperenc,  parcim  evidencer 
xquenc,  non  videmus ,  cur  calia  quoque  feoriim  reponi  mereanrur; 
prasferrimcum  horumquxdam  cxccmporaneximitationisfint-,  multa 
ob  ingredicntium  parcitatcm  aut  languorem ,  ( ni  asfignaca  dofis  ad- 
modum  m«lciplicetur,)  aperte  debilia  ;  alia  propter  graveolentium 
aucfumoforum  acccfliim ,  nnufeabunda  &c  (  pr#cipue ,  quibus  camen 
.  una  commcndancur  ,  hypochondriacis  3  pcrquam  adverfa  ;  alia  ob 
;  fbsfilium ,  reftaceorum  ,  oftracodermorum  &cc*  manifcftam  inver- 
fioncm  vc)  lacuracionem  juftorcmisfiora  :  ceu  paulo  ancequoque  dc 
Liquoribus  iftis  acerbis,  (  TSjphriticorum  tttu/o,  J  efosfiiibus,  veiani. 
roalium  lapidtbus  aucteftis  cur»  fpiritufalis  diverfimodeparatis ,  at- 
quc  gratis  nonnunquam  inter  alios  labores  provenientibus  nocavi- 
mus  ?  Ec  qui  Phtlojiphorum  ^yiroma  cum  anciquioribus  olim  eciam 
in  Salc  culinario  quxric ;  forfan  Aroph  fuum  fimiliter  hinc  expecta- 
ret :  pra:fercim  cum  fimplex  iftins  Spiricus ,  in  &  excra  paroxy  fmum 
quam  plutin  is  (  fecrecioribus  quoquc  )  Compoficionibus  prgftan- 
tior  fic ;  &:  hiuc  occulcacioniscaufa  Effentia  Papaveris  erracici,  &c# 
coloratus  ,  aliterve  medicatus ,  Jinclurarum  fingulariorum  ticulo 
fibaut  paucis  dispenfetur  ;  sequc  ac  alibi  tantillo  Salis  Tartari  in- 
fraclus  ac  Torna  Solis  coloratus  ,  &c.  pro  fpeciali  Tinclura  Ape- 
ritiva  venifle  ,  alits  autem  e  Nitri,  Vitrioli,  Salis  Tarcari&c  con~ 
forcio  (ceumixcurse  variabiles  funt)  deftillata  &  colorata  fuifle  vi- 
debarur.  Famofa  nnper  illa  Nephritica  ,  ex  Antimonii ,  Sulphu- 
ris,  NicriacTarcari  conforcio  pro  moreparaca,  nccnovaeftnec  fu- 
prapoficis  Alcalinis  Tarcareis  &cf  evidenter  fuperior  :  gratqito  de 

Gc  extera 


lOl  ThArw.  Biffertatto  h 

caecero  pofl:  confimilcs  iftorum  deconationes  habenda,  Lixivia, 
Diuretica,  7artarifata  6cc.  folutis  tancum  ejus  gcneris  Salibus ,  (quid 
enim  aliud  funt? )  quandocunque  lubec,  ex  tempore  confiunc,  auc 
Macri  familias  ex  euporiftis  sequipollennbus  parancur.  Quemad- 
modum  &  reliqua?  Diurecicorum  Formular,  varianonis ,  cmenck- 
tionisvecaufapaffim  Pharmacopolijs  propofitae,  extemporaneaepo- 
tius  mixturae  vel  imicacionis  funr.  Atque  h#c  de  tercia  fenfibilicer 
evacuantium  Clafle. 

Aperientia ,  Incidentia ,  Detergentia,  Splenetica,  He- 
patica>  Vterma,  Pecloralia,  &c. 

FOrcaffis  autem  hauc  prxcer  rem  feccnmus ,  ii  Iftf  reliqua  nutic 
.  Aperientia  ,  Decergencia  ,  Incidencia  ,  &c.  ob  affinitattm  ma- 
teriae,  fubjunxerimus:  &  primo  quidem  ,  (quando  fic  vocare Iice- 
bit)  H.  ochondriaca  ejr  Antifcorbuttca.  Nam  oper#  pretia  prokj£h> 
mereretur ,  qui  quod  AflfeCtum  ipfum  atcinet ,  quxvis  ejus  mala 
vel  fympcomata  fecundum  loca  fua  arFccla  paulo  p-nitius  atquedi- 
ftinclius  digererec ;  quo  medicamenca  fingulis  aceuratius  accom- 
modarencur,  nec  generaliffimo  falcem  vocabulo  ,  ac  cura  plerum- 
que  vix  diffimili  quicquid  incommodi  apube  fereusquead  prafcor- 
dia  extendicur ,  vulgatisfima confuecudine  comprehendercmus ;  au* 
v.g.  Sp!eni,(non  quidem  femper  adeo,  fecuwdum nupera quorun 
dam  placira  y  infonci, )  indifferencer  ramen  impucaremus ,  quod 
plurimum  inteftinum  vicinum  pacitur  ;  acque  fimiliter  fic  de  reu- 
quis.  Qtiod  aucem  Remedia  ,  fi  unquam  alicubi ,  fane  hic  (pro 
nutricula  fc.  noftra)  usque  dum  coacervaca  variegataque  concer- 
nic  ,  quisquis  Mincralium  Tinclurarum  ,  Vitriolorumque  ,  aliter- 
ve  pneparacorurn  prseftantiam  ,  incerpofitorum  Cruftaceorum  &c. 
Marinorum  abforbentium  feu  invercencium  Pulverum  encrgiam, 
praecerca  Volatiliorum  Liquorum  ,  Amaricantium  ,  Tarcareorum 
&c.  in  quamplurimis  circum ftandis  longe  majorem  prsfcceUenriam 
prse  vulgatis  (&  olim  hic  prcfefto  in  abufum  verfis)  Spiritibus  aci- 
dis  fixis  virriolicis  ,  (fimplicibus  vel  compoficis  ,  auc  in  Elixiria  re- 
da£Us)  nobiscumobfcrvavic;  qtii  porro  camen  volatiles  iftos  ,  prar- 

fercim 


De  Anrifcorluticls  Vcgtt.  ;oj 
fertim  ardentcs  Spiricus  m4.gnanihilomin.us  circumfpeclione ,  p>se- 
primisin  inceraneorum  exscft uariombus ,  dcbjjitate  capijtis,  &c.  in- 
digere  ;  &c  fimul  plurimaium  Tradjtionum  dc  pl<  risqnc  Dig<  ftivis 
vanitatem  hodie  ,  adeoque  coc  ii  convenicntrumorum  Apozcma- 
tum,  Siruporum  magiftralium ,  Elcdtuanorum  cVc.  rad:a,  noxasaut 
infurficienciam  expertus  eft ,  quique  tandem  in  accuratiorem  etfe&us* 
Spccihcorumrationem  ulterioraque  experimenta  amplius  ii<q'rrir ,  is 
oppido,  (quantum  primoquidcm  ad  Vegetabtlta, )  paucishma  luijus 
gcncris  (  m  tanta  eorurrt  inter  fc  convenientia ,  imbecilhtate,  adver- 
fitatc  &cc. )  prarfertim  pro  contra&iorifylloge  requirer, 

Ponamus  camcn  vcl  variacionis  gracia  ,  &'ne  harretici  forre 
vidcamur  :  prmcipio  Cochleariam  ,  &  quidem  (  dum  Siccata ,  cum 
emnibtu  fuis  affintbus  Splenettcis  ,  utuc  pasfim  in  medicos  ufus  longo 
ordine  repoficis  ,  evanida  eft)  reccntem  ;  Naffttrcina  quidcm  &  fi- 
milia  pro  fubftirutis  oppido  rerentem  >  facile  camen  ,  (  lummodo 
cadem  ,  quae  fugaci  cuidam  Flori  jmpcndcrecur  cura  )  Gcrmanis 
noftris  pasfim  excolendam  ;  uc  inde  Abftrattttius  (  Fermevtatttio  cau- 
tioribus  merito  nunc  negledo)  confiac  Sptrittss  volacili  herbae  fale 
probe  farur :  quo  feu  per  le  (  cum  fupradi&a  camen  circumfpe&io- 
ne)  dacus  compeccncibus  Excra£tis  (pocius,  quam  ipfts  Simplici- 
bus ,  non  fine  mulra  cjus  difperfione  infufis)  in  Effcntiam  anttbypo- 
chfiffdrtacam  compcndiosc  exaltacus,  vu/gari  Cocbleari*  Ejftntia  (fim- 
pltci,  vel  e  reliquis  quoquc  Ancifcorbucicis,  &  acidis,  acinvercen- 
tibus  fic  fpincibus  pro  more  Compofita)  adfuecis  longe  cric  commo- 
dior :  Liquore  recentiori  Hepattco  ac  Jplenetico  ,  cum  abftra&itia  olci 
Tarcari  Aqua  &c.  (dumfpiricus  faltsTarcari  quidpiam  addi  ipottc  ) 
effeclu  par,  jucundior  acdurabilior  :  Strupo  quovts  yJtve  ftmphci Ejus> 
five  compefito  [^Antifcorbutico ,  Sceictyrbicove]  communi*  vei(pto 
fervanda  volacilicacis  parcc, )  Corretlo ,  auc  non  ncmini  ulcerius 
(unde  &  curqusefo?)  Baccis  Rubi  Norvvagici  medicato  ,  hoc  in 
genere  prsefencior  :  fiquidem  facilis  cft  AlceranciLm  (Excradco- 
rum  vel  EiTenciarum  vegeciorum,)  ac  Edulcorantium  (modo 
innoxia  hic  forenr,)  additio  :  &:  terreftriorem  hujusmodi  plan- 
tarum  fpleneticarum  partera  ,  aeque  ac  Cochlearist  Extraffum, 

Cc  z  &in- 


a04  Pharm.  Dijfcrtatio  I. 

&  tvjpijfitum  Naflurtit aquattci  ac Becabung&Jucctvm  alias Ianguere  cort- 
ftac  :  uc  proin  alcerucrius  inconveniencias  6c  coc  excra&orum  vel 
Efienriarum  (pociores  fiias  vires  adhuc  fervancium)  refpe&u ,  ncc 
Sirupos  Aperitivos  Jpleneticos  hepaiicosqne  diverfimode  e  praHi&fc" 
volacilioribus  &  fixionbus  (fed  uc  pkinmum  mgranonbns)  vcgejf^ 
xabilibus,  aliqualibus  oculorum  cancri  cum  vino  foiuciouibus  Scc*. 
ttsquedum>  inea  fectilifolercia  fuperaddiros  hic  rcqulram.r.  S:que; 
quis  potioraTartarea  ,  Martialia  ,  Antimonialia  ,  Armoniacalia, 
Praccipitancia,  aliaquepaulo  ancelaudata  delnceinterpofuerir,  prdff 
fe£lo  ne  famofi>fnno  quidern  Cochleari*  Succo,  aliascifra  volatiliotif 
fubftantiae  muciiationem  ( ceu  nares  refiduumque  magma  probe  ce- 
ftantur,)  haucexprimendo,  &in fe  ingrariori ?  (uci  affiorum quoque 
plancarum  func  omnes,)  procomptiori  vei  corirradtiori  praxi  aded 
indigebic.  Quemadmodum  nee  languencibus  ,  auc  inrer  acceptia* 
ra  domeftica  vehicula  adverfis  horum  Aquis  dcfitttatis:  Jive  Stmpl/c/bus 
(  v.  g»  Naflurtii  utriusque  ,  Chelidomt  mtnoris  ,  Anagatttdis  aquaticM 
Vermicularts ,  &c.)  Jive  Compofitishujtts  veiiHita  Antijcorhuttcis ,  parcim 
inconftderate  ex  inconvenientioribiis  coagmentatis ,  partim  e  fuper- 
vacue  prius  expresfis  fuccis  proleclis ;  aut  operofius  falcem  e  fimplici- 
bus  feorfim  primo  deftillatis  ,  denuo  confe£lis  ;  vel  Raphani  ruftici 
gravedinc,  aliisque  fub  dcftillationc  ingracioribus ,  (quo  eciam  Na\ 
fiurtium ai\umcnm  perriner,)  nequaquamaggravatis.lindenecdiiti 
Nafturtttaquatici  quafi  femt  fxtentem ,  auc  debiliorem  Becabung&Spi- 
rotum  huc  referemus.  Quoad  ipfa  vero  fimpHcia ,  Nafturtium  utrum* 
libeti  Chelidonium  minus ,  &  efcuientum  Dracuncuium  Acecariis;  Ra+ 
phanumrufltcum  incer  condimenta ;  femenfinapi ,  ( Erucdhoc in  gene- 
re  par ^Thtafipt  femine  vividius,)  Moftardis,  auc  (dum  oleumindetx- 
^^winterajquivalentiavelpenecranciorapasfim  eftinfrcquentius,) 
rubefacientium  domefticorum  fbciecati;  Tr.Jol/umfibrinumlvclocaiU 
rarius,feprentrionalioribus;^^«^w&(aliasinufitacius)^///w  mi* 
#//*fomentisforte;  Confcvvamcochkarigrecentem  quidem  (fi  com- 
placueric )  excemporaneis,  de  csecero  pocius  Exceris ;  Semenejm  (  dum 
Naflurcinum  pro  Trageis,  fi  expecerencur,  parabilius  ac  pollencius  eft ) 
horculanis>0/^w  defititatuaut  inde  cuwi  fpiricuproprio  (re&ificatiori) 

para- 


De  Antifcorbuticis  Veger,  ioy 
Saratam  E^2#//*flf ,  vcl  etiarn  $Uofacebarum  (nonnullis  nacivo  ,  vel 
pacius  Triticeigcrminis  /ucco  cin&um  ,  )  curioforum  Myrotheciis, 
Cbarna-rubi Norvvagtca  Cuccmvi  (iis  ,  qui  omjiia  fpceifica  coacer,vare 
fblenc,hicquoque  in fonnulasfuas  trachim  ,/incohs  iftis  fecur  e  rciin- 
quemus.  AtquclK^cdeCochlearia^cjusarHnibus,  ialinapraxipuc 
vulatilitace  poilenctoribus.  . 

Qiiod  aucem  refkiua  conccrnic  ,  certe  ,  qui  rcales  pra?fcripto- 
fumremediorum  opcranoneshactcmpcftatepauio  accuratius  atcen- 
det,  facilc  obicrvabic ,  plcraquc  horum  ,  qux  ad  Laclcorum ,  Choli- 
dodiorum,  Pancreaticorum  &c.  du&uum  rcferationes  &.deoppi'!a- 
ciones  per  aliquoc  ieculorum  decurfum  operole  commendantur , 
langucrc  nunc,  aut  obingraciorem  (aporem  molemve,  vcl  nimis  iac- 
charatorum  noxam  comptiori  contracliorive  praxi  efle  inconvenien- 
tior\  Et  licetprimo  femiculinariahodie  Scorz,onera  huic  quam  fu- 
|teriorihydroticoriim  Cialli  apnor  videri,  &:  hinc  (  utpotehaut  in- 
grata,  }  n  >n  folum  ipfius  Cichorh  (tam  hortenfis  ,  quaw  prxfentioris 
wrvenfts^Radiei >  ( alias  ob  parabilitatemquoque  non  afpei nendat >) 
'tnagisque  adhuc  Votiis  fupcrvacaneis,  ac  (  quantum  huc  fpeclanc ,  ) 
Tlonbn* ,  vcrum  infuper  ctiam  reliquis  Intybaceis,  En div 7 '<*  fciltcct  (cam 
Vili  pa Ti m  LacJuca  ,)  ScarioU ,  Taraxaco ac  Htrba  coftt  ( quae  fin .iliter  Ra- 
dices ,  FoliaveiSemeno'Sic\x\\\\  ftrui  pro  mor.c  conferunt,  )  lurrogari 
prarfertun  pro  infufis ,  pofldt :  ea  ipfa  tamcn  ( in  mucilaginotrrate  fun) 
hicquoque  cft remiflior :  Ec  fiquispiam,  pro  diffuiiori  faltem  nppa- 
ratu,  cancum  msmrern  vulgaciflimarnquc  (dum  Hortenfts  non  darur 
copia)  Be!lidemy  aut  ubi  fuppeditat,  ejus  locc  'Trifoltt  nobdis  (miflb 
parco  flore  )folia  felcgerit ,  cxiguo  mmutiarum  negleclu  procul  dubio 
teabebic,quod  hoc  quidem  in  generc  (in  aliorum  prasfenciorumEiren- 
tiarum  ,Tinehirarum,  Spirituum  &c.  proventu  ,)  non  folumepauld 
ancedictis ,  CcdinCupcr  etiarn  ex  Hepaticapratenfi  alba ,  (ahas  adhucfe- 
re  rariori)^  Fontana^apuimenarto  Mufcc  pzruvn  differente,  )naufea- 
bunda  pene  Matri-fylva  ,  Fragaria  ,  alifsque  pridem  derifa  Gramu 
nis  radice ,  Eupatorio  porro,  feu  vuigari  feu  (  quamvis  commenda- 
tiori  )  Cannabino  fperari  poterir.-  Non  quidem  ut  per  fe  adda- 
rur  formulis ;  kdqtxo  Extraffum^  aiiquantoiaccharatum)indecon- 

C  c    3  fiat , 


l06  Fharm.  D'Jfertatio  L 

fiat ,  interpauloante  laudatorum  Liquorum  acceffum  ,  tum  adverll 
Cichortiac  Matrifylva ,  tum  quoque  Taraxaci  Eupatonique  cujutvis  Ex- 
trfffif  item  ahfiquariorum,  empyreumate  haut  raro  contaminato- 
rum ,  vel  fub  violentaexhalatione  debilitatorum  Succorum  Eupatorii, 
JEndivi^ &c.  officinalium  locum  facile  fupplens.    Cumque  porrota- 
lium  Acidulatio  per  longe  gratiores  Fru&uum  Elentias,  aut  prore 
nata,per  Spiritusminerales  acidulosfirperquamfacilis ,  aeque  ac((i 
referret ,  )Tartari  ipfius  aflociatio  ;  ne  Acetofa  quidem  hic,  minus- 
cjiicadhuc^/tfyM^  (infrequentioris)  urgentem  neceflitatem  cerni- 
inus  :  fivetacdiofos  hujus  Flofculos ,  dvcutrtque ,  itetn  Hi(pinic£  qtioquc 
Folia  ,vcLifliU4  (  Deco&is  olini  adeo  vindicatam  )  Radtcem ,  femiftipu- 
cumve  Semeny  aut  ipfum  demum  tartareum  Acetofe  Extraclum  ffim- 
plexy  vel  nonnullis  Compofitum  Tamartndinatum  (  extemporaneas  fi 
opus  foret,  imitationis,  )  autcffaetum  Offcinarum  Succum  intuemur. 
Ita  >  cum  prxdidorum  Simplicium  Aqua  ftmpltces  propria:  energix  ple- 
rumque  paiumfaltem  oftendant,  adeoque  potius  vehiculum  quale- 
cunque  praeftenti  idem  verotum  in  domefticis  Liquonbus,  tum(fi 
nonnullibi  haut  adeo  quadrent,)  tantum  in  longe  fapidioii  ftorum 
AcaciA  confimilive  polychrefta  Aqua,  (utipfam  Simplicem  crudam 
autdeftillatam  quibusdam  umalem  pnrrereamus  >)  inveniatur;  qux 
proin  neceflitas  Endivt£  infuper  ac  ScarioU  ,  T*raxaci ,  Graminisquc 
Phlegmatayvel  K^4grirnoni& ,  Bcllidis  ,  MAtrtfylv*. ,  Eupatorii  vutgaris 
aut  Cannabini ,  Epatic*  fontand ,  Pratcnfts,  ipfiwque  nebtlts  Aquascxi* 
git?  Sane(niquis,  dataoperafoi  te,  fpeciofiorum  akerutraabunda- 
jre  velit,)nec0^r^^  e  /^herbidiori(dum  e  Eloribmfolis  deftilla- 
tafcrc  cuvioCiov  Ophthatmicac  prsevio  fruftraneoque  iftorum,  in  vitro 
claufo,liquaminehaut  tanti  momenti  eft,)nec  Acetofa  (  dum  Aceto- 
fellanon  ubiyis  locoriimprdvenit)  feorfim  opus  haber,    Multo  mi- 
nus  autem  (hodiequercftirantibusex  antiquario  ifto  medicandi  ge- 
nere  )quibusctinque  Sirupk  de  Ctchorio fimplici^  Vulgari ,  vcl  nuper  pcv 
Radicuminfufionem  faturatiori,  aurinconfulrius  adhucfuperiorjfe- 
culo  Compofitp  ,  de  Acetofa  ,  de  Acetofella,  Byz>wtino  fimplici,  aut  per 
vana  additamenta  Compofito,  ( inconfiderariorique  bujus  interpola- 
%xoncGQnh\atiiQ)Acctofa  Piarrhodon }\Adianthino >dc Endivta >  &'c.  lu 

bera- 


De  Veget.  Splenet.  ejr  Hepatich.  107 
beraliffime  hic  pridem  coacervaris  operofiusve  ha&enus,  dum  non 
merencur,  afolercioribus  correclis:  fiquidem  inrei  vericace  raro  hi  ic 
fpedabilis  qux  lam  hac  tempeftace  obfervatur  curacio;  fk  num* 
quidfaciliusedulcoracur ,  quam Extradla ,  EflTentiae,  Tinftura?,  Spi- 
ricas ,  confimiiesque  Mixturx  competentesl  modo  Sacchamm  (  ccu 
fupra  jam  nocavimus,  6c  accuraticres  tum  ejufmodi  remediorum, 
tum  ipfarum  Regionum,  circaSaccharata  excedcntium  obfcrvacio- 
nesabunde  ceftanrun)  la&ibus  non  plus  damni ,  quam  palatodcle- 
dlationis  arferrec.  Exhauflum  ,  vcl  fi  Iiquorem  t>ofi:  maceracionem 
reddimus,ingratum Ctebo+ti  Conditum^  cum  Conftlicne  poratonhus 
hepaticis:  Florurn  ac  Radicum ,  qucmadmodum  AgrtmontA  quoque, 
&(licctacceptions  )  Acctofg  vulgaris  aut  peltatx* ,  ejrc.  Conferva  (in- 
ter  tot  contracliora  vel  acceptiora  mineralia  ac  veget2bilia  vitnohca , 
aliave  apcrientia)  negotiofiorum  muliercularum  repofiroriisaptiora 
funt,  quam  compendiofiori  nunc  Praxf.  Acetofe,  Acctofdlx,  Parnpi- 
nornm&c.  Tartarum  curiofiores  feorfim  parent;  &  qui  infrigidans  ac 
robo:  ans  Hepaticum  ahcubi  purahc ,  Endivis ,  Cichoru  Acetof  SaL 
.Nos  nil  rale  imbi  invenit  ntes ,  mifib  quoque  Eupatorit  vuigaris  ac  Can- 
nabini  t^d/ca/tvd  fbli  N'tro  Vitriolato  iecure  acquiefcere  polTumus. 

De  carcero  paulo  poft  in  alia  claflc  ponemus  poly chrefram  Scabio- 
fam  vu/gtrem ;  icem  unam  akeram ve  e  Vu/nerartis ,  cgregie  fimul  in  rc- 
folvcndo  &dctergendo  femetgerennbus :  histi  cui  feronicam ,  (her- 
bi  iam  tamen  nimis ,  adeoque in  dofi  cum  &:  per  additamenta  modifi- 
candam  )fuperaddereplacucric;  habebit  hinc,  prsecipue  fubExtra- 
fiornmiomwL,  quod ilhc quidem  Succifainfuver ejr lacea ,  hic  veroC^- 
mxrlris  qiuvls  (quamvis  Fxmina  Veronicar  haut  inconfulco  expertis 
{ubftituatur ,  )  Jeucrtum  aliasrarius,  &  infida  podagricis  Cham&pitys 
per  fe  vel  periupervacanea(fuperiorumrefped>u  )  Extracla,  Confer- 
vas  maximam  partem  adverfas  ,  languidioresque  vel  ingrariores 
'Aqu/u(m\denecVerMic4,(pec\ofavnhcct ,  nec  fuo  modo  inefficacem 
feuc  adeo  trahimus)  vulgo  pollicentur.  Quibus  fi  bonum  aliquod 
Proprietatis  £//'*/>' paulopoft  diffufiusexcutiendum  fuperaddimus ,  na: 
commode  deincepscarebimus  tum  (  qusehucquoque  refercur )  Aqui- 
legixbcria ^TloribiPs ejr  Aqua;  tum  Abrotam jurnmitatibut ,  pro  Gyna?- 


fhirw.  pijfertatto  1. 
ceisimberbiquegrege,  ( dum  aquaoleumqne  dejlillatum  alias  neglcdti 
usus  (unt , )  exhorcis  vicinis  in  fomenra  aur  Oleitunctnfufilkum ,  (ple- 
rumquc  camen  fruftrancum ,)  facile  conquirendis  •>  icem  utrovis  &  co- 
ciens  difputato  Rhapontico  &  ejtis  ExtracJoSupervacanco  (dumMyrrha 
Gai  banumque fuppecic , ) Bdellio , odoncicisac  furficibus apciori  Ucck\ff 
&  ingratisr/tf*  ,  ac  Biacurcunudicik fi>ec?ebt&s  :imoip(o ,  (quamvisaiias, 
non  contemnendo)  Agerato ,  cum  fucco  illim  vulgaricer  condenfaco,J 
Extracloy  6c  Q  ob  quinque  herbac  drachmasindeficvocaco  )  Sirupoy,. 
inconcinnioribusqueadhuc7r^/y?/> ,  aeeorum(  quid  enim  aliudfc- 
re  func  ? )  interpolacionibus  ,  v.  g.  De  Lacca^  de  ^Abfinthio ,  de  Rhabar^ 
baroyde  Amfo ,  deCroco,  fimilibusque  (uperVacaiKis^/?/7/^# 

Ccntaurium  minmy  ubi  per  accidens  oblacum  eft  ,  Abfinchiaco 
Excra&o  aifociare  confuevimus.    De  castero  verd  neceffiratem  non 
videmus ,  cur  hoc  quoquc  ,  (  alias  fere  rarius,  )  feorfim  requiratur; 
pcr  fe  yei  prd  folicario  Extraclo\  multominus  pro  aqua ftmplici  ,p$rA 
quamjucundo .Strnpo,  Salequefixo.  Imoneccommendatioriadhuc 
Bcradvcrfotamen  Cheltdonio  majori  y  (excepta  faltem  ejus  aqua^  ver- 
no  tempore  citra  alias  ambages  deftillata ,  5c  Ophthalmicis  pra? com^ 
pofici flimis  (xpc  Liquonbus  diffufiorcs  in  apparatus aptiori ,  )  opus fic 
habcmus,  quo  (cutnfhffatus  vulgo  (inrer  tot  detergencia  )  Shcchsm 
feuExtracJum ,  auc  Alcali{  quamvis  incer  congenera  forte  (peciofius , 
dum  camen  vel  Arcanum  duplicacum  hic  fuisfacit ,)  inde  confiatrr 
minusqueadhuciftiusconformi,acIndis  hodieque  ufitatiflima  Cjtm 
cuma>  Effentiave  epu  cum  fale  quodam  fixo,  (  ad  imitationern  Tin» 
oturscfeufanguinisRhabarbari)  quandoque  prasparata. 

Sique  demum  c  refiduis  Spleneticis  ("  folidi  ramen  quidpiam  per  I 
fe  raro  hicpracftantibus  >  ) yel  fuperpondiiloco  e  Fumaria  {juivis  Epu 
thymo  ac  CufcutahoQ in  paflu  pari ,  ni  fuperiori ,  )adjecerit  quispiam  fu- 
pra  notatum  Extracfum,  aliis  fimul  ufibus ,  (ceu  Aqua  fimplex ,  mifli 
ineptiori  Compofita ,  Carduibenediftina:  locoeffe  poffet,  )  deftinan. 
duim  adverfam  interea  Confervam,  Syrupum  fimplicem  ,  injpiffitum 
Ojfic.Succum  ,  antiquAriumqueDw^wexaequansaut  fuperans ;  ini* 
quiiisprofeclo  cum  paulo  ancelaudatis  Effentiis,  Spiricibus,  Tin&u- 
ris  &c.  vegetabilibus  ac  Mineraiibus  egeric  3fi  ulterius  hinc  requifive- 

rit, 


De  Veget.  Splenct.  &  Hpaticis.  top 
tiz,  Ccu  Filicem  (jamptidem  varise  adveriitatis  acctifacam,  )  M*rem% 
pro  fruftraneo  ExtracJo,  vel  tonlorum  ahcubi  (:id  perufta  )Muci/a- 
gine\  autagyrtarum,  (incerna  venularum,  J.  C.  cxpnmentium,  fi. 
gnatuia  plcbeculam  faicinantium ,)  Fcemmami  feu  (  undccunque  t 
guernum tamen^  Polypodtum >ih  Infujis  dr  Extracio  naufeabundam: 
feu porro pro  tantiilo Sa/ts ,  aut  fupervacuo  Extraeto >Tamartfct dppa- 
runivecorticcm\  dum  confimilia  vel  trita  paffim,  fi  opus  foret,  pro- 
meretjipfi  vero  Capparum  ^#^.r,(ututaIiquibusadformuIas  era&i,) 
per  maccrarionem  iftam  fere  nilnifi  condimentum,  Oleum  inde  vul- 
gattus ,  fi  quis  deliniri  adco  geftiat ,  parabilioribus  relolventibus 
hautquaquam  prsefentius ,  cette  Hyofcyamino  ,  verbafcino  ,  &c 
(*it  Fomenta  a£tu  calida  ,  &  applicatos  Spiritus  ardentes  ta- 
Ceamus,  )  longc  pofterius  ,  recentttts  Sub/tittttttm  ,  ( falis  &  gummi 
Ammoniaci  quoque  particulalociatum ,  )  acceflbriorum  potius(in 
leviculo  tahum  cffeclu )  produ&um ;  Irochtfci ac Pulvercs  Dtacapparum 
ejusdem  cum  fuperioribus  Hepaticis  notse  5c  adverfitacis  finr.  ScoU* 
fendrtumvulgiirt*{  Verocutn  Lonchittde  aliasrariori,)  pro  cerevifia  al- 
teranda  inftitorcs  fibi  habeanr:  in  medicationes  evidentiores,  cuni 
Aqua  (hcet  non  adverfa,)  Extracloque  fuo  profe&o  fpeciale  cjuid 
non  infert ;  uci  nec  ipfe  Fraxtntts\  qud  feu  Corticey  ejtcsve  Extractoh 
feu  fupervacaneedeftillatoX/^/(patrumfamiIias ,  citraomncmcol. 
leclionis fuperftitionem , nihilominus  Vulneturit ,  ridicule  vere  in po- 
cui^proSplcneticisrornati,  )Sptritu  acido,  collcctoque  fimul  fxrenti 
iftius,  auc  parciffimo  urentis  (inter  tot  lrrirantia  ac  Diuretica  )Se- 
tnints  Oleo,  vcl  Sde,  Fraxini  Fumariaque  fixo ,  (  dum  arquivalcntia 
copiofius,  Se.nen  vero  Fraxini  incoercibile  fcre  Sal volatile  prarbet , ) 
citra  Eupraxia:  detrimenrum  deinceps  carere»  vel  Lupulum  cerevi- 
fiac  co&onbus,  aut  anicularum  facculis  ,  Juriones  menfis  ,  Aquam^ 
Strupum  ftmpltcem  ,  aut  (  cum  fumaria  ,  )  Compofjtum  ,  a?que 
ac  inconfideratum  illum  Magtftralem  aperittvum  Offt  &  {  intertoC 
commodiora , )  de  Scolopendrio  quemvis ,  etiam  Correclum ,  altosque  He- 
fattcorum  ,  Spicneticorum  ,  Hypochondrtacorum  ,  Hydragogorum , 
tttulos  ha&enus  (haut  raro  e  fimplicibus  extractmnem  vej  c.odio,. 
nem  non  admicrencibus ,  aut  e  naufeabundis  Irinis ,  Sambucmis ,  Ebu- 

D4  knit. 


jtio  Pharm.  Differtatio  h 

lmis,  Abfinthiacis,  &c.)  a  diverfisdiverfiniodHuperadditos,fuper- 
vacaneorum  claflinunc relinquere nequeamus. 

SiC/^/^(fuperiorifeculoplerumque  inconfideratius)  CompoJitA 
Hepatic<e%  Splenettca ,  $%lid&>frigid&  ,  Qimo  plane)  Hydropic&  >  &c* 
«juantse  quanta?  func ,  in  rei  veritate  intenfiorique  Affe&u  pene  nil 
Rifi  nomina  func ,  teneriorem  (  ubi  qusedam  gratiores  extiterint )  fpei , 
ac mediocri  faltem  alterationi  potius ,  quam  reftitutioni nata.    At-  j 
queideminrecentioribus  quoq^uc,  Polychrefiis  Aperitivis  &c.  obfer- 
vamust  fiquidem  Ingredie&tiapleraque  ,  perfe  ianguidiores  Aqua$  l 
fundentia>  Vegetiores  fub  fua  coacervatione  haut  prxbent:  fiqua  j 
(promore)  Alia  his  tancum  diluuntur,  idem  fimpliciflima  qtndam 
deftilfata>veldomefticoquoque  acceptiori  vehiculotuncprasfticeri-  J 
mus.  De  Antifcorbuticis  in  fpecie  pau!dantediximus:necfi  Cochlea*  I 
rt£  >  Abfint  hiique  Spiritns  {u^cx\ty  currefidui>  v.  g.  Centaurii  minori  I 
(pro/b7w^/4////<rplerumquerarioris,  inabflraclitio  debilioris;  )  in»  I 
competentium  plane  Capparum  y  confimilesquenihilo  fingulariores  I 
Spiritus  feorfim  exigantur>  deprehendimus*    Effcntias  Ojf.  Itqmdas^  1 
Cufcut&y  Fumarix ,  Agrimoni&y  Cham&dryos ^Cham&pityos ,  Scoiopendrir*  I 
Centauriiminomy&c^i/ulgareSyZUZ  (ahorum  more  )e  fucculentiorum 
P/^/^r«w5«^^r^,&cumquartaSpiritusardentis(communisvel 
abftra&itii  cujusdam}partedigeftoparatas>  SpiritusCochleari#Ex- 
tra&is  Competentibusfupradi&o  modo  eflentificatus,  Eflqntia  Ab- 
finthii  compcfita >Extra£tum  aliquod  aperitivum  ex  tempore  dilu- 
tum,  Tin&uraiinfuperminerafes,  &c  longc  fuperanu  InfufaAnti* 
fcorbutica  patresfamilias  feptentrionaliores  fibi  domi  parare  norunt: 
ReliquaxxtU  DecocJa  hic paflimin Difpenfatonis commendata,  quo- 
tus  hodieadcurse  (fi  fperari  hincfinenovis  ftomachi  incommodis, 
poterit,)compIemcntum  usq-,bibit*autfiemptoreminreniant,num 
quid  facilius ,  (at  utinam  e  paueis  faltem  aiiquot  convenientioribus 
folertiorum  nuncmonitumoreque)paratur  ?ne  hodieque  in  tot  Dt*  \\ 
cocJis  Aperitivis  majortbus ,  minoribtss>  Vumari& ,  &c4  officinalibus ,  aut 
amplius  quandoque  fuperadditis  Antthypochondriacis  ,  Aperitivis ,He-  1 
paticis ,  Spleneticis  Antifcorbuticis ,  &c,  in veniatur  fupervacanea ingre*  j 
dientium  coacervacio,ad  excrahendum,  (  dum  folidiora  mucilaginofis 

obruun-  3 


De  Veget.  Splcnet.  rjr  Hcpaticis.  2  ri 

obruuntur,  macerationibusexhaufta  jam  recipiuntur,  &c#)  inhabi- 
litas,  volatiliorum  particularum  difperfio,  aut  naufeabunda  ,  (tan- 
tiim  non  omnibus  communi^  )  adverfitas ;  prsefertim  fi  eleganti  ilfo 
Laclis capriniftro ,  Galhnaceorumve jure  mergan tur# 

Ica  quis  hodie  Elettuaria  Aperttiva  velConfecltones  Hcpaticas ,  Sple- 
neticas,  Antiftorbutitas ,  cJv.maximam  partem  e  vegetabilibus  mole 
faporequc  perqnam  adverfis  ,  &  faccharo  onuftis,  in  cjufcemodi 
chronico  malo  citra  naufefm  ,  &  frequentifiimam  expe&ationis 
fruftrationem  conrinuat  ?  aut  quis  talia(ceuin  cura:declinatione, 
fub  conforcarionis  titulo,  nonnullis  pro  complemento  quafi  fuac 
ufua!ia,)dilutis,  vel  cum  Rofarum  Conferva,  acceptioribusExtra- 
ftis ,  Eflcrotiis,  Tin&uris  &c.  ex  tcmporefaltem,  (citra  fruftraneam 
horum  repofirioncm  vel  multiplicationem ,  dummodo  reale  quid- 
piam  hujusmodimixturafuperaddcret,  )  non  fingit?  autfi  omnind 
Bolui  exigcretur  ,  vel  domeftico  Rob  tum  non  fubigit  competcn- 
fia>  ubifanc  faporismohsquerefpedu/T^r//i;/i^^4^^w^  Pr£pa~ 
MlAtlonge  commodiora  invcnientur*  Proinnec  Pulveres  nimiumve- 
getabilesad  felectumnoftrum  trzhcmus >utut  Hep zticarftw ,  Splenetica* 
rum ;  DcoppiUtivarttm  ejrt>  Specierum  nomine  commendentur :  quis 
^nim  Abfinthiaca,  Cichoracea ,  Ammoniacum  &c.  adverfiffima, 
falinisquenonnunquammagis  adhucnaufeabunda  reddita,vel  abas 
mole  tantum  abominabilia  ,  in  ejus  gcneris  tractoriis  curationibus 
continuabit?  fane  ni  hodie  Infipidis  illis  acparv^  molis,  praefertitn 
mineralibus  &c,  negotiumex  partecommitratur,  exigua  operacprc- 
tia  hoc in generc merebimur.  Adeoque  nec  Pdularum forma ,  ( dum 
alias  argroranrium  plerique nil  nifi  Purgantes norunt ,  )  huc tantopere 
quadrant:  nifi  forfan  exigua:  qusedam  curativae  ,  e  M.mc  confimili- 
busque  concentrarioribus  interdum  tenerioribus  platuerinn  mi/fis 
tot  Digefivis Hypothondriatis ,  Epatitis\  Spknpticis  e&c.c  v<3getabilium 
genere  diverfimode  cojmpofitjs ,  naufeaim  folummodo  inter  cura*  pro- 
telationes  concitantibus,autfilaxativis3cuat#fuennt,  ftimulo(ceu 
vel  Aloetica  &c,  hic  per  fe  fufficiunt,)  tantum  non  totum  deben- 
tibus.  Sane  famofum  in  ifthoc  gencre  Ammoniacum  ,  in  pmpor- 
tionali  pondere  molem  faltern  (  interalia  tot  Aperitiva  hquanria) 

Dd    %  fiuftrsi' 


H2,  Pharm.  Differtathl. 

fruftraauget ;  fiveprofeftucarumfeparationenuncconfiltijs  Pulve- 
ratum>  autfuperiorum  annortim more  varic  Depuratum^  vel deniqae 
ExtracJunt  ( ingummea  vel  refinofx  fuafubjl&ntla feorftm  t  aututraque  con- 
junciim^  )  addatur»  Ejfentia  ejw  liquidz  cum  fpiricu  Vini  carcanfaco 
confe&a,  alias  rngracHlima  ,  oUum  ,  etiam  fubtile  prirnum,  vix  irv 
terni  ufus  eft.  Uc  cocum  confultiusantiquariis  s  (  commodioraque 
refolventia  vel  emollientia.  nefcientihus  )  Tonlonbus  >  Cerocis 
ftiis  (  cumTerebinthina^iMquandum  c#nfulrius  relinquatur,  Poda^ 
gric&de  Chamjtpity  iConfimilesfte  (ab  affliclis  olim  autonbus  ad  com- 
miferationemuique  excogicac2e)/,/7^(olamen  acque  fidem  jampri- 
dem  perdiderunr. 

tlcitaque  totum  hoc  Aceto  tandem  concludamus;  abufus  ejus: 
noxaealiundenotsefunr,    Quiverdhaftenus  naturae  Vitno!i<:^  com- 
muniterfecere,  praecermedicoserfe&us,  in  Chymicis,  faltemopera|- 
tioncs  lftius  haud  aded  attendiiTe  videntur,  a  Vicriolicis  longe  alienas  y 
unde  his  quoque  Acetofas  foludones  pra^cipitancur,  Acetumdeftil- 
latum  Spititu  Nitri  acuatur  >  &;c.  ceu  alibi  nocavinius,    Quod  autem 
ipfuminfubftantiaattinetfufficitnobis,  ubi  ^#/cariuseft ,  miiTa  pra:^ 
cepti  feveritate,  Pomaceum  quoque  ,  Mzlleum^  aut  alicubi  Sacchari- 
num,  fi  Cerevfiarium(\n  deftillatione  pr#  aliis  nimiurn  ebuiliens,  6£; 
in  empyreuma  magispronum, )  difplicuerk ;  aut  *^Accidentarium\\- 
lud,  quodpoft  deftiliatos  Spiritus  fermentatitios  provenit ,  ob  im- 
prelTumfpeciertimfaporcm,  serisque  e  Vefiea  contagium  forfan  noa 
immeritorejecerimus*,  vel  circa  viliorum  Trucluum  Succosaceti  natu- 
ram  per  uficata  vulgo  Additamenta  ,  fufpenfasvc  Vini  (expreiTas 
prius,  fponc^que  hincincalefccntes}  feces,  aliosquemodos,  (  quos 
omnes  tamen  Cim,  Berberum  y  Ribium ,  &c,  acidiores  Succi  ha£tenus 
afpernantur , )  induentes ,  tacdiose  occupari noluerimus.    Dat  autem 
quodvis  horum  (perfimpiicem  folutionem  &  Spiritus  Vitrioli  prae- 
cipitationem , )  Magifteria  ( fi  cui  placuerint  ,)plumacea ,  xque  fplen» 
dentia,#que  bona  ,  ac  fi  Dcftillatum  foret  adhibituni ,  quem- 
admodum    ipfa  quoque  Antimonialia  ,    Crocos  ,    Vitra  &c. 
farpe  validius  adoritur &diiTolvit.  JDe caetero  tot  indc  Ojfftcinarum 
In/ufa  fimplicia  y    v,  g.  Rubi  ld&i  ,  Fragorum  ,   Papaveris  erratici 
Carj/opbj//atHmf  Rofa/umpFioktumiTQVCxamQnfis^otius  ,  icLiliorum 


De  Pcger.  Splenet*  &  HcpaticU*  213 
COnvaHium^  Citratum,  Lxvendulatum*  Calendulatura ,  (ut  ridiculum 
pcne  PajfiiUtum  Nmumque  taceamns,)  negorioforum  muliercularum 
repoficonis  aptiora  funr,    Loco  Aceti ,  Zed.9ari£ ,  Scordti,  ejr  congc- 
nerum,  Alexipharmacum  quoddam  e  fimplicibus,  (acidomenftruo 
parentibus ,  nec  illud  invcrccnribus )  compofitum ,  in  D  aphoretico- 
rum  clailc,  ncccsfitaris  prsecipue  tempore  pofuimus :  &  poflet  intcrea 
(i;atrum  familiasalias)  Rutaceumvices  cjus  fuftinere  :  quo  fi  Aqua 
.Apoplechca  rmacico  prseccrproprer  pondere  ,  cum  p.iucis  aliquoc 
Jfeflentije  Caftorei  guuis  cx  cempore  faltem  permifceretur  ,  amplius 
necAqua  illa  ApoplccJtca  amara^  ncc  Accto  Hyjierico  [adextra]  compo- 
Jito  graveolenti  fcorfim  indgebimus.  Odortferum  qttoddam  Compofi- 
tum ,  ( cquidem  alias  pra:fens  in  penecrantia  fua  refedivum , )  c^ffu- 
fisfimo  tancum  apparatui  ,  ai  ms  fuavcolenribus  contcnti  ,  reimqua- 
inus.  Cui  bono  vero  StncftM  Acetofw  ftmplex  & Oxjmel  ftmplex,  (  nam 
JCompofttorum  fruftrancas  variationcs  paulo  ante  expendimus,)  (eor- 
^Sm  exigitur  ,  aut  immutatur  :  cum  totum  ut  exoletum  nunc ,  ita  ex- 
Xemporanea:  permixtionis  fit;  pariterac  Oxyfaccbarumftmplex>  Cucco 
Citri  ,  Cydoniorum,  Ribium,  Bcrbcrum  ,  &:c.  loco  Granarorum, 
bic  &  ahbi ,  fi  videacur  ,  additu  perfacili.  Ceu  alius ,  qui  Magifte- 
riorum  confe&ione  forfan  occupacur,  hisfubftitueret  Ltquorem  >  qui 
poft  Coralliorum  (cx  Aceroper  Spiritum  Vjtrioli)  praeapitationem; 
remanet ,  &  curiofis  aliquoties  dcnuoinjecla  Coralliavel  Conchi- 
Jiaexparte  (peracetofas  particulas)  folvit,  ex  parteverd,  (propter 
intetmixcum  Vicrioli  Spiricum)  in  Magiftenforme  quidpiam  prseci- 
pitat;  6c  ab  aHqu;bus  aiias  in  Strupum  (  Vttrtolati  Rofati  titu/oy)  fed 
fupervacue  coquitur    cum  per  fe  &:  absque  facchar®  (fivc  c  crudo 
fivedeftillato  Acero  fuerit, )  fatdurer, 

Atque  ut  ad  Acetum  defltlUtum  nunc  convertamur ,  quantum  a 
crudo  recedat ,  vel  Antimonialium  Vomitoriorum  infufio  longe  hinc 
remiflior  feu  cicuratior  docet :  utproin  alteratior  ejus  ac  penerran- 
rior  acrimonia  ,  quibuslibet  fimplicibus  atque  fubjeclis  locu  crudi 
indiffercnter  vix  applicari ,  vel  a  tenerionbus  vegetabilibus,  (quo 
tamen  in  refiduo  commodi  quidpiam  ,  denuo  cum  fru&u  exrra- 
hendiimrcmanear,)  adiiccitatem  usqueabftrahipofie  videatunhcec 

Dd  3  equi- 


2,14  Pharm.  Dijfirtatio  % 

cquidcm quorundam  infuforum  Tin&ura  inde  fit durabilior,  De  cx- 
tero  plerisque  medico-chymicis  uubus  oppido  fatisfacic  communi 
tantum  more  ,  (ac  vero  wpiose  facileque  fi  txdiofae  cucurbit&  rctor- 
t^veloco,  Vefica  cupreacum  vitreo  Alembico  &  Recipience  ma- 
gnorecipiacur,)^</?/7/4///w;  vel  pro  renicencioribus  quibusdam  Sub&  j 
je&is  afHnis  Aeruginis  Spiritiu  ,  tanquam  aliqua  prsepolleutium  inibi  . 
particularum  Acecofarum  Concentracio*  Ucproindeoperofjus^* 
dicatum  ,  aut  fupervacue  Terebinthinatum ,  cum  Melle  defiitUtum ,  aut  \ 
JfuperSalcommune  vel Petr<z  recJiftcatum,  &c.  cxtemporanese  mixrurae 
&;  vel  imicationis  modos ,  antiquarits  Simplicium  vexatiombus  aut 
perverfionibus ;  Abflraclitiuma  SaleTartari%  (&  multum  hinc  alce- 
ratum)  nonnulliscurioforum  Excra&ionibus >  Fbmitoriumdcniofic,  j 
leufimpliciter  feu  cumThapfia  quoque  perplumbeum  Alemhicurn  i 
deftillatum ,  iis ,  qui  Sarurni  Saccharum  eodcm  effe&u  fub  largiori  I 
dofidari  dubitant,  aut  commodiora  Antimonialia  negligunt ,  me-  i 
ritdrelinquamus:  CrjrftaffosCpcGialitctcx  Aceto  Vini,  poftejusmo-  i 
deracam  per  vitreayafadeftillationetn  in  refiduo  liquamine  refides,  | 
fi  feparare  libuerit,  communi  AcidoTartari  non  fine  racione  forfan,'  I 
permifcentes.  Atque  haec  de  Apermvisyulgd  Splcneticisatque  Hc- 
paticis  di&is, 

Ancequam  aurem  ad  refiduorum  recenfionem  pergamus ,  inter-  .< 
feramus  canquam  polychreftum,  ( fi  AaduUtum commune^  vitriolica 
pociusvi  fua  peragens,  &  aliqualefimul  fluidorum  reftri<5iivum  huc 
referre  licueric,)  Elixir  Preprittatts  ;  non  quidem  Album  nuper  di-  \ 
vulgatum,  abftra&itium  &exiguihic valoris,  autfialiudinfupcrfe- 
cretiori  adhuc  modo  ita  effe&um  fuerit,  Sane  quamdiu  clavis  ia 
obfcuroeft,  Alcaheftini  genuini  efficacia  (  penc  miraculofa  )  vo- 
tis  falcem  circumfcribitur :  nec  in  aliorum  Rorido ,  Terebinthinato ,  vel 
eum  Aqua a  Nitro  &  Manna  conjunffim  abftrafta parato ,  adhuc  dum  fin-, 
gularius  quidpiam  invenire  pocuimus :  fufficiecque  proinde  ,  (  fiqui- 
dem  roborantemquandam  vimfimulincendimus,)  quod  (  loco  Sul- 
phurei)  cum  sequivalencis  Spiritus  Vttrioli  fufficience,  6c  femet  me- 
diocriterprodencequantitate  >  (tanquam  hunc  infinem  prar  Aeru- 
ginis  Jimplid  aut  Sulphurato ,  itm  Salis  comwnms ,  &C  ipfi  congenero 

Salk 


De  Vegct.  Splenet.  &  Hepaticts.  z  i  j 

Silh  Armoniaci  acido ,  velVttrioli  phtlofopbtco  Spiritrt  convenientiore, ) 
conficimr;  eo,  quod aliqui cum  eodcm  Vitrioli  Spiritu,  (cdaCoico- 
tareprt/ss  abflratlo,  Eltxiris  Cepbaltcititulo  pratparant ,  effe&unihilo 
inferius.  Sin  autem  aperitivam  deftinationem  magi«;  qusefiverimus, 
yvxNitro/rxo ,(  nonnullis  cxtra&ioniadjedio  ,  at  Alcen  &  Crocum 
admodum  pervertente,)  praefentiorem  tunc  fe  fiftet  Tcrrdfiliatd Li* 
quor:  five  de  cartero  Spiritui  Vini  fimplici,  five  abftra&itiocuidam 
appropriato,  (  &  ejuscemodi  additamenta  ferente, )  accefloriaifta 
affocienrun  autipfasfpecies  conjun&im ,  vel  recenciori  morc  feor- 
fiminfundantur.  Purgans  abinicio  notavimus ;  &:  Petfortle  poftmo- 
dum  expendemus.  Ipfa  Tinclura  Proprietatis  nil  nifi  fupervacanea 
Alchermesperdirio,  &  contra&iorum  dofiumdilatatio  eft.  Qtiem- 
admodum  nec  (inextcmporanea  quafi,  necadeoconcinna  velauri- 
fera,)  Diapente  aliisque  Mixtttris ,  affinibusque  quorundam  Liquori- 
bus  &  Elixiriis  aperitivis  ,  (fic  abufivcdi&is, )  pcculiare  quidpiam 
invenitur. 

Jaminterea,  quae  e  Stomachalium  fcrie  huc  fuo  modo  referrf 
©oterunt,  fit  primo  polychrefta  Ariradix  ;  &  quidem  ( cum  etiam 
vetuftior  degluticntium  fauces  laceffere  haut  definar,)  neceflaria 
prius,  utivocant,  Prtparata,  ftvecum  Aceto ftmplici  [pr£ Vino^zM- 
quantum  bulliendo,  fivedilutioris  (fiqueplacet,  tindti)  SpiritusVi- 
triolt infperftone  quafiadnubendo.  Fecnta>  (eadem  decaufafequeftra- 
ta,)  remiflior  quidem  ,  non  tamen  penitus  effiseta  ;  Mtxtura  efu- 
perftante  primo  ejus  Liquore,  ( fpirituofis  teacidulis  &:c.  alrerato,) 
curiofiorum  ,  herbidarecentis  Ari aqua fimplex exigui  momenti,^- 
rituofa  nonndlibi  in  ftomachales  &  pe£lorales  ufus  Compoftta  ,  hinc 
quidem  alteratior  eft  \  at  inter  tot  asquivalentia ,  aliena  potitis  ingre- 
dientium  vitula  arat :  ut  proinfatis  contenti  cffe  poflimus  prasdi&o 
PraparatO)  quo  (prarteralias  deftinationes, )  perfimpliciffimam  tan- 
tum  aliquot  aromaticorum  y  6cc.  (in  fubftantia  ,  vel  oleofitate  fua,) 
additionem,  &  vclextemporaneam  faltemMixturam,  ctiamStoma- 
chalis  hinc habeatur  Pulvis ,  vulgari  Tragea aromattca ,  ( per  ingredien- 
tiaquaedam  minus  accepta,)  longegratior, 

Accedat  Abfinthium ,  &  quidcm  prac  abrotaniformi  Romano^ 

(  Aquam 


t\6  tharm*  Differtatio  T. 

[  dqtiAm  ingratiorem ,  fed  Extratlum  haud  evanidiim,  Aloeridquc 

ligfti  fere  compar  laboriofioribus  prsebente,]  falcem  vulgattffimumv 
qc  primo  inde  confiac  Spiritus  (  noftro  cantumin  talibus  modo)  fcr- 
mcntatitius :  dumfc.  facchari  non  refinati  vel  eciam  Mellis  ana  vci  di- 
tnidium  cum  aliquali  fecum  Cerevifias  rcccntium  parte  f  nnrmtatibuS 
fck&ioribus  additur,  6t  poft  finitum  fere  fermencacionis  fervorern 
/pintuofior  pars  inde  abftrahitur  ;  Aqua  (implici ,  ctiam  per  vap.  BaU 
tteumdchilhta,  longe  validior,  SpitttuabftracJitioCa.tur.aciov ,  empy* 
jrcumacico  quorundam  per  retortam  apcior,  Amplius  fic  hinc  Extm- 
ffum,  fakem  (dum  Spiricus  ardens  inde  mukum  fubcrahit,)  cum 
tqua  fimplici;  alTociataquineciam ,  (fi  force  pnefto  fuerinc  &:  libue- 
rir,)  aliarum  hujus  gencris  herbarum  amararum  parce  :  conficien- 
dopoftmodum  indecum  o&uplo  prardicti  Spiricus  Ejfentiam,  fakera 
£mplicisfimam  ;  ni  Salis  proprii  vei  ejus  loco  rancum  Nicri  fixi  mo- 
dicum  fubdigeftione,  aurpoftejus  fikracionem,  Olei deftittatt{<\mx\* 
dofcimematjonisparergon  cft  \  aliasenim  raediosc  pararc,  veladul- 
teracum  coe'mere  nollem, )  gucras  aliquot  inftillare  placeat.  Quaqua 
harum  ratione  non  iolumcommuni  Seplafiarum  cum  Spintu  Vini  di- 
verfimodeconquificaj&nuperacujusdam/f/^^^/^ilongeaccepcior, 
veriim  eciam  recemtortbtu  formults  ,  (S;d  proprium  fixum  copiofius 
prarcer  remedii  dvftinationem  aflumentibus ,  oleum  verd  deft»llacum. 
in  ca  quancitate  vix  abforbentibus ,  fed  refiduo  potius  poft  filtratu- 
ram  magmatiinvifcantibus,  &c.)  parabilior&ad  minimuma^quiva* 
lensexiftet:  mukominusin  eahmc  fufficienria ,  indigebimus  infu- 
perrot  inconfideratius  olime  vulgari Romanove paratts ,  aut  operosc 
fubftttutts  Sirupis  atque  Conftrvis  /upervacue  glycypicris  ;  auc  pauld 
ance  nocacis  Trochtfcts  deAbfnthi).  Sal  efftntiale  curiofiores  feorfim  fibi 

Earenc :  nosftxo  facile  concenci  cfle  poftumus ;.  auc  ubi  fufficiens 
crba:  non  darur  copia  ,  Artemifi*  ,  Millefolii ,  rjrc.  scquipollentibus 
parabilionbufcj  icSaitbus,  acque  aciJJud,  fi  fpecialis  inrentio  exigerc 
videatur  ,  actdts  nitrofis  aut  vitrioiicis  faturandU  :  ut  Nicrum  (  fat»s  ) 
fixum  Antimoniatum  ,  (v.  g.  c  Croco  Mecallorum  aliisve  modis, 
Sal  Pecra?  magis  quam  in  Antimonio  Diaphoretico  fic ,  concreman- 
tibus,)  taceamuss  fiquidcmlaborumminusprodigis,  &incimiorum 

iftoium 


De  Stomachtch  Veget.  217 
jftorum  convenicntiam  nofcencibus  ,  idem  in  conrra&iori  apparacu 
praftac.  Olcurn  externum  coquere  paflim  muliercula?  horunc  >  fique 
Sacculis  ,  Cacaplafmacibus,  &c.  topicis  a£tu  calidis  conferas,  cum 
congeneribushujusforcis Oleofttatibus  9  (eciampromajori  viriumcon- 
fervacione  vel  communicacione  negotioftus  paratisy)  profc&o  hic 
languct,  niDeftillacis  penecrancioribus  excitecur:  acque  hincfacius 
eric,  fi  (fiiiilco vaiculorum  &:  expenfarum  compendio)  umcumfal- 
tem,  exinfufofoite  quodam,  &expreflis  ac  deftillacisaliquorpara- 
bilioribus  fimpliciflime  Compo/ttum pro&ct}  quod  non  foliim Mcntbx* 
Miftichini^  Nardtni,  Mofchcltnt,  incompcioris  de  Piperibus ,  ac  Com- 
poftti  flomacbalis  Offic.  vcriim  eciam  recentiorum  (elcganciorum  qui- 
dem ,  acplerunque prsecerremoperofiorum ,  diffufiorum,  cariorum, 
fiRefinas  ftomachales  inibi  diflblvuncur,  vifcidiorum,  acminuspe- 
necrancium ,  fcc. )  Balfamorum  &  Oleorum flomachalium ,  Confufomm, 
Infuforum,  velex  aliquot  Seminibus  ac  Fru&ibus ,  (quorum  Deftil- 
lata  camen  expreflicio  cuidamxqua  facilicace  pefmifceri  poceraut) 
conjuntlim  Expre/forum  locum  ficfufficienter  explebit. 

Zwgiber ,  milh.  (dolofafarpe)  differencia,  hhemufuales  Vul- 
gareque  (facis  mordax,  utAlbo,  Longoy  Aetbiopico  ,  Capftco  yalitsque 
Arnericanorum Varietatibus commodecareamus,)  P/^rnulIibidcfunr; 
&  vulgi  fere  nunc  habencur  remedia  j  ut  culcior  praxis  nec  Diatrion 
piperevn  ,  nec  exolecas  Diazingiberis  Species  ,  in  ea  a:quivalencium, 
pollenciorum,  vel  eciam  excemporaneamixtura  facileproducendo- 
rum  copia  ,  temere  hac  tempeftate  imperet.  In  Bengala  Chinaque 
(cum  viciniorcs  quoque  Regiones  poflent,}  vel communi  (fsepins 
enervante)  mjdo ConditumZingiber  diciores,  ceuanimigraciacome- 
danc :  Medico  vel  Pulveris  modicum  in  Trageis  Tindturisque  com- 
poficis  facisfecerit,  QtizmExtractiloco.  Piperis  (decarcero haucadeo 
ftomacho  canciim  circumfcripci,  fed  ad  Veficam  quoque  fcmec  ex- 
tendentis,)  Oleum>  alicui  refrigerans,  (fbrfanuc  Indisipfum  Piper^ 
credicum ,  vel  fola  parcicas  hinc  cxcludit.  Reliqua  ob  variam  incer 
fecomplicacionem  fequence  clafle  luftrabimus, 

Quod  aucem  ex  Vterinis  huc  fpe&ancia  concernic,  qui  fallacia 
plerorumque  Apericivorum  promifla ,  &  cxdiofiflimas  obftru&aruni 

Ee  (ad 


2I8  Ihxrw.  Bijfertatio  L 

£ad  talium  continliationem  tandem  naufeantium,  3  referationes, 
fepe  neTartareis  quidem,  Myrrhinis,  (loco  ingratorum  Trocbifco- 
7#wcomptioribus,)  Martialibus,  Succineis ,  Crocatis,  Sulphureis, 
&c*  utut pafllm  commendatis  x  cedentes,  expertus  eft  5  facile  Cicer 
jumentis,  Lupinum  hortis ,  Cyclamen  (alias  fufpe&um, )  antiquitati* 
RubiamhxM  aded  rejiculam  Tin&oribus ,  Abrotanum  fcemin&m  muli- 
ercularum  fomentis  remitcet  r  necipfi  ,  famofie  licec,  Artemife&alba 
rubrdve  tcmere  fidec  ,  five  fceminarum  ("  domi,  nam  cui  deeft?) 
parabile  Decoclum  proponas ,  fiveexiguas  hic  vircutis  \^fqttam>  aut 
©perofiflimum  ,  acnequicquam  adcd  (cum  exoleco  nunc  Calamen* 
thinOy)  dilaudatum  Offic.  Strupum*  Extraclum  piofeclo  per  fe  fat  eft 
languidum  v  &  in  Ehxiriis  Eflenciisque  Uterims  ,  qux  plertmque 
fimul  ingrediuntur ,  acceflbiiorum  poriores  funr  partes.  Sal  fixnmY 
quod*AbfinchiacoconfimiIive  in  defe&u  queat  fubfticui,  patiloante 
notavimus  :  in  menfium  verd  promotione  parum  prseftat.  Omnia 
hsec,  quemadmodum  &  reliquse  haiienus  recenfitae  radicesacher- 
bx  aperitivtf ,.  fi  circumftantias  quasdam ,  aut  naturam  alias  in  pra. 
einctu  ftanrem  (  ceu  verno  cempore,  prxcipue  circa  Majum,  (pon- 
te  fiericernimus^^)  interdumlevent,  mukum  cft:  inveteratum  fon* 
ricumque  malum  fola  non  pellunt.  Ipfa  femicathartica  Bryonia ,  cum 
commendatiflima  fua,  fsrpe  tamen  (ni  domi  pares,)  aduiterinaF^ 
cula  (mitigandseadverfitatiscaufa  hinc  fecrcta,)  claudicacv  nrac- 
ceflbriis,  Martialibus&c.  nonuiuiquam  fufcitetur:  Ur^miflbquo* 
quequorundam  perquam  ingrato  y  e  fuperftanteSucco ,  ejus  Siru- 
po, }  fiquidem  omninomedicos  in  ufus ,  &c  pro  Compofitorum  In- 
fuforum  (uti  recentiorum  adMcnfes ftppreffos Deccfiforumimitzuonc 
faciie  ,  modd  fimplicius, ,  citra  tot  ingraciorum  cOacervationem 
confiunt, )  additamento ,  quidpiam  e  confimilibus feligendum  forer, 
diftufiores  tunc  m  Apparatus ,  Sc  gregariorum  ufus ,  Arijlolochi&ra- 
dicem  aliquandp forfitan  poneremus,  falcem  (namcur  #?^decipia- 
mur?)  VulgArem  ,.  RotuncUm ,  Longa  Chirurgorum  variationibus, 
clcganci  Tumaridt  ijlius  bulbofjt  Semine  ulterioribus  curiofiorum  cx- 
penmentis  .  utrim^  Aqua  folitarioque  Extraclo  ,  (  cum  illa  debilis, 
hoc  auten»  ipfa  radice  cruda  velinfufa  fitiaferius)  inter  fuperva- 

canea 


De  Vterinls  Veget.  219 
canca  reli&o.  Vel  fi  Ariftolochise  illa  displicuerit,  dum  Calcatrip» 
p*quidemha<Stenus  promiflis  rariusftetic,  Aquavcvb  inter  Ophthal- 
micas  fruftra  accumulatur  ,  Conferva  nefcio  cujus  usus ,  Extraclum 
decolor,  &C  ni  probe  faccharetur ,  corruptu  facile  ,  nec  (quavis 
etiamindeftinatione,)  tanti  effeftus  eft  ;  Antbera  dcmum  aliorum 
Liliorum  haut  adeo  ,  ac  vulgd  creditur ,  pcllunt  in  fubftantia  ,  8c 
minus  adhuc  infufse ,  vel  deco&as :  horum  proin  loco  poni  forfan 
poflent,  proufualibus  nonnunquam  Noduliscompofitis,  (  ion  tam 
luppreflbm  quam  minutum  fluxum  promoventibus,)  in  pa.uld  am- 
plioris,  (fed  vix  noftrae  nunc)  fylloges  fuperpondium,(mediocres 
hoc  in  genere)  Cbciri  Flores,  Semine  ,  (donec  ulterionbus  obferva- 
tionibus  magis  firmetur ;)  item  Aqua  hiclanguida,  debiliori  Extra* 
ffo,  Ejfentiaque  fimplici ,  ieucommuni  modo ,  feu  cum  Nitro  alcali- 
fato  confecta,  (dum  pollentiores  aliorum  autem  Elixiriis  &  Eflcn- 
tiis  uterinis  compofitis  ad  minimum  sequivalentes  Spiritus  atquc 
Tin&urae  in  fele&u  hoc  noftro  prxfto  funt,)  tantifper  omiflis.  Et 
ne  quis  validiora  cx  hujuscemodi  profapia  expe&et,  ipfum  poly- 
chreftum  Pulcgium,  (quo  e  fequenti  potius  clafle  huc  referatur,) 
urente  Matricaria  (fupervacue  nonnullibi  in  Aquam  ,  Gleum  ejr  Si- 
rupum  infuper  coa&a)  eqnidem  gratius  ,  3c  multis  aliis  Uterinis, 
refolyentibus  aut  nervofas  partesHemulccntibus  prsefentius ,  tantiun 
tamen  non  eft  expulfivum,  ut  ("nifi  quis  pro  vehiculo,  vcl  pro 
fltamachali  infuper  aut  nervino  euporifto  Spirituofamtunc  potius 
quam  Simplicem  velit,)  Aquamkottim  hinc  reponi  fingularis  quae- 
dam  exigat  neceflitas.    Nam  quod  Parturientcs  interdum  juvat, 
dubioprocul,  (  modum  attendentibus,)  nontam  peculiari  qiia- 
dam  expulfiva  ,  quam  Cor  roborante  ac  nervofa  deliniente  vi, 
pariteraccum  Aqua  Cinamomi,  Carfunculi ,  Balfamo  Embryo- 
num  aliisque  fragrantioribus  adhuc  ,  (modo  Hyfterica  difpofitio 
abfit, )  tum  temporis  accidit :  atque  hinc  Pulegii  illa  Gravidis  etiam 
pro  carminativo  ,  Cinamomi  pro  confortante  paflim  fine  noxada- 
tur.  Oleum  ,  quod  iftam  animi  gratia  deftillantibus  una  provenic, 
pro  vafculorum compendio ,  Menthse  vel  confimili  deftillato  haut  in- 
confulto  adjecerimus,  herbidiori  Conferva  efficoque  Extratfo  interea 


%to  Phawt.  Dijfertatio  L 

dimiffis.  Sic  Sabina  quoque  bonurn  quidem  eft  in  Chirurgia  TopiV 
cum;  necinpropulfione&c.  nonniinquam,  aeque  ac  confimilia  ful- 
phureagraveolentiafolent,  aliquidpoflenegatur :  reveratamchtam 
perfe,  quam  cum ipfo  Helleboro  aliisve  (meretricularum  potius) 
additamentis  dat#,vel  Decotla  fufpicio  vel  expeclatio  plerumque  ma- 
)or  eft,  quam  effe6tus :  &:  magis  adhuc  in  Extraclo,  ingratoque  Oleofe» 
fimplici,  feuquorundam  f  infuperaliquantum)  Crocato  ingratiorique 
indcBa/famofulphurato-,  dum  alias  vixdecimaobftruclarum  ejusmodi 
Oleofa ,  propter  complicatam  interiorum  effervefcentiam  ferre 
poteft,  Aquam  deftillatam  quota  &;  quo  fuccefiu  bibit?  necSalun&i- 
quaqueparahile,  vel  (  unacumaliquorum^r/^^w^y?/^)  fpeciale 
quid  hoc  in  genere  prseftat.  Aded  totum  hoc  renitenuffimum nego- 
tiumalteriusferedire&ionistft;  pariter  ac  inEnixu,  prae  ("inconfi- 
deratiusefficta)  Dominarum  Aqua  ,  aliisque  permukis  profufioribus 
Automvn  ad  Partummixturis  y  (LiquidisatqueSiccis,,)  moddHyfte- 
rica  tantumaliqua  vulgatior,  rnodo  (  profubjeclorumdifpofitione) 
praedi&arum  confortativarum  Aquarum  quasdam,  (  cum  vel  fine  pro- 
batiori  Specifico fufcitante  )  plus  prasftat, 

His  itaque  fecundum  SeledKis  nunc  noftri  rationem  fepofi- 
tis,  Pectoralia  tandem  ad  hanc  claflem  pertinentia  perfequemur.  Et 
cum  fupra  pofuerimus  Enulam  >  item  pro  adfuctoriim  lubitu  Hede» 
ram  terreftrem  aliaquecum  EffentiisExtradlisque  fuisaccedat,por- 
ro  hic  (etoto  concifo,)  Scabiofay  fcur  enim  Radix  Eerba,  Floresqffi 
feorfim  ferventur  0  faltem  proExtra<5to,praefertim  aliquantum  faccha- 
rato,  Sirupi  Conferv&que  locum  facile  iic  fupplente.  Sique  propter 
polychrcftam  vjm  aliqualem  adverfitatem  hic  non  aded  veremur, 
aut  moderataproportione,  ( praster  acceflbriorum  delinimenta)  rem- 
perare  voluerimus,  accedat  infuper  Veronica,  vel ,  cjus  loco,  paulo 
acceptior  Chamadris fcemina  fimiliter  pro  ExtracJo  faccharato ;  Confer- 
<va  sirupo  ,  &  aliquorum  olim  fuperaddito  Rob  cjus  omiffis.  Aquam 
yeronictjpirituofam  >  (folitario  Spiritu  ejr^qua  phlegmatica  commo- 
diorem,)  e  plantaipfa  potius,  quam  (tsediofe  prius)  expreffo  fucco 
deftiilaram  ,  vel  color  infuper  commendat :  fed  fapor  prseter  rem 
zft  ingratior  >  pauld  vero  acceptior  Byffopi  jfirttuofa  \  ut  fiqui- 

dem 


De  Pecloralibus  Veget. 
dcm  omnino  quasdam ,  (  naufeabunde  dulciSpiritu  viniAnifato  pcnc- 
trancior)  huc  referenda  videatur,  fubftitui  forfitan  tunc  poflet  non 
folumpraediclas  Veronicas,  verum  etiam  languidiori  Adianthi  &  Sca- 
bioft ,  per  ad  vcrfas,  Marrubii atque  Hcdera terrefiris ,  inufita  tiori  Capri- 
|  folii, &(minusalias  parabili  ,quamsequecolorantis)/?^//^ ,  (cujus 
adfcriptam  fingularitatem ,  fub  ea  decufli  fine  fuco  Succi  raritate ,  »ec 
in  Effcntia liquida  nccin  Extraclo  hacTrenus  deprehendere  potuimus , ) 
t  fimilibusque  Aquis :  Sed  enim  Infufum  aliquod  cum  ardente  Spiritu 
i  fimp/tci,  vel  (laboriofioribus  aliundeprius , )abJlracfo,  econvenien- 
I  tibus  nonnuliis  (implicibus  paratum  non  tantum  Simplices  tflj* ,  verum 
I  Co mpofu as  quoque ,  fub  petloralium  ^pnevmonicarum ,  Ajtbmaticaru?rx> 
\  Catarrhalium  Scc.  tirulis  hadenus  ( laepe non  fine  inconiideratiori  mix- 
tura  vel  minori adhuc  gratiarum  participatione , )  feorfim  propofitas , 
aut  poft  immucationes  aliquas  usqucdum  hine  inde  fuperadditas  lon- 
gefuperat:  prxfertim  fi  fub  aciu  cucasorio  aliis  infuper  Eflentiis,  Ex- 
cra&is  ,  vel  liquoribus ,  f  quod  eriam  cum  prxdi&a  Hyflbpi  confimi- 
(  live  Aqua,  fubconcra&ioriadhucapparacufieripoirec  J  amplius  ex- 
i  altetur.    NamStomachalesquoque vel  Carminacivasquasdamgra- 
;  tiores ,  parili ratione  per  incidentium  &:  epicerafticorum  acceftbm  ac- 
commodacas,  idem  in  proprie  dicto  Afthmare,  (prxcipuepoft  Vo- 
mitcrium  praemiffum)  plerumquc  pra:ftare  ,  paliimexperientiado- 
>  cet.    Ut  tanta  Pecloralium  defli/iatorumcoizgcric  neutiquam  hicin- 
digeamus:  imprimis  cum  longe  freqtientior  Hypochondriaca  illa 
prsefocatio  ediverfiflimocapiteper  Marcialia  ic.  &c.Periodica  vero 
Collc&io ,  (  qua?  foi  te  peralia  vafa  5c  glandularum  commercium  ac- 
cidit ,  atque  Lisqmdemad  Afthmatisgenusrcfercur,  iftisvero  Phthi- 
feos ,  vel  fuccefti\  e  ruptorum  Apoftematum  fufpicionem  creat , )  lon- 
ge  confukius  accifa  Opiatorum  dofi curetur, 

Deluniperi,  Amfi^  F&nicu/iOleis ,  aliisqne  produclis  modb  fupe- 
rius  egimus ,  modo  pauld  poft  dicemus.  Et  fi  cui  Aaua Hyffopi pra> 
di&a  placuerit,  oleum  fimul  copiose  profluens  lftis  aut  aliis ,  ( (aspe  per 
accidens  provenientibus  )  pedtorabbus  &c,  muitd  Difpenlationis 
compendio  fortailis  adjiaer.     '  j$| 

Sin  auteni  amplius  qmdpiam  e  Vegetabilium  fylloge ,  fuper* 

Ee    x  adden- 


all  PharmJniffertatio  L  1*, 

addendum  videatur,  pauld  diffufiori  apparatui  forfan  hautincon- 
Vcniens  foret  Bulbus.,qui  ilve  Pancratium  five  ScylU  vocetur,  Porro 
culinariisque  Capis*  ob  Aroniformem  quafi  vim ,  non folum  fuperior, 
fedetiam  (iftapaflim  averfantibusam  nonferentibus, )  commodior 
erit ,  uc  ^dcetum e cruda faltem ,  (  ceu  jam olim  impune  confuevimus,) 
ckraEburneumpaganifmi  cultellum ,  *&  citra  prasviam  (  fatis  hodie 
traduftam  )  ?raparationem (quo  Trochifcatio  quoque  percinet ,  )  inde 
confiat;  fiincraannum pr^cerpropcer dispenfaripoterit,faltemcum 
cutinariojeuufuali^  quod  pro  operationis  modo  femper  hic  Dejlillato 
obfervavimus  commodius ,  &  fub  ifta  prasparandi  ratione  prse  Officu 
nali  Aceto  Scillitico  acceptius.     Oxymel  &  Loch  (feu  ftmplex ,  feu 
cum  csepis  quoque  nonnuilibi  Compofitum  Aflhmaticum ,  )  extempo- 
ranea  dulcorancium  &  fymbolizantiuui  mixcura  vel  imicacione, 
(dum  Fecula  &  cum  La&iciniis  quoque  paratum  aliquibus  ExtracJum 
alias  inconvenientiora  funt,  )pro  lubitu  hrnc  nunquam  non  fingi 
queunt.    De  caetero  fupra  mentionem  fccimus  Ejfentia>  quae  e  Ni* 
cotiana  non  tam  (nominali  frpe)  Jndica  y-quam  triviali  nunc  nofln 
confit ;  ExtracJum  vulgare  cum  Nitri  fixi  particula  paratum ,  ( ut- 
poteinTopicisquoque  nonnunquamturbas  velnaufeamciens,  cum 
ardenti  Spiricu  denuo  excrahendo,  &  ad  firupalem  confiftenciam 
infpiiTando  :  quo  Errhinis  ,  Lavamentis  ,  aliisque  externis  ufibus, 
locolnfufi  vel  e  femine  Expreffi  ,  (utrobique  infidi  febrifugi ,  &  pro 
refolutione  Hyofcyamino  exprefio  haut  adeo  validioris , )  Olei  ,  Ba/fk- 
micinonnullwumLiquorisyic  (domi  alias  cicrafupervacuasaddicio- 
nes  parabilis  ,  nec  omnibusadeo  convenientis)  Vnguenti  inferviat. 
Qui  Petinis  proin  intus  quoque  hic  adfuevere,  fubdebitadofiha* 
bebunt,  quod  Sirupus  aut^quodvis  de  Peto  Oxymel ,  (  dum  Aqua  alia$ 
ingratior,  &  rari  ufus  ,  Oleum  vero  deftillatum  curioforum  eft,) 
communiter  pollicencur.    Sed  Pe&orales  infar&us  etiam  citra  tur- 
bulencioremhanchcrbam,  per  circumfpeftum  pr#di£torum  ufum, 
alius  #que  feliciter  curaverir. 

Multo  minus  autem  in  ifta  fufficientia  indigebit  infuper  five 
HyffopikorCim  ficcatis  fummitattbus ,  aut  Conferva  ;  five  ingrato  Mar- 
rnbto,  wWrticalibm  quibusvU  vulgatis ,  aut  Romanx  (  ad  Emulfiones 

„  quoque 


De  Pefiloraltbttspeget.  iz$ 
quoque nonnullis  tra&o )  Semine :  non  antiquario  Peueedano ;  vel  alias 
ranori ,  utut  fpeciofiori,  Botry  &  Ambrojia  cum  Conjervis  fuh  :  non 
percgredelatis/^^ra  Capiilis ,  inC0/z/*rz/*wetiamalicubi  &inconfi. 
deratius  Decoclum  propofitis  :  dum  compar  Adianthnm  vulgatius, 
necindetamen  in  pe&oralcs  nephriticosqueufus("inter  tot  prasfen- 
tiora)adeoncceflarium,  7/7^0w*/winrrequentius ,  Polytrichum  de- 
mumnon  quideminfeadedrejiculum,fuperftitiofarum  tamen nunc 
ferevetuiarumefh  Nec  porro  eculinispetet,  obexoletum  £<?:/;;& 
CauUbus  Brafficam  ;  aut  durn  vulgus  Sinapi  cum  melle  tingit ,  affini  in- 
harrebit  Eryfimo,  pro  quorundam  (licet  alicuju<;  in  fuo  genere  efFe- 
&us)Sirupo>  utinec  tcxtoriiGoj]ypirJimini,ohCupevvacuas  Antiquitatis 
compofitiones;  aut  (  fcomaticis  forfan  aptiori)  Caprifolio.  D^bile 
OMarrubti,  Hyffopi  &  Adianthi  cujn-slibet ,  item  tot  PecJoralia  Autorum\ 
plerumque  inconcinnius  Compofita  ,  Extratta  fimiliter  haut  cxiget; 
cum  fupradifta  &  inter  fe  ,  &:  Arteriacorum  Sirupifatique  Sacchari 
accciTuprodiverfis,  jucundisexremporancisque  Mixturisac  Lincri- 
busperquam  fintfuificientia  :  ut  nifidata*opera  ollulas  Sc  entiaSe- 
plafiarum  multiplicare  voluerimus,  nullus  infuper  Sirupus  ,  five  de 
Hyjjopo  fueritfimplex ,  aut aliis  fatis  traduftus  Compoftus ,  fi ve  de  PraJJio 
ejusdem  fortis ,  de  Capillis  Vencris  fimplex  ,  aut  pariter  Compofitus  y  de 
Licjuiritia,  >kc.  Officinis  hadlenus  ufuales ,  vel  ulterius  folertiorum 
opera  correcJi,  aut  rccens  hinc  inde  ,  {fub  Pecioralis,  Hyjfopi  ,  Afihma- 
tici  ^&e,  litulis)  fuperadditi ,  (fepe  tamen  perquam  exhauftis  Extra- 
dis  conftantcs,  &;abInfufo  quodam  aut  Aqua  Pedtorali  edulcata 
parum  hinc  dirTerenres')  requiranmr:  Uti  nec  Z^aliquod  ;  five 
txoXttmwdelra/Jioy  five(ob  quatuor  P^eoniaedrachmas  fimul  ante- 
pilepticum ,)  de  Pajfulis ,  tsediofiu sve  Sanum  &  Expertum  itfnalc,  velre- 
tens  (  cum  Diacodio  quodam  Ajihmatico  confimiltbm^ue  operojioribm  Mix* 
turtsf)  fubjlitutum. 

Decoffa  PecJora^ia  incidentia  >  &c,  quamvis  ob  largiorem  forte 
diftributionem  equidem  inhocgenerehaut  adeo  nonnunquam  finc 
incommoda;  necingrataper  Simplicium  acceptiorum  Sc  competen- 
tiumdele&um,  epiccrafticorumqueacceflum  parari  queant;  revera 
tamenhodie  rard  alias  expetuntur,  rarius  admittuntur.    Et  fi  em- 

pto- 


%%  l  Tharm.  Dtjfertatio  L 

ptorem  forfan  cgregariismvenerint ,  tame  prsedi&orum  aliquibusi 
quameciamednmefticis  hauc  difficulter  parabuntur ;  cirra  a&ualem 
5^/m/Wjfrudibuscorrupcionem  brevi  fentientibus  plerumque  per- 
tnixtarum  affervationem.     ItnBuram  feu  Infufum  quoddam  PecJorale, 
cum  Sptritu  Vim  (tmplict^elabfiraclttio  (  v.g.  Fceniculato  forfan ,  aliove 
accepciori ,)  nontam  e  Conlervis,inconvenientioribusvc  Speciebus], 
quam  ipfis  paucisque  aiiquot  competencioribus  Simplicibus  fimplici- 
cerinfufis ,  auc  Extra&is  corum  proportionaliter  diffolucis ,  confe* 
clum  5  pauld  ante  compluribus  Aquis  Compoficis  merito  praculimus; 
fiveperfe,  fivenovisEffentiis,  Excra&is,  &c  amplius  exaltatum  & 
dulcoracumdetur;  Vulgatiores  fane  aliorum ,  utplurimiim  operofio- 
res ,  fsepe  inconcinnms  compofitas  Effentias ,  7inciurjubalfarmcas  3  ( curo 
oleofi  quoque  quidpiam  ipfifacile  combinari  poffit ,  )  fimilesque 
Mixturas,ad  minimumficex#quat&compendioseexprimrc:quem-, 
admodum  &  Elixiria  quorundam  Pecloralia\  nomine  ad  fimplicem 
quandam  Tinfturam  abufive  tantum  tra&o,  vel  fi  Elixir  proprieta* 
tis pechrale  audiat,  (  cum  fimplex  illud  Elixir  iVpe&oris  affe&ibus 
vere  talibus,  plerunque  hauc  adeo  multum  praeftat ,  ipfique  falcem 
fpecies  diffufioris  dofis ,  auc  a  prsecipitatione  faepe  vix immunes  fuper- 
addantur  ,  )  parum  ultra  acceflbria  (  aliter  etiam  exhibenda,) 
conferente.    Olea  deflillata  ,  in  quantum  Thoracis  morbis  (  citra 
perfrequentes  ,  ad  majorem  compaclionem  vel  exficcationem 
ducences  abufus  ,  )quadrant,  partim  fupra  jam  atcigimus ,  ut  Iti- 
niperinum  ,  &c.  parcim  cum  rcliquis  Anifatis  ,  Fceniculatis  ,  ejrc4 
fequente  Clafle  perluftrabimus  ,  quo  untim  alterumve  ,  Q  e  para- 
bilioribus  &c  notabiliori  copia  ftillantibus ,  hic  haberi  ,  vel  infu- 
per  quoquc  ,  fi  omnino%hoc  in  genere  placuerit  ,  EUofaccharum 
aliquod  extemporaneum  parari  queat.      De  cascero  famofum  ii 
e  Benzoe  ,  (  etiam  genuino  modo  ,  inter  Florum  fublimationem 
aliterve  ,  citra  nicorem   vel  prsevalentia  ^plditamenta  quxfi- 
tum  ,  )  majora  operae  pretia  ,  prae  aliis  euporiftis  non  facit;  uti 
nec  ejus  Ejfentia  ,  five  negociofius  e  Eleribu*  ,  five  potius  e  crttdo 
Cummi  folttarioy  vel  adjecia  Styracis  parte  dimidia  ,  cum  re&ificatifli- 
mo  Vini  Spiritu  ,  cicra  notabiliorem  ,  (  ne  vulgarts  JEffentU 

morc 


De  Peffcralihus  Veget.  2 1  f 

fttore  turbetur,)abftrac~lio'nemconfiat:  utfrquidem  Benzoiniquid- 
^piam  pulveribus  &c.  pcdloralibus  pornufcendumfnret,  ipfam  Aam 
(revcra  tamen  Suffumigiis,  Aulicarumque  Liquoribus  aptiorem,) 
refinofiori  Magiflerio ,  fimultaneave  ahorum  Depurationt  tanrifper 
dimifiis,  mallcni. 

Proin  ponamuspotius,  (  quxnuncfupereft  )  Iridem,  hberaliori 
I/lyrica  titulo  negle&o,  Florentinam\  ut  Infufis ,  ita  prascipue  Pulve- 
ribus;&:  qusehincriteconfiunt,  (dum  Extrattttm  efToctum  eft,  per» 
quam  convenientem  :  five  Epicerafticis  gummofis  ac  confimbus, 
rancorem  tamen  ,  vulgari  hodieque  malo  fenficntibus  ,  lo- 
.  co  Speacrum  Dtaireos  ftmpitcium  &  Vfitatarum  (  officinis  diclarum ; ) 
live  £ec/jtcis,  ( Aronatisfcil. Sulphureis,  Antimoniatis,  &:c*)quando 
&:  quomodocunque  libet  mifceatur >  aut  potius  in  ordinaria  quafi, 
(Difpenfaroriis  plcrisque  rariori  hactenus )  formula  feorfim  infuos 
I  ulus  (  vice  tot ingratarum ,  inconcinniusque  compofitarum ,  puhlicc 
nihilominus  hinc  inde  propofitarum (pecterum,  Dtahyffopi,  Dtapraffit^ 
Diathamaron ,  Diamfi,  Diaireos  Salomonis ,  Diatragacanthi  calidt ,  imo 
quoque  Diapcnidit:)  a&u  aflerverur.    Ceu  vel  tantum  pro  Infanti- 
bus,Pulvis  cx  anarica  radicis  Aronisprarpararae ,  Ireosfl.  &Sulphu- 
mcruJi  proportione  conftans,  &c  iftis  ad  grana  aliquot,  pro  artatis 
rationedatus  ,pr#cipueyero  Opiatorum  tantillo,  Cinnabarinativa, 
&c.  prius  exaltatus,  adultis  infuper,  (fiplaceat, &exufu efle  videa- 
,tur,  )iaccharooleovegratiori  conditus,  Antimoniove  diaphoretico 
&c.  (oaatus,  revera  abundanter  prasftat ,  quod  his  quidem  toc 
Difpenfatoriorum  Pulveres  atque  Irage*  ,  (  nullo  non  pe&oralt 
cenftantes  ,  )  promittunt  ;  quod  Catarrbales  aittque  fpeciofiores 
prarftant  ;  dc  quod  pro  Pufionibus  in  tot  Pectoraltbus  ac  contra 
Jujjim  PuLvcrtkus  ,  Sefamo  atque  Pa%pavere  (varic  contufo  ,  vel 
in  Paftas  emiffioni  formes  prius  redaclo  )  confperfis  quarritur; 
praefertim  fi  in  confiuxu  quafi  Suffocativo  ,  correcliora  Emeti- 
ca  ( pro  re  nata  )  prasmittantur,    Ec  hanc  ipfam  vim  pro  re» 
cens  natis  etiam  in  Iride  flor,  pulverata  obfervari  ,  fupra  no- 
tavimus,  Cypr/os  vero  Pulveres  ,  cumMufco.  ,  Amylo  ,  aliisve, 
(  corpas  .aut  colorem  fubminifirantibus ,  )  Gynaecca  fibiparenr. 

Ff  Qno4 


Xi6  ?harmt  Dijfertatio  7. 

Quod  autem  numerofam  Morfulorum  ac  Rrtutarum  PecJoralium 
derergencium  vel  expe&orantiura  feriem,  &:  usque  dum  infticutani 
Fariationem  attinec ;  qni  intentionem  Remedii  confiderat ,  &  talia 
delicatitoribus  Adultispotius  quampueris,(omniadefubito  velinor- 
dinate  deglucientibus)convenire,  Opiacaque  pra?terea,  (poftexpe- 
ditum  pro  re  nata  vomicum , )  ad  matutinas  anguftacorum  vei  fpume- 
fa&orum  humorum  expe&orationes ,  ( fub  accifa  no&urnaque  ai- 
hibitione,  )  plus,  quam  longa  Afthmaticortim  Apozemata  ,  LohochyCon* 
fec7iones9ejrc.  conrerre  nobiscum  dhfcrvavit:  Item  ,  quod  Suiphu- 
reorum  ac  confimiliumfixiorum  energia,  fub  lenta  degluticione  ad- 
modum  impediatur :  Is  procul  dubio  necDtjpenfatoriorum  DianifiyDia* 
hyjfopi,  Diaireos  ,  Diapenidii ,  ejrc*  paflim  nunc  vrlefcentes ,  Rotulas* 
Confecitonem  communem  pefforalemy  Trochtfcos  Becchicos  albos  ,  (i  Pe- 
fforalibus  Ojf  fi  odoramenta  demas ,  vix  dirFerentes,  )  de  fievzoe,  de 
Alipta  mofchata  ^  ejrc*commuxes  aut  correcios  velimmutatos ,  cxiget$ 
nec  in  recentiortbtss  Morfulis^  Rotulis  >acTrochifcis  pecloralibtu  ,  confi- 
milibusqu-  (mofchatis  etiam  &;ambratis)  cuilibecfere  propriisva- 
riacionibusfeorfimquxretquidpiam;  epiceraftica  potiushujusgene- 
ris  formula,(adhumorum  ,  convenientioribus  remediis  prarparaco»» 
rum  expe&orationemfupra  demulcente,  )  contentus;  velfolisetiarrt 
Rotulis  Manus  Chriftr,  oleo  quodam  vel  Balfamopectorali  illitis :  pra?cer«> 
quamquod  omnind  talequidexigentibus,  per  cxtemporaneaminfu- 
per  Pulverum,Extra&orum>  &c.accommodationemgratificaripof- 
fimus» 

AlcaliaeNicotiana ^Scabiofa ,  Feronieay  Hedera  terreftn ,  ejrcateris 
Thoracicis  feorfim,  vel  cuidametiam,  (ptopeclortiii  Sale,  )conjun£tim 
Ccum  Arteriacisquoque)^combuftis  fa&a,&(  quafineceflario  quod 
in  toro ,  Aqua  vel  Extra&o  eft,  etiam  in  Sale  fixo  effe  debeac ,  )  vul- 
gari  fyllogi  communiter  affoeiata ,  quancum  huc  quadrent,  quancum- 
que queanc,  nemo  non  videt :  &  fi  lixiviofum  quid  ed  quidpiam  eon- 
ferrecideminaliisincidencibus  Alcahbus,  aucfolo  Nicro  fixo  inve- 
niripoller.    Acque  hxcde  Vegecabilibus, 

Qtwe  ex  Animaliregno ,(  praerer  (upcrius  in  Diurecicorum  &  Dia- 
phorecicorura  claffe  e  Cancrinis ,  Cervinis,  &c.  recenfica  ,  referri 

infu- 


De  apericnt.  &  cat.  particular^Animatibus.  \Vf 
infuper  huc  potcrunc ,  pauca  func ,  6c  exigui  profe&o  momenri,  Nam 
qui  Decoctum  Sflenis  bovis^  (  dum  pauperculi  vix  VitultnumSuiliuntquc 
accingunc,  )  ctiamcum  additamcntis fuis ,  (porius  incerdum  alreracio- 
nem  quandam  afferentibus, )  confe&um  expercus  eft,nee  Mumiam 
ejus  pra^erea,  feuperfumando  feuinfpergcndo  paratam;  nec  Extra- 
cium  di  verfimode ,  ( falcem  ob  antiquiorum  dc  afu  partis  placita,)  con* 
quificum  exiger:  ipfum  ^fininumy{x  vivoquoque  impune  exfcindi 
poffec ,  cum  jumento  molitori  linquet,  Sic  Anjerculorum ,  (  aliis  jam 
derifun) )  Galltnaceum ,  Caprtllum ,  &c*flercora  non  foliim  fordida  funt, 
fed  etiam,  (fi  empiricas  Cacheclicorum  Sc  l&ericorum  curationes 
obferves ,  )  parvi  plerunque  effeclus.  Bacavorum  fane  militibus  in- 
curfances  in  Java Indos  fuperioribus  annis  merda  depuhfle  iaudi  6wt$ 
Medico  graciofo  non  icem.  Ec  quo  totam  hanc  fordiciem  eadem 
opera  eliminemus,  Pavonis Jiercus  curiofiores  Epilepcicis  Verrigino- 
fisquc  plus  vice  fimplici ,  fed  fruftra  dediffe  vidimus.  Hirundtnaaum 
cum  iplo  emplaftico  Nido  crivialium Tonforum ,  &  cum  Canino  eorum 
eft ,  qui  libellorum  praefcripta  fectando,  commodiora  refolvcntia* 
sperientia,  expe&orantia,  6cc.  loco  L,upini  (  curn  ipfo  Inttfitno) 
fiercorisy  accepciora  Ancicolica  negligunt,  Humanum  ,  ceu  contra 
morfus  commendatur,  Calumniatorum  ori>  vej  Occtdentalis  Ztbetbi 
Jaciortbtu (  fi  A/^r/if/^r^illuchauc  inconvenicnter  ducendum  defo- 
ret  j )  Aqutm  inde  & #/w»horribilibus  Secretis  %  Patferinvm  &  Mujcer- 
dam,  etiam  (pro  menlibusobftruclis,^  Majorum  murtum  vetularum 
medicationibus  &  laxativis ,  Vaccimm  fi  vcl  ipfis  Benjanorum  officiouY 
manibus  inter  decidendum  exceptum  &  hincfcutofium  feu(  jucun- 
dius  adhuc  contra  convulfiones)  exprejfum  fuerit,  experimentis  ni- 
mium  extenfis,  calentibus  PocJagricis,  &  iis  qui  ex  omnium  Florum 
aqua>  prac  congeneribus refrigerantibns aclenientibus  peculiare  quip- 
piam  ncquicquam  expe&ant  >  Bquinum  denique  ac  Sutllum  militaribus 
pleuriticorum  ,  colicorum ,  aut  hxmorrhagiis  vexatorum  hauftibus 
&  odoramentis,  (utroyis  ramen  modo  crqentationes  per  internas  ef- 
fervefcencias  continuantes  vix  au£  non  fiftentibus^imo  totumhoc 
Magma  itgyptiis  pro  foco  legendujn  ficcandumque  relinquamus, 
adea,  quae  noftracpociushicconfideranonisfunt^reverfu 

Ff  %  Inter 


%::o  Pharm.  Dijprtatro  1. 

Inter  qti#  Loch  de  Pulmone  Vuipis  qupdvis  etiam  infar&us  bfoa- 
chiorum.interdumquidem  aliquantum  jitvat  >  fed  eciamcicra  paren- 
chymatis  iftius  acccffum  :   Tabidis  magis  offieit:  uri  quoquc  ipfifi 
Vttlfis  &  Erinacei  ,  Pulmonibm  feorfim  fickaiis  Mumidtterve  condttk^ 
&  in  Trageas  vel  Ejfentias  redactis  horum  neminem  curatum  vidirnus^  j 
Etfi  referre  huc  iicudric  internas  ftomacht  Gdhnuet  Pellktdas ,  quo- 
tiesetiam(pro  adhaereotis  forte  fcrinentaiis.fubftanriae  eoufervacio- 
ne)  non  elotas  largirer  planc  ,  ex  Vrogdlts  quoque  ,  Perdicibus,  A?<*  I 
tagenibm,  &c,  at incaffum,dedimus?  ut  taliumdiiau Jatores  dubio 
procul  lenta  folum  illa  lapillorum»  (iti  Urogaliis  intdwrm  quafi 
gemmcorum  )  colliquatione  duc"H,cnra  Ipeciiicse  diircrerftii  co!ii- 
quantishumoris,  &inveftientisinfupermufculof#  carnis  aeftimatio*  | 
nem,  eahucindifferenter  traxifte  videanrur.  j 
Fel  quod  actinet,  equidem  quid  non  folum  in  ftatu  fanitatis  ad  \ 
chyli  condituram,  inverfionem  >  8cc>  (jampridem  aiiis  rradita,re- 
verapraeftet?  velquancum  inprascernaturaii,  Aftectibns  inde  perpagp  I 
ramaucha&enusnon  dcduclisconcnbuat;  verumeciam  quidinMe* 
dicina  fpeciaiis  (&nefcioqui  fecreta)  hxc  amaricies  queat,  ulteriai*  I 
indagine  dignum  credimus.    Catnlorum  incerim  ob  privacas  com- 
mendacioncs,  Epifcpticis  fruftradacumplusviccfimplicinotavimus;  1 
aut  fi  ab  Infantum  ia&eo  coaguio  oriretur,  pilula  Aloecica,  aiiove  \ 
competenreiaxativo,  velemetico,  (fuccedentibusfpecificis  eoqu|&  I 
drantibus ,  exhibito, idem obtinuimus.    Mul  to minus  inter toc aeqtifc  # 
valentia  praefentiorave,  (pro  OphthaJmicis  ,  Acouifticis,  Antery- 
fipelaceis,  Cofmeticis,  &c.  )  vulgataijiius  Species  Liquida,  Siccau 
velpenitus  £.v//^7^feorfimrcquiruntur>  auc  dum  omnino  Biliofom 
detetfivum  quis  expcteret^  miftis  (alcemhic  Prsecedentias  minuciis» 
curiofiori  adeo  delectu  opuseft,  uc  ubi  Lucii*  Carpionis  ,  Perdicum% 
GaIIinarumy  Aprorum^  &c,  deeft  ,  FeleBove  qttoque^  $ue,  Ove ,  fe- 
datior  quifpiam  ,  plcrosque  in  ufus  vel  a  vicino  Lanione  pecere,  aut 
fpecialioribus  intencionibus,  (ccj  alicui  prasfupponuntur  ,  alicubi 
verofuomodofunr, )  commodiora  fubftituere  nequear. 

Inter  Urerinatandem  (huc  quoquomodo  pcrtinentia  auttra-^  1 
&a,  Jfifupradiftafcetiisjuftafituatio^oYob/letriciseenchirifes  (fiepc 

tamen 


'  '  ^  Deapcrient.  &  c&t.pirticuhr.  Ammrdibws.  229 

tamen  ab  allqujbus  in  Mufeo  nimis  cxrente,)  dcfuerint ,  profead 
Serpe?2tunrpinguedrnc  fruftra  ^gtljbrus  ventcr  inungirur,  Ltngu^  wva 
quoque  evulfa  ,  Umbilico  impinitur  •>  Exavtt  ccfi*  ,  (ni  ahorura 
Cataplafmatum  Ucerinorum  vegetabilium  more  caloris  intercedea- 
ft*s  ope  naturam  intcrdum  foliicicent,)  fuperilligantur  ,  aur  cwgula 
rx  humxno  corio  ,  (  Aichriticorum  iandalits  a  quodam  ncqutcquuoi 
■adfuco,^  abdomcn  totum  qualitercunque  ftringitur  :  fruffra ■  Mar\ 
tn  Leporisocultt*  vercici  imponicur,  aut  anciquaria  VirtVrintiy  nonfinie 
Zelotypia  ,  bibirur,  velipfa  k  veiure  nuperrapta  (inftar  Equaruni 
olim  Hippomani;;)  Suuudina.  Liberahonbus  fane  (in  interdiclis 
Exercitiis,)  eam  haut  parum  prarftarG  fcimus  V-tfquc  ac  abftrufum 
iliud  luveiuuUrum  Zemth  ,  mahtiofis  etiam  aurfoJteiri  minus  com- 
petennbus  intentionibus  &c.  adhibitum.   At  c  un*  Peliiculas  illas 
folasaiu  convenientius  cum  ipfa  Placenta  medicos  in  ufus  ad  no- 
V05  parrus  cicndos  doiores  infido.plerunque  fucceilu  ,  &:  a  jhuc 
riMge  (ruftranea  expcclatione  in  "Epilepfis  confenfualibus  hyfteris, 
&c.  dm  cxmbuifiemus  ,  abjccimus  nanleabundum  hoc  Magma,. 
cum  Extrafjione  fua  oC  Compojhis  inde  Puhenbus,  addicamentis  fpe- 
ctficis  (refcclivis  vel  cxpuifivis ,)  quod  interdum  conferunt ,  po- 
tiftimum  debencibus.    Spiritm  Secundinnrum  ex  alio  pocius  capite, 
licet  &  id  rarius  fit,  agere  cernicur ,  vel  Spiricus  Cornu  Cervi  ex- 
enaplo;,  nonnunquam  ad  promocionem  Menftruorum,  &c*  cumfui 
fijnilibus  &:  Tartareo  ,  hauc  adeo  delidis  :  uc  his  aliisvc  parabilio- 
nblis  quoque  contentus  obftariccs  aut  caftratores  neutiqutmadcd 
foliicitaverit ,  qud  illinc  quidem  Hominis  ab  homine  dcvoranduni 
primum  Involucrum,  hinc  autem  Emtlpaicrum  equorum  Patrimo- 
nium ,  alias  ad  Mcn!es  &  Myftericas  fuiTccationes  inhabile,  nec  aded 
(ac  nonnullis  dicicur,),inPartu&:ad  Secundmasfemper  pr#fensha- 
beat,  Saneipfum  Caftoreitm,  etiamrecensac  genuinum,  ( quoties  fa- 
ne  &  qua  copia ,  rebus  quoque  bene  ftantibus,  neqiftquam  tamen 
fumptum? )  fiquid  nonnunquam  confert,  idindirec):epotius(aliorum 
quorundamgraveolentium  hyftericj«am-more;.)  conferrequotidia- 
nadocetparturientium  experientia  MnlVleniibusciendispaflive  ciau- 
dicat.  Ec  fi  novum  dolorum  >  fub  jufto  fcecus,pofitu  ,  fulcitacivum 

Ff  3  voiu- 


Thnrn?.  Biffertatio  L 
volumus,  fitpotius  AngutlU  {cute  mcfforibus  reli&a,)  Hepir  cum 
felle  interfe  calore  mediocri  ficcatum,  non  quidem  in  Genethhaei 
difpendium  &c  Horofcopi  ipfius  praventionem  fed  ut  remedium 
caneris  paribushaut  defes ;  prarfcrtim  fi  Aqua  noftra  Hyfterica  vcl 
Cinamomi ,  aut  Eflentia  Succini  fola  vel  cum  Caftorina  mixta  inteiv 
ponatur.  De  reliquis  impofterum. 

Hic  vero  Mineralia  cum  affinibus ,  ad  Hepaticorum,  Splene- 
ticorum,  Pedoralium  ,  Stomachicorum  &  Uterinorum  hoe  qui- 
demgenuspertinentia  perfequemur;  &fit  primuspolychrefto^r- 
ti  locus  :  qui  cum  duplici  adhuc  dum  intentione  (magis  fcil*  ftrin- 
gendi  vel  magis  aperiendi )  detur  ,  nec  fola  laxatarum  Ventriculi 
fibrarum  adftri&ione  ,  fed  manifefta  rodentium  humorum  imbibi- 
tionc  (eu  quafi  Vicriolilatione,  ac  fubfequa  hinc  orificiorum  du&uum- 
ve    tamexcretoriorumquamladiferorum  deterfione,  &c.  Hypo- 
chondnacos  levet ,  &  Obftru&is  (cidem  malo  confequentcr  irn- 
plicatis)  eademprocul  dubio  parilive,  vel  accidentaria  etiam  ra- 
tione  conferat,  «quantum  proin  hanc  extcrgendi  aperiendive  vim 
ac  dcftinationem  concernic ,  inde  revera  fuffecerit ,  primo  Svlphu- 
ratus  Martis  Cfocus ,  c  limaturaVenerenoninfe&a  ,  velpriusma- 
gnefiata,  cum  (anaticotantum)  fulphurcdeflagrandopotius,quara 
M&«&*konibu*  dtffufus  illiquando  paratus  5  fimplicicerquc  poftmo- 
dum  (cicra  ahis  etiam  notatas  elutriaciones  )  pulverifatus  :  Lima. 
tura  cruda  equidem  praftanciflima,  at  plerumque  minus  (ubciHmi- 
nusve  ,  ni  Pilularcm  in  formam  (  cum  AJoerica  quadam  mafla  & 
Trsgacanthse  mucilagine,)  redigatur,  occultanda,  intantumtra- 
ftabttion  de  cartero  fi  cumjudicio  in  prcfocationibusiftispraecor- 
dialibus,  5£C2eteris  fymptomatibus,  (non  tama  privativa  ventriculi 
$C  confequentium  partium  debilitatc  ,  quam  pofitiva  humorali 
«aufaortis,)  &quidemnonad  granula  faltem  aliquot,  (utinple- 
risquc  CachtSHcis  Pulveribns 9)  fed  debito  pondere,  ad  fcrupulum 
unum  vel  duohic  locorumdetur  ,  111  fe  plane  innocens,  nec  nau- 
(cx  tum  ,  (quam  vix  fic  in  tcneriorum  centcfimoprima  fecundavc 
die  obfcrvaveris,)  concitator  ;  revera  fat  refolubilis  ,  (ccu  vel  ex- 
arementa  tcftantu,n)  rodentium  Sc  cftervcfccntium  hurnorum  in- 

vcr- 


De  aperientibus  mineralibtss.  231 
verfionir  pras  facurato  jam  faciitio  Marth  Vttriolc  (nonnullis  fjbftitu- 
toy)  convcnitntior  i  eoque  uc  &  pixftantioribus  Tincturisipfis  in 
remccntiori  maloprxftancion  uci  revera  quoque  pra*  plerisquc  otnni- 
Dushujusprofapix  Pulvenbus  ac  Crocisdeprehendicun  v.g.fdara 
3iirioretiam  Mirris  Minerahererogeneis  nihilominusperfrequjncer 
ijcerrhixca,  Terra  vero  rubra  bolans,  circa  mincras  quasdam,  ele- 
*ans  quidcm  aperiens  ,  &c  quafi  flos  quidam  rerrt,  nec  ramen  undi- 
quaqueobvia  eftj  Alcobolillo ,  cercepig^o,  per  Vrinam,  Ajuam  fali- 
'AWy  aut  Acetuminfperfum  corrofo,  vei  eciarn  cum  Ajtsx  ftmplici  poft 
iliqualem  efrervcfcrnciam  cradtu-cemporis  collecco  ,  aut  Aceti  !hiri- 
'uumvc  Acidorumviparibus  elieico ,  vel  e  Vitriolo  Mtrtis  cumfale  Txrta- 
r/prxcipitaco  ,  aut  diverfimode  ex  Aqua  fortt fecedcnic ;  velpolt  bujtss 
Spiritusve  Sttlpburis abfiraclionem  (citra  vehemencem  tamen  calcina- 
:tonem)  remanente  ,  Cacbecltcove  pofi  t^ttri  deflagrationem  reftdentc 
Croco^  icem  Limatura  cum  Aceto  levigaca,  vel  poftacidulorum  Succo* 
umExtrattienss  feu  D  ijhlutiones  refidua\  aliisque  femiexhiiiftis ,  fe- 
niinvcrfis,  femiftcngeriribus ,  cxdiofioribus,  &c.  in  parabilitatefa- 
lecommoditaceqiiefja  palmam  pratripic :  prarfercim  fi  proadvedi 
:oloris  infra&ione  fub  duplo  prxcerpropcer  Coralliorum  ,  Oculo. 
rumCincri,  vel  fimilium  praecipic  mciiim  pulveri  (pocius  ,  quam 
facuracis  jam  Magiftenis  ,  difFuhorisque  molis  ac  praeccr  rcm  inter- 
nas  exasftmtioncs  inccn Jencibus  Aromacicis  lixiviofisque  Salibus 
/ulgan  in  Fulvenbus  Cacbcciicis  morc , )  mifceacur ,  &:  vel  ulcra  otti* 
duum  continuecur  ,  incerpoficis  vefperi  (fi  alvus  fueric  liccior,  nec 
ideo  defccndar,)  Pifulis  /Vloeticis  laxativis;  rarius  prscmifto  vel  fub- 
fcquo  cl .'dtive  L\irgante.  Ec  cum  rnfupcf  non  folum  in  perpaucas 
3ro  dofi  FtluLss ,  mo  io  ditta  ratione  rcdigi ,  verum  etiam  Conferva  vel 
Robtuidamdom  jtico  ( quandocunquelibet  &:  cxtempore)  haindirrl- 
culcer  queac  involvi ,  cerciori  ficcicra  fubfi  [ermarn  dofi:  proin  nec 
antiquiora  ingwtioraque  iMa  ( Cbtljbeitum  &  de  Ferrs  fcoria)  Eleciu.t- 
ria  ,  nec  qnod  e  Martis  Vitnolo  cum  oleis  aromatick  alibi  fubftitucum 
cft ,  hic  exigentur. 

Ponamn camcn  nihilominus,  canquam  ex  alio  capitc  agcns  & 
bonumabfterlivum  >  aliosque  tn  ufus  Mnrtisulud  Vitriolumfaclitium\ 

noa 


Pharm.  fiiffcrtatio  L 
non  quidetn  a  cercorum  locorum  Metallurgk  petitum  ,  (plerunqua 
quidem  cucum ,  incerdum  camen  non  advcrcenubus  Venerei  vel  alias 
exocerici  quid  inferens ; )  fed  majori  fecuricate  domi  confeCtum;  non 
perlaboriofam  C&mcntationem*  vcrum  Vttrioli  faltem ,  {Sulpbureopa- 
rahiiiorem)  Spirttum  \  largam  fatis  copiam  praebencem  ,  dumnitfdo' 
(quamvis  concra  commune  praeccprum)  non  dilutus  recipiartfr,  & 
iolucio  per  fepcimanas  aut  quoque  menfes  aliquoc  reponacur ,  noa 
verd  ftacim  eiucriecur.  Polychreftum  hoc  Vicriolum  feu  per  fe  certis 
iti  circumftanciis  dacum  ,  feu  pocius  compccentibus ,  v.g,  Tarcaro 
(pro  Magifterio  Chalybis  Vicriolaco)  P-urgancibus,  (ingraciorisSa. 
IisMarcispurgancis  Ammoniacahs  loco)  foiitarioveSaccharo  Cana-r 
rio  vel  diverfimode  rubificaco  (Siccx  Tinctur*  inftar)  permixcum, 
pr#  cancillo  Salispoji  (  femicaufticam  pene)  Martis  in  Nttrt ''fpirttufo* 
lutionemreftitZnte  ,  apcius  hic  eft  ;  Crocum  Martis  Saccharinum>  per 
fpiricus  Sulphuris  ilhcionem  furgcncem  effe&u  sequac ;  ftipticum  8c 
fublimationibus  aliisque  deftinationibus  convenientius  coagulum  [e 
foiutione  cumfpintu  Salis  faclum ,]  in  qusefica  incencione  acque  gracia 
Jonge  ancecellic :  uci  quoquecolle&a  alios in ufus  ( petfpiritum  Mellisi 
tut  repetitas  Aceti  defiiliati  valtdioris  affuftones,')  Magmata^  fi  prarter 
commodiores  adapcaciones  &:  praefenciorem  efficaciam ,  falcem  pa- 
KrbiKracem  fpe&amus. 

Incer  Liquida  nunc,  cum  Vina  Chalybeata  per ftmpiicem  Infufit- 
nem,  moras  pofcanc  ;  per  Extinctionem  vcro  parata,  bonam  parcem 
perdanc,  6dfaspiushinccorrumpancur,  viribusfimuIucrobiquelaciuS 
pratter  rem  difperfis ;  quod  eriam  Solutionibus zccxditcum  Fumaria  vel 
potitis  acetofe  Succo ,  [  nonnullts pcr  lamarindos  exafperato,  ]  cum fucco  vi~ 
noforum  Pomorum ,  Btrberujn ,  Limonum&  adhuc  cariorum  Granatorum} 
<Jl4uJ{o,&c.  (quidni  &  Ananaslndorum  ?)  infticucis;  non  minimi 
infuperfoiuti  parte,  (eciamdum  adfAr/r^f/confiftenciam  redigun* 
tur>)  denuo  tandem  fubfidence:  Cum  pouoLiquor  Martis  [percfc 
flienem  ]  Ttrtarifatus  in  operacione  fegnis ,  Nigricans  [  limaturam  cum 
^sfceto  dcfliliato  Uvigando,]  quafi  penc  fuperficiarius ,  Ejftntiarum 
cum  vegecabilium  Succis  paracarum  reiceraca  Extraclio  horum, 
quam  Marcis  parcic»lispra?gnancior  iic>  &c  eagonfimiliaque  omnia  vei 

unica 


De  .iperientibus  mineratibus.  23} 
unica  quacdam  fekchor  linBurk  ,  ( uti  vulgodicirur,)  v/ncat  aut  ad 
mtniiiuim  inaliquibus  squet  •>  Virro  quin  etiam  (folitarie  vol  cum 
Vegetabilium  co;  cordantibus  Efleririjs)  ddura  ,  Chalybeacum 
quodvis,  cum  Aquafimpliciveto  Araficiaksiftas  (ceu  crcdunrur,) 
^f/VW^nn.iliccrcxpnmat  :  non  videmus,  cur  in  talium  confedbone 
vel  repoficione  feorfim  quis  occupari  debcac.  Quemadmodum  nec 
opus  eft,  uc  proin  oftcncationis  tantum  gracia,  diverfe  diveriorum 
aUquocaucotumTirfdurac  ,  farpisfime  (poft  Jempta  acceflbria  cxo- 
tenca  ,  atquc  ambages  plane  fruftraneas,)  eodem  recidentes ,  (uti 
hoc  Acetofis  Excractionibus  frequentisfimum  eft,)  aut  Menftruis 
naturx  haut  adeo  amicis  confectx  ,  vel  fuperficiariae  faltem >  remif- 
fiores,  extraneis  folventibus  turgenciores,  de  ferro  parum  parcici- 
pances  ,  &c,  pasfim  vulgari  morc  aflerventur :  ceu  v.g.  huc  referri 
poccft  ,  qua?  (olo  nec  falinis  prius  exafperaro  Vinifpiritu  eCalcinatis, 
Pracipttatu  ,  aut  florttm  Armoniacalium  particulis  Martialtbus  nimium 
dtartatts  varie  &  (  ultimahaec)  laboriose  quasritur;  dum  Armoniaca- 
lis  vulgatiort  facittorique  procejfuconfeftaidcm  prseftet ;  &fi  quse  pri- 
tiiarumviarumdolores  ab  hypochondriacaacredineprofe&osinter- 
dum  levct,  id  peculiari  vifedativa  vix,  atpotius  irritantium  humo- 
:um  fubdu&ione,  attemperatione ,  inveifione ,  vel  in  aliud  faporis 
^cnus  commucatione  contingere  videarur  :  nec  alia  procul  dubio 
Sulphuris  Vttriolt  anodyni  Martialts  >  five  (fepius  hactenus  norati) 
:x  Ammoniaialibus  MartU  foribus  elutriatt  Pluvtfculi  fit  ratio  ,  fub 
'ffe&ualias  (ceualii  quoque obfervarunc,)  rariori.  Pertinetporro 
iuc  fufpe&a  Pumicofa  ,  fuperficialis  e  dijfoluto  faltem  Martts  Vitriolo^ 
n  fundodenuo  concrefcente  ;  curiofior  exipfa  Martis  Mincra  cum 
"roprio  (tardiofiilimo  parciffimoq;)  Liquore  extrac~ra  ,  Sc  carcera*  di- 
/erforumTin&urxacVariationes.  NecBa/famum  Martis oleis  defliU 
atis  confeElum  ,  Ferri  deftinationi  Hypochondriortimque  potiori- 
)us  requifitistantoperequadrat,  Carminacivis  Nephriticisve  (pro 
ftiusmodi.Oleorum  natura  )  aptius.    Effentia  cum  Nttri  fpiritu  ac 
°h/egmate  Vitrioh  bona  efi  &  innoccns  quidem  ,  aliquanto  tamen 
praeter  hujus  claffis  requificum)  ftringentior,  ac  (ceu  reliquorum 
[uoque  Martialthm  Nitratorum  pleraque  folent, )  qefcio  qui  vehe-» 

G  g  mca^ 

r    *  - 


234  Pharm.  Dijfirtatio  L 

mentior,  &niSpiritus  (pcrquasvisetiamenchirifes)  fucrit  fortifik  I 
mus  >  poft  adje&um  Vurioli  phlegmaalbus  faltem  ferruginemque  \ 
ingratefapiensLiquorprodit,  £)u&cum  EjfentialtfaleTartart ejr Martk  I 
Vttrtolocrudo  >  vet  aliojuantum  albtficato  conficitur  >  6c  pridem  alrquibus  \ 
infccrctoliabita  eft,  five  illiquatione  five  fimpHci  rantum  mixrura 
prius  uniantur  utraque,  bonatamenMartisparsindifioiutionepoft. 
modum  fccedit ,  6c  ni  pauld  au&ius  fuerit  Vitriolipondus,  autpraa* 
cipitatuaviilud  deutta  .'olutum  Tin&ura?  poftlirmnio  uniatur,crTe£fail 
(fat  quidem  notabilis.)  pro  majori  tamenpartea  diffoluta  Terra  foi  ] 
liata  Tartaridependere  videbitiir.  Si  memoratae  jam  Ejfentta  Martk  j 
lartanfzt&i  fiveSolutionicumTartarocrudof  perfimphcem  co&io*.  I 
nem)  fa&a?  &:ad  meilis  confiftentiam  infpiflatse ,  Acetum  defiillatuik\ 
fuperfund/tury  Liquor  defubito qtfafi provenit  Martialis  haut  injuctrtj}. 
dus ;  reli&o  in  fundoTarraro  >  &c*  Nihilominus  duobus  hifcc  Mal£ 
tialium  modisadhuc  prafentiorem  obfervavimus ,  fi  Vitrioli  M^rfll 
&Tartari  depurati  vei  purioris  (fi  loco  hujus  Saccharum  rccjp.tirf, 
non  procedit  > )  ana  v.g<  libra  femis>  in  Aqua?  fimpiicis  libris  fex  c&- 
quatur ,  &  inter  agitationem  fie  lente  exhalet  ad  Mellis  confifteili 
tiam  >  <quod  coagulum  fpiritus  Vinicommunis  faltem  librisfex  efel 
trahatur,     poft  fiitraturam,  (citranotabile  fedimenrtimj  abfttf&l 
hatur  hinc  iibrauna,  aut  niiinterdum  :  E^Kcax  fic  habetur  EjftnMl 
(PapaveriserraticiExtraaoprorequirentiumlubituampIius  ting^tf-l 
da,)in  hypochondriacarumpartium  obftru&ionibtis ,  efFervefc£f*' 
tiis,  prarfocationibus,  cachexiis,  &c.  I&erum,  ni  Afcitis  confutS^ 
^xnati,  concreti  Calculi  5  aliorumvetantifper  immedicabiliummalo- 
rum  confeftarius  fuerit ,  citra  omnem  confuetorum  Purgantiurr 
(affe&um  plerumque  in^detcrius  prarcipitantium)  acceffum  ,  (oer  1 
alibi  fuperioribus annis  monuimus, )  paflim ,  fub aliquot  dierum  cdfl 
tinuationefecurc  curat  fola,  vel  AntimoniiDiaphoretici  Martiali: 
una  alteravedofi  tandem  interdum fuperacfdita •>  rarius ,  fi alvus  ptx 
ter  tttorem  renitcnnsfima  fuerit,  Albeticis  faltem  Pilulis  iaxatryi:  j 
tunc,  prounaalterave  vice  requifitis* 

Spiritm  Mtnera  Martts  in  parcitate  fua  inter  curiofiora  potiu 
quam  ufualia  locum  meretur :  fimileque  quidpiam  aciduio-fulphu 

rcun 


r 


T>e  aperientihis  mineralilus.  235* 
reum  e  fupradi&a  quoque  Terra  Mtrtialt  bolari  provenit.  DeSpirtt/t 
Vitrioli  Martis  faffitit  cum  aftinibus  brevi  poftagemus.  Odorimbiful- 
-phureus ,  (  qui  depofitofoliatiSuIphuris  exiguoomnibus  cjuscemodi 
deftilfatis  tanJcm  alias  decedit,  equidem  tan\en  inconfulcius  utut 
finguJarurndofium  efficacia  haucadeo  mde  exawetur,  abftralundo 
vel  divaporando  pro  more  hinc  fecernitur ,)  &  temperata  porro 
Aciditas  9  etiam  in  akerius  venalis  Vitrioli  viridantis  Spiritu  ,  (  rice 
deftillato)  eft  obfervabilis ;  eodem  intcrim  effe&u  ,  atminoribus 
impenfis  aut  labcribus.  Nec  aded  fingulare  quid  ,  quod  fele&ior 
quxdamTin&uralargiter  (pro  Martiali  quidem  deftinacionc)  non 
prxftet ,  invcnirepotuimusin4^r*#///0  Ltquore  ,  qutpoflquam  Fer- 
rum  m  Spiritu  Salis  folutum  ejl ,  &  firror  ccflavit,  inde  poftliminio  rc- 
petitur,  moderataque  fub  deftillacioneper  ultimas  potiftimumgut- 
tulas,  (  seque  ac  Spiriius  adhuc  fpeciofior  ,  e  Sale  capitis  n.ortui  Flo- 
rum  Ammoniacaltum  CMartialium ,  Aqualimplici  vel  Spiritd  Vinidilu* 
tocolleftus,)  aliquantilium  quafi  martialcfcit;  nifcil.  valiJioripoft- 
rtiodum  igne  fcandentibus  utrobique  Floribus  adftringentisfimo  fa- 
pore  inconfideratius  inquinetur.  Volatiltsttte  Spiritrts  ,  e  Jartari  cum 
(imaturx  Oitartis  cocJi (ptffamento  y  parum  profcctd  eft  Martialis»  Ec 
cur  Olei  vinoft  ,  digeftis  cum  Sptritu  Vini  concentratioribus  quibusdxnt 
Soiutionib/ss  nonnunquam  fuptrnatantis  guttulas  ,  in  tanto  panibilio- 
rum  proventu  t;rdiofisfime  conquiramus  *  Floresper  Solutionum  Ni~ 
tro  combinatarum  detonationcs  ,  fiipradtffas  Salis  Armoniaci  Mxrtialis 
tlutriatioms  ,  al/urve  collectos  ,  &  interdum  abufive  fic  di&os  vel 
commendatos ,  faciliorem  limaturx  prseparationem  in  quampluri- 
mispraecellere ,  jara  anrenoravimus  >  Refidua  curiofiorum  experu 
mentationi ,  qux  vero  ex  Martc  Adftri&ioni  potiiis  deftinantur ,  fuo 
inferius  titulo  relinquentes, 

EFenere  ,  (fi  vel  Amorum  fuorum  caufahuc  refcrenda  fuerir,) 
vel  etiam  cum  Venere  tantum  Yraparatay  quia  pauca  hodicque  pro- 
dierunt ,  quse  commode  citra  naufeabundam  illam  ,  fufFocarivam 
fimilemque  adverfiorem  qualitatem  iftis  plerumque  adharrenrem, 
internis  ufibus  fpecialiori  effe&u  majorique  prse  ahis  frudhi  aprari 
posfint ;  &  dum  verum  Veneris  Ignem  feu  Volatile  dulajfimumfa  Suffhur 

Gg  a  lub» 


Pharm,  'Biffertatio  l 
fubtrliori  modo  ,  (quam  hactenus  quidem  per  Hematitind  fuhlima- 
tionis  Spintum  dupltcatum ,  iccm  per  proprium  Mintr&  Vtnercd ,  vel  fe- 
parati  hinc  alicubi  Salis  acido-falinum  Spintum  ,  ipfi  Miner* fuperfufum, 
&  crocum  fulphurcum  inde  excrahencem  ,  auc  per  limplicem  tan- 
ttlli  i  quod pdfl  reclifi.ationem  Sp/ritas  Aerugmis  cryftalhfatA  rtftat ,  ex- 
traciionem  aliasque  adverfiores  crudioresque  raciones  rentari  po- 
tuic  ,  auc  per  protracliffimam  Vitrtoli  Venerei  deftillationem  quxfitum 
eft,)  adhuc  dum  coliigendum  expe&amus :  fuffcceric  proinde  no- 
bis  hic  falcem  Aerugtnis  elegans  iUe  Spiritus  ,  pr&fertim  e  Cryftallis 
( canquam  inter  alia  forfan  acceflbria  ,  prsecipue  concencracis  Acc- 
ti  deftillati  particulis  arfluentioribus , )  deftillatus  j  liibciliflimus, 
&  licec in Solutionibus  oppido  quidpiam ,  ( quoipfo folubiles fium, ) 
de  fe  femper  relinqiiat  ,  adeoque  candem  plane  facifcens  Spiricum 
Mellis  prae  fe  ferre  videacur,  repeticis  camen  illis  in  Chimia  ufibus 
diutius,  (ptx  reliquis  ejus  fpeciebus)  applicabilior.   Narn  qui  ex 
ipfa  Aeruginis  fubftantia  ,  Aceto  deftiliato  prius  humect  tta  prohcitut, 
revera  ahquanco  eft  rcmisfiorcitiusque  enervatun  quemadmodum 
cciam  qui  cum  duplo  prdterpropter  Sulphuris  y  ( candem  cum  aliqu^ 
flerum  albicantium  actdulorum  parce)  prodit ;  prsefercim  li  una  alte>- 
rave  vice  a  Marce  (pro  comparandaTinclura)  abftraharur  :  qui^if 
AerugwU  extratiiene  Aceto  foliim  fimplici  parata  &ad  meliaginem  us- 
que  inCpiffaca  deftillatur  ,  adhuc  debilior  eft  ,  6c  vel  poft  fecuth 
dam  adhibicionera  fatifcic.   Omnes  hi ,  primus  quoque  ,  intta tm- 
mediaie  diverfimode^dati^  nobis  quidem  inter  coc  commodiora  hjr- 
pochondriisque  convenientiora  Specifica  ftomachica  ,  pe&oralia, 
cephalica  ,  &c.  fingularc  quidpiam  haut  adeo  prxftiterunc :  Siquc 
omnicd  hujuscemodi  p^aevalenter  Acetofi  quidpiam  compJacue- 
rit ,  acceptior  exiftit  paulo ance  nocatus cum  Sulphure.  Ecfi  vel  Ace- 
tum  fcyllicicurn  cum  fui  generis  expetiorancibus  &edu!corancibu$ 
EflTcntiis,  icem  Spiricum  Saizs  Armoniaciunnofum,in  peftoris  infarcltt 
hauc  poftremum  ,  aliave  pr&knciora  confiderace  quis  dederic,  ncC 
coqui  aliquibus  nuper  fiumGummi  Ammomaco ,  rchquisingraciordc- 
ftillariconfuevit:,  adaiodumindigebic.  Ucproin  hoc  Liquorumge- 
aus  convcnienuu*  aiiis  Cfiianas  laboribus  ac  reloiutionibus  defti- 

nari 


De  dpericntibu*  minerdibus.  %yj 
nari  videatur;  fcilicet  non  tam  Marinorum  AnirnaliumveMagifte» 
riisfiveSolutionibus ,  vires  fuiSimplicis ,  (ceu  alibi  jamnoravimus,) 
pkrrumque  non  attingenribus ,  seque  jamfaturatis,  &interdumexo- 
ccrici  q uid ,  (  uc  in  PeiTarum  v.  g.  dcftinatione  cernimus, )  cum  Vene- 
rcx  ftipticitars  veftig;is  qmbusdam  ,  (  prxfertim  fi  Spincus  haucaded 
recliricacus  fuenc,  )  fic  induencibus:  quam  pro  Tinchnis  Elfenciis- 
ve  nonnullis  Minerahbus,  e.  gr.  Marcis,  Saturni ,  6cc.  ptx  aliis  rc- 
vera  hincelegantioribus.  Superftcs  Caput  mortuum  (uz  uno  cenore 
materiam  hanc  ,  licet  ProduCta  ejus  ad  Topicorum  clailem  perti- 
neant ,  abfolvamus ,  )  per  fe,  fi  xruginis  cryftalli  fuerint  adhibici , 
alias  vero  poft  fordium  fequcftrarionem ,  auc  Sulphuris  combinati 
(nipriuspartem  quandam  per  ultcriorcm  fubiimaiionem  fequeftrare 
piaceac,  )  deflagracionem  ,  parergos  Pulverem  dac ,  qui  per  fe  vel 
poft  repetitam  calcinacionem  ,  Q  pariter  acTerra  Vicrioli  dulcis,  ) 
Cuju;vis  Aeris  per  diverfiwodas  ctmcntationes  Alnerve  ujit ,  §qua?nm& 
utnmlibet ,  Calcis  per  extificlionem  ,  fimtium?ue  fafpe  faitem  nomina- 
ItOm  variacionum  3  Crocorwn  infuper  varie  prarcrpicatorum  ,  alio- 
rumque  feorfi  n  111  fruftraneas  lilas  alternationes  Chirurgicas,  {in- 
tus  enim  Squammas  & turbulenta  Prjtcipitata  temere  quis  hodie  dedc- 
rit?  }  excogitacorum  ,  Puiverum  ,  tm§  F/orum  quoque  ,  improprie 
qaibusd am  fi c  d i £tor um ,  ( proprie dxtosetum per  Soluttonum  detonatio- 
nes,  ArmonUcalesvcjubbmitionrs  quis  operosc  quxratauc  hnc  laltem 
referac  ?  )  locum  excus  (lirHciencer  complec:  quemadmodum  ipft 
^r//^,aheterogen<is  hberata,  vel  procircumftantiarum  racione  pa- 
rumper  prius  quali  calcinata  tot  variegacis  Ajris  in  topica  Solutioq/bus 
ttque  G?^////j,praiterremiarpeveh/mcnr}ft!mis,  aucextempore  qua- 
li,  (fiquidemopus  forec,)  per  Fa-ioi  aut  Sa/is  fortiorem  Spiritum 
( conveniencius ,  quam  Nttrofis <^ArmDni.icdt'.;Hique  Menjiruis , ) eciam 
fub  liqtnda  Oleive  forma  coniparandis.  imo  limpiici  potius  Vicrioli 
commurfis  diftblucione  tunc  exprimendis  ,  hauc  iocongrue  prx- 
fercur  vel  fubfticuicur.  Ec  cum  fimp!/ci'limo  cuidam  Decocto 
rnundificanc!  vel  confimilium  Effenciarum  (  Veronicar,  fcabiofa^&c.) 
Diluco  vis  cjus  facile  combinari,aut afquivalens  euporifton  parili  fuc- 
ceffu  furrogariqueac,  nec  Aqu&virtdis  dtverfis{azSu\^\\uia\ti<]}  in* 

G  g    3  cor> 


z,  j  fhtrnt.  DiJJertatio  L 

convenientiora  fibi  nonnunquam  adfcilcencibus-)  Fortitulis  nimiunv 
iuh#rebirous ;  nec dum  in  (olicario  ykriolo ej usve  Sale ,  Lapide  Me~ 
dicamencofo,  aliisque(  -proaffe&artim  partium  ratione)  idcm  largi. 
terlubDilutiformavel  extcmporeinvenimus,  Sapphirinam  Agyrta^ 
rum  folutiovem,  ucuc  alias  aeuriquam  rejiculam  hic  fuperaddemus^; 
aur  vehementioribus  adhuc  Liquortbus  atojue  Mixturis  miferorum* 
Oculos,  Palatum,  auc  Crura  temere  vexabimus.    Famofum  iMW 
Vnguentum  Purpureum  prxftans  eft,  &  fratre  fuoucerino,  Aegyptiacor 
plerumquc  pracfentius dumtamenjampridem  fupervacuasinibianu 
bages  expenderemus ,  &  di&o  ^Egyptiaco  (non  quidem  Magftr^ 
liter)  per  Ammoniacum  &  Alumen  plerumque  inconvenientms  exv 
afperaco,fed  tantumfimpliciflimo,  (  puriori  folum&interdumccrn 
tas  in  circurnftancias  prius  aHquancum  fuper  prunas  calefacla  JEmgu 
ne conftance ,  )  vulgafemTerram dulcem  Vicrioli , cum  Extracii  Ve- 
ronicarparcicula  (in  Aceto  veletiam  Rorc  minerali  acido  diffoluta) 
proportionaliter  adjiceremus,'idem  cicra  operofiorem  &  fupra  jat» 
alios  in  ufus  addu&ami£ruginisExtra&ionemobcinuimus.  Siqu* 
e.rcumfpe&ior  Chirurgus  Lavamenta  infuper  Myrrhata,  Aloecica* 
Thcriacalia  ,  &c.  plagularum  aut  pcnetranciorum  Siphunculorun* 
ope,  icemAquam  Calcis  viv#,  Saccharum,  Iridem  ,  EuphorbiuriJf 
aliaque  non  pinguia ,  &:c.  pro  parcium  racione  dexcre  adhibucrir^ 
eciam  Apoftolico  Vnguento  facilc  ,  faciliiis  adhuc  (dum  ejufcemodi 
Mixturis  mundificancibus  micius  temperatiusque  aliquod  Emplap 
ftrum  deficcans  &  Defenfivum  confulcius  iuperimponitur,)£#^/i- 
Rro  i]usdem  abufivi  nominis  ,  &  conformi  (nunc  verdexolefcenre} 
jftdis  carebir.  *  Traclivum  viride  ut  iftorum  locum  incerdum  fup- 
pleat,  aliastamenvulgita«tum,necalicujushicnecellicatis  eft.  Ec 
nuole&oris  pacceadem  opera  Metalli-noftri  Affines,  Produ&a ,  vd 
Apofp3gmata  pcrcurramus,  faneinter  fupradidtum,  aliosqueexuftas 
Vencris,  aut  ejusdemfortisedulcati  Colcotharis  (accidcn&arios  fal- 
tem)Pulveres,  quis  Diphryges  zmpYms  exigat?  imo  quis  Tutiamin* 
fuper,  eciam  fer  Spe cies fupervacue  diftiociam,     Alexandrta  usquc 
pecitamfcampliusque  reperito  igncCalcinatam?  dum  per  fe  promcc 
Lvigatur,  &  aliasfac  uftulata  cft  >  dumque  (fi  curiofam  Mcrcurii 
^  b  fixati 


De ttperientihH  mineralibtts*  139 
fixati  colorafcioncm  hic  negligimus,)  vulgaciiis  Nihili(m\ttogryfeo> 
falcem)  Album>  lotura  vel  cribro potim dcpuratum ,  tanquam  Vcncreo- 
rum  $borumque  Metallicorum  Florum  dcficcantium  (  operofiflimorum) 
compendium  auc  vicarium,  tam  per  fe  >  quam  Lapidi  Calaminari, 
(  pauldantenorata:)  Veneris  Calci ,  vel  Terra:  Vicrioli  dulcificatas , 
Mercurio  dulci  >  aliisque  pro  circumftantiarum  racione.combina- 
riim,  in  Mixturis  Liquoribusque  extemporaneis  pariter ,  ac  in  un- 
guento  quodam  Saturnino ,  ( ifta parcim  (ub  confedbone  ,parcim  ufus 
temporeproporcionaliterexcipiente ,  )largiter  intentionesiftascom- 
plet :  dum demum  prseter  dietas  CMixturas ,  (  fimplicius  adhuc  quam 
LiquorTuttavcl  Certtjf*  ejl  in  Armamentariis ,  )  compofiras,  alia  infu- 
pernon-pinguiadiluta  &  Epithemaca,  e  Solutione  Camphora?,  Vi- 
trioli,  Lapidis  Medicamentofi  ,  &c.  vel  AquaCalcis  vivse,  Lac~tcin- 
deAureo,  Deco&o  nigro  ,  (at  cicra  fupervacua  Tonforum  addica- 
menta  paraco,  )&:c.conftantia ,  addcftccationes,  attemperationes, 
incarnaciones,  &c.arque  felicicer,  plerumque  fecuriiis  adhibencur, 
itfuam  Diampopbolygos ,  (  cum  fuo  Uvse  verfa?  fucco ,  )  &  de  Tutia,  (  cum 
duabus  drachmis  fucci  Solani ,  )a!iaque  hunc  in  fincm  fervaca  vel 
propofica,  etiam  famofiftima  Vngttenta.  Sique  Liquorum  e  Ccruffa, 
Ntbtlo,  Afitre perlarttm  (  Mnrgaricarum ,  &  Umbilici  marini  locum 
fatis  fupplente,)  vel  Lapide  catdminari  & particula  ihurts  atque  Opiiy 
fcum  vel  fine  Camphora  ,  )  paratorum ,  vel  faltem  folius  Rofaccas 
Aquae,  Vicrioli  cujusvis  canciilo  condicas  furEcientiam  >  cx  adverfo 
vero  Axungix,  Llnguenti  Rofacei,  Buryrive  Majalis  facilem  ranco- 
rem,oculos,  quosdemulcere&ficcare  hicintendimus,  magis(ceu 
alias  corpuk.uiores  ejufcemodi  pinguedines  folenc,)irricancem  co- 
gitamus ,  Nihili  quoqtte  &  alta  Recentiortim  ad Oculcs  Vnguenta ,  (ad  De- 
tcrfiohes  fane  confulcius  accommodanda)  merito  hinc  dimictemus# 
Atque  hsec  jundim  depotion  Veneris  fobole :  nam  quod  Vttriolum 
f/r^attinet,  dum  Dulce  Phi/ofopbicum  (\ntcr  ArmoniealisiftiusMen- 
ftrui  in  fufficientiam ,  fecretiorisque  dcfedum  )  hodieque  expc- 
ftatur ,  reliqua  F4tf///<*nunceadem  opera  infequcnte  Vitriolicorum 
recenfione  pcrfequemur. 

Ec  quo  proin  appareat,  quas  ex  iis ,  quave  expe&atione  referrt 

huc 


Pktrm.  Differtatio  I. 
hucaueant;  principio  quodipfum  Viiriolum  (ranquam  cjufcemodi 
Produ&orum  fundamentum)concernit,  dictis  Faclitih  (ceupercse- 
mentationes  aut  folutiones  domi  praeparaca  vocant ,  )  equidemfua 
varie  conftat  efficacia;  ncc  Deflillata  eoruro,  filaboriofior  quispiam 
circa  talia  excrceri  voluerit  ex  eo  vilipendimus,  quod  quandam  de> 
fixioribus  participationem  ratio  haut  adeoaperte  aflequatur ,  auc ali- 
q^ui  fpecialiorum  deftinationum  refpeclu  fcre  pigriora  dixerinr.Qui^n. 
imo  reliquce  eorum  'ExtrActionzs  >  Pracipitata,&c.  vires  fuas  (fecuag 
dummagis&minus,)nihiiominusprodunr.    Saltim,  dum( utipau- 
loante  quoque  fub  MarriaTium  tituionotavimus  )  c  VenalifQtiomva 
tritiorumque  hs&enus  locorum  vmdioriautmagts  Ctruleo  ( prointen- 
tionis  ratione,)  idem  fubparili  procedendi  modo,  minoribus  inte- 
rim  expenfisatquelaboribus,a:quefecure,(per  deftillationes  qui«« 
dem  ,  imdalias  etiam  uficat/ores  operationes  )  prolicitur ,  dc  pra> 
ter  faporis  ,  odoris  colorisque (difputabile  forte)  fuffragium,idera 
experientibus  praeftat ,  aut  fj  quid(  per  fingulares enchirifes ta?diofiffi? 
masque  protractiones  ,  incerariones  ,  cohobia,  Scc.  )  fuperve- 
nifTe  videatur  ,  Tinchirarum  Effentiarumquc  longe  faturatiorum 
vel  concentratiorum  ,  fizpenumero  acque  exaltatarum  accefTu,  ad 
minimum  femet  compendiose  fuppleri  finir   non  invenimus ,  cur 
contracliori  apparatui  ftudens  ,  temporaevidentioribus  utilicatibus 
aut  negotiis  hoc  fine  fubtrahac  :  prxfercim  cum  non  fitidem,  dum 
duofaciuncidem;  6c  (quiv.g.Mercurii  faltem  Mineram  fa&icias  Ar> 
tim©niatac  communique  Cmnabari  conferc ,  )  crederetorfiranhaut 
fine  rationc  pofiet ,  hic  quoque  longe  aliam  effe  Naturxin  fpontaneii 
quidem  coagulatiqocm  ,  auc  (per  fupervenienrium  operariorumdi- 
verfas  adaptationes  )  poftmodum  coagulandorum.  Difpoficionem, 
quam,  dum  Sulphuris  furao  deftillatove  Vitriali  Spiritui  eliquata 
jam  Metalla  combinamus  ;  Vel  eciam  facta  cum  Spiritu  Salis  vel 
Aceto  deftillato  Mafsa  (non  Vitriolica,fcd  rantum  Vicrioliformi)  non 
tam  Vitriolicum  quam  Salis  qualitercunquc  ("utin  Harmatitino  vel 
Martiali  Armoniacali)akerarum  Spiritum,autex  Acetofisfoliuioni- 
bus  Liquorem  Spiritui  Mellisfimilibusquef  interdum  cumphlogifta 
-parcicuiaj)conformemnaiicifcimur.    Conftat  equidem,  venaliac 

nomina- 


De  aperientibtis  mineralibtts.  %  41 

nominatioribus  hodie  fcaprenfulis  locisve  Vitriola  quandam  iiuer 
fe  djftcrentiam,  &incerdum  Exocericaquardam  ,  nec  camen  ade6 
hadenus  cxiciofa  ,  auc  f  varias  eciam  Excra&iones  rencannbus) 
convincibilicer  Arfenicalia  ,  quin  pocius  innoxia  ,  parallela ,  imd 
incerdum  aliquam  nobilicacionis  fpeciem  prar  fe  ferentia  ,  compli- 
cara  habere  :  cV  vidimus  v.  g.  Aquam  fortem  quoque  ,  communi 
falcem  modo  dcftillacam  ,  conftancemincerdum  ruborem  retinuiiTe, 
auc  ex  eodcm  Argeato  plus  Solaris  magmacis  reliquuTc,  aliasquc 
(dum  Enchirifes  coincidunt  ,  )  a  Vicriolo  proculdubio  pocius 
quam  a  Nicro  profe&as  obfcrvaciones,      Vidimus  carnen  eciam, 
forcuicascancum  fuiiTe  oblacionesiftas,  &(quod  Aurificibus  quibus- 
dam  fimiliter  concingic,  )  cum  Vitriolo  (  oculacioribus  eciam  non 
diftinguendo)  candem  defi.iTe,    Uc  proin  ,  quemadmodum  Vcnalt 
qmdem  atiquod ,  Sele&us  noftri  intencionihaclcnus  facisfacic,ica  ca- 
men  nec  Cyprio  cantum  ,  Romano ,  aliisve  nominalibus,  interdum 
aut  carioribus,  vcl  ob  Locorum  ( f#pe  conjc&uralem  folum)  racio- 
nem  Solaris  pUne  Lunarisve  natura  babitis  adharrebimus  ;  cum  in- 
fuper  quod  hinc  feotfim  vel  fuperlative  qu^rituri  ,  modo  dicla  dc 
caufa  hauc  fcmper  cerco  compareat ,  nec  adeo  cunc  exceflivumfic, 
luVfumpcuum  atque  laborum  minus  prodigus  parabiliori  fibique  vi- 
ciniori  Specici  acquicfcerc  nequeat:  ceu  noftrx  paflim  regiones  fat 
bonum,  intencionibuse  Vitriolo  dire&e  hic  quarfitis  fufficiens  ,  in- 
noxiumquc  (  fub  vulgatiorum  quidem  &  ufitariorum  produdorum, 
methodice  canciim  exhibicorum  parili  effectu,  )  fuppedicant  >  &s 
pfum  Minutulum  ://ud>  remtfjioris  coloris ,  uncluofnm ,  compluribus  pro 
rejfculohabitrm,  fane  pluries  cxpectationem  noftram  seque  fatura- 
M,  acfcledms  velopcrosedomiparatum  quodvis.  Qui  vero(con- 
uetosquidcmin  ufus,)  Pur ificattonis titulo novam  difTolutionemprar» 
Tiittunc,  dumfimplexincermixcorum  hecerogeneorum  Seleclio  cunc 
rufficcret,Ochrex  /ubftancia;(incer  cujus  reclufionem  proculdubio 
3eculiaria|  illa  apofpagmata  ,  etiam  e  vernaculo  viliorique  ad  fen- 
um  Vkriolo,  infcnfibilicer  quafi  ,  vel  per  cobobia,  auc  continua- 
:i  ignis  initantiamincerdum  ,  communicancur,  )hautparum  prarter 
em  fruftraneoque  labore  fic  fubcrahunt. 

Hh  His 


1^2  Pharm.  DijfertatiffL 

Hisitaquc  tantifper  praemiifis,  feligamus  nunc  nobis  hincpri. 
mo  Rorem illum  Mineralem ,  feu  fubtiiioris acoris ,  fulphureique odoris 
Liqoorem ,  qui  e  Vitriolo  crudo (  potius ,  quam  lentius  etiam  conci- 
dente,)perarenam  adultimam  usque  guttulam  deflillando probci- 
tur>  polychreftum  &elegans actemperans ,  etfi  vel  tracru  cemporis 
C  fubfidentibus  quafi  foliolis  rubentibus)  fuiphureus  odor  ceflariti 
five  decazceronerle,  non  foltim  complurium  Aquarum  ac  dilucid- 
rum  iftarumTinfhirarum  vegetabilium  refrigerancium  Juleporurft- 
que,  verum  etiam  fubtilioris  e  Rore  Majali  dcftilLti  ,  item  Mtxtnrm 
quorundam  K^Alterant^  (Spiiitu  Vicrioli ,  perSalij  Cardui  vel  Abfin- 
thii  tantillum  infra&o  conftantis,)  loco  detur;  fiveprius  Efiencia 
Bellidis,  Hepaticae ,  &c.  proportionaliter  (aturatusvel  aliaspermix- 
tus  adhibeatur.    Ut  dum  recentioris  &c  fatis  adhuc  fiilphurei  haiit 
adeo  notabilior  energia  deprehenditur,  aliommquafi  Strtatum,  per 
repetita  cohobia (  Nono tamen  quorundam  Alembtco^K  Iiteram  pofi® 
dc  hei  bisquoque  Craniove  farto  convenientiora,  )  laboriofroribi|$ 
fecure  hic  relinquamus:  quemadmodum  &;  folam  fpeciofiorerrique 
Suiphuream  partem  ,  (infufo  pro  meliori  fequeftratione  Spiritus  Vifii 
tantillo  ,  )  leorfim  a  colle&a  hujus  Roris  copia  ,  correfpcB 
dentibusque     Liquoribus  ,   (   v.  g.   in   confedionc  Virrioli 
Martis  ,  Florum  Sulphuris  cum  Colcochare  >  &c.  proyenicnti- 
bus  ,  )  item  a  recensdeftillato  Vitrioli  Spiritu  fimihbusque  ,  ,(f?J 
exigua  ubique  quantitate, )  abftracram,  Sc  nonnuliis  infuper  cutfi 
Caftorinis ,  Tattarc\s>$ccJndntepilepticumQiy(icricxprxcipuL'  corii 
plicationi  haut  aded  incomrnodum  ,   )  Elixir  redaclam  ,  iterr 
Spiritum  ardentem  (  a  Cephalicis  pro  lubiru  abftrachirn  ,  )  crudt 
Sulphure  (  ceu  Viva  fofemus  >  )  per  quarnplurimas  repetitione! 
lufficicntcv  perfumatum  ,  &c.  parabilioribus  ,  asque  Volatilibu^ 
aut  femet  refolventibus  ,  (  Spiritu  Cornu  Cervi  ,  6alis  Tartari. 
Armoniaci  urinofo  ,  EfTentia  Camphoras  ,   Succini  ,  &c. )  fatis 
contenti. 

Potius  proin  nobis  fit  Roris  iftius  confe&arius ,  Spiritm  acidm 
communk  ;  &c  quidem("cum  Venahs  utplurimum  dilutior,  (xpc  fal- 
fatusautimpurior,  &hinc  internis  immediatisufibus,  citra  taediofos 

reaifl-  I 


De  aperientilus  mineralibut.  24J 
redificationcsaticdigeftioncsfcrefitincpcior,  )  domi  e  Vicriolifu- 
pra  rcfticantis  &,  (atis  lic  albificati  ,  (  nam  ad  perfectam  flavedinem 
vel  rubedinem  iujlituta  calctnatio  profecto  mulcum  fruftra  difperdic; 
crudum  vero  Vttrtolum  deftillationem  incaffum  protelat  ,  aut  vafa 
nonnunquam  vel  commifliiras  disjicic ,  )  propottionali  nec  nimio 
pro  more  pondere  ,  (quo  Igni  cotum  quafi  pateat  ,  Refiduumquc 
fat  brunum  exeat,)  deftillatus.    Ita  inter  leves  aliquot(circa  vafo- 
rum  pofituram,  ignismodum,  &c  )  enchirifes  ,etiam  e  vitreisluta- 
r  is  R  ctortis ,  citra  confuetas  laborum  protradtiones  &  curiofa  ( Metal* 
licampartemfequeftrantia,  prolc&um  vero  Spiritumplerumque  al- 
rerantia)  xddttamenta ,  diei  prarterproptcr  fpatio  habebitur  privatis 
Di'pcufatiombus  ,  ac  porionbus  internis  compofitionibus ,  in  no- 
ftram  nunc  intencionemfufficientiflimusj  manifeftonon  calefaciens, 
quin  potius  (five  invertat,  figar,aliave  nondum  fatis  circa  primas 
vias  comprehenfa  ratione  agat,  )  attemperans,  &:  fimul  aliqualiter 
reftnctivus  ;  minus  profcclo  quam  Salis  Spiricus  cft,  diureticus;  dc 
:acrero  fub  hoc  prarparandi  modo  far bonus  atque  puriu ;  uc  tantilium 
:vecta!  corpulcntioris.auc  forfitan  reclificacione  demudenuo  Vitrio- 
efcencis  f  ibftantia:  perexperienciam  haut  vericis,  citra communem 
quoque  Rec7>//c.ittcnem  ,aut  quandan  (violentiorisdcftillationis-Em- 
3C!tio,  pt  nnci  quid  fubtrahentem)  btgcfltonem^  tuto(&:  veleorum 
:xemplo ,  qui  raba quidem  impcrant ,  tota  die  tamen  Venalcm  faltem 
imphciter adhibent,  autdifpenfari vident ,  ufurpan  queatj  five  per 
e,  veloccultationiscaufa,  (cum viresindeparum  intendantur)  Ve- 
Htabtlium  Flortbus  aut  Ejfenttis  colorantibus  ttncttis^  aut  Spirituquodam 
dflraclitto ,( p  )ftfimplice>.  mixturamautlevem,  fubrepofitura,  di- 
rcftioncm  porius,  quam  operofam aliquorum  deftillationem)//?^- 
/#dettir.     Qui  domi  cardiose  vel  ftimptuosc  facla  Vitriola  parili  ra- 
ione  traclat ,  nil  amplius  hinc ,  nec  e  Martiali  mage  Hypochondria- 
:um ,  ^rf/?rr^pollenrius  Efurinumacecofum  ,exucriusquerecentio. 
um  quorundam  milcelta ,  fub  H.rmapkrodittct titulo  propofica  ,  nil 
lifi  opiniocenus  fingularius,  ex  ipfo  vere  Lunari  hautmagecephali- 
uuj  ,  (acidis  Virriolicisaliasnonnificonfenfualiexinferioribus  malo 
^uidpiam  incerdum  conferencibus  ,  )  inveniec.    Sique  protracttori 

Hh   z  deftdl^ 


2-44  Pharm,  Dijfcrtatio  1. 

dejiillatione  velcohobiis  vulgatiortbm  pro  fpeciofiori  forfan  participst» 
tione  occupiri  volucrit.  (  dum  dutce  Veneris  Vitriolum  adhuc  expe- 
£iamus,  Faclitium  autem  ujitatim  exercitariores  abejuscemodi  labo- 
nbus aliasfere  ,  tanquam  pigrius  excluferunr, )eodcmfane,(quam% 
vis  utiquehautad£6xfhmabili  metallifatione  )  Vcnak ,  mage  CMartiai 
le  vel  (frequentius  adbuc)  Vtnereum  adhibcbic,  ceu  fupra  jam  notav&r 
mus.    Inrerea  merito  gratulamur  illis,  qi\  (;ub  operaruni  &  reli- 
quarum  commoditatum  copia, )  Caput  mortnum prolec7o  Itquore  tnce* 
ratum  amplius  ,  quam  vulgo  folent ,  per  fex  ,  o£tove  dies  conrinuatd 
igne  exercere  poterunt;  quo  non  quidem  Igncm  illum  Veneris;, 
(uii  Autorem  hoc  aperte  negare  alibi  monulmus, )  fedefficaciorera 
laturatioremq;  hinc  Spiritum  nancifcancur  etiam  pro  Vnicormt  ifliut 
Mineralh  imicamento,  (genuini  Arcant  Vitrtoli  Cijfji  Vttrioltci ,  tfr 
conftmilis E/fenti* ,  per  taediofas,  nec  femper  fuccedcnres  prolecti  Li* 
quoris  cryfialiifationcs  quxlitx  ,  confobrino,  )  furficienccm ;  Iicetilla 
Veneris  per  Martem  Vttrioltjatio  ,  fcu  praefuppoficum  Rcbis  haut  a  ied 
ftri&e  obfervetur  ;  modd  non  Vulgare?  (utut  negotiose  purfcatttm, 
fiquidem  nihilominus  metallicis  particulis  adhuc  mfcftum,  indequc 
inOphthalmicis,  Pcarmicis,  &:c,    Crudo  cuicunque,  eciam  Albo 
Vitriolo  aequivalens  ,  )fed  ultimum  ceu  communirer  loquunfu&,i 
five  Regeneratttm  .Waccedac:  quod  num  ex  Acre  tnter  fubajir  mones 
illas  fimpliciter  fic  ab  his^Iiisque  famelicis  fubjedris  attraharur  ;  an 
vero  (ejnfcemodi  coaguli  copiam  ,  proveninm  ctiam  in\  conclvfi,  no- 
tabilem  faporis  ac  conpguratioris  diverftatem  ,  factlem  &  dutinam  falh 
narum  particularum  occuitationem  ,  pronam  compiurium  MetaHicorum^ 
pracipue  Martialium  Vcnereorumqne  corporum  ,  Pyritidum  %  ccnfimi- 
ttumque  foffiltum  ,  ejrc  nativi  falis  quidpsam  habcntium  ,  ant  fdwis 
quovis  modotraciatorum  naturam,  pofl  fttfficientemquoquecahinattoncn$ 
*vel  iftorum  expuifionem  ^denuo  quafifalinefcendi ;  item  promptam  Aquofi 
principit  huc  accommodationem,  ejrc.  cogitantibus,)  potitis  inibi  pro- 
pinquiori  e  principio  tantum  renafcatur  3  id  quidem  hicremerenon 
dccerminavcrimus.    Jnfipidum  fane  &:  excrema:  calcinationis  Col- 
cothar,  in  mufeo  pyxideque  lignea  fatis  conclufum  ficcumque, 
poii  paucos  annos  fat  falinum  vifum  eft :  &  Limatura  Martis 

cum 


Dc  aperientibiu  fttiner&Ubns.  24J 
cum  fu!phure  fupradictomodo  prarparata,  cfataque  opera  priuselo- 
ta  ,  biennii  tra&u  fimili  ,  late  u  ffiisa  pixyde  internam  fui  ampli- 
ficationcm  cum  aliquali  Vitnukfcentia  ,  nobis  p!us  vicc  fimpliei 
oftcndir.  Sed  harc  in  tranficu.  Qui  aucem  (ut  infticucum  nollrum 
perfcquamur, )  modo  laudacis  commqdicatibus  deftitutus  eft,  auc 
cempora  ,  fumpcus  acque  labores  operofiflimo  faepeque  info  tuna- 
io  eventui  elocarp  nequit  aut  veretur  ;  vcrfariflimorum  tot  Medi- 
Corum  (fuaarque  feliciccr  fub accurariori  Methodo,  cirra  hujusge- 
neris  fingularitares ,  tranfigenciumj  excmplo,  fecure  nihilominus, 
^modo  paflivus  olim  in  Spleinecicis ,  Scomachicis,  Hyftericis,  Pul- 
nioaiacis,  Ungaricis  Febnbus,  Idiopathicis  Capicisaftettibus ,  Scc. 
jlbufusabfit,  &  cot  piorftainisiimi  parabdioresque  Spiricus  atqueLi- 
quorcs  nunc  interpc  nancur  vel  hyperbolicis  promisfis  fubftituan- 
tur?)  communi  noftro  Spiritui  acquiefcet;  tanquam  in  (pecifica  fua, 
Mec  adcb  (  itra  fupervacuam  alcerationem,  )  de/ebi/i,  vcl  fattem  tan» 
tiliuinjccii  S.ucb.irt  tn  Ltmonatum  ftporemjucunde  convcrtcnda  acidtta- 
te,  hauc  ingrato  ;  in  compctenre  fibi  efficaciafat  prompco  vegero- 
tijue :  urab  una  quidcm  parce,  nec  immerfa  Ferri  parttcu/a  (  vicrioli- 
.fcante,)  ncc  labonofis  Aceti  incerationibus  ,  urina  ccwbinationibut% 
aliisq  ue  tnfnngentibut ,  vel  compcftum  potms  pra?henribus  viis ,  nec 
ipfa  fuper  Mirtem  ant  edulcatum  Colccthar  ^tlfracJtone  ,  (cquidcm 
cum  remisfiorc  acorc  niage  fulphureum  fundence,)  nec  deniquc 
tbtics  raterandu  [ad copulandumV/ni Spirttum]  Def/il/attombM ,  (cum 
lenrae  Digcftioncs  Vitriolicum  fimiliter  qualicercunque  occulcent,^ 
pro  Dulcoratione  illa  ,  feu  rcmisfiori  modificatave  acidirare  indi- 
gfeat :  ncc  infupcr  opus  fit  ,  uc  Vitriolum  pure  Martiale  quodvi<  (in 
eaTincturarum  Martialium  prcevalencia,)  paulo protracitori dcflt/ia- 
tione^  quo  guftans  majoremin  fine  gratiam  concipiat;  autqusehbcc 
Colcotaris  cornmunis  Extraclio ,  ( aeque  Vicriolica,)  incer  Alumims  ufti 
acceflum  validiori  igne  hunc  in  finem  fatigetur.  Quemadmodum 
nec  ab  altera  parce  ,  quarfitaeque  fingularioris  efficacia?  caufa  feor- 
fim  hicrequirirurfuper  Sa/GemmA  Effenttficatu* ,  compofitus  Sahnus, 
concentratior,  &  hincequidem,  ( ficuti  Joviscum  SublimatoD^ftil- 
latum,fublimaci  cum  fabulo  rite  paracus  Spiricus  &c.folent;  fumigans, 

Hh  3  eoque 


2,^6  Vharm.  Dijfertatio  I. 

eoque  ipfo  infupcr  difpenfacu  fcre  difficilior ;  uci  nec  qui  fuper  Sal 
proprtum  denuo aliquibm  dgre abfirahitur  ;  autsegrius  adhuc*  Colcotare 
tommunt  nonedulcato ,  fed  Aqua  fimphciprius,  vel  potius  Vini  Spiri- 
tuhume&aco ,  curaciusve  aliquandiu  excra  Soiaresradios,  (humi- 
diorifalcem  in  loco,)  repoficorepecicur,  Cephaltct  nuperorumalicubi 
tttulo.  Veram  ucin  fingularibraexperimenta  SalU  Vlttmi  fivc Regene- 
rattSpirttw  (diverfimode  deftiiiabilis ,)  curiofiorum  Myrotheciis 
iuo  modo  quadrec,  lta  pecuiiare  quidpiam  ,  quod  parabilioribus 
tfienciis  Tin£hirisque  non  compenfecur,  in  utroque  deprehendere 
nonpocuimus.  Sulphureus  eftprior  ifte :  fedhoc  cumomnibushujus 
genens  commune  habec ;  ipfeque  Vicrioli  Spiricus  fimplici  falcem 
retlirioacioni  perRecorcamfubjeflus,  Suiphur  denuoolecadmodurn; 
brevi  prceterea  difparec  vel  fubfidec  cxigua  ifta  quafi  mecallica  fulphu- 
reicas  in  cun&is  iftis;  nec  (quodm  adftriftoriis  Marcis  fimilibusquc 
concentranonbus  Tin&uris  aiias  concingic,)  cantum  fingulis  dofi- 
bus  contribuit;  fiqueplacueric ,  paulo  antcdi&o  modolaborioiiori- 
bus  inpugnoquafihabetur :  ucprofe&o  fupervacue  ElixtrtaproprieK 
ccphaltca,  &c,  quidam  excedentibus  promisfis  ilhnc  concinnarint. 
Famofisfimus  usquedum  Spiritus  Apetittvm  Pcnoti\\\w\\\nzx  in  rei  ve- 
ricate  peculiarc  nil  praeftac ,  five  remisfiori  gradu  vel  concinuacione 
Acidulus  falcem  Tarcareique  quid  fpirans,  ( communi  Dian&dtclo  Li% 
qnort ,  &  Ianguido,  minuscamen  advcrfo  SpiritutVttnolt  cordtali  cum 
CornuCervttijio ,  icem  ifti ,  quie  Vttnolo  crudocumadjeclo  Sale  Tartari 
eiicuur,  hac  in  partecompar )  deftilletur;  five  excrema  pocius  igviis 
violrntia,  nb  Acido  communi ,  arque  acqui  eTartaro  Vitriolato  pa- 
tiH  vchemencia  tandem  peliicur  ,  hoc  in  genere  h^ucaJco  mulcuri 
differens :  Mixcura  fane  TarcarHaca ,  fiquidem  amnin  >  opus  foret& 
longe  facilius  6c  efficacius  per  proporcionalem  Spiricus  Tarcari  Vi- 
triolique  confufionem  ,  auc  ipfam  Vicrioli  Tarcarique  crudi  recen- 
tiorum  deftillacionem  habenda. 

Oleum  illud graze acerrimumque ,  vulgariter  vel  etiam  per  ope- 
rofam  fupcr  fixiora  corpora  concentrationem  ,  aut  extremum  tnterdum 
frtgwy  (Ignern  quorundam  fngidum,)  productum  fclccluinoftro 
vixaiiqua  impeiacnecesfituSi  vili  iane  pasfim  venale,  fiMetallicis 

qui* 


De  aperientibtts  mineraltbm.      -  Z47 
quibusdam  folutionibus,  fixatiouibus ,  Vicriolifationibus,  &c.  quis- 
piam  expetient :  in  Difpcnlanonesconiuetas ,  licec  vel  oprimum  fue- 
ric,  incommodum  ,  guccarum  faltcm  numerurrf,  non  fine  fumentium 
difpucacione,  vanans  ,  &  nihilommus  in  vchiculo  diltundum  :  ceu 
communefane  a  Spiricu  cummuni  vix  alicer,  quamexcernis  cancum 
accidcncibus  difterr,  &z  hinc  per  rcpetitas  ( addico  (emper  pro  vehi- 
culo,debico  Aquarfimplicispondete,)  dcftiilaciones ,  millumipfum 
Spuicum  prompte  redigicur,  seque  ac  Spmtus  vulgaris  per  icntas  in 
Vafe  altion  evaporationas  in  rubens  acetrimumque  Oieum  denud 
rcdir,  Rubrum  e  Vttrtoli  (per  Sptrttum  Salis  Armcmact  perfcclc  practpt- 
ts.ta)  Terraper  /enmciici  non  pocuimus  ,  (imo  nec  Sulphurts  qnid- 
piam  ,  fcd  tantum  Armoniacale  aiiquid  fohorum  inftai  cotto  vafis 
circumcirca  adhserens,)  Cum  Acetofts  Additamcntts  Compoficum 
q  lafi  parenc ,  cjtii  in  contra&iori  (ylloge  Tin&ura  Martis  acquicfce- 
fe  nequeunt.  Qiiod  e  Vttrioli ,  Cremoris  Tartart  & Spirttm  Sa/ts  mixtu- 
ta  candem  ftiilar  ,  Tarcaro  pocisfimum  ferc  debec  \  tic  cxrempora- 
neam  imitationtm  taceamus.    Vtrtdus  Vttrtolt  Spir/tu-s  per  defcenfum 
jam  pridem  rqe&us  i  qui  cum  Sttbiimato  indar  Butyri  Ancimonialis 
yel  Jovialis  deftillatur  ,  ulterioi  ibus  potius  curiofiorum  exercitiis 
Conveniencior  :  vulgari  more  a  VcgetabthbtM  abftrahendo  quaeficus, 
(tuftra  perverfus  nec  canti  viroris ,  infundendo  vero  falcem  rin&us, 
( ni  force  plane  draftica  fuerinc, )  rirhifd  hmc  prx  fimpnei  Vrxrioii  fpi- 
fcitu  valentior  eft.  Ltptllorum  atramentojorum  fcci*  ^itCrCn  in  Argtllis 
alibi  repercorum  reficiuus  (poft  confecrum  pnus  hmc  Vitriolum,) 
Licjtior  ,  adeo  nuper  cuidam  dilaudacus ,  five  viridts  fervecur,  fivc 
aperro  vafe  repoficus  ,  obfcunor  &  qutfi rubens  evadat ;  cam  dulce 
fapic  .ic  G  ilxMoIenc    Compofttm  auttm ,  dumfctl.  Sptrttus  Tyjtri  fitper- 
indejltllatur  ir>t>ioii  Spirttut ,  fi  fecundum  Aucoris  placitum  rcctifice- 
tur,  mnge  Nicrofus  prodki  faciliorquc  ejus  Ioco  foret  Spirxcus  Cor» 
mt  Cervt^ey  Vttrioltct  mixtura  ,  fimihter  quaiicerctinque  viridefcens, 
Antepileptico  ( ex  tlrina  &  Vicriolo deftdlaro ,  vei  etiam  faltem  con- 
fufo, )  Spiricui  fuo  modo conformis ;  eo  qui  ohm  multis Spirttus  Vini 
a  Crudo  Vttttolo  cohobtis  parabatur  ,  &  cum  Theriacali  mixtus  eo  no- 
mine  veniebat,  hoc in genere pracftantior :  Sed h#c fruftranesc  curio- 
fitatis  aut  vanationis  funt.  P  o- 


2,48  Fharm.  Diftertatio  h 

Pondmus  nobis  pocius  ,  diveriarum  circumftantiarum  caufa, 
jfiritum  Vttrioli ,  (^etfi  non  fine  aliquali  alteratione, )  Coagulatum 
6C  porcatilem.  Non  quidem  cum  tcrra  figi/iata  dikve  lutojh ,  ponti- 
cum:  neccum  Cornu  Cervi  ufto  iimilitci'  (  niSpiricus  perretorcamre- 
fitficacus  fuerit, )  ad verfum ,  nec  in  operandc  adeo prafentem  ;  noa 
cum acetofe  ve/abfinthit^  ( fuas  in  deftinatioifes  confulcius  infumendis) 
alcdtbm ,  eo eminenter  (  ne foium  Tarcari  Vicriolaci  vulgaris  confor- 
nie  quid  exeat, )  faturatis  :  nec >  quem  alii  e  vulgari  vitrio/i faleettam 
depuratiori  ponunt ,  adverfisfimum ,  ceu  alibi  jam  monuimus :  fed 
(dum  fpeciale  illud  ,  in  Capite  mortuo  extreme  calcinato  repullu- 
lans,  perquam  quidem  conveniens,  nec  tamen  cujuslibet  Labora- 
toriieft,)  faltem fimplici  Spiritus  Vitnolibcni  kdtmidio  [ve/pau/o  mi* 
nu<$~\  Nttri  crudi  abftratlione  ( cum  fimultaneo  Aqux  fortis  una  colli- 
gendaeproventu,^)  confe&um;  polychreftum  &  £cum  NitrofiSpi- 
ntus  hinc  abcant ,  Vicriolici  vero  refiduo  quafi  fixato  copulentur ) 
in  fe  &citra  abufuscucum,  necinjucundum  (  nifiquibusdaminPul- 
venbusPurgancibus;)  fivjedeca^cerofimplicicer  fic  difpenfecur,  five 
operofiori  cujusdammodo  recentis fpiritm parte  amplius ,  (fedraisfis 
reliquis  ambagibus,)  faturetur. 

K^Antma  Vitrto/t ,  e  cuticula  hujusmodi  folucjonibus  fuperftance, 
inter  tot  faciliores  purcque  Martiales  Crocos  aliaque  Roborancia, 
fupervacaneo  casdio  colligicur;  auc  quibusdam  infuper  (dum  non- 
nullis  evitrio/i  capitemortuo  probe ctmentato  TtncJura  per  Salis  &  hinc 
Vini  Spiricum  excracta ,  alias  utut  Venerei  contagii  fufpicio  accedat, 
experientiamhautdeftituensfacisfacic, )  Spagfriceexcrahitur.  Colco- 
tar  ipfumucex~creme  calcinacum  atque  recentius  chirurgicis  chimi- 
cisque  laborioforum  ufibus  haut  incommodum  eft  ;  ica  communis 
quoque,  fat  tamen brunielutriata  terrji,  {grmslocoVeneris  Ferriquc 
ufti^  vel  in  diverfos  Crocos  converfi  proveniens,)  extus  debice  adhi- 
bentes  haut  deftituit;  &  refticanti  (poft  Spiritus  ^Eruginis  deftilla- 
tionem  )  purificaco  Capici  morcuo  hauc  inconfulto  fuos  in  ufus  ad- 
mifccri  poceft.  Quod  incus  vcro  Crocus  c  vitriolo  nativo ,  mageMar- 
tia/i,  divetfimode  prarcipicacus  vulgatis  Purgandi  promifiisnon  ftet, 
eFacltttoparatus  cruda  quoquc  Limatura  in  aperiendofegniorfic,(?fV- 

ncrc( 


7)e  aperievtilm  rnifier&libm.  24^ 
mirro  cjttovis ,  aut  rccenciori  Venertsperfpirttus  vitriolicos  fohtionc pro- 
yenicns ,  incompcus  corporis  curbacor  fic ,  (licet/y^/wetiamcogno- 
cncnindueric, )  paulo  anccnocavimus. 

<^4nodjnum  cxh\{cc  Prxxipicacis dulciflimtimque Sulphur^  (durn 
Otrofis  vel  atramentofis  Mineris  fupervacmim ,  plane  camen  commu- 
nifimile,  Exco&onbus  nonnullibi  copiose  furgic, )  etiam  Prardi  ccf- 
(ores  noftri  per  vulgares  cum  Lamtntsferreis ,  aut  Acetofas  coagult  f% 
trioltci  Extracltones,  confimiJesquefulphureo-mecalhcum  quidpiam 
promirrenres  modos ,  hautqnaquam  comparuifle ,  ingenue  fafli  funu 

Jongcaliaracioneiliud  conquirendumefle,  recencioresquidam  facis, 
Fd  mcer  obfcarationcs  fuas  pro  more  monuerunr.  Foltatum ,  quod 
VicrioliciSulphurei  vulgarioresSpiricusfponcedcponunt.faneperexi- 
guum,  St  i\  (pcroperofioreseciaminfra&iones  conquifirum)  rentes, 
in  fua  hac  feparacione  hauc  ejus  efTedhis  cft  ,  quem  Gas  cale  femifyl- 
veftreanteodoransfibi  promitterec,  Neccircaoperofioremquoquc, 
(pertnccrattones  procraclioremque  deftillacionem  conquificum  )  Spi- 
rttum ,  pofi  Armontacalts  Sptritus  accefjum ,  & (ubfequam  cum  Spiritu  Vtni 
tdulcorattonem t  operarpretia  meren  pocuimus;  ucfelicioribusfimilia 
taediofa  (  pro aliquali  Sulphuris  iftius  copia  )  rencamina relinquamus# 
Ille  iple  urinofus  Armoniaci  Spirttus  a  fubttdoribus  nonnulits  Ocbrtsab- 
ftracfus ,  cancum  acomos  quafi  quasdam  fecum  avehic :  nec  Terra  Vi- 
trtolt  coquendo ,  fundendo ,  imo  ettamdefttllando  cum  SaU  Oleove  Tirtari 
nobis  hujus  generis  notabile  quid  dedit  :  arque  ac  Ammontacale p$- 
tius  quidpiam  e  terrtt  tlla  ,  per  Sptritum  tfttus  Vrtnojum  peffumdata  fur- 
rexifle  ,  paulo  ance  notavimus.  Ec  ut  per  Salis  Armoniact  Sublimatio- 
ms  fuiphureo  mecallicar  parricular,  exigua  tamen  inquantitate  ele- 
varx  ,  (five  eluendo  ,  five  Vini  Spiritum  hinc  pluries  abftrahendo* 
velcumeodem  extrahendofeparencur,)  medicamentumdant ,  non 
qu.dem  ( mter  tot  parabiliora )  noftri  feie&us ,  alicujus  tamen ,  pro 
Martialium  natura  ,  efte£ius  :  &:  ut  Vttrioli  Martts  fimplicis ,  vcl 
fuperlimaruram  ferripro  more  ficcati ,  &hinc  (five  fimpliciter  fivc 
Aceto  deftillaco)  foluci  Prdcipttattu  Crocm ,  (per  fe  ,  aliorurriMar* 
tialium  refpc&u,  eciam  poftrubificationcmpigrior  }  conveniencibus 
tameu  Menftrulsextra&usTin&uramprarbec  non  concemnendam: 


I 


2)0  Phtrm.  Differtatw  t 

ut  dcnique  e  permulcis  Ferri  Aerisqtie  mtneris  per  acidos  quoque 
iionnullos  Spiricus  fubfiantia  femifulpburea  ardensque  ,  ceu  alibi  jam 
monuimus ,  excrahicur    lta  in  omnibus  hifce  nil  vere  foporiferi 
deprehendicur ;  licet  quxdam  invercendo  ,  decergendo,  6cc.  leva- 
mentum  quoddam  cercis  in  circurnftantiis  afferanr.  V anam  VitrioH 
crudt  vel  aibificati  per  fimtlem  cum  fale  armontaco  tentationem  fublima- 
toriam  alii  jam  perftrinxerunt :  &:  ipfa  Vttrioii  Ocbra fimplici  fublima-  i 
tiom  per  lc  fuhje&a ,  quanrumdet  quantique  momenti ,  publicatos 
ejusmodi  proeeiTus  nobiscum  incaflum.tentantes  fatebuntur.  Spe- 
ciofior  fane  (prx  multis)  Vttrioii  Ejfentia  anodyna  ,  ex  Albificaco 
ficcisfitnoque  Vicriolo  cum  alcolifacisfimo  Vini  Spiritu,  ( .dias  bre?  i 
vi  vicriolefcitv)  extra&a,  aliis  quidem  in  circumftanciis  hauc  aded 
rejicula,  ubi  ramen  (bpiendum  eft,  ni  opiacis  exai  tecur,  plane  languet. 
Et  qui  proin  rcliquorum  infuper  modorum  five  proceftuum  rxdia 
acquefruftratione8,asfignacar  efticacixhyperbolen^Laudanoaim  Mi- 
neralium(utinosquidemcircanon  unumobfervarepotuimus  )  >ftcn- 
tacionempociusquam  realemeflfeclum,  ex  adverfovcro  Vegccabilis 
planam  cerramque  vim  cogitat ,  Pulvifcults ,  Liquoribus  atque  Mtx- 
/#r#eimiinfincm  hincpropoficis,  donec  fortefecrctior  prxfentior- 
que  Sulphuris  hujus  anodyni  prxparatio  pandatur  ,  in  concra&iori 
Praxifecure  carebir.  Atquelixcde  poticribus  Vicrioiicis. 

De  Elixh ik '  qnorundamjjlcneticis ,  hepaticis ,  fiomachtcis  ,  pefiora- 
libmuterinis ,  calidis & quoquefrigidts,  fuperius  jam  diximus ;  quodque 
fi  ad  lmitationem  Eltxtrts  Sulphtiris  vel  Proprtetatis  communis confiu  nt, 
Acidorum  Spirituum  vitula  pocisfimum  arent,  fimplices  vero  hujus 
nominis  Ttncfur* ,  (faepe  inconvenientisfima  nec  vere  exrrabibilia,  I 
autadverfisfimaadfcifeentes,)  citra  fupervacuam  hujusmodi"L»quo- 
rum  multiplicacionem  ,  paucis  polychreftis  vincantur,  quardam  ad 
minimum  xquentur.  De  caetero  qui  iftiusmodi  (e  Vegctabilibus) 
Eiixiria  nihilominus,  &:  quidemloco  Vitriolici,  cum  falis  velvitrtoli 
Phtlofophico  Sptritu  paraveric,  acceptioris  acoris  refpeclu  plerumquc 
minus'graca  inveniet:  ututex  adverfo  Salisille  vel  Vitrioii  Ph.  Spiri- 
tusin  Pe&oris,  Splenis,  imo  Uteriaffeclibus,  Vitriolicumhautaded 
commodefeiencibus,  convenicntiorficatqucfecurior. 

Qux  | 


l>c  aperientihut  mineratibut.  lyr 
Qnx  vero  prseterea ex  antimonio  >  nttro ,  file&c.  huc  pertinenr, 
matcriseMwdicseparumperfaltem  gnarus  facilehucrcferet :  ujiquo- 
quequtf  ^y7/^/^hucefficacicerrpeftant,  e  fequenteclafie. 

Supereft  Borax,  quem  licec  e  fabnorum  fubje£rorum  combina- 
tione  ,  vel  capitibus  quibusdam  mortuis  in  medicas ,  &magisad- 
huc  aurifabrorum  deftinaciones  fufficientem  diverfimode  habere 
poflimus,  haut  incongrue  tamen  ,  uti  vulgo  venaiis  eft,  (fiveecre- 
mato  Foflili,  five  aliunde  quoque  fit, )  fele&ui  noftro  tandem  ap- 
pendemus,  tanquam  pofitis  potioribus  requifitis ,  (uti  nec  reliqua 
commendatiffima  indifferenter  agunt,  )  irritans  haut  poftremum; 
etiam  folitarie  ,  praefertim  in  Secundinis  exhibftum.  Uz  tot  ad  Har- 
tum  dr  ad  Dy/foktam  Puiveribus,  Speciebus  Diaboracis  (jrc.  vetuftiortbw 
recentioribmque  feorfim  non  indigeamus ;  fiquidem  Succinum ,  Cro- 
cus,  Cinamomumaliaqueufualia  proadhibentis  arbitrio  vel  perfua- 
fionc  facile  fuperaddi  ,  autprae  languidiori  nobis  hJc  quoque  Rupi- 
capr^piia  ,  Glaciei  Mariar  (fi  allcubi  praefto  fuerit ,  &  fosfile  quid- 
piam,  Anguillse  tamen  hepate  longe  pofterius,  omninoplacueric, ) 
completior  dofis  exfaiberi  poflet.  Sed  nobis  modo  di&a  duo,  (in- 
tcrpofita  nonnunquam  Caftorei  Succinique  Efientia ,  vel  Aqua  Hyv 
ftericaCinamomive  cordiali,)  intusabundc,  licec  fimplicisfime  fa- 
tisfecerunt ,  aut  nihil  facisfeciu 

Refbhentia,  Carminantia,  Roborantiaqueparti- 
culariacalida,  cumaffinibpts. 

Sedhascdelonga  Aperirivorum, Incidentium,  Detergentium- 
que  ferie  fuffic  ianr.  Reliqua  ,  qusc  alio  cxcapite  Partibus  &  Affedti- 
bus  ha&enus  recenfitis  fimilitcr  conferunt,  autconferre  creduncur, 
Refolventia  ,  Carminativa ,  Roborantiaque  cordtalia  ,  Cepbalica  ,  Stoma- 
thatiayHyfierica  (feufragranciafeufaetentia,)  cumrefiduishujus  tem- 
periei  Specificis  cujuscunque  Regni,  deinceps  nunc;at  una  eadcmquc 
Qpera,  (nePoIychreftorumfubtilior  diftinftiomajorempocius  con- 
fufionem  pariar,)  expcndemus>ab  Aromaticis incer  Vcgetabiliaexorfi. 

Sic  icaque  primum  hic  Cinamomum\  per  fc ,  fi  fele&ius  fuerit,  prae 
curiofiori  CMagtflerio  longe  aptius ,  nam  ad  Aquse  deftillacionem, 
juod  periodice  faporem  perdic  >  tum  nihilo  eft  inconvenientius. 

li  x  A$ui 


2.)%  Pharm.  Dffirtatie  h 

Aqua  vero  hac  ,  fivc  communi  modo  ,  ( cum  Spiricns  ardentis  partc,) 
fivcadjcda  infiiper  Rofacea  ,  (dum  B^glofftta  quorundmi  hcrbiua 
&:  extemporaneae  confufionis ,  Cydoniata  vero  pene  fruftraaeae  pro- 
fufioniseft,)  pcr  Veficamdeftiiiata,  de  caetero  mediocrirer  (aicctn, 
(quo  calentes  eciam  impune  recrcare  queat, )  fpirituosa  ,  ncc  con- 
fuetis  filtrationibus  exhaufta ,  idemcompendiofe,  imo  rdp  divetu- 
tius  aut  jucundius ,  (fubfacili  Dulcoranrium  vcl  EiTv?ntiarum  exal- 
tantiummixtura,)  afiequetur,  quod  infupcrtum  linclura  >feufimp/ex 
cum  Vini  Spiritu  ,  feu  Cydoniata,  vel  (  Eltxirn  titulo}  Sant  atwa  quo- 
que ,  tum  Strupud  vtt/garis  aut  correcJtor  ,  (  c ui  Extraclum ,  in  terreftrei- 
tatetamenfuaerfastum&lignofum,  cum  Vinimagmate  fuperaddi- 
tur;  nam  qui  ex  Aqua  ipfo  Cmamomo  fatura  confit  ,  fpedofior  eft>) 
hocin  genere  promittunt.  Accedat  autem  ifti  ejr  Oleum ,  fi  domi  citra 
majoresimpenfas  cum  emolumentodeftillan  nequit,  faltemperfre- 
quentiumfophifticationumminusfufpcdtum;  proalio^rum  conditura, 
ic  (fidelicatiexpetant ,  faciie  tunc  parabdi)  Balfamo,  Elecfccbart 
omiffo  vel  extemporaneo.  Sal&namomi,  uti  iS^reliquorum  aromati- 
eorum^  caryophyl/orum,  nucifi&  &c.  cum  altcujns  compoftto ,  ( cordiali  &  cfc 
fha/tcc, )  in generaiiori  cenfu  jam  dimifimus,& nemo  verfatus exiger# 
Sequantur  potiuscaryophy//tcumo/eofuoi  Scaqua primo  prodcun- 
te,  (per  adjedamSpiritusardentisparrem)aliquantumfpirituo[a.£y- 
traffum  enim ,  ni  olei  tantillo  animetur ,  eft  rerniffius ;  &  loco  fim- 
plicis  Balfami)  compofitum  quoddam cordiaie  &  cephaiicum  ku  apt- 
ptecJtcum,  cumautfine  pretiofisodoriferis  (fc.procapruauditorum,) 
confultius  aflervari  videtur. 

Sit  porro  Mofchata  Tyux,  Cinconfiderate  nonnullis  aliquando 
toflaf)  cum  oleoexpre/Joy  tanquam/?i/Z*////0parabiiiori ,  fragrantiori& 
Balfamt  lui  locumfaciic  fupplente;  ceuminusfumtuofisetiamcario- 
tis  Macis  (cccur  aliquibusaceto  macerat*})  vice,  ut  incibis,  ita etiam 
in  plerisque  compofitorum  formulis  efie  potcrit,  Vtriusque  aqua  per 
ardentis  quoque  Spiritus ad  je&am  partem  fpirituofior ,  aliarum  A ro- 
roaricarum  rcfpedu  remiffior  >  Oleum  e  Maci  fimul  care  deftillarum, 
(dum  nobis  hic  Nuciftae  fatis  fragrat, )  tantifper  fupervacaneum ; 
Magma  ,  quod  poft  utnusque  deftillatiottem  refidua:  in  Vefica 

aqux 


r 


De  Refhh.  cr  Roborant.  caiidis  Vegct.  255 
tqux  fupernatatundtuofuin,  ex^guac  profeclo(extusetiam)  virtutis, 
&nihilo  meliusdt  fruftra  exhauftum  perVmi  Spiricum  iiiud  B.dfamo- 
Tttmcorpus.  Nec  in  enervara  vutgart ,  cariorique  Indorum  Conditura , 
fidelicacorum  delecbtnencum  demas,  invenimus,  quoJ  cruda  nec 
ingraca  Nux  nonprarftcr. 

His  fipauld  diffufiores  inapparatus  fuperaddatur  forte  Gd%nga^ 
prx  majorifahem  Minor  ,  pro  mfufis  aut  deftillatis  qutbusdam;  fi- 
quidem  Exiraclum  aliquanto  eft  debilius :  fi  porro  fequentium  , 
alrcrutrum  ,  cubebd  ,  vel  (  noftra  qutdem  opcionc  ,  cum  oieum  ea- 
rum  alias  tarcuofius ,  Specks  vero  Dtacubebxdnbix  fere  compofitionis , 
&  vul^atarumeftectus  haucadednotabilis  fit ,  )  povius  cardamo  -num , 
folummodo  min/ts ,  conlimiles  in  ufus  ,  ac  eieo  parciflimo  dimiilo; 
certe  nec  licigiofa  priJcm  Caffia  ,  ( nificopiofions  oleilpesaliquem, 
fed  inconftanter  invitaret,)  fcorfim  opus  foret ,  de  ca^tero  lulub- 
ftancia  plerunque  renutfiori,  6c  oftentatorie  faltem  iisJcm  formuiis 
cum  cinamomo  adjecH  :  nec  relidioium  in  arbore  Anthophylto- 
rum  tuberculis  ,  quafi  deculfis  caryophyllis  adeo  prarfencioribus  : 
iion  Cypero  feu  longo  ,  feu  inani  pene  dirferencia  rotnndo  ,  fa&iciae 
canitiei  hodie  conqtufiris  :  non  ufquedum  dubio  vel  en\eco,jam 
olimfancfuccedaneisfuis  dotato  Amomo  ac  M.iiabatro  1  non,  Piperis 
foruJTc  ralfaronbus  npcioribus  ,  Gr.inis  Paradifi:  nec  ob  fuperfiuas 
riunc  fuperiorum  feculorum  Compofitioncs ,  £  inter  tor  jam  olim 
ftrbftituta  ,  )  Carpobaifamo  ac  Xylobaifamo  ,  ( nudis  pene  hodie  no- 
minibusj  )  nec  Amaricante  vei  (  nnde  unde^)  Duiccfcente  veterum 
Coflo  >  feunuperorum  (  totum  orbcmin  Europam  comportantium) 
Canella  alba  :  imo  nec  ipfo  ,  prsftante  quidem  ,  (fi  genuinum  vege- 
tumque  habetur  ,  )  nimis  tamen  inter  tot  parabiliora  ftomachica 
&:  cowlequenter  cephalica  preciofo  Lrgno  Aioes  ,  ejusve  Ejftntia 
▼el  concencraciori  ExtracJo  refwofo :  ecjam  ex  albido  quorundam 
leviorrque  Caudice  fat  bono  ,  ut  vcl  eo  ipfo  fufpicax  animus  ad 
fuccedanea  (  ex  Akfmthio ,  Caryophyitata ,  CMxfiiche ,  Ladano  fimilibus- 
quc  petita)  vergerc  difcat;  auc,  fi  omnino  vel  Indorum  ssmulacio- 
ne  hoc  lignum  Calambac  felecris  noftris  adjungac,  cam  prodigeca- 
men  temereque  in  totincomperentesformulas,  Epichemata,  Cucu> 

Ii    3  phas, 


2.^4  Ph&rtn.  Dijfertatio  I. 

phas  ,  Aquas  Diaxylalots  aliasque  ejusgeneris  Gompofitas ,  etiam  per 
Mar.  Balneum,  (cum  parum  perVeficam,  &  folitarius  ViniSpiritus 
indeabftractusadhucminus  alceretur,  )  dcftillari prseceptas,icemin 
tot  inutiles  hodie  Pulveres,Speciesatquc  Trochifcps,  hautprofun- 
dendunv  effe  cogiter. 

Ex  adverfo  fiLaici  noftri  e  rot  fimilitcrpompofis  Pulverumac 
Specierum,plerumque  parum  in  rei veritatcdifferentium tirulis,  nil 
nifi  magnificifecretiqucfibipromittentes  refcifcerent,  quodfub^- 
cicrnm  Aromatici  rofatt ,  Caryofhyllati  ,  Diaxylaloes ,  Pleresarchonticon , 
L&tijicanti*  ,  Diagala&g* ,  Dtaztngiberis ,  Diacinamomi \Dianthos ^Dta- 
margariticalidi ,  de  Gemmiscaltdi^  Diamofchidulcis  >Biambr£,Trochtfco- 
rurn  Diaxylaloes ,  Tragea  Aromatic*,  Cepha/tc<£9  Cordialis>  ejrc  infcri- 
ptionibus,  fibitandem  fere  nil  nifi  Cinamomum,  Pfper,  Zingiber, 
Caryophylli,  Rofmarinum,  Rofe,  &:c.('aliquandocuirirancefcen- 
tium  frudhium ,  eff^tommfimplicium ,  autpredoforum  quorundarn 
aliquantillo,  ex  tempore  confulcius  adjiciendo,  )  ha&enus  fuerint 
ingefta,  ad  minimum  Seplafias  falcem  norninibus  ludcrejiiccrent:  Ec 
nos  unico  alterive  ad  lummum  Pulvert ,  (citra  inanes  llfas,  ipfisquc 
pr&fcribentibus  farpe  non  fatis  cognitas  Difpcnfatorioriim  variatio- 
ncs,  3  feu  ftomachali ,  (v.  g.ad  imitationem  fimpliciflimarum  Specie- 
rum  Imperatorh  fine  UMvfcho  ,  recentiorumve  Specierum  ImperatorU 
gro/jarum,  )  fcu  infuper  mage  Cephaiico  aut{{\  poce,  )Cordialt,  e  vere 
tmlcibilibus  contra&iflimo,  &  ex  tcmpore  potiflimum  compofico, 
( ampliusve  fimiliter tum per odonfcra  preciofiora  aut uficaciora Pra:- 
cipitantia  exaltato  )  acquicfeere poflumus ,  ubi  inve&a  forfan  confue- 
tudo  vcIparticularesinterdumcircumftainixexigereRr.  Namejus- 
modi  Species  ac  Pulveres  etiam  ufitatis  Ojfictnalibus  fub  Apoplefttcorurn  m 
frpbalicorum,  Cordialium  j Analeptuorum ,  Stomachaliurn  Dia-Tartari 
ftomach.f&c*  nomine,(cum  opcrofictibusinterdum  Extra&ionibus, 
aut  multis  Ambrse  Mofchique  infumprionibus )  fuperadditi ,  pro- 
feclopaftim,  a  valetudinariis ,  segreafTutuuncur ,  segrius  (utitamen 
neccflarium  eft  ,  )  continuantur :  permulti  prarferrim  hypochon- 
driaci,  fumofaillaodorifcra  (caputmagis  interdum  opplentia  &vo- 
ktilibus  Spuinbus  urinofislonge  poftcriora)  haud  aded  commode 

ferunt;  * 


De  Refo/vent.  ejr  Roborant .calides  Pegct.  t  j  $ 

■runt;  ceunecinunivernjmcalida  ifta  arcenda:  Apoplexiascaufa  ti- 
tuloque  propofica ,  (  frequenrioribus )  P!  echoricis  Bilioiioribusve  qua- 
dranc,  Siler ,  apium  y  cuminum  ,  anifurn ,  foniculum ,  ejrc.  teneriori- 
bus  remedii  grariam  incatTum  perdunr ;  nec  cremor  Tarcari ,  Ynagis- 
quea  Hvtc  Tarcarus  Vicriolacus  (fpeciali  demum  fub  difpenfacione 
confukius  adjicicndi )  in  ejuscemodi  formulis  adeo  jucundi ,  aucin- 
dfrfctencer  neceflarii  func:  ceu  has  aliasque  calium  inconveniencias 
frequcntaciores  Pra&ici  nobifcum  paflivc  dcprehendenr.  lca  roc 
iflius  (ortis  Morfu/is  Imperatorits ,  Regiis  ,  Ccpbalicis  antiquioribm  aut 
rccentiortbws  ,  prettofis  aut  viiioribtis ,  Pineolato  viridi,  Confeclionc poft 
faf/um ,  Placent  isftomacbaltbus ,  ejrc  tot  Rotu/is  Diambra ,  Diaromatici  ro- 
fati  &  Caryopby/Lti,  Diamofchi^  Diaxy/a/oes,  P/eres  Arcbonticon,  Diaga/an- 
ga ,  ejrc  tot  rotiesq;  variegatis  Spectebns incifts^lrageis  cepbalicis  ejr ftoma» 
chalibtts ,  pretto/ts  ejr  vulgatioribm ,  Trageis  groffts  diverfimode  necin- 
cleganterfsepe  confcd\s  cum  ejr ftne  Tabu/att*  >rjrc.  (quxcum  multa  fae- 
peAmbrx,  Mofchi,  Gallise  5c  Alchermes  ,  exoticorumque  condi- 
CorumacNucIeorum  perditione.aequeac  Aromaticorum  Confedhi- 
rasfimplices,  fimiliaqnc  Bellaria  delicatiores  revera  pro  forma  tan- 
Cum  autanimi  gratia ,  fsepenon  fine  fubfequanoxacomedunt ,  )  foli- 
dioreciam,  pnuloqucdirTtifior  ,  (hinc  nih  lo  infclicior)  Piaxis  facile 
caruerit;  aut  omnino  aJfuctis  harum  TonnuU  vc/unica  ,  (  criam  illis 
oleis  extemporanea,  vel  fi  corpulcncia  aromatica  magis  placcat,  fe- 
cundum  rccentioris  Iragcjc  aromatica  communis  modum  mformata) 
fatisfeccrit ,  aut  nulla.  Et  fi  mafticacormm  vci  Iambile  quoddam 
hic  pariter  exigeretur  ,  quidni  luco  tot  E/eftuartorum ,  Condttorum , 
MjLrmelatarfu,}  aromaticarttm ,  rcgiarum  ,  &c#  ucplurimum  (  per  Spe- 
cferum  numcrofitacem  ,  adverfiracem,  auc  inconfidcracam  c.onjun- 
ftioncm)fimulingraciorum,  mngisque  adhmrloco  Aurea  A/exandri- 
n£>eJrSaracentc£y  minorisve(  Chalybcatae)  Trypher& ,  confiniumque 
meritonuncexolefccntiummalTarum,fufficeret  facilisquxdamMix- 
tura,  6«:  vel  fola  Rofarum  Conlerva  gratiorum  Pulvcrum ,  Eifen- 
tiarum  ,  Extractorum,  oleorum ,  &c.  competenti  quantitate  me- 
dicata.  Quod  EUofacchara  e  praedictis  fupervacue  feorfim  ferven- 
tur  y&hicimdcm  Compofttvm  aIiquod,adimitationem  DiaromaticiS. 

fine 


%  ^6  tharm.  Dijfertatio  I. 

finevel  cumMofcho  fa&um ,  intenciones  noftras  explcretpoffic,  ab 
initio  notavimus. 

Atque  inde  pariter  difrufius  haut  repctemus  Aquarum  hujusgc- 
neris  deflillatarum  evidentcs  excsfTus  ;  fiveingredientium  deftilla- 
tioni  minus  convenientium  confarcinationem ,  (ha&enus  aliis  fat« 
excufiam  i )  five faporis  odorisve  (  fub  ipfa  quoque  compofitione  acci- 
dentario  nonnmiquam  fatagentioribus  emergentem)  adverficatem, 
vel  exadverfo  apertam  cum  ipfo  efte&u  coincidentiam  feu  conformt- 
catem,  five  tsediofos  fecundum  prxfcriptum,  aut  languidiores  farpe 
(v.g.perM  Balneumhifce  paflimprarfcripcos)  deftiiiandi  modos, 
(uoervacuos  fumptus  ,  inutiles  ambages,  Vini  Cretici ,  Hifpanici, 
Rhenani,  &c.  fpirituofiorum,multoque  magis  ohgophororum ,  (  dum 
debita  Spiritus  ardentis,  etiam  frumentacei ,  quantiras  facisfacir,) 
fruftraneas  profufiones  concernanr.  Et  fane  modo  di£tamgrariarn 
quidni  plerirque  famofioresquoque  hujusgenens  Aqua?  perdiderinc 
aut  usquedum  perdant  ?  dum  hodieque  nemo  fubfecuturae  fragran- 
tia:,  vel  expecici  falcem(e  Vegecabilium  Animaliumve  nonnuiloruui 
mi(cella)  odons  faporisque  proporrionem  fuflicicnter  per  ppndera 
menfurasque  adnotavic  t  &  fub  privata  falcem  Difpenfatione  firnilivc 
cxercitio  curiofioribus  innotefcic,  qui  cx  iisdem  modo  jucundus, 
modo  herbidus  vel  alias  adverfus ,  modo  plane  tertius  (  alii  Simplicj 
penitusnaturalis)  odor faporquein Aquis Mixcurisque  (vanata  ran- 
tum  proporcione  &c.)  prodeac.  Sic  quis  labores  acq<ie  ftimptus 
(cum  iniumptisimmerenribusquampluvimislngrcdientibus)fruftra 
difperditos  inficiabitur  ?  inanes  tanrum  Aqoarum  illarum  Regiarum* 
Imperatoriarum  ,  Duca/ium  ,  hujw  vel  tllius  Cephaltcarum  \  Apo- 
btefficarum  ,  Antapopleclicarum  ,  Cordtaltum  caUdarnm  ,  A**  m 
rearum  ,  Vttalium  ,  catarrhalium  \  Arthriticarum  ad  extra,  ,  Spiri- 
tuum  apfiplt  clicorum  mofchatorum >  Elixirtum  Vtt& ,  cephaltcorum ,  &  jlo* 
wachaltum  fimiliumque  ,  ordine  tanrum ,  aut  aliquali  ingredientium 
variationc  .  vixaurem  cffe&u  notabilitcrintcrfe,  vel  a  vulgarifalrera 
Aqua  vtt<ealbdy  difTerentium  coacervationes ,  expofitiones,  aut  (ul- 
U$\vcciVjitat4i)  fuperadditiones  (  (a?pe  vixmeliorcs  ,  tantumope- 
rofioies  aut  cariorcs  )  cogicans,     Siquidem  in  hoc  gencre  vel 

V»iu  I 


De  Refolvent.  &  Rolorant.  cstiHs  Vegetj.  ^sf 
fW^rantumfufficic,  fivefimulcanea  deftiliacione,  adnormammodo 
dicix  ^qtfA  vitA  a/b<e,  vel  firtutum  ,  aut  C&rfunculi ,  (ed  omn'ni 
hicdimifiis  ingrcdienCibus  &accefloriis  inconveniencioribus ,  aliun- 
deque  fatis  conftancibus ,  )  paretur,  five  per  compcadmm  confu- 
fis  laitem  incer  fe  folicariis  aiiquoc ,  (  uc  parerg«>  inter  Aromacico- 
tum  oleorum  deftilhtionem  habentur;  )  fingulas  pro  cercion  gra- 
cia  menfurando.    Ucifi  v.g.  Aquas  Cinamomi  bonx  &Rofaceseana 
Libra  una,  cum  quatuor  Aq.  Apople&icse  noftra;  unciis  mifcerur/ 
fique  placet ,  grana  icx  Mcfchi  inibi  fuipenduntur  ,  prseftans  ad 
complures  ufus  provenic.    Atque  harum  alicui  fi  Infufum  quoddam 
e  Ncrvtnis  penetrantioribus ,  (ctiam  animahb^s ,  )  cum  Spiricu  ar- 
denti  fac  forci  paratum  ,  exccrnos  in  ufus  diffufosque  Apparatus 
(fiquidem  Concracliori  Eflencia  Camphorar  varie  diluca  ahsequc 
cxtemporaneac  Mixcurae  ,  vel  Apopieflicarum  per  olea  urinofosve 
Spuitus  cxalcaciones  ,  Catarrhaltum  quoque  loco  ,   oppido  fuffi- 
ciunc,  )  pro  lubicu  fuperadderecur ;  (a:quc  ac  prar  Aqua  Accvi- 
fiica  etiam  correcliori ,  Tinclura  e  compecencibus  aliquoc  fimpiici- 
bus  ad  lmitationem  Otalgtca  M,  confccla  convenientior  hic  eft  ;  ) 
largicer  fane  fub  confidcrata  foliim  exhibitionc  ,  ( prarfercim  in 
tftuancibus  &  calia  raro  fac  commodc  ferencibus  Hypochondria- 
cis  noftris)  haberemus,  quod  in^quorumvis  hodieque  Difpenfaco- 
riorum  &:  Pharmacopceiarum  ,  )  varie  Compofitis  Ccphaltcts ,  Nervi- 
%U  ,  Cordtalibus ,  AitrabtLbuty  Virtutumy  Aquis  vitd  compofttis  altisqut 
fupi a  jam  dic"frs  quamcur,  quodq;  oftencacorium  pene  Eltxir  Vn*  vuU 
?are Stomacfw/ts  Ojf.  Aqua  Aromattcapramittunu     Cercequi  Apo- 
3lec"licxnoftra*,  aut  Scrpillt  faltem  fpirttuefa  ,  Olei  Succini,  Juniperi, 
rerebinthincT,  &c.  quidpiam  inftillavenc,  AnhalttnaWh  ,  innatans  t 
:>ieumalusoftendenti,infcriorem  nonhabcbit.EtexAquseCinamomi 
Donar(arorna,nonardencem  Spiritum  (aris  fapientis ) partibus  dua- 
3us,Aquar  Mentharfpiricuofiori  parceuna,Apop!e£tica:  demu  noftrar, 
[ de qua paulo  poft ,  )  parce dimidia inccr  fc confjfis  Liquor proveniec 
ibunde  praftans,  quod  cuivis  (pmpridem  doclioribus  correclionis 
ndigcrc  *\(o,)£mbryonum  Balfxmo  a  libcllis  &abutentibus  farpeMulie- 
•ihus  avlfcribicvir.  Simihq;  modo  perconvenientium  Aquarum  odori- 
xi /:•,  .')  Piaparatorumpra;cerea&:Cinnabarinorum  YelEftcntiarum 

K  k  coi}> 


ajg  Pharm.  Differtati&L 

coropetentiummixturam,  Liquorum  Cordidium  Umptratorum  vclca» 
tidiorum  ,  feorftm  propofitorum  Vicarii  nunquam  non  parabuntur : 
tnukoqueminusopus  eric ,  ut  Aqu&  velLiquores pro  EpithemateCordis 
extent  v  cum  tot  fimpliciflima  languentes ,  (  quantum  qurdem  Topico* 
rumiftorumcfRuvusfubaliquaLi  concurfa,.  f#pc  tamen  inter  humc- 
£fcationes  &repercufliones  fubfequas  non  finenoxadatum  eft,  )  fatis 
(ficcioraque  fecurius  }  reficiant  &  odoriferar  incer  fc  vel  cum  Acero- 
fis  ufbs  tempore  haur  difticulter  confundantur. 

Perrdpotiusponamusin  fecundaquafi  Clafle,  primo  Mentham 
crijpam  quamlibet ,  auc  potiusodoratiorem  illam  Palujtrem  rotundfa 
tiam\  per  fe  vel  cumPulegioautSerpillo;  Saracenicam,  Calamentham 
qmmliket-9  olentem  Cat  t  ar  iam  >imo  Medicaftrarum,  parabiIiGra(prae: 
^gra?/<?quoquehincparato&  deftiUataAqua  ^ncgligentium^CW/^ 
tam,  fimitiaquc  in  fuo  generc  fat  exequantem ;  ccu  etiam^^  e)u$ 
-&or\  JZmplex,  (hic  cum  Catamentbaaqua  inutiHs,)  fcd  Jpirtfuofior  (Ica 
tamen  >  uc  calidioribus  quoquequadret ,  ^  folitarie  vel cum Galangk 
farte  dcftiliata  y  plane  polyxhrefta  ,  operofiori  Spiritu  fermcntattm 
parabilior,  fxpeque  haut  debiiior  eft ;  liquoribus  Aromatrcis ,  atii& 
ve  refolveotibus  velanodynis  facile  exakanda  s  Carminativts  quibw- 
*vh  ,  Phyjogonis  antiqttioribus  reeenttoribut ,'  de  Cbamomiltt  compoftay 
Anticolicis  fimitibusque  contra  tormina  y  noftrarjbus  frequemius  a& 
aeri  potius  materia  coriringentia  ,  incaflum  roultiplieati5&  utpluri- 
mum(ob  Chamomiflarn,  Cuminum,  &c)  ingrarioribus^  ipGmfix- 
fcvvutgari  Ejfeniidt  par  >  DecocJis  carminativis  ha&enus  propofitis,. 
(dum  Vinum  carmtnativum contrafiatus extemporanea?  infufionis  feu 
jmitaiioniseft,  iicet  fpiricueficatemper  Alembicum  ferves,  adrno- 
dumtamen  adverfis,  infuogenere  (tanquam  peracceflbria  haud  Jif- 
ficuker  atterabilis ,  )  nihilo  inferior  \  uc  eadem  de  caufa  nec  adver- 
fiorcm  adhuc  Confirvam  ,  aut  Sirupum  feu  ftmplicem  feu  compofanm, 
MKtiqutortm  noftris  operofum  y  aut  recentiorcm  T  Afclve  vntgattm 
*vel  correttius  frbi  afTocianda  exigatr  fiquidem  uf  Extraclum  hinc 
alias  eft  evanidum  ,  ita  (conforme  rpfi)  Succi  fpijfimentum  Sirupa- 
hbus  iftis  exigua  forrificatione  fuperadditurr  Cydoniata  vero,  Ro- 
fata ,  Aromacica  a:qac  ac  dulcorancia  nullo  negotio  aqux noftrat  ad- 

mifceii- 


De  Refolv.  &  Rolorant,  calidis  Veget4  zfy 
Hiifcentur.  Olcum  una  (praefertim  dctforefcentc  fere  herba)  pro- 
flucns)  nam  dclnfufo  fuperius  conjup<Jim  talia  perluftrando  dixi- 
tnus, )  commcdius  stunc  pffimbus  adjicietur  ,  quam  feotfim  in  ea 
parcitatc,  per  deftiltationcm  conquirecur.  De  csetero  Memhae 
forfan ,  qui  pauld  diffufiori  apparatu  ducitur  ,  fuperaddcre  poflht 
transmarininunc  Calamt ,  ipfiusquc(huc  aliquibus  tra&i  &  in  Ele- 
£tuarium  feorfim  coacli)  Gladtolt ioco  Acarum  noftrum ;  pro  Aqus 
forrafle,  non/implici ,  fed(radice  debitepriusreclufa,) (pirituofa ,fo- 
litaria,  autMenthas  finevelcumGalanga  compoficas  proportionali- 
tersflbcianda.  Extra/ium,  fakem(pro  radicisriaturajlocoardcn- 
tis  Spirituscum  Aquafimpliciparatum  faccharatumque ,  haut  plane 
eftrejiculum,  utConditum  quoque  fimplex  ac  ConfStonem  negotio- 
fioribus  mulierculis ,  Vel  in  ter  Bellaria ,  Elefiuarium  Diacori  Acorumquc 
fonditumiiSy  qui  Aromatica  cicra  Amygdalas,  .Carcttas,  rancefcen- 
tesvePineasefTenequeunt,  fecure  quisrelinqueret::  fcdintertotele- 
gantiora  Stomachalia  e  cunclis  hifcs  vix  unihic  excat  loois. 

Quin  potius  cfeminttm  carminantium  cenfu  fequatur  vtilgatifli- 
mum  Giri>/proeuporifto,  polychreito  tatrien,  Oleo,  negle&a  Herba 
&inufitatio<ri(licet  fpirituofa  hautinefficax,  fed  adverfiorfit,)  Aqua 
fimplui.  Accedat  pras  Anifo,  (ni  parabilitasinterdum  prseferendum 
juffcrit ;  )acceptius  Fceniculum>  fimjliter  pro  Oleo  ;  Aqua  fimul  pro- 
fluciuis(  duxnAnifi  quafi  fatui  faporiseft^particula  ophthalmicos 
forfan  in  ufus  repofita  5  plane  vero  dimiilis  fupcrvacanea  utriusque 
Herba  ejr  Vmbellis  ;  item  Fcvniculi  (inter  tot  vulgatiora  Diuretica ,  ) 
Rtdice  >  effxto  tttrituquc  ExtracJo,  &  \sinifato  potatorum  Spiritui 
cujusac  Juniperinivice,fifimplex  Vini  Spiritus  difpiic.uerit  >  pro  Pe- 
cWalis  cujusdam  Tin&urae  confedio.ne  Fxniculatus  tandem  quafi 
grarioraflumi  poflet,  Fermentatitio  laboriofioribus,  Confecltone  Car- 
i>i,  Anifi,  Fcenicuti  Menfts fecundis ,  Balmo  F<vnictdi ,  (  etiam  fuperiori- 
bus  annis  Saltto, )  nefcio  quid  fingulare  intus  quserentibus  fecure 
reli&is.  Quinimo  fi  alibi  pofita  Rutacea  ,  Zedoarina,  Serpillina, 
Hyflopina,  Pulegina,  &c..  intuemur  ,  riec  adverfiori  Cumjno  ,  cruda 
<vel  Aceto  macerato  ,  cttm  ^yiqua  Oleoque  fuo  indigemus ;  nec  Vmbd- 
lis  Semimbusque  Anethi ,  ( rn  parabilitas  ad  Oleum  ,  parcius  tamen 

Kk    %  dcftit 


%6q  Pharm.  Differtatio  1. 

deftillandum  invicet  •,)  Aqua  hifce  locis  alias  inufitatiori :  non  Tragea* 
rum  penfe  fupervacanearum  ,  )  patre  vel  bafi  Coriaadro  f  crit- 
do  vet  maceratione  eneffo  ,    auc  infticorum  Confetlo  ,  nec  ejus 
Aqu*  ,    vel  inter  fsecundiora  asquivalentia  Oleo  ;  non  oiemevetu- 
larum  Mcu  \  aut  Lauri  foliis  Corticibttsque  fenrfim  ,  imo  nec  i pi 2 s  (  m 
chbanoquoquequibusdam  toftis) ^^;iiipolychreftum hinc Oieum 
Mxprejfum  domi(at  parciori  provencu)  pra?  empritio  parare  placue-  * 
ric  ,  fiquidem  DeftiUttum  paueiflimum  taediofumque  >  Eletiuarium  \ 
ebaccts  exolecum  ,  nec  (incer  noftrorum  averfationes  cxtempora^  ] 
neamquetmicacionem,  ^adeoSubfticuciindigum,  Emplaftrum  vcrd  • 
cum  congeneribus  Oif.  quafi  fcmicataplafmatibu*  (  u. g.  de  crufta  Pa-  | 
nis  >  Diaphamco  utrocfuc>       )  inferius  eft  Refmofb  quodam  ;  ucpote  i 
quod  Ionge  commodius  geftatur  >  &:  ptx  vtt/gari  ftomachali  elegantius  i 
per  recentiorum  compendia,  fecunctam  correclioris  de  Baccis  Lauriy 
reliquorumque  Emplaftorum  pretioftorum  iraitationem  coofit ;  faltem  i 
Tacamahaca,  arenofoLactmo,5tyrnce,  Gumm»  Amma^Berizoe,  1 
Baifamo  Peruviano,  carioribus  Oleis,  &r  recencium  herbarum  im-  \ 
paftationibus  tancifper  hic  dirmflis;  nam  omnis  profe&o  hjecgefta-  i 
tio  in  ftomacho  revera  flaccefcente,  parum  folummodoconfert :  in 
fubitaneis  aSp;kitibus  ardentibus  abftraclitiis,  per  fe  vel  cum  faccu-  j 
lis  calide  appiicatis  ,  calefadlisve  penetrantiorum  Illicionibus  ple*  I 
rumque  vincicur:  ut  Vermentiypvo  gvcgzviis  jCatapiafmatis  de  ferm :n»  % 
to  imitatione,  fimpliciflimam  applicationem  taceamu?.  Necde- 
nique  hic  opns  habemus  feparatim  aflervatis  ChamomilU  Romana,  her*  I 
ba  ,  floribus ,  AquaOleoque  $  cum  Vulgaris  hac  in  parte  ,  fiquidcm 
opus  foret,  facisfacerepoflet.    Sed  nechanclnternis  formulis  adeo 
neceflariam ,  Topicis fane aptiorem  deprehcndet ,  quisquis  Aqusjim* 
plicis  ejrabftraclt  Spiritns ,  imo  Aquarum  tantum  non  omnium,  qui^ 
bus..flbciatur,balneatoriumpene  odorem  ,  0/<7(fiTerebinthina  vel 
Abietisfegmencaabfinc,)fubeleganci  quidemcolore;paueitatem  ca-  | 
mcn  >Extrafh manifeftum  languorem,  Sc  fupervacaneum  hinc  tnn- 
demque  ad  Ciyfteres  damnacum  Strupum  pcnficaverit ,  &  quod 
Infttfto/eiy  aequipollentiumque  ei,  Anethinifc.  Liguftrini fquanrae 
quadojucundicatis? )  vulgaris lafmini>  imo  fuo  modo  hic  Inm  quo-  % 

qUpfl 


De  Refolvent.  ejr  Roiorant.  calidis  Veget.  261 
quc  ac  Sambucini  ,  fcorfim  proftantium  loco  ,  concrn^iori  Praxi 
aptius  6c  nihilomhius  fufficiens  efie  queatO/r»*»,  ad  imicacionem 
cjus,  quod  de  Septem  fioribtss  dicituv  ( fcdfimplicitfimis  cantiim  infufio- 
nibus)  compoficum  ,  cam  (blirarium,  quam  ulus  rcmporc  alio  Ex- 
preflb  refolvence  vel  Deftil  laco  competcntc  alteratum, 

Eltxtria  Stomacba/ta,  (  Propricratisgermena)  Sulpburata,  Vttrio- 
lata,  Tartari/ata  ,  &e.  paulo  ance  accigimus.   Ecfi  reftrrec  ,  f  dum 
poftris  Amancancia  pix  aromacicis  oleofis  calidioribus  longe  con- 
venientiora  obfervancur ,  auc  randem  parabiJior  &  a:que  jucunda 
Aquarum  deftill.  convcniencium  Mixcura  ,  vel  fimplicium  aliquot 
-fofufum  Spiricu  prxfernm  abftr.nctitio  quodam  paracum  facisfacic,J 
nomquidde  caecero  facilius,  qunm  concraclioris  Chimicoium  quo- 
rundam  EUxtris  vita  majoris  aut  mworts ,  primitivi  vel  corrcclioris 
loco  confia  et  compendio/a  quxdam  Ejfentia  Stomachalk ,  e  Men- 
tha:,  Calami ,  Foeniculi ,  Abfinrhiive  hunc  aliosvein  ufus  cumpara- 
toSpiriru,  analogonec  (uti  complurium  ejus  generis  fwit )  cffccco 
Extraclo  Oieoque  compecence  (aturaco  :  qiiibus  Salis  quoque  fixi 
'{ujusdam  parciculam  iuperaddcret ,  qui  iftud  ejuscemodi  Mixturis 
In  entionibusque  adeo  quadrare  perfuafus  eric,  Sed  enim  fpecialc 
quid<?  ChamomilU ,  M:ntha*,Cxlamintb& ,Carvi ^  Anip>  Fa?niculiy  Ane- 
thi  ejrc  feorfim  multiplicatis  Saiibus  hic  quidem  fruftra  cxpc&atur: 
nec  cur  praeter  fupenusjam  allegatos  Pulveres  ejrSpccas,  etiam  Dta- 
talsminth&y  Diacumint,  Dtaritft,  ejr  (licctprx  ari/spraefentioresfere) 
Dtrifholiticon  ,  taliumque  in  rccenttortbus  Pulvertbus  Stomachalthus% 
Sfcciebus  carminativis ,  ejrc.  (dum  vel  unicum  alterumve  Seminum 
quatnor  calidorum  majorum  minorumve  grofle  concifum  plebejis 
fatisfacit,)  Variationes ,  icem  anttquartt  DtantJI,  Diacoralln N.fimi- 
lesqueTrochiJci  proftenc,  ulla  eftneceflicas.  Sanenon  foltim  horum, 
(in  exiccacionc  vircutis  mulcum  difpergentium,)  verum  eciam  tor 
Rotularum  ac  Morfulorum  Stomachaitum  ,  Carminativorum  ,  ejrc.  imo 
quoque fupra notatarum  tcnuiorumgrofsarumque ,ofpci/taItum  vit(  non 
inelcganti  quidem  enchirifi)  ha&enus  ftiperadditarum  Tragearum 
vice  fufficere  Tabulas  velRotulas  ,  (citra  diflipatorias  fufiones  )  illi- 
tione  faltem  oleorum  acceptiorum  paratas ,  faepius  jam  aotavimus ; 

Kk  3  &ni 


15 


262,  Pharw.  Dijfiertatio  L 

&c  ni Sacerdotale antiquiorum .Wpotius condimentum  quafi  quoddam, 
(seque  ac  Sal  quorundam  contrA  navigantium  Malaciam,)  cumextem- 
poranea  praeparationeforet,  Trageisiftisinperrnultis  circumftantiis 
fsepe  convenientius  diceremus :  ut  fulvercsprsecipitantcs  infipidos, 
hypochondriacis  noftris  adhumores  amaros,  acidos  &acres ,  ( intef 
fe  vel  cucn  aflumptis  ebuilientes  ,  &  hinc  tot  ardorum ,  anguftatio- 
numusqueadgulsprincipium  jinflationum,  pr^focacionumque  au* 
tores )  longe  commodiores ,  itemfi  Oleofa  ,  &  quidjem  praecise  fub 
hacformaplacuerint ,  Elaeofacchara,  extemporanea  tunc,  (prode* 
licatioribus  (  pretereamus.  Sedi^hisfatisficforfana&um  eft. 

Sit  nobis  amplius  Meli(fit>  fakem  vnlgaris  ,  (quo  peregrina  Spe- 
ciesy  deftillationi  tamen  fimiliter  fat  aptas  ,  hortorum  exornationi, 
Horminum  extus  £tiam  Hyftericis  interdum  illitum  ,  Mofchatellini 
Vini  fi&oribus  cedant,)  pro  AquAnonquidcm/implici,lcdSpirituo/4} 
fivefolitaria  placeat,  quaviscprtuum  Qitri Aqua>  \t<zm€onfervAtJMe* 
lijfe,  &:  (cum  Extractum  cffoezum  ,  necdulcia  hicadeoamica  fint,) 
Sirupo  de  Metiffopbyllo  eemmuni  velcorrecftori  £prnmodi@r  *  fiVe  potms 
Compofitaquadam  .:  ceu  Aromaticarum  quarundam,  v,g.Cinamomii 
Caryophyllorum.j  Apople&icse,  Menthae  &c  fimplicilaltematpro* 
portionaii  confufione  haut  inconvenie^ns",  adhuc  tamen  praefentioti 
perfimu!caneamdeftillacionemhabetur,fj(pra?ftancisfimxpr^aIiisj 
Jqua  Hyfierica  Vimenfis  imitatione  copiof*  M-h.flatrecenti ,  unus  al- 
cerve  Manipulus  Sal  viae ,  Rutse ,  Spica? ,  Cinamomi  prxtcrea, Caryo- 
phyUorum ,  ScZedoarix  aliquid  fub  dehita  proportione  fuperadda- 
tur ,  &  per  Veficam  cum  aliquoca  Spiricus  Vini  parce.  Aqua  medio- 
criter  Spirituofa  (  quoctiam  calentibus ,  fiticulofis  ,  hxmorrhagiis 
nimiis,  &c.  in&:  extrapuerperjumquadret,)  abftrahitur;  cujus  di- 
«lidiumfimpliciterfic,  veletiam  competentium  acceiTuexaltatum, 
prompte  praeftabit ,  qued  Aqua  vita  mulierum  antiquiores  rtcentiores- 
wpollicentur;  alcerum  vero  dimidium  infufo  (porius,  quam  roti 
deftiilandaeaquxaddito,  toftrovealembiciappenfo)  Cafiorco,  in(ltl~ 
latave  ejus  Ejfentia fufficiencer al ceratum ?  efficacicer  fupplebit tancinn 
nonomnestotics  interpolatas,  aut  fmftranea  fimplicium  conglomc- 
rationevei  altcratione  variatas  {hujusilliusve)  Hyfiericas,  fepecali- 


De  Refo/v.  &  Roborant.ea/idis  Veget.  263 
disfimaS  ,  item  de  Panace  Htraclio ,  &e.  Aquas ,  Ttnciuras  /iquidas 
Hyflericas^  (Ehulinasy)  Spiritus  (  cum  Aliio  quoquc>  Csepis  ,  Vale- 
riana  Galbanoque  )  Hyj/ericos  ahosque  caftorifatos  vel  tndtfferenter 
tamphoratesLtquwes\  iiquidem  ubi  quardam  banc  ferunc  ,  Eitentise 
cjus  guttar  quasciam  in  iftiusmodi  Aqua  confimiiive  vehiculo  hauc 
rfirficulrer  fumunrur  ;  ut  profecto  fupervacua  fit  Spiritus  Matrica/ts, 
(efolutione  cum  Amygdalino  Oleo  parara)  campborati  prarparacio. 
OLumMelijf*  vclipfapaiicitas  f  inea  Succinei,  Rutacei,  &c.  fufficien- 
fia)  excludit ;  ccu  tot  euponfta  vufgoquenota  odoramenca  Acetum 
cujusdam  hyftcricum  ,  incus  alias  minus  convenrens  ;  fique  acecofuai 
quid  omumo  &in  fpecieplaceac  velrequiracur,  excemporanea  runc 
Aqua  ApoplccJica,  urivocant,  amara  :  dc  qua  mixtura  alio  Ioco  dixi- 
jnu  .  Extrac/u  Hyfterica  compofita  plerumque  viribus  (dum  Volatilia 
disfipantur ,  fixioravcro  non  atringuntur^)  orba  ,  cercd  fimplici 
/Simplicium  huc  (ex  Alcxipharmacorum  ,  &c.  claiTe)  (peclantium 
Extraclo  quovis  iuperiora  vrx  auc  nondeprehenduntur,  EtcumPo- 
Jychrefti  Succint  >  Ejfentia  ,  {Eltxiris  Vtertni  nonnuliibi  nomine)  hic 
quoquemultu  n  posfit ;  quemadmodum  Caftorei  quoque  Campho- 
raque  ( in  iis  qui  hanc  ferunr, )  Eflencia ,  fohtaria  qusvis  ,  auc  pro- 
pornonalicer  inrcr  fe  (ceu  ahbi  jam  nocavimus,)  mixca?  ,  vel  Olei 
Rucacci  Succin-ive  modico  ,  non  modio  ,  (uci  in  Vulgari  E/ixirio9 
fa&umeft,)  infiper  exalrarse  ,  Ano  Jynis  prsecerea ,  Cinnabarinis> 
ac  Prarcipicancibns  inrerpofitar:  non  vidcmusfere  ,  cur  diverforum 
hatfenus  aucorum  Hyjlerica  (facpe  non  facis  concinne  intimiusve 
compofira ,  auc  nil  novi  prazccr  mixcum  aliqucm  Liquorem  afferen- 
tia)  Etixiria  imperan  ,  velieorfimex  iis  quoddam  alTervari  debear* 
Quemadmodum  (  modo  di&orum  Pulverum  prsdentiorum  y  ac- 
cepciorum ,  fique  Jovialra  tancum  hic  poiTe  credimus ,  facile  iis  com- 
binandorum  inrurcu,)  nccSpeciekm^  'Trageis  Pulvertbutque  Hj/ferictf, 
cciam  Gemmis  alieubi   dum  nobis  Macer  perlarum  auc  vurgaciores 
Conchar  fuffi  ciunt,  )  ve'  Sali  Jovis  fociarrs ,  aut  fupervacaneis  adver- 
fisfimrs  ingredienribusmiferasinrerdum  mpgiscommovenribus ,  an- 
tiquiorihw ,  recenttoriktssque  hic  opus  eft  r  pra?ferrim  cum  ejuscemodi 
confiftentiapaioxyfmonon  aut  rard  qoadrec*  excraeum  prarlerva- 

roric 


^4  Phetrm.  D/jfertdtio  L 

torie,  continuatio  perquam  fitdifficiiis*  Hitciti-Melifs*  9  tjttdtrhtt- 
ria>  &c+  Sale  peculiarehuhc  in  finem  quidpiam ;  /n  S/rupts  Hyfterick- 
compofitts  ,  Condittsy  MdrmcUd/s  fimilibusque  dulcoribus  plusnoxa? 
repenmus.  P/lutas  Bjfiericas  Uxativas  fupcrvacuc  fingi  >  parilis  finv» 
pliciflimarum  Laxantium,  (dum  fpecifica?  Tindurac  *  Aqu^,  &c| 
commodius  interponuncur, )  cfFedus  monftrat :  Aiterantes foldm» 
(  difFufiore  hujuscemodi  £xcradorum  mole  iftas  admodum  muici- 
plicante,)  quotapafiim  concinuat  ?  fique  referrec ,  eodern  efFedu 
ialtcm  c  fiiprapofito  Extraclo  Alexipharmaco  ,  cum  G&ftoreo  vei  ej/u 
BJfentia  Cub&ctQ»  &c.  hautdifficulter  fingipoffent»  Acquehseccadem 
opera  dc  Hyftericis. 

Citrum  ,  [ceu  Mala  iftahic  locorum  indifFerenter  vocantur,] 
tam  quoad  ext/ma  cjuim  interiora  ,  parabilioribus  Alexipharmacfg 
Rcfedivisquc  collatum ,  ia  contradiori  fyllc  ge  vix  aliqua  quidem 
rcquirit  neceflicas  :  ne  tamen  in  ea  hodie  commcrciorum  faciiitacc 
famofum  hoc  argrocantfucn  folamcn  penitus  tantisper  exclufiflc  vi- 
«teamar,  Bptimo  Cortices  (proIufufisTindurisve  compoficis)  dom 
poriwtsdebiteficcati,  quztnaliundecoempt/,  ( utplurimum effixu)  tf 
jponantur ;  Cond/tos  ,  Canthifatos ,  &  Confectos  >  titi  &  Integrum  cu 
cnd/tumpomum ,  (acceptionbus  fanc  vegfcriaribus  Rece 
tk>  iiprseftofuerir,  taleolis,)  item  Morfulos  de  Citro  (fubitaneail 
cione  quibusdam  aitcubi  reprarfentatos, )  incer  Belfaria  vel  Aulica*; 
rum  labores  ;  Ftores  folitarios  >  Confervatos ,  cumfaccharo  (praterSal 
*ut  Acetnm)  Conditos,  vel DeftitUtos ,  ( certe  hauc  aded  jucundos ) 
inter  fupervacanea  ,  &  attenrioribus  Difpcnfaroriis  jampriclem  ex- 
punda*  Aquamvita  ry >  Elixir  Citri qu&dvk ,  (filibuerit  prompte  in\u 
tabile5)  potatoribus  inter  fimiles  corum  deljcias  macutinas ,  Bstfs- 
mum  (inter  tot  fragrantioraj  fupervacaneorum  ordini  relmqucndo. 
Siporropracdeftiliato,  ctiamnon  putrefcencis,  Citr/OUo}  (ucplurf- 
mume  Malisad  medirerrancahascdelatis ,  minus  vtgoto,  rraduque 
temporis  hinc  declinante,  &  in  Mixturis  complurium  runcgratiam 
pcrvertente,  c  Galeato  vcro  vel  vaporofoBalnco  pcrquam  pauco,) 
longe  commodioracc-eptiorqucrcponatur  Licjiierotedfus  ,  qui  e  dcrafa 
Havcdine  exp*imitur;&poftquam  ab  aquofb  copioic  (ubfidcnu  fucco 

pcr 


De  Refoiv\  &  Rohorant.  calidk  Vegef.  zty 
pct  tritorium  quadancenus  feparatus  fuerit ,  diverfimode  adhiberi 
poteft,  tumperfe  folitariusque  ,  tum  pro  impediendo  tandem  fitu, 
cum  Saccharoin  molliculam,  ^Ejfenttis  citri,  etiam  oleumdeftilla- 
tumaflbmencibus,  in  fragrantia  parem,)  aut  potius  in  EUofacchari- 
formem  fere  conftftentiam  reda&us.  Ica  nec  Sirupo  de  Corticthus ,  fet$ 
vulgariter^  feuperelegantioram^//^w^^<?«^,modohautuno 
paraco,  Mofchoquoque  &Rofarum  Eflentia  (cumhsec  ifti  quoque 
aflbciari  queant, )  exaltato ,  ( dum  alias pras  ^qua  Corticum  citri,  Me- 
lifl2eparabiIior&5equefufficienseft,)indigebimus:  minusqueadhuc 
accidentariis ,  nimium  hodiequeincer  Alexipharmaca tvzGtisSemini- 
bftSy  aut  ExpreJJi htnc  Olei  admodum  extcnfispromisfis.  Imo  ipfa  in- 
faper  Aurantia ,  (  xgrotantium  dele&ationi  vcl  navigantium ref  eftio- 
niaptiora,)  prseter  ullam  rei  medicse  mutilationem  hinc  dimitti 
poterunt  i  five  Corticum  ( Colicis  domi )  ficcatorum  ,  aut  per  Confe- 
*  fftonem  vel  Condtturam  ,  (xque  ac  Citriis  vulgo  contingit,)  femi- 
truncatorum ,  fivelanguentis  Extrafti,  necpracfentioris  (  ni  prseter 
necesfitatem  ,  laboriofius  viribus  aliqualiter  confervandis  infifta- 
mus,)  Strtipt,  itcm  (licetforte fpeciofioris)  7in£tura feu Ejfenti* ,fim- 
pltcis  velCompoftx  carminativA ,  aut  Aqu*  Oleive  ( tsediose  cariusque 
interparabiliera)  deftillati,  &:  hujus  extemporanei  Eiaofacchari  Bai- 
famiquc  ,  five demum  Immaturorum  Frucluum  (pufillorum,  &  non- 
nullisfpecialiter  commendatorum,)  vim  Alexipharmacam  ,  Cor- 
dialem  &  carminativam  fpe&amus  :  five  Florum  tandem ,  modo  Vim 
(prodeftillatione)  Spiritu>  moddfaccharo  Conditorum  ,  modoinS/- 
rupum,  [exteris  potius]  decoctorum,  modo  in  famofa:  T^amphs 
Ksiquam  deftiilatorum  gratiam  atque  fragrantiam ,  qualem  naufea- 
bunde  dulcem  odorem  ,  (miflb  foliim  Peregrinitatis  circa  talia, 
Iafminum&c.  ftudio)  etiam  in  Veprium  Dumecorumque  noftcorura 
floribus  revera invenias ,  ferio  expendimus. 

Itanec  Ompaulo  compendiofior  feleflus  adeoindiget,  Ana- 
dynafanecitra  ejusCaliashautadmojdumproportionalem^accefliini, 
nihilominus  fat  bona  funt  ac  cuta.  Vcr-um  ne  famigeratisfimarum ,  ac 
fatis  cararum  Antherarum  omisfione  ,  Maceriam  medicam  nimis 
mutilare  dicamur,  accedatper  nosdifFufiori  apparacui,(utra  curio- 

Ll  fiorem 


x66  fharm*  Viffertatia  l 

tiorem  feeundum  exteras  Regiones  deledum)  fakem  fat  fragransj?  \ 
non  mucidus  notabiliterve  falfatus ;  ut  non  quidem  indtfferenter,, 
in  quaslibet  fere  remedia    etiam  incompetentiffima  Topica  dilapi- 
detur  >  fed  Majori  forte  cuidam  Antidoto  TinQurasve  promore*  j 
(veruncamea  ibi  citra  perverfam  toftmam  pulveratus, )  adjidatur ; 
aut  Extrafhtm  inde  confiat ,  non  (depraidatorio  &  ingratum  quid 
afFricante)  Vini  Spiritu,  fed longe  vegetius  faltem  cuni  Aquafimpli-  ; 
ci ,  mifsa  Rofaceae  perditione.,  miffaque  fimul  Vulgari  ,  vel  (iipro,  < 
mapri  exaltatione  Alcaii  nitrofum  addere  volueris,)  Ianguidiori&: 
fere  fpiceatantum  Effentikt  ceureliquasquoque  Chimias  curiofitates 
fioscenerrimus  &:in  fuogenere  faceffentialis ,  haut  adco  tolerat  •>  & 
inconfideratiflime  binc  (tancis  impenfis)  in  tantillum  Olei  deftilla-  | 
tur,  aucpro  Ctf#W/&<^  (  dunivilioris  Vegetabilis  Oieumextus  fas-  1 
tisfacit, ):  aeque  acpro  deftillato  Sabinse  >  cujusdam  crocato ,  Gaiba- 
netocrocato,  Oxycraceo,  &c*  confumitur >  Vel  exolecrs  ingratis-  t 
queTrochifcis,  itcvcijpeciebm  diacurcum*  app\ng\tm\  Multo  vcrd  ma- 
gis  hic  hortorum force  areis  relinquetur  ( inter  Uterina  aliquaiis ,  in*  j 
ter  Cordialis  fane  hofpes  &ingratior)  Calendnla  ,  cum  Aqua  &  Con- 
Jervafaa,  nonnullis  hyperbolica*  Nec  inter  tot  pariter  fragrantia  r 
exigetnusBafilicum  (dumrecens  fuaviusque  Viridariis  *aut  Scorpio-  $ 
num ,  fiincaiidisregionibus  felieiiis  quamhie  locorum  procedit,  Vc*  1 
natoribus  aptius  eft,)  ficcatum,  cmnSemine/uo ->  antiquariis  quibus-  I 
dam  Compofitionibus  deftinatoivel^r/>c«^  denique  (ceuolimvo-  f 
eabatur , )  Balfamum  i  cum  noftra  medicatio  x  &:  Theriaca  bac  in  par- 
te  ob  Mahumetani  iftius  donarii  defe&um  ,  &  ipfi  proin  fubftituta 
©tiam  Europea  Opobalfama ,  deterior  non  fuent :  utrnec  ob  Veru&ni  i 
Jdtutanitjne  cujmlibet  (etfem  fn  Oleum  prodigedeftillatorum  )  accef* 
fum ,  (  quandoquidem  intus  Sulphnrata ,  Siiccinea,  Maftichina,  &-c 
extus  vel  Terebinthina  aut  vile  Hypericum  nobis  fatisfaciunt, )  aliis 
peregriniratis  ftudiofioribus  haftenus  felicior  extitit» 

Vini ,  ut  in eo finiamus , fruftraneam  in  tot  A quas deftillatas cotf-  j 
firmptioRemfupra)am  notavimus;  ceu  alii  fupervacaneum  illud,(]tiod 
pro  Aromaticis  nonnullis  diluendis ,  Oleisque  co£tis  prarparandis 
fmftra  ba<2:cniis  infuixiitur^  Pariter  autem  5c  fpecialis ■  illc  ,  (pro  J 

hac 


r 


JDe  Refilv%  &  Robor.  caiid.  Vcget.  267 
faacAqua  Mahatici,  aliasrarae  in  meditcrraneis  hifceavis,  proilla 
Hifpanici,  pro  ifta  Rbenani ,  Neccarini ,  &C)  delettus,  (  procul  du- 
bio  a  diverforum  in  bibentibus  effe&uum  obfervatione  ad  deftilla- 
tionesextenfus,)  juftocuriofior}  pvxcifa  SpiritusViniRbenani  poftu- 
latio  pene  ridicula  eft ,  quafi  x que  validius  aliunde  haberi  nequeat; 
aut  remotiorum  quoque  locorum  spiritm  ,  (etiam  e  fecibm  Cerevi- 
(ix  velfrumentatittopvo  parte  conftans  ,  &  inter  deftiilandum  e  Vini 
admiflis  fecibm  odorem  ajfumens ,  )  eo  titulo  paflim  non  divendatur. 
Sane  qui  prxcife  fpecialiores  in  ufus ,  ipfim  VimSpiritu ,  { tanquam 
eo,  qui  eFecibus ,  poft  varias  quoque  &operofas  re&ificationes  pro- 
venit ,  aliquantum  acceptiori)  omnino  indiget ,  bibitorum  noxas, 
pra:fertimvolatilem  Vinorum,  (  Arthritidis  Parefisquc  alicubiauto- . 
rem  )  Tartarum ,  Cnonnullisfuppofitum)  nil veritus,  fufficientem, 
e  parabiliorum  gencrofiori  quovis  fecure  habcbit.  Sed  ^uintaMm 
fubtilijjimarumque  Ejfentiarum  nimia  fupcriorum  feculorum  promiffa 
j  (forfan  infupcr  accedente  potatorum  ,  seque  ac  circa  Tabacum, 
confuetudine,)  admodum  nunc  claudicant ,  ut  talia  cum  vegetiore 
Licjuore^per  extremifrigoris  concentrationem  quafi  ad  novamZemblam 
colle&o ,  huc  rcferre  non  fit  opus.  Qiiod  autem  externos  ( in  Chi- 
micis  laboribus  ipfisque  fubtilioribus  Incerationibus ,  &c.)  ufus  at- 
tinet,  fidenuo  prascise  Vitis  genimen  requireretur ,  parabiliorhinc 
indc  Fecum ,  ( poft  deftillationcm  etiamnum ,  fi  cxiccentur,  polychre- 
ftarumj  Spiritm  nihilo  invenietur  inconvenientior :  at  qui  Arden- 
tium  iftorum  omnium  naturam  Sc  applicandi  vel  agendi  modum  hic 
expendit ,  (licet  particularum  volatilium  prsefertim  fulphurearum 
aliqua  inibi  fit  diverfitas,J  2  Viniferis  tamen  regionibusremotior, 
pro  ejuscemodilaboribus,  Aquarum  fpirituofarum  dcftillationibus, 
Tindurarum  ,  Eflentiarum  vel  Extra&orum  prseparationibus,  fcc. 
nec  Frumentaccum  Q  vulgo  venali  Fecum  Spiritu  alias  jucundiorem, } 
autHydromelinum ,  (ceuingencralibus  etiamnotavimus,)  afpernabi- 
tur :  fivefimpliciterfic  Subje&is  minusrefinofisfalinisquenonnullis, 
&c.  in  fpecie  minus  dephlegmatum  ferentibus  aut  exigentibus,  ad- 
hibendus  fuerit ;  five  denuo fuperCineres  velCalcemvivamrecJificatmi 
autamplius/w SalTartari ,  iftudinibi^{^/x><?W0,  (quomultaPhleg- 

Ll  x  matis 


m:  mi 

±6%  ?harm>  Dijfertatio  J. 

matis  pars ,  inftar  Olei  deliquati ,  fundum  petit ; )  vel  potius  defupet 
abftrahendo  ,  (ubi  per  retortam  quidem  ,  poft  aquofitatem  quoque 
extiliatam  ,  ultima?  guttas  manifefto  falinse  exeunt,)  dephlegmatui* 
Saturatio  vel  combinatiocum  Salis  (prae  Vitriolico  fere  convenientio. 
ic)  Sfirittf,  quoAqua  illa  Temperata  proveeiat,  aut  cum  Spiritu  Armo- 
macakurinofo ,  ( praefertim  fi  ardens  hicnon  fuerit  extreme  dephleg- 
jnatus, }  etiam citra deftillationes vel  fingulares  digeftiones ,  in  sequi- 
valenria  fua  haut  difficilis,  fed  non  hujus  locr  feledusve  eft.  Tan- 
tillum  Oleofttatts  verd  ,  qtiod  rectificatiori  Vini  Spiritui  cum  Salis 
eoncentrato  Spiritu  digefto,  nonnunquam  (ceufpontequoqueege- 
neroftonbus  fecibus  deftillato  contingit,)  fiipernatat ,  adeo  fingu- 
.  laris  efficacke  non  deprehenditur  ;  &  fi  curiofior  expetat ,  facilius 
adeftillatoribus  ,  (iftudre&ificati  Spiritus  Vini  refiduofupernatans 
ccfcligencibus,  )  levi  pretio  Viniferis  in  regionibus  emicur,  paucia  £ 
(  dum  Spiritus  alcolifatus  hoc  nomine  pasfive  venit ,  aut  oleofi  quid  i 
poft  fecretiores  adhuc  infra&iones  vel  digeftiones  inde  quasfitum 
cft,)  notatum,  nec  proinde  tamen  ,  (uti  intus  inter  cordialia,  & 
pro  Vini  quoque  melioratione r,  tam  fuper  %^Alcali  aut  SaHs  Spiritum> 
quam  convenientius  per  Veftcam  recltficatum  ,  vel  in  Ejfentiam  cum 
triplb  Spiritus  Vini  alcalifati  reda£him  varie  tentavimus,)  promc- 
xitum  ,  utalias  minus  jucunde,  etiam  poft  re&ificationes ,  ok-ns» 
huc  referamus.  Muflo  una  pro  melioratione  illaadditum,  (prse- 
ter  exoterici  fere  quidpiam  in  fapore  6c  odore,)  parurn  de  caste- 
ro  conferre  videtur ;  dum  in  quaefita  hinc  qualicunque  fortifica- 
tione  potiores  Spiritus  ardentis  partesfunt;  xqu&acaliiVinajam 
fermentata  flaccefeentia  Saccharatk foliicitare  eonancur  ;  licet  in  utro- 
que  artificio  haut  sequo  femper  Gratiarum  afpe&u.  lartarm  in  Vi- 
ni,  data  opera  deftillati,  refiduo  concrefcens,  utut  a  nonnullisad- 
modum,  (ceu  e  Salis  EiTentialis  proiapia)  commerfcfetur ,  experi- 
cntibus  tamen  vix  quidpiam  ul  tra  vulgare  Acidum  velCry  ftallos  Tar- 
tari  pr#ftat :  nee  lulepi de Vtnocommunis  cffe&us  tantus ,  ceu  Correotut 
quafi  quasdam  Aqna  Vitas  eft,  ut  prar  vulgari  quoque  Jufculis  Ana^ 
Jepticisac  Panateliis>  extemporaneis  Limonaris ,  aut  per  duorum 
i&verforum Vitrorum  (inferiore  Vino,  fuperiore  AquarepIetorumr) 


2)e  Cephal.  Nervin.  &  Refolvent.  Vegei.  *  169 

reciprocationcsinfradis  ifruftuumve  alcerantium  Eflcntiis  attempc- 
ratis  Vinis,  aliisque  Aulicarum  Dilutisicem(ab  altera  parte,  >Cla- 
rctis  ftmiliter  extemporaneis ,  Vini  cum  Aquis  aromaticis ,  Eflentiis  vc 
coropetentibus&c.mixturis,  huc  referri  mereacar, 

Quin  potius  refidua,  quse  incer  Cepba/ica  Nervinaque  magis  re- 
cenfentur ,  jam  perfequamur  :  &  quidem  fi  primo  hic  pofuerimus 
Lilium  Convallium ,  non  tam  (oricnce  tunc  quafi  Nicotiana?  odore, 
folitarie ,  vel  cum  ipfa  Radice ,  (inter  tot  ufitatiora  &  polychrefta 
Pcarmica,  }  ficcatum ,  quam  recens  pocius  in  Spiritum,  (citra  da- 
mnofam  fa?pe  Fermentationem  ,  )  abftrahendo,  fubmediocris  ta- 
men  temperiei  obfervatione  deftiliatum  ,  &  utJFlorum  fragrancra 
fic  quidem  non  attingacur,  nihilominus  fac  jucundum  :  mittaAqua, 
ftmplici  ,  effeto  Extraclo ,  adverfa  Conferva  ,  &  Oleo  profe&o  tx- 
diofo.    Si  porrd  accedat  Spicd  noftra  ,  utralibet  ,  in  Herba  Flori- 
I  busque  conjun&is:  aromatica  vi  noii  folum  Celticam,  fed  (  exuta  fal- 
T  rem  peregrinorum  complacencia , )  ipfam  Indicam ,  (cui  tamen  Celti- 
cam parem ,  ceu  huic  Valerianam  in  Subftitutis  fecere ,  }  expertis  ali- 
bifuperans,  alibiexasquans,  eciam(dum  Rhabarbarum  hodie  cum 
Spica  dari  defiit,  in  magnis  iftis  Compofitionibus.    Sique  dimifla 
herbida  Conferva  abftraihtii  Spiritus  ,  (  tum  ardente  quovis 
parati)  tercia  vel  (  pro  roboris  ratione,  )  quarca  pars  ,  \Oleum 
eopiose  fimul  profluens  aliis  Cephalxisadjiciendo ,  empticium  ve- 
ro ,  raro  falfacionis  cxpers ,  vcterinis  mechanicisque  nonnullis  relin- 
?  quendo,  )  di&x  Liliomm  convallium  Aquae  fpirituofae  mifceantur, 
.  Aqua  ApopUctica  ftve  Cepbatica  (poft  paucorum  dierum  rcpofitio- 
nem  )  proveniet  fragrantiflirna  :    tam  folitarie  ,  quam  fuperio* 
rum  Aromacicarum  eciam  excemporaneo  accefla  fufficienterinhoc 
genere  praeftans  ,  quod  tot  inconfiderarac  compofitionis  >  aut 
fruftranea*  falcem  variationis  ,  )  Sptritus  &  Aqu&  (divei  forum  au» 
torun)  Apopleclic&  ^Cepbalica ,  MirabiUs  ,  Aurea  ,  Salviatd,  Laven^ 
duUtx,  contra  Vertigtnem  ,&c.m  divulgaris  hadenus  hbellis  largicer 
pvomitcunr ,  at  perfrequcnter  (cun^  judicio  quoque  dataj,  )  parum 
fervant  i  dum fsepenumero  intenfiori  (  per  acccflona ,  aliterve  arfe&a- 
&um  acumen^)  calidicate ,  vel  incompetenti  (  LactantibusjHyfteristsv 

L 1   $  Hy^o» 


Tbam.DiJJertdtio  l 
Hypochondriacisquehaut  paucis )  Dulcoratione ,(  quo  Epilepticapue* 
rorum  cumKotulis perlatis  pertinet,)  rempotiuspervertunt,  autaffe- 
&us  exafperant :  vel  herbido  faltem  adverfiorique  odore  (interin- 
concinnam  ingredientium  proporcionem  )  refedivam  jucundita- 
tcm  expe&antibus  confundunc  5  aut  labores ,  Vicra  acque  expenfas 
fupervacue  cancum  mulciplicanc.     Ita  quod  vulgares  Picarum ,  & 
tres  Hirundmum  Aqttd,  Qopo  meritolocohoc  recenfeantur,)  prarfe 
ferunc ,  folicarium  reliquarum  falcem  SpecierumDeftillatum,  auc 
Mixcura  nobis  jamolim,  citra  omnem  pulliciei  aflociationem prse- 
ftitin  nec(dum  circa  recentiora  additamenta  velimitationespofl> 
modittn  occuparemur,  )  vivorum  femianimati  quafi  Latices  folidi  & 
prse  parabilionbus  quibusdam,(ceuL*w/£/,  lace*  hortenfis, germinis 
Aven#>  &c.  Aquas,  SucctmSedi  majoris&c.  mulierculae  cum  quali-> 
cunque  interdum  alceracionepropinanc , )  fpecialioris  quidpiam  can- 
topere  conferre  vifi  funt ;  utuc  refiduorum  ingredientium  Sate fixo,  vo- 
lucrumque  Volatili^  (in  notoriatamen  ambcrum  repugnantia, }  fe* 
cundum  prsefcriptum  faturati  eflent*  Idemianeobcinuimus,  fi  mo* 
do  di£te  confimilive  excitatoriae  Aquse ,  ( per  temperatiorem  aliquatn 
eciam prius ,  fi opusfuerit,infra£ta* , )faltem CornuCervtreclificatus , vel 
alibi ,  Salis  ArmoniaciSpiritm ,  alibi Ejjintia  Cajlorei ,  (  folicaria ,  vel  cum 
Rore  minerali^  Acetove  mcdicato  ,  )  permifcebantur ,  quo  non  folum 
correBiorum  e  Pullis  ,  reliquarumque  Apopleclicarum  &  Cepbalicarum, 
{cum&finzCaftoreo ,  cum &fim  Acetofis ,  &c,)  propofitarum  Aquarum 
fuccedaneas,  verum  eciam  fmgularioribu*  >  &  e  Mineralium profapid 
potifpmum  petitis%  hauc  adeo  tamen  interdum  fatisfacientibusasqui- 
valences  auc  naagis  polychreftaj  Mixturse  prodibanc  vel  ex  cempor^ 
Ceupariccr  loco  decantat&  Apople£t.ic<e  amara  muliercularum  Aquas, 
cicra  peculiarem  deftillationem  fufficientiflimus  habetur  Liquor, 
dummodo  (ceualibi  quoque  notavimus,)  prasdidlas  Aquse  noftra: 
Apoplecticasfimplici,  Acetirutacei  dimidiumcumguttis  aliquotEf. 
fentiae  caftoreiaddatur. 

De  caeterofiha&enusnuncpofitisomninoquidpiampro  diffufio- 
ri apparatuagglomerandum forct,  efle  forfan poflet Majorana.^M^ 
rovero  jam  pridem  fanioribus  expun&o  ,  femine  vero  Confiervaqut^ 

Amaraci 


Ee  CephaL  Netvfa*  &  Refolvent.  Veget*  27 \ 

Amaraci  intereadimiills,)herba;  uc  Aquismage  compofitis  adjicia- 
etir,  velpotiusaIiquancumj^/>/V«^i/»^^ feorfim ,  nt  e^Okum^  (  equo 
ex  tempore ,  pro  lubicu  Balfamum  aut  ipfum  ELtofacchxrum  confiet,  de- 
ftilletur,    Sique  tandem  pro  iuperpondiaaccefTerit  ,  in  fragrantis 
(  non  quidem  Cretici ,  fed  tancum  noflratis}  Tbymi  vei  arquipollentis 
^^///r^defeftu^vulgaciilimumfalcem^^/^/w,  pra:cipue  proo*£- 
firaclitio ,  Qfimplicique  pocius ,  quam  aliquorum  Compofito  Benedicio ) 
Spiritu^  exmsimprimisnoncontemnendo,aliis dertillatis,TincT:uris, 
&c,  compecencibus  ,  (  ^tqua  catarrhalis  quorundam  imicacione) 
baud  difiiculter  exalcando :  facisfieri  fic(uc  probe  fcimusjpoterjc  omni 
qu£  e  reliquorum  infigni  congerie  vulgo  concipicur,expc£lacionii 
nec  indigebimus  infuper  (prascer  jam  expuncla)  feu  Cretico  noflrove 
( bzlncaviofcre)  Origano  yicuSt&cbade  (ctizm  c  Gal-lis)  Arabica,  (incer 
tocfuccedanca,  &:  vulgaiiCitr/na  nonnullisrequificis ,  fiquidemopus 
fbrec ,  farisfaciente;  )cum  exolecis  inde  informtbusque  vulgaribus  cor- 
recitsve  (incer  cocpenecranciorcs  Tin&uras  oc  efientiascephalicas,  ) 
Sirupis  atqnc  Confervx.    Non  inuficaciori  alias  Polio,  vel  depaftis  ut- 
flurimum&^/^/tfA/culmiSjob  aromacici  tantillumafrerri  certe  vix 
promericis ,  non  inconfideratehic  (iccatisTtli&vel  ConfervatUfloribu<<\ 
auc  (elegancioriqmdem)  Veris primnlapoft  exiccationem  magis  adhuc 
languence  ^ejusve  Confervafimplicivd  au\icatuma\icabi  Stcca,  Extr*- 
ffo  admodum  effoeto ,  Fermentato ,  Sirnpo  ^Melle .  &  fi  quid  aliud  inde, 
( expeftationem  eciam  dum reccns , aque ac Tdi& flos fueric,  incus  in  ple- 
risquefaIIens,veladditamencispocius  effe&um  debens)  unacumfu- 
pervacaneis  Voliis  Radicecjue peticur.    Non  Thymi  Sxturei&veoleis ,  aut 
[Vriganiqne)  Ayuis z  imo(niCompofitarumquarundam  caufa  Mani- 
pulos  aliquoc,  nuliibi  camen  non  habendos,  feorfim  reponerepla- 
cuerir,  Vdecartero  ne  ^t/^quidemaded,  feu Iotis feu i\\Gtlsfoliis ac 
fiortbusy  folitariis  vel  Confcrvxtis^  aut  (  non  finc  multadebilitatione  ) 
Extraclis  vel  in  Effenttam  liqufyam  Aihtatis  \  uti  nec  tsediofiori  Safoi* 
Oieo:  necipfa  (quamvis  olim  decantatiftima ,)cum  floribusfnis  Beto- 
nicx,  indequeparataGw/^M,  (cephalicoium  conditorummafrevul- 
gofeubafi,  )£*//7*#0languido3ejusdemque  fortis(  ni  prauer  neces- 
iitatem  opcrofior  inftituatur  confeftio ,  )  Sirupo  (dum  Compofitus 

alias 


zjl  Tharm.  Diftfertath  L 

aliaseviluit  >)  fimplici  quovis,  aut  o.bdimidiamunciam  di£io  de  Beto- 
mcaEmplaftroy  incer  cotafFe£l:ocapitifatisfaciencia,deftilIationesquc 
fecuriusimpedientia,  ut  necoperofioracarioraquerecenciorum^- 
x  ftituta  Cephalica,  ncc  aaciquorum  ex  parte  huc  pertineos  Gratia  Dci 
&c.pro  expediciori  Praxiexigancur.  Sane  nec  Chirurgorum  cepha- 
Jici  Sacculi  fine  Betonica  deteriores  funt >  dum  ahbi  k>l us  cum  calefacto 
Vinofotus,ahbiunumalcerumvee  vegetabiliushaftenusfeledis  con- 
fimilibusveEuporiftis,(eciam  efeni,  Trifolio  exuberancioris,  recri- 
nientisfuhtercolljgendis,  )apprimefatisfacit :  quonec(laudaufiimi 
quidem  )  Rorismarwi  hortenfis ,  (nam/jilveftr is ineararitate  nuncfeie 
circumforaneorum  eft,)  necesfitatem  videmus,utejufcemodiTopiris, 
cninusqueadhucinternis  ufibusadebvindicentur^//^ ,folay  vel  (ubi 
tolerabiliter fuppetunt,)f/<7r/^interfperfa5  zutOleum,  prseterrem 
carcfacisdeftillandum,herbidaveC^/?^^,vel  fupervacane^{  incer 
tot  aromatica)  Dianthos fpecies ,aut  rari  ufus  UWelojficinarum  antiquius 
recentiusve quodvis ,  Extracium  aliaseffitum,  Effentia  Itquida  langui- 
da ,  Aqua  ftmplex  ipfaquejpirituofior  adverfi  faporis  eft ,  Compoficasque 
aliasfubpauloliberaiioriherbx  florumve  acceflu  fimilicer  cales  red- 
dic:  faneprasCephalicisOdorisquenoftrishincindepofitis,  prasfcn- 
tiusquidpiamnonprxftat  •,  uci  nec  frequencaciores  adhuc,  (fed  opi- 
nioni  cradicionive  plerunque  potius  quam  realitati  cuidam  mnicen- 
tes,)  Betonic& ,  Salvia,  PrimuU  veris  ,  prarquc  reliquis  mulierculis 
commendaca  Florum  lilia  ejrc.  fimplices  (raro  primicivi  fui  graciam 
attingences)/4j7/<e;  achorumaliquot^^*#//7/,  quemadmodum  & 
Ceraforumnigrorum  diverfimode  (  fed  fama  effe&u ,  ni^/^tuncadji- 
ciacur  parcicula ,  paffirn  majore , )  conquifici Spiritws. 

Ipfa  PaonU  tum  marlstumfamina  ,  eciam  ad  fuperfticionem  us- 
que  colle&a  Radix  , ( in caleolis )  appenfa ,  pulverata ,  decocla ,  condita% 
imodefiillataquoque ,  quancopercexpe&ationem  curativefallat,  hinc 
inde  non  fine  t^edio  .obfervamus.  Nec  adeo  prsefentius  efti7/*- 
rum,\3X\xc  fycc\Qfior\ixn\,Defitl/atum ,  (  Aquis  aliis  excitatoriis ,  etiam 
cicra  eorum  acceflum,  prseter  efficaciora  nonnullafpecifica  ,  fuffi- 
ciencibus >  )  uci  nec  Extraffum  (pzrumper  de  csecero  ad  impedien- 
dum  fitum  faccharatum)  five  e  di&is  Eloribpu  recentibu*  aut  ftccatis> 


De  Cephal.  Nervin.  &  Refi/vent.  Vcgct.  275 
ftve }  Radicum  exiviori  cortice ,  vel  (uperftante  (cffztx)  Fecuhftcct 
paracum  fueric;  liccc  ahas  Sirupi{  varie  ufquedum  propofiti,  )  con- 
ferva  7tncinraque{  efiortbus  vH  exttmis  cortieibus  confcct&>)  imoijfius 
.  Extraclt  Diapxemaslocum  cvidcntius  complcre  pollec:  iiquidem  hic 
cicia  alias  corre&iones ,  EfTentia:  qiKedam  fimihaque  compcrencia 
i  hautdifficuker,  fiopus  foret ,  adjicerentur;  arque  ac  tot  ExtracJo- 
I  rum  Cephaiuo-epdepttcorumveget.ibiiium ,  (utplunmum  defidum,  vci 
t  e*igua  ingrcdicntiumincer  leproporcione,  autadextra&ionemapti- 
tudine  usquedum  conftantium)  vice,  parilis  Mixtura  eodcm  modo 
I  confiercr.    Sed  parelca  hsec  noftri  nunc  non  funtfeiectus.  Scmen 
I  Pdoni&  majorcm  ahquibus  pias  fe  ferc  fpcciem:  verumut  Cephalicis 
t»  qaibusdam  Pulverihus  adjiciatur  ,  in  (e  tamen  antcpileptici  parum 
I  contribuic,  puellarum  Armillis  Jantifper  aptius  ;  ceu  Oteumdefltlia- 
mtum  velexpreffum  iis,  qui  otium  citra  tardium  cjusmodi  minutiisim- 
b  pendcrcconfuevcrunr.    Aquam  Panacis Heractitpzulo  ante  inter  Hy- 
Effterfca  adduximus;  &  fi  qua:  ulterius  in  fpecie  Eptteptit* dicuntur, 
|(hujus  illiusve  Autoris  olim  aut  nuper  nomine;  3 raltem inccr pon- 
p  dcrum  variationes ,  ingredientiumve  tranfpofitiones  parum  praterea 
I  vel  nil  amplius  prseftant ,  quod  in  Aqua  Ltliorum  convalltum  fimplici 
I  velcinamomtfata,  Apoplcclicafuprapoftta fimplici vet caflorifata ,  &c .  fimi- 
I  litcrexfuicicantibusaut  ftomachi  nervosdemulccntibusnoninvcnia- 
:ur.  Ejusdem  vcroforcis  ejr  Vtfcumc(h>  five(propra:fcribcntiurnopi- 
aione,  e gucrcu %PyroyPom$yCynosbato^sc  fpeciofiusadhuc  e  Tilia ,  Co- 
y/o,\pfavc  (infidi  Periapti  Sambucini  matrc)  Sattce  recifum  &  Putvera^ 
fumvelappenfum ,  aut  in  Spiritum  quoque  (acidoe  Corylino,  Guaja- 
:inovelignonihilohicpollenciorem,  )deftillatum  fuerir,  Extractum 
blitaiiaftolonumralpacura  ( forfan  incerdum  aliquidabforbente  vel 
nvercence,)  adhuc  dcbilius  deprehenditur.   Aucupxrium,  (bonum 
ilias,fed  penc  ncgledum  mala&icum,epifpafticum,&:  intermixto  ful- 
^hure  rcfolvens ,  )  fociis  iftis  linquamus ;  Squammariam  cum  Aqua  fua , 
Lunariamque  bottyotdcm  ( hic  tamen  interdum  non  contemnendam , ) 
neataliumranrate,  quemadmodum  &  PulfattUam  Vrfq ue ,(fedno- 
(Ira  quidem  obfervacione  Doromco  remiffiorem  )  Aurtcutam  cvrioGo- 
ium  cxperimentis ;  Ntgetlutt,  (  dum  fupcrvacua  eft  ejus  Pr&paratio ,  & 

Mm  '  Aqu& 


z  74  Pharm.  DiJ/ertatio  h 

Aqud  Oieique  colle&io , )  villicorum  pcriapcis  ac  fuftitui .  Antirrhinum  \ 
matufeitioribus  circa  incancacos  comprobacionibus :  Anacardos  dtnufe 
crudos  aut  fruftra  Prdparatos ,  cum  Melle  fuo ,  Confettioneque  vulgari  per-  j 
peruxoblivionnpromT/Iisenimhautadeo  feexolvic,  ut  prom  necZ,/- 
qutda  in d c  F.Jfcntia  Confeciiomsve correcltores,  ejrc,  exfu fci i  a  cricem  vim.  1 
acceilbriis  potiusdebentia,  huc  trahenda videantur4  Quemadmo- 
dum  nec  Eaphrajia,  toties  caliginofos ,  vernginofosquc  (  cti.im  in  Pul*  ] 
*&irf  \  Conferva  b* { uj oque  continuata , )  fallens  ejusve  SiwuUx  vei  com- 
pofita  Communitatis  (inter  rot  dctcrgentia  baifarnicaque  Topica)  , 
Aju  t  Sptrttusquedd  internos  aliquibus  ufus  Compojitus. 

Qm  difTiu^ioriapparatu  ducuntur,  forfitan  Verben*  (mifsa  obfte-  I 
tricali  Aqua )  vel  potius  Anivaliidi*  Phtnicea  C&rule&ve  ExtracJum  ,  ( fi- 
mihccr  negle&a  e)us  Aqua,  )  fuperacjdere  poflent.     Sed  utrumquc 
Simplici  (uo  f  gregariis  nonnunquam  conferente)  deprehendirur  ] 
debiiius  ,  pofixrioris  vcro  loco  polychrefturn  Hypericwnm  hifficir.  I 
Quantum  autem  ad  rcfidua,  revera  pleraque  fuperiorum  annorum  I 
Mxtracla  cephattca  compefita  Majora  atque  (ceu  invenconbus  diceban-  j 
tur,  )  M>nora  ,  deperdita  ingredientium  volatihtate  languenr;  quj-*  I 
queepaulo  antepofitis  fequentibusve  Aromaticas  Aquas,  Spincus 
volatiles ,  Olea  deftillata  ,  Tinduras  Theriacales  ,  Anoriynas  ,  Ef-  I 
fenciam  Succini ,  confimiliaque  alia  per  fe  ,  vcl  refpeft.fve  cum  ana£-  I 
logirErtradtis  &c*  in  efientiaies  Liquores  inter  fe  velex  rempon^l 
fimpliciflimeque  mixta  convenienter  adbibuent,  non  foJum  lfto 
rum  correclivis  aut  fubjlitutis  ,  a  diverfis  diverfimode  mulciplicat 
verumetiamaliorum  Dt*paoni&  reltqutsque  Ctphalicis  Epilepticis  Eltx 
rits  atque  Mtxturis ,  &c  magis  adhuc(pro  formatancum,  citra  nora* 
bilem  efFedhim,  fsepe  non  fine  manifeftaria  noxa  in  eam  confiflen- 
t:am  reda£k\b)Sirupis  y  Cephalicis  Epilepttcisque  facjlimecarcbjr.  Saltia 
P  t  0/ii&  y  Salvu  y  Ferben* ,  EuphrafiA  y  Ortgani ,  Majoranjt ,  ejrc.  fixa  Jtmpl- 
c£i,vel  cuidam  etiam  Compofita  Ctphalica  alias  fpecifici  parum  huc 
conferunt.    Et  Pulveres  e  (upfadicbs  vegetabilibus  Antcpifepticis> 
varie  (cum  Aromaricis  quoque&  Pretiofis,  imo  ipfo  rafpato ,  folia- 
to,  vcl  ulteriusrefoluto  Auro  )  permagnis  promitfis  Compofitos  zulga- 
resy  Eptlej)ticQS>  Dtaptoni*,  Matchioms  ejrt.  lbhcanos  nil  pcne,ant 


acci- 


De  Cephal.  Nervin.  &  Refolvent.  Veget.  27  f 

acckkntarib  faltem  interdum  quidpiam  haclenus  hic  potulffc  fane 
palam  cftiqtiiquefolumqualecunque  faltemfolamen  potiusab  accef- 
foriis  Prafciphantibus,  in  fympathicofortafle  malo  profcclum  nota- 
vcnt,  nec  recentiores  usc/ue  dum  fubftitutos y  nuclcorum  feminumque 
fitallis,  Ma.gifteriis,  aliisque  prctiofioribus ,  item  permultis  exoreri- 
ricis ,  molem  (  m  Paroxylmo  inconvenientiflimam , )  augentibus  va- 
rie  conftantes  Eptlepticos  Pnlveres  ac Species  fecnfim  requiret,  folitario 
.^poriitoque  quodam  Invertente,  e  Minerali  Animalive  regno  pe- 
cito>  &c  Cinnabarinis  Anodynisve  compecentubus  cxaltato  ,  fccure 
<fontentus :  ceu  amplius  in  iftarum  claflium  rccenfione  poftmo- 
dum  hax  pedequemur.  Eadem  verd  dubio  procul  eft  Praferva- 
toriornm  quoque  ratio  ac  fundamentum  5  pra:fertimin  infantibus , 
quibus  pauca  pulvcris  noftn  Bezoartici  albt  fuprapoftti  grana  plus 
conferunt,  quam  magna  P&oniatornm>  Olibanatorum ,  ejrc.  quanti- 
tas:  Ircosque  potius  elfe  videtur,  quod  (prserer  alia  matrumfami- 
lias  ufualia,  )  Pulveri pucrorum commnni  adfcribitur, Refiduos  Cepha- 
liccSjApopletticos,  Mnemonicosjue  Pulveresy  &  e  fupra  recenfitis  huc 
fpectantes  Species  partim  expeclantium  vota  notabilicer  defcrerc, 
partimfi  fpecificis  feu  Appropriatis  quibusdam  Involucrum  quafi 
quoddatr(ex  Aromaticorum  &  fimihumremifliorum  vel  alienorum 
vegetabilium  gcnere  )  omnino  requircretur,in  difrufisfimo  quidern 
apparatu  vel  unica  fub formula,  (diverfimode fic applicabili , )  fufficere, 
in  contracliori  verofylloge,  extemporanea  talium,(fiquidem  exigere- 
tur,)  Mixtura  confulcius  compenfari  pofle  quis  hodie  diffitebirur  > 

Sic  loco  tot  Stmpltctum  varteque Comfgfttorum  Balfamorum  Ce~ 
fhaltcorum  ,  prjtctpue  Apopletticorum  confiniumque  loco  ,  noftris 
ouidem  nunc  intentionibus  Vnicus  fimiliter  fatisfacit  fin  plic/flime 
fub  debita  genuinorum  aliquot  Oleorum  ptoportione  mixtus, 
ficq.ue(dumMofchus  ac  Zibetha  defuerint,  languldioris  vero  Am- 
brsepretium  mentddeclinare  voIuerimus,)n!hiiomipusfat  fragrans  : 
utihujus  generisForrnulaecritioribus  libellis  familiaritfimas  exiftunt. 
Quantus  autem  Deflillatus  iftis  Nervinis  ,  Vtttt  ,  Mnemanicts , 
An'tipa**lgttc'is ,  &c*  decantatiflimis  quoque  ,  fed  utplurimum  in- 
comptioribus  ,  vel  Empyreumace  infe&is  Balfamis  effe&usfupereft» 

Mm   *  quera 


i"/6  Pharw.  Dijfertathl 

quem  Olea  quasJam  convenientium  fimplicium  interfe  mixta,  imo 
folitarie  folumadhibita  non  compenfent  ?  Memoriam  hifce  raroau- 
ftam >  plantafticum  potiushincincrementum,  &poft  fiticulofitatem 
quandani  fupervenientes  Epilepticas  tandem  convulfioncs  vidimus* 
ceu  Contrachirae  aliaevcnoxae ,  etiam  citra  Agyrtarum  in  artubus  ab£ 
ufus,  haut  mfrequentes  indefunt.  Qui  vel  racilioris  difpen'atioi$$ 
caufa  hujuscemodif^  alias  equidem  extemporaneam) Compofitionem 
repofuerit,  v.g.  Olivum  aut  Nucum  Oleum,  tanquam  e  Perficorum 
.nucleisvel  amarts  potajorum  Amygdalis  (quibus  Prunorum  Ceraforumvi 
nucleos  ahus  fubftirueret ,)  aut  infolentius  adhuc<?  Nigella ,  Cartham$% 
Eruca\  Ricinove  expreffispzriibxXxm ,  &c  nihilominus  divcrlxmode  fuffi- 
cienrerque  accommo dandum  vel  exaltandum ,  Deftillatis  aliquoc 
/medicando  ,  vej  infufis  Simplicibus  fulphureis  convenientioribus, 
( neTerebinthina>  Styrace  iiquida,  Balfamo  Peruviano,  &cct  poros 
invifcantibusintimier  penetratioimpediatur ,)  faturando:  profe<3& 
non  folum  prasdi&is/^r  deflillationem  Compofitts ,  veriim  etiam  reiiquis 
Externis  refolventibus,  oiim;inter  penetrantiorurn  defe£him  proft^ 
fiilimeinvedis,  (v.g.Cofiino,  2{ardmo  fimplici  ac  compoftto  >  Refolu- 
tivo  excellenter  fic  diclo ,  Sampfiucchino,  Enultno  ,  Caflortno,  Piperino[ 
Liiiorum  alborum  compoflto ,  imo  quoque  de  Euphorbto ,  Infofis  fpirititm 
fis  aptiori ,  deStyrace  &c.)  prompte  carebit;  nec  cur  tahum  Vartatw- 
nes  ,  pemttores  Correcliones  ,  aliasve  ( fub  fiipra  dttlorum  Simpliciumy 
vel  compofitorum  Ncrvinorum  ,  Anteptlepticorum  ,  K^dntapopleclicorum^ 
Mofchdinorum^  Carminativotum  ,  Polychrcflorum  ,  ejyc^  Oieprum  ac 
Balfiamorum  tituli*  ,  )  prop^fitas  Formulas  ,  (  in  Expre/fitiis  ut* 
plurimum  debiliores,  Infufa  per  re.finofiorum  diffolntlonem  quafi 
jnvifcantes  ,  utrinque  per  extemporaneam  mixturam  faciliime 
fupplendas ,  )  fuperaddere  debeat,  necefliratem  aliquam  invenier. 

madmodum  amplius  ,  fi  Vnguentt  confiftentia  fotudc  videre* 
tur  certas  in  circumftaiitl  as  commodior  ,  Sc  vel  a  patrefamilia*, 
aut  ufus  demum  tempore  mala&icum  fimirique  refolvens  quid- 
piam  ,  ramiliarior  fcilicet  qucrdain  ,  Pinguedo  ,  (  ceu  ipfum  Btt- 
tyrum  5  fimplex  herbisvc  nonnnlies  alteratum  ,  haut  imrnerito,  vel 
orcus  fui  caufa  huc  trahipolTet,)  fupradidWs  OJeis  folitariis  autin- 


De  Cephai,  Nervin.  ejr  Refolvcnt.  1'xget.  277 
tcr  fe  confufis  proportionaliter  admifcererur  ;  compendiose  fic  &: 
xc{uc  feliacer  habebitur  ,  quicqmd  in  (  vik fcennbus  nunc  ahas) 
Aregon ,  Martiato  ,  Nervino  ,  de  Udc!i'o  ,  Duitbea  compoftto  ,  &c+ 
OffiCipdibtH ,  ve/cVcruinfuper  (  farcis  Taxis,  Canibus,  Anfenbus,j 
dijhil&tts  Vngutn/bus  quarficum  eft  :  nam  reliquum  longe  evidencius 
feciliusque  Veficatoriis ;  Rubificamibus ,  &:c#  item  faponariis  ple- 
bejorum  mixruris ,  Sacculis  Fomentisque  tranfigi  vctfatiores  no- 
xunt :  uc  ncc  ( divcrfimod£  his  hacTcnus  fuperaddica^)  Paraij/tica, 
^Mrjiiutiva ,  Carminativa ,  Ncrvina  ^Jinti/taquc  (  praecer  rem  (arpe  ca- 
iimn  vel  operoiiora  )  Vnguenta^xo  curatiori  Praxi  ac  Pharmaco- 
thecio  canropere  requirancur  :  ccu  paritcr  quod  e  Relolvent ium 
refiduis  communitcr  huc  relacis,  aui  f  orfim  refervatis ,  Loto  ( etiam 
ki  /tytfawdeftillata,  ^Trifo/tOyL^gopo.Gai/io^  A/art/atiunguen/iz(\c^la,) 
jmo  ipfis,  (ni  vulganbus  conforum  peduafionibus  Emphjtroauc{\io 
dare  voluerimus)  iMe/t/ott  a/ba  iutetve  Summitatibus  (miflbprse 
F/tnugraco,  Semtne  fjr  Aqua)  hic  expecTacur  ,  in  Fceni  faltem  retri- 
rnentu  ?n/nutiisque  fupra  jam  nocacis ,  Seminis  nomine  venicncibus, 
£ut  Macrum  ramilias  Chamomilias  Hyofcyamwm  ,  ejrc.  taccamus, ) 
largicer  invcnitur  ;  vix  aucem  in  Abtetu  Picejcvevti  Pinaflrtftrobtlis 
cortice  ejr  Summitatum  glutmoficacibus  (fiquidem  e  Pinu  Cupre/fbve 
talia  feuroborandi,  feu  infuper  ftringendi  caufa  peterc  profectofti- 
pervacaneum ,  uti  O/eum  e  Cuprcjfi  raffatura  deftillacum  ,  odorum  ac 
cjuriolius,  nechujus  locieft  )  quod  lecundumconfuetascommenda- 
tiones  Archricicos  Rclolucosquefingularircr  fidelirerve  juvet. 

Empiajfrarefotventta>  tam  ufitatiora  hactenus ,  quam  pcr  alterum 
variMiones  a.it  corttciiones  diverfimode  fuperadditaj  tot  fc.Ntrvtna, 
Arthritica ,  Antipodagrica ,  lfci;:.it:ca  ,  ( 'nalum  per  accefifoiia  pinguia, 
refinofafimiliaque  traftivaplerumque  magis  exafperantia,  vel  licec 
Hyofcyamina  quoque  &alia  Anodynaaccedanr,  pro  forma  ramen 
tantummodo  &  opiniotenus,  donec  dolor  interea  cum  impotcncia 
ceirant,  geftata,)  tot operofa  (xpc  ( dum  fimplicisfimum  e  Coiophonia 
(jrSuccinocompofitumfafhccvcyottcx^DiaphoreticazQ 
tisopercula  >  vel  folum  Diafuiphuris  vulgare ,  (competentiori  tamen 
quamcomuniterprasfcnbitur^ingredientiuproportione  compofitu,) 

Mm  3  scquac 


27  S  Pharm.  Bifjertatio  L 

xqmt  autfuperat;  (ceuronforum  quidam  euporiftum  e  Picc  futorit 
cum Suiphuris  polline  fuba&a  parili  fucccflu  adhibenr, )  ahbi  (proaffe* 
duurn  ac  circumftantiarum  rarione,  quamvis  fub  alioopetandi  mo- 
do  0  pr^ftanciflimum  illud  ex  Okofeminis  Hyofcyami  exprcffo  (  ftmplici 
quidam  enim  fulphuratnm  quoque  adhibent,)  cum  fucco  proprio  cera 
&  ttrebinthinA  tantillo  paratum  elegaacis  viroris  &  efFeclus ,  (cuivis 
infupcv  Splenetico  ,  de  Awmoniaco,  Cicuta  vel7ibaco>  &c,  ceneriorurH 
perfuafioni  dacis ,  autaccidenrariis ,  fxpe  plane  vomiconis  Emplaftrif 
par  velfuperius , )  longetmgisbenefacic:  uc  dcnud  praefentiora ,  ahbi 
quidem  Veficaroria,  aiibi  vero  Nicraca,  Alcalifaca  vcl  Medicarnen- 
tofoLapide  alceraca  Topiea  ,  prseftanuiTimos  Spiricus  volatiles  uri- 
nofos,  icem  £dum  affcdhis  certiinterdum  admitcuncj  Oleadeftil- 
laca  parabiliora  &  Balfamica ,  vel  folicaria  ( cum  illiquaca  falcem  Te- 
rebinchinaextenfa)  Gummatarefolventia  (magisuficaca,)  &c#  prx- 
tercam u s.  Febrifuga  e  Peto ,  Araneis fimilibutque hacienm  nota  Emplaftr% 
QuocidianasTercianasque  ,  fub  accuraciori  nunc  mechodo  vix  exi* 
gere  ,  Quarranas  aucemnon  ,  auc  vix  aliquando  caridem  revereri, 
alibi  notavimus  >  extemporanea  incerea  ejus  generis  Cataplafmaturify 
#que tumfufficiencium,  compoficione.  Hydrcptca,  (  cuanra  quanta 
etiam,)  vanum  veri  perfeclique  morbi  (namperfunclorix  Jympha- 
rnm  rcftagnaciones  internis  aliis  commodms  folvunrur,)  folamen,. 
CcroneumCertncque  (haucinepte  quidetn  Nicracum,)  Cerata  hodfg 
exok  ta ,  famofitfima  demum  Oxycrocca  >  feu  vcrefcucitra  Crocum  ( Ji- 
vcrfimode  nihilominus  aliumqucin  fcopum)  confecla  ,  quamciu*- 
que  eciam  Indicacionem  auc  affignatam  vircucem  fpeclamus;  (incer 
fuperiorum  fequentiumque  refolventium  ac  roboiamium  cSllacia- 
nem)  profeclofuperfiua  >  in  Fracluris  (nonnullorum  more,  prarccr 
xeliqnos abufus. )  mage ab initio  plerumque noxia funr. 

Ica  qui  Iaudatum  modo  de  Hyofcyamo  Emplajirum ,  folitarium  vel 
aliis  malaclicis  aut  refol ventibus ,  pro  fcopi  ratione  convenienter  ex- 
alratum,  ubi  verofuppuracio  f  ftinanda fucrit,  Pultes ac Cataplafmata 
domtftica^  [longe  nuncpra?fentiora]  confideraceadhibecnequidem 
[tot  editionum]  Mritlotinum  huc  arcefTec :  ni  forfan  difpifilfimos  in 
atppaucus  ,  anciquariorum  tonforum,  (  mordicus  Magiftrorum  fuo- 

rum 


CephaL  Nervin.  &  Rcfolvent.  Vcget*  275 
rurn  modis  mediisque  inhasrencium  )  perfuafionibus  calc  quidpiarn, 
fcd  exotericorum  Refolvenrium  Gummarum  rcfpectu  pro.be  prius 
circumcifum  dare  ,  ficque  Cerati  de  Ammontaco  ,  Dtachyh  compofitiy 
Dwhylt  cum gummis  antiqutorum  ant  rcctntiorum  ,  Emefitentis  fedantis 
cornp.  conformiumque  locum,  imo  (  pcr  facillima  malaclicorum  ad- 
^kament.t  )  :pfa  Emplaflra  adTopbos ,  o  utrumque  dc  tadtoJifjimoOcfyp- 
pp*  licctcitraSaturninorum  Mercurialiumve  AmalgamatumautMa- 
lagmatum  ,  vel  alibi  citra  fenuveficacoriorum  Emplaftrorum  ,  aut 
plane  Cathaetencorum  acceflum ,  revera fpem  fallant  aut  protelent,) 
fupplere  voluerit,  MitrtcaU  quoddun  mage  commodum  ,  cV  prx 
ffnguentu  Briffamisqnc  quorundam  Hjflertcts ,  ob  contathim  quafi  con- 
elufum  aptius  videtur;  at  fimplic-isfimsbtanrum  ,  v.g.  e  Galbano  <3£ 
Gaftorei  oleivc  Succini  particula  (  cirra  gummatum  reliquorum ,  Jo- 
vialium,  Opii,  aliorumve  vcgetabilium  fuperfluorum  acceflum,  &T 
citi\i  Mofcbt  Zibetbiqnemmcd^o  feu  Emplafti  i  fcu  abdominis  fepultu- 
ramj  paratum:  ceu  laborum  minus  prodigis  folum  quoque  Galba- 
num,  Cerati modo  extenfum ,  abunde  fatisfacjcr. 

Aquequoipfa  proin  haclenusatracla  Gummara,  proclasfis  hu- 
jus  complemenro  perfequamur  ,  profc&o  hmc  furBciet  (e  Graveo- 
•  leritibus  quidem,)  modo  diclum  Galbanum  omnibus  pfeomisfis,  quac 
feu  intus  mmagms  anriquorum  Confechonibus ,  fcu  extus  (in  topi- 
cjsdjgcrenribus  )  Opvp*naciy  Sagapenoque\f\h\  jamolim  alias  fubfti- 
tutis,  autinvicem dcgencranribus,)  paflimaflignanrur ,  vdhocqui- 
demingenere  exi;  fi  ( penetvanrisfima  licer)  Afa>  (inrcrror  uteri- 
nos  muliercularum  faetorcs,  Indorum cojidimentis,  veterinariorum- 
Vepraxi  ,  aut  curiofiorum  fpecialiori  contra  Veneficia  in  fetidis  Em- 
fh/lris  indagmoni  fecure  rclinquendnv)  provenirequeunr.  Imoqui 
loco  Ammvntact  (  nrusalias  tam  in  fubftantia  ,  pra:fercim  ea  vulgo  do- 
fiscxiguitate,  quam  in  diverfimodis  dcftillatis  haud  adco  exceflivi) 
mfuperidadhibuerit,  fenon  peccafle  vidcbit.  Decarterofi  Ele&ua- 
rio  cuidam  Theriacali  &c\  adjiciendum  fucrit,  per  nos  (  qui  felettio- 
ri  hic  qu«u]ue  acquiefcimus ,)  prius  depuretur  :  exterius  compen- 
diosa  illa  cum  Therebinrhina  Itquatione  (  cirra  confueras  tonforum 
felutiones,  nieercum  topicorum  gcnus  id  fpecialiter  exigere  credarm  ) 


2go  Pbarm.  DiJJirtatio  1. 

dilatatum  ,  oppidd  fufficit  ;  aliquorum  Galbanatadiverflformia  Em- 
fUJlra  ex  temporequafi  hac  ratione  fatis  exprimens,  Olei  vero  inde 
deftillati,  (quamvis  tasdiofiorum  adhucex  Opopanace  ejr  SagapenoXv- 
cum  explere,  fubque  facili  Spiritus  Tercbinthince  o]eiquecujusdarjt/> 
cephabci  proportionali  mixcura  ,  laboriofa  nonnullorum  Galbaneta 
compendiose  referre  queat, )  necesfitatem  quandam  non  videmus; 
Cera  Pinguedinisve  alicujus  aut  potius  SaponisOko ,  (  dum  graveolen- 
tiora  e  Tartaro  Vegecabilibusque  nonnullis  ,  item  ex  Animalibus- 
eorumque  ProducTfis,  dataopera,  eciampoft  re&ificacioncm  noliKv  | 
mus,)  undiquaquecontenti, 

Inter  Suaveolentia  nunc  Gummaia  convenicnrius  accedat  primo  \ 
fortasfis  Olibanum  utrumlibef*  faltem  felecTms ;  &:  ipfo  Jhjmtamate^ 
ingratiisque  nata  Thurhs  Manna  facile  carebimus;  ceuin  Ophthal-  ; 
micis  Sarcocolla  quoque  ,  (alias  fupervacanea;)  fivecrud.i,  five  (pro  i 
acrimoniae  fupprcsfione  f  . )  incongrue  Nutrita  >  Sief album  fme  fintf  1 
ea,  veladje&acancumThuris  parcicula,  nihilo  eft  debilius.  Pulve^j 
ribus  Cephalicis  iftud  pernosaddac,  qui  volec:  Species  camen  Diaoli*r 
b.xniy  uciexoleta2,itatantimomentinonfunc:  recentiores  veroCimiz-  , 
bari  fuum  debenc.  Olettm  autem  cam  clarum  acfubtile,  fetiam  crtra 
nidorem ,  modo  non  uno  deftillatum, )  quam  fubfequum  nonnuiJibi 
irafftw  y  quaenam  Indicat^o  ve!  fpcciaiitas  exigit  ?  Sit  porro  potiiis 
AtajZiche,  ttim  in  Topica  quaedam  ac  SufTumigia  ,  ( quando  (ylv^f  1 
nis  quidem  Formicarum  majft  crque  jucunde  fpirare,  expenentibus?  I 
aurem  parum  ultra  vulgaremrefinamagere  videntur;)  rum,  prodiffe  1 
fufiori  tamenapparatu,  inJ^pntiam  liquidam ,  cumSpiricu  Vini  alca-  I 
lifato  communivel  etiam  aromatifatoftomachali  confeclam  ,  cuivis  I 
Lignialods  csecerisque  carWibus  Effentiis  parem,  Aqua  Cftiafiicbin4'\W 
( communt  velcorretla, )  Sfirituque  abjlraclitto ,  Q  dum  fimplici  deftil*!/  1:! 
lacione  profluens  Liquor  quafi  terebinthinatus ,  nec  in  effeclu  adcd  5- 
ftomachaliscft,  J  atquc  Decoffo  quorundam  extemporanco  faturatio-  1 
rcm ,  prxfentiorem  ;  imo  parciori  alias  Oleo  ,  (feu  per  Veficam  feu  §, 
facilioribus  adhuc  modis  deftillato  ,  refiduoquc  ibi  crafjamento  ex*  I 
ternis  ufibus  vendicato, )  non  uno  nomine  ,  pratfertim  qua»fira'  ad-  \ 
ftri&ibnis  refpe&u ,  commodiorem.  De  reliquis  Topicis  Ahjttchink  \ 

pauld  I 


I 


De  CephaL  Nervin.  &  Refolvcnt.  Vcget.  2*1 
paulo  antc  egimus :  Lignum  aucem  quse,  qu^fo  ,  exfgit  neceflicas? 
Sane  qui  fragrantiam  in  horum  fimiliumque  Gummacum  produ- 
6hstantifper  ncgligic,  qui  viliores  domefticasqueRefinas,  &c.idem 
refpcctivc  olere  ,  vel  idem  prarftare  nobifcum  obfervavit,  vel  fola 
Sandaracha  ,  (cxoticis  pretiofisque  permulcis  longe  prsefentior  )  :n 
Suflicibus ,  &c.  contcntus  forct  ;  ncc  cum  fupra  jam  tacra  Benzoc 
Styraccm  infupcr  requirct :  ni  diffufiori  fele&ui  Calamitam  fa!tcm> 
licctimpuriorem ,  (dum  in  Granu  plerunque  falfataeft,)  hifcc  ufi- 

t  bus  dare  placeat :  miflb  intcr  tot  cephalica  fiftentia ,  Extraclo  refi- 
nofo  ,  magisque  adhuc  Ejfentialiquidx  ,  fi  cum  alcoiifato  viniSpiri- 
:u paretur ,  haud  adeo fingulari ;  (incum  Tcrcbinthinse Spiritu,  al  te- 

-:ius  tunc  profapiar,  Eft  aliquid  Ladanum  ;  intus  etiam,  fi  ab  afliu- 
jnciflimis  hcccrogeneis  excrahendo  ,  licec  exigua  quancicatc  ,  fe- 
^ueftrecur :  quemadmodum  nec  PiluU  cephaltc&  in  Praxt  illa  Chi- 
niatrtca  non  funt  de  nihilo  ,  vcrtiginofis  exhauftisque  fenibus  pra:- 

li  crcim  aJhibicx.  Veriim  cum  Mofchi  inibi  pociores  fere  finc  par- 
;es ,  &:  vel  Cinnabarinorum  cum  fragrantioribus  aliis  cephalicis 
zonfociatioidempraeftet :  extus  autem  tot  prarfentiora  euporifta 
itomachalia  fuppetant  ,  nec  illud  huc  trahemus :  mulcd  minias 

'  tutem  Stjraccm  liquidam  ,  Ltquidambram  Sc  reliquas  perfumatori- 
)usapciores  maflas,  aut  nidorofaingrarioraque  (nf  cariores  modos 
lequicquam  ccncare  placear, )  Stjracts  CalamitA  Ladanique  Oleai&qux 
;uriofiores  laboriofius  adhuc  a  Tacamahaca  ,  Copal,  ^inimd  Elemi- 
m  gummis  ,  (inccr  tot  parabiliora  nervina  ac  diuretica,)  deftil- 
ant.  Cerce  fi  fufticus  aliaque  Topica  a?que  jucunde  efficaciterque 

l  Vnoftris  quoque  (eledis  ,  ("ceu  cot  Pulverum  ac  fuffimentorum  Ca- 
arrhaltum>  Ccphalicorum ,  ejr  c.loco  nnicus  fimpltctfftmus  ,  vei  ipfuni 
altem  Simplex  aliquod  ,  evidentiori  concurrentk  calidse  fridionis 
iffechifufficic,)  confiericernimus,nequidem  infubftanciaiftud  Ani- 
naquodvis gummi ,  velCarannam ,  Copaf  lacamahacum ,  &e.  ipfa  bar- 
>arieternbiliores  Refinas,  dubiumve  hodiedum  Cancamumy  aut  (de- 
;antatiflimum  licet )  Elemt,  ( quando  jam  olim  capitis  vulnera  fine  eo, 
'ilioribusque  adhuc  curata  funt, )  tantum  ob  incongruum  illud  perc- 
^rinitatisfingularicatisveftudiumjfimplicemvepr^fcriptarumformu- 

N  p  larura 


aSi  Tharm.  Differtatio  l 

larumobfervamiam,  hicexigemus*  Sedfatisfortefitdehujusclains 
Vegetabilibus. 

Difpiciamus  nunc ,  qu#  (  prater  fupra  jam  aliis  fub  titulis  rela* 
ta  ,  Cervina  fc.  llrinofa,  Scc.)  cxAnimali  regno  ampiius  huc  rcfe^ 
rantur,  mdeque  (yllogi  noftrae  fuperaddi  mcreantur.   Nam,  ut  ab 
Eptlefttci*  ordiamur  ,  Alce  prtrno  revera  hic  claudicat  \   &.  Vngu^ 
(tot  pene  fupcrfticiofis  circa  le&ionem  iitigiis  vexaca  ,  tandemq^uye 
pcr  fuccedencemDebilitationem  nuper  excufata,)  quantoperecum 
Lyncis  (farpe  adulterino)  Vngue>  Jruttarum  Itngua,  uti  denratum  $& 
Citur  olficalum  ,  Carpionum  (ingulartori  fuper  oculos  femtlunrn  laptd^ 
H  rundtnum  ,  Vrogxllorum ,  ejrc.  volatilium  degluticis  Lapillis  ,  Hw 
more  diverforum  animalium  Cryfiallme ficcato  ,  Htrundtnum  ,  lurtu- 
rum ,  Ciconiarum  ficcatarum  vel  perfumatarum  pulvere  ,  ejrc  idiopa- 
thicum  vel  alias  validiorem  afFe&um  profligat,  quotidianar  obferva- 
tiones ,  magnatumque  (  n  il  intentacum  hk linquencium )  luccus  paf- 
fimteftancur*  In  confenfual?  (  ab  inferioribus ,  &c.)  Icvionquema- 
lo  ,  nobis  quidem  ,  vix  quicquam  ultra  Cervtnam  ungulam ,  ( quam* 
utalii  Aftninam?  intus &  extuspro  periapto,  ignaris  eodcmlucceiTu 
perfuafioneque  perfrequenter  dedimus  ,)  aut  ultra  Cervtnum  Corri» 
vel  (  famofius  adhuc  )  Cranium  ,  pofl  aqu&firnplius  divaporattones ati- 
quvt  Uvigatum  ,  aliaque  Invertcntia  ,  veiSexti  (  ceu  vulgo  vocaruflg 
paris  nervos  (  ubi  nbi  candem  ,  &  quoquo  modo)  demulccntia,  ali- 
terve  circa  ftomachum  occupaca  agere  vifum  cft  :  minusque  adhiig 
in  ifto  gencre  prsefta  t  Magtfiertum  VnguU  Alcis,Cornuve  ejusfeu  fimpleX} 
feu  phdofophice  Calcinatum  \  Cervinorum  inftar  potius  DiaphoretijB 
Nec  alteriuspeneconditionis  deprehcnditur  Humanam  crannim  ,Jtiif 
ircfpondenteSexu ,  five  ex^ipfts  Suturarum  compiementis  dsrafum ,  varie- 
vc  laevigatum  foerift  Commendationes  talium  maximam  parrem  nu- 
dis  tranfcriptionibus  innicuntur  ,  a?que  ac  pleraque  mulicrculamp) 
hiceupoufta.  Stunus  interdum,  faepequeper  accidens  tantiim  inde 
levatur,  mulcumcfti  &ftacimid,  (in  ea  morbi  caularumqueobfcu- 
ricare)  appropriacorum  ftrui  adjecerunr.   Sique  pro  pemtiori  ad- 
huc  accommodatione  vel  efficacia ,  Crania phtiofophice  quisprius  ul- 
cwavaity  aut  Vjla  vel  e  fagatuni  rogispecieric,  auc m  Magtjlcrium  ( di- 

vvr. 


JDe  Cepbal.  Nervin,      Refokent,  Ammaf.  1 8  j 

ytrfimode  prtctpitando  ,  velNttrt Sptrqumdefuper  abffrahendo,  )  rede 
gcnc,  aucdcft  \hndo  Sp^ri/um  indeey  Salvolatitckgcrh ,  habcbKi^* 
dequi  -k  m  .  ouod  fe  Diaphoreticum  ,  fed  tanflime  vere  ancep^t  pu*. 
cum  fiftar.  Xiz  olcum  foetidum  ,  Cervino  fiu.ilive  ,  (cum  exc.<a:<»na 
graveolentiaSalisvoiacilis  quidpiam  conferenre, )  commode  fupplq- 
*ur ;  (7;/Wrf  languet ;  ipfeque  compofitiu  cerebri  bumim Spirttks ..dvet- 
fi  jr ,  Mixru  x  fiuiplici  fpirituofisque  Aquis  accedenubus  vim  abqua- 
lemiuic  it-ui  ic  mpotius,  quam  parcar  voiacilitaci  propriae  debet;  &c 
hirxcCc-  utno < ercbro eodem mode parati,  idem  Jeprchenditureffectus. 

i  v  i  o  i  cfidoa  ex  humano  corpore  in  ojficinas  tra&a  concernic, 
d.  0(Jil*M  c/  rruorctjupvu  ,  ambornmqucDcfltlhtts  fuperius  jam  egimus: 
«aemadmod:ui)i  &  dc  Vrtna  at cjuc  Secundinis  Lac  autem  Topicis  rc- 
fumprivis,  (dunuhudquodvisa:quefufficitacinibiacefcit,)  pernos 
addac,  autq.iohbet  modobibat,  qui  volec.  Verc  Phthificos  nechoc 
nec  arquehornbile  afntimimcaprtllumve  >  quantum  nos  quidem  vjdi- 
Ihus,  conftanter  juvic, auc cicra  majorem  fscpe  pucredinis incenfionem 
levavit;  utiequiuem  e  Venerevel  Vmorum  (craffioris  alicubiTar- 
tan  )  ingurgicacionenimiamarcentes  &  cuflientes5juvenespr#fertimf 
fubcircumfpeaaadhibitionenonnunquamrefticuiflefacemur.  Nau- 
fcabundum  inde  Butyrum  mammofioribi*s,  Lnmbricos ,  revivifccncise 
quibusdam  accuficos,  fordidis,  ^«/«^(fuprajamnocacam,  &um- 
bilico  licet  incaflum  aliquibus  illigacam)  rajuram  Parantis  ,  his  4: 
equorumfudamine  feinviqem  vexancibus  rclinquamus. 

Nosad  Epileptica  noftra  redeunces  ,  necin  Corvicerebro,  Lytt- 
cis  lingua ,  0 vU  coturnicum ,  Vegetabilium  ecbtmferorum  vermicults 
in  aurem  incerdum  commendacis  folidi  conftantisque  quidpiam  m- 
venircpotuimus:  imd  necfolitario  Ranarum Hipatt ,  uruc  famofofpe- 
cialiusve  ficcaco  ,  nimiopere  fidendum:  minusque  adhuc  Volattltum 
pauloance  addu&orum^«tf ,  fpiricijoficaci  &  addicamencis  (fuave 
velgraveolencibus,  fali  volapili,  aliisque,)  quod  nonnunquam  prar- 
ftant,  equidemdebentibus,  Necpratfentioresdeprchenduntur  PuL 
veresy  e fpecialionbus hisce  compofiti,  fi  magefpecificisCinnabari- 
nis&c.  itemlnvertentibus  (Cervinis,Corallinis,&:c.)  fufcirantibus^ 
Caftorinis ,  aut  pro re  nata  Anodynis deft ituantur.  gut Pulveris  noflri 

N  n  i  Bez$ar~ 


284  Pharm.  Dijftrtatio  1. 

Bezoartici  alhiy  Suceini  albipp.  Cinnabari^que  nativA  feleciioris  ana  mifcuc- 
rit ,  &  adulcis  quidem ad  ctrachmam  femis,  infannbus  auccm  annicu- 
lis  adgranaqtiacuor,  quinque  vclfex,  nacuminoribus  dimidiumho 
rum  &c.  curacive  repecendoque  dederic ,  ac  pro  indicacionum  racio- 
ne  (  praemiflls  vel  incerpoftcis  Emecicis auc Laxacivis , )  modd  vohtilia 
urinofa  (Spincum  C.C.  Armoniacifimplicem  velcompoficum &c.) 
modd  Eftenciam  Succini,Camphorar,  Caftorei,Tin£I:uram  Corallio- 
rum,  Ancimonii,  &:c#  modo  prascipicancia alia,  imprimis  aacem  iigan- 
tia illa  ex  Opio  circumfpe&e  fuperaddideric ;  ceu adulcorum  Ac(\gr&* 
natria  Pulvcris  noftri  Anodyni  commode  cuncadjiciuncur ;  LaCtenci- 
bus  aucem  non  fo!dmhic,  vcrum  eciam  inreliquis  inquiectulinibus, 
torminibus ,  vomicibus,  Diarrhceis,  &c.  admodumconferc/V^j an* 
iepilepticws anodynus ,  e  pulverisBezoartici  albi  noftri,  drachmis  fex, 
Suecini  albipp.  drachmistribus,  Cinnabaris  naciva?  fcrupulis  qtta- 
tuor,  &:  Laudani opiaci noftrifcrupulo  exada mixcura  compofitus,eri* 
tneftrique  ad  granum  unum,  &c.  exhibicus,  velaliis  alccranctbus,  pras- 
cipicancibusve ,  (  ubi  camen  Corailia  pra^paraca  in  caloribus  febrili- 
buscomplicacis  minuscommodainveniencur,)  aflbciarus:  isfubhac 
fimilive  procedendi  racione  fufficienter  obcinebic ,  quod  rel/qui  omnes 
(  Lapide Bezoar  quoque ,  Auro ,  Margaritisque fiipatt^  plcrumque  diflfu- 
fioris&hinc  intomperencis  hic  molis  Pulveres ,  &c.  cum  ipfavulgari 
mechodopaflivefpordent.  Acquehcecde  Epilepticis, 

HyftericA  tot  e Sulphure ,  Pice ,  Corio^  Ptlis,  Allio ,  ejrc  parabiliori- 
busfiseroresnorunc,  ucZ,^^f/infuper,(eciamincer  hyperbdicas  Ex- 
tracfi  praefumptioneji  )  vel  Equamm  (  hauc  quoque  lafcivientium  ) 
Vrtgulas  (intushaucadeofidelicerantidyfencericas,)  atu  Perdicnm  Pa» 
vonumque  (incer  refolvencia  euporifta  alias  fupei vacaneas )  pennas 
uftulandisadderefruftraneum  fir.Suftecerirpocius(pra?cerSuccmtim, 
Galbanum,  6cc^Ca/loreumgenuinumyrcccnuusy  necadeoexuccum, 
per fe ,  ( incus  quoque citra  noxam ,  fi  citra  adulrerationes  &  abuftis; ) 
&  ^ro  E/pntia  liquida ,  non tamfimplici  Infujhne  ( tra&u  temporis  alie- 
ni  quid  olence,  )  vel  Acetoforum  (  enervantium)  abftraciisne  ,  qtiam 
adje&o Spiricui  ardenti(~xcraftjonideftinato)  SalisTartariadCafto- 
reum  fubquajruplo  vd  fubfexcupjo  confe&a  :  fipauld  Jaboriofior 

at 


\De  Cepbil.  Ncrvin^  Refelvent*  Animalf  t$f 
at  elegantior  modu*%  (  per  Spiritus  Vini  abftra&ionem ,  &  Refidui  inibi 
diflolutioncm ,  )  difpliceat.  Eaqueufus  cempore  longe  conlultitis 
convenientes  Aju£  alterabuntur ,  quam  toc*e  caftorco  neqmcquam 
faepe  inficientur :  miftb  ficlanguidiori  Extracio  vulgari ,  dcflilLto ( per- 
pauco  vcl  pervcrfc)9/^c^  Ptlulcs  offtcindthw  quas  veljmutteres  deglu- 
titis  Caftorei  particulis,  Infufisq;  uterinorum,  aliquoe  rcfolventium» 
(fincomni  Margarita, cribusque  Hyofcyami  granis,)  arquare fciunt. 

Efragrwtibus  autem ,  quamvis  Vvgetabilium  Aquar,  Spintus 
velOICci,(ub debit;(nccdum  ramen autonbus  l ufficienter  pertra&ata) 
proportione,  liquidas  ficcioresquc  Mixturas  etiam  absque  Mofcho* 
(complunbus  alias  adverfi/limo,  totque  ralfationibus  ,  ubi  quoque 
maxime  cavetur  cxpofito ,  fuaviflimas  fatisque  valentes  pra:beant: 
nihilominus/^/^w  paulo  difTufiori  apparatui  dari  pofTet ,  ac  cicra  ce- 
merarias  illas  profufiones ,  quibus  non  foliimolim  (  prarrcrfpeciali- 
ter  hinc  diftis  Dulccs  Amarafque^  hauc  adeo  concinnas  ,  Diamofchi 
Specics ,  )tot  Pulvcnbus  Confeftionibusque,  nil  minus  farpeexigen- 
tibus  adjeftus,  in  Guflta  Mofchata  aliisque  planc  trochifcatuseft:  ve- 
riim  ctiam  hodiedum  nullis  non  mternis  externisque  formulis(fru- 
(trafaltcmintenfoprecio  ,  fragrantiaque  ejus  per  accefloria  faepeob- 
fcurata  ,  vclper  inconvenientiorem  tra£tarionem  expirante  vel  faci- 
fcenre,  )prodige  pcrmifcecur;  hauc  d;fficulrer  Analepticis  compe- 
tcntibus,  (  nam  deiicatuLorum  Confec7/oms ,  Trochifci ,  Pafx^&e.  mo- 
/r^anofkaenuncconfiderarionis  non  u  ic,)ufus  ccmporefeu  perfe, 
feu  faccharo  vcl  Elasofaccharu  D  aromatico  dilatando  ,  aut  diverfi- 
mode  infundendofociandus  ;fi  Dquoricu  Aquaodoriferafpirituofior 
iflius  fuffici  nticopiamedicatafeledus  nofln terminosforfitanalicubi 
cxcedere  videacur.    Quod  autem  ex  advcrfo  ejufcemodi  Moschaca 
multis  in  afT;cT:ibus ,  quos  exjfperare  credi  poflenc,  fecure  nihilomi- 
nusexhibeancur ,  aliialibi,     nosvel  in  Parruriencium  defe&ionibus 
plus  vice  fimplici  noravimus.    ^«^r*  vero,  five  volucrum  nu« 
per  excrcmentum  ,  five  dcnuo   fecundum  recentisfimas  An- 
thyliarum  defcriptiones  ,  Bituminofum   concrementum  fiieric, 
necesfitatem  quandam   hic    non  cernimuf.     Sane  fragrancia 
cjus  perfuafionibus  minus  obnoxiis  hauc  tanta ,  decauero  utivel 

Nn    j  Nuciftac 


<L&6  Pharm.  Differtatie  L 

Nuciftse  oieo,&C.  in  certis  proportionatisque  mixturis  facile  irmta* 
bilis  ,  ira  odoratiorum  complurium  acceflu  obfcuratu  adhuc  fact- 
lioreft  i  effe&usdenique  (inter  eum  parabiliorum  cephal'c  >rum  $t 
analepticorumproventum)  eousquenon  excurrit,  utdum  granulara 
pro  more  pondus  tanrum  proforma  bibitur,  ad  fcrupuios  &drach* 
masusq;jufte  quidem>atintenfiflimof«pe  pretio^adfumatur.Tenerio- 
rum  &exhauftorumhypochondriacorum  caput,#que  acMofchata » 
Zibethina  ,  oieaque  fumoliora  aiias  magis  plerumque  replct>  fique 
Spectes  Diambra ,  &c.  nihilo  ineflicaciores  funt,  ut  funt  ,  demptoli- 
cet  (pro  non  fereniibus)  iftius  e  fingulis  dofibus  grano  prarterpro- 
prer:  86  fi  feoifim  cumSaccharo  oleofisque  lawgata,  (  Effenti&  Am- 
bra ficcA ,  Oallia  Atofchata  ejr  Ambra  Mofchata  more  locoqqe ,  )  compe4 
tencibus  remediis  ex  t^mpore  longe  commodius  prormfceri  potefti 
eccurin  (  ufitatioris  Difpenfatorii)  Species,  Trochifcos ,  Liquores* 
rehqiusque  formulas  ad  uncias  duas  &:  amplius  ,  (  quunvis  com? 
plurium  dofis  vix dimidium  granuminde  participet ,  )  fruftra profuqj 
ditur  \  QmLicjHQr mofehatw  fupranotatus  ex  Aquafpirituofiori,(v.g# 
ad  imitnioneix\Carfunculi  aurea  deftiliata ,  vel  e  confufis  folum  ,  v«g* 
Rofaceae  5c  Cinamomi  ana  parte  una  6$  A  pop!e£tica:  noftr^  parte  di* 
nndia  )paratus  placueric,  efo la Mofcho ,etiam  haudadeomagna  quan* 
tirate,  ( cittaconfuetas a\\\$Trans-dej}tlUtipnes ,  )  immerfo  nihilode- 
bihoreminveniet$quo  nec  carior  ^mbr#  Effentta ,  feu  ftmplex  ,  cum 
Vini  faltem  Spiritu ,  (cui  non  immerito  odoriferum  quendam  ab- 
ftracl^tiumnuncfubftituerunt,  )extra£ta,  feu(inter  inconfideratio- 
rem  Olei  Amygdahni  acceffum  )  nonnullibi  abftracla  requiretur; 
Mulro  minusautem  mollicellorum  Zibetha  ,  (doncc  curiofiores  Oc- 
cidentalem  mztmenz ,  )ufuahs ,  abaccefforiisgratiarnreverahauriens; 
dum  in  privatos  quidem,  ufusacdifperifationes  (nam  delicatulorum 
fpeciales  formulas  jam  nonconfideramus ,  )  arque  fragrans  efficax- 
que  Balfam&rum  Cephalicorum  genus  citraeam  divcrfimode  confir. 

Decastero,  qui  Odonferisehorum  Vegetabiliumque  claffeva- 
rie  petitis  in  capitis  aeque  acFebrilibus,  (vires  fimpliciter,  autcum 
malignitateqiiadamexolventibus  jaffec~tibus,fe  demumintus  aeex- 
rus  conftantej  refici  veirefeciffecredunt,  videant,  neinfuperinterea 

habito 


De  Cephaf.  Nervin.  &Refblvent.  K^intmxU  28 7 

habico  appropriacorum,  ucuc  adveriiorum  fufcirancium  ,  aiexiphar- 
macorum  vcl  invertencium ,  ( e  Cornu  Cervi,  Tarcaro ,  6cc.  ^  ufu  rc- 
pecicioneve  ,  malum  pocius  foveanc  quam  percurenr.  Ccu  idem 
per  Juleporumfimiliumque  Apozemacum  hauftusinFebribuspaflivc 
concingere,  oculariores  cotadie  nocanc ,  dum  confuecudines  vulga- 
riumcra&acionum  incuencur.    Acque-hax  de  Analepticis. 

Quod  vcro  Pmguia  reiolvencia  Nervina,  &c  Gmul  utplurimiim 
anodyna,  attinct;  jquidem  primo  Butyrum  marristamilias  ufibus  lin- 
qaaimus:  nihilominus  camen  ,  uci  plus  vice  fimplici  (olicarium  Oli- 
vbm,  gucculafalcem  olcicujusdamdeftillaciobnuptum,eodem  efTe- 
&u  adlnbuimus ,  quotot  Pc&oralia,  Splcnetica,  Lcnicntia, &c,  ad- 
hibica  fuiiTe  pucancur;  ita  Vegetabilium hic  Fios,  aut  (vernale  pras- 
fcrtim )  Magifterium  inter  peculiarem  dc  lpmialcaheftinam  quafi  ven- 
triculi  liquationem producium ,  (  alias  pi  x  Olivo  Simplicium  inco&o- 
rum  corpulentiam  magis  ambiens , )  tanquam  euporifton ,  nobis  ( ani- 
mi  gracia  fxpe  ccncancibus , )  c.urri  per  (c ,  cum  aliorum  compecencium 
acccflualceratum ,  piu$praefticit,  quamnumerola  illa  Ojfcinarum  Vn- 
guenta&  oleacompofita,  tocque,  ni  domi  recences  fuppccanc,)  olidas 
nonraro,  Ciponum  ,  Gallinarum,  Anferis ,  Anatisque utriusquc &c.Pin- 
fftedincsy  auc  ipfe  (  hoc  m  geiVerc  )  Of/^w  tjediofiillmus  i  eciaminno- 
vorum  mbfticucorumqueLinimencorum  6c  limplaftrorumconfe&ip- 
Hibus.  Sic  porrd  dum  dirfuuflimis  qiu Jem  repoficoriis  ,  ac  cercis 
nonnunqium  c\rci\  nftanciis  force  Ttxi ,(  Can/na  commodior , ) 
Lepcrtnainfupcr  Pinguedo  ,  (  peculiare  traclivum  auc  renitcnriumfup- 
ipurationum  ruprorium  ,  )  abunde  fatisfacit,  contractior  vero  com- 
ptiorquo  Praxis  cjuicemodi  ollulas  hauc  adeo  attendit,  sequivalen- 
tibus  pocius  Oleorum  communium  dcftiliacorumqueproportionali- 
bu^  Mixturis,  exccmporancis  force  fortuna  oblatorum  additionibus 
aliisve  (convenient.;oribus  (xpe  )  Topicis,  auttutius  inrerdum,  folis 
Internisfua  tranfigic,  nec  Cat/  fylveflrts ,  nec cafloris ,  cunicult,  Alpinive 
agyrtarum  Muris ,  nec  Vulpina,  Vrftna,  ipfavt  (  fracida  ucplurimum  vel 
faifaia)  Humana  Axunaia,  cum  Cstellorum  facagentium  Balfamo^  fimi- 
libusque  (  fruftrancis  incerdum  noxiis  )  Vnguinibut  cantopere  requi- 
ripoceriu  VifcoUm  Lucii  Afciaque  >  (i'pufionesicaperlinerereferret,) 


2,g3  Phartn.  Di/Jertatio  I. 

vel  Amygdalinum  Oleum ,  aliaque  parabiliora  Linimenta ,  Infperfio- 
nes  ,  &c.  asquantr  &  Arde&  Pinguedo  potius  Pifcacorum  ,  Erinacei% 
Coturnicum ,  ^/?g#///**(niSerpcncinse  furrogare  nonnullibi  libueric,) 
Oloristec.  nimix  fere  fingutaricacis,  quod  aucem  hac  in  ferie  reftat, 
Equifbrum  eft.    De  Suilla  (  Aprugna  vicaria  )  item  de  Sevo  Htrcino  Bo- 
*uino(fe>  (  quandoquidem  pro  fpeciali  incerdum  Topico  undiquaquc. 
inveniuncur,  Agninum  verd  delica:ula:reponunt,  Cervinum  prseftan- 
tius  habicum  Tabellionibus  Pedinbusque  magis  quadrat ,)  quemad- 
modum  infuper  de  cancis  MedulU  Cetvtnd,  Vttulw&>  Bovina ,  Htrcin4& 
C^.inter  fe  prsecellenciisaut  neceffitacibus  vel  verbumadderepiget. 
Sapof  (non  folum  revera  Venccus,  fedvcgeciorquivis)confulciusfc* 
le&ui  noftro  quidpiam  concribuec.    Nam  uci  ( praeter  cxotericos  hic 
Aulicarum  Globulos  odoriferos aut  emaculatorios , }  perfri&a  hinc  Lintcolag 
&  Mixturacum  Spiricu  Vini,(abaliorum  Saponis  Baifamo  parum  dif» 
feiences,)  vulgi  hautfemper  rejicula  funt  euporifta:  ita  Oleum  indc^ 
cumcineribus  noftromodo  deftillacum  prasftanseftrefolvens ,  comjj 
pluriumque  Pinguedinum  ip(it&que  Butyri,  non  fineproprias  cemperici 
permucacione)  Defiillatis ,  decantatiflimis  qu©que,par,  aur,  fi  com« 
pigcm  Subjecli  fui  intuemur ,  fuperius :  ur  in  externos  quidem  ufu$ 
(  ni  diffufior  apparacus  placeat ,)  nec  Cerjtoleum  infuper  canropere  re* 
q  u  i  ra  c  u  r  $  five  v  u  1  ga  ti  o  ri  m  o  d  o  butyraceum  c  em  per  a  c  i  u  s  q  u  e  >|d  i  ( p  e  n  faci| 
tamen  fimul  ferc  incommodius,  fuerit,  fivelzmpidum ,  idque  velpefc 
Reclificationem  ,  vel  perpecuharem  deftiilationem ,  tam  OleiPhk 
lofopborum  more,  quam  fupradi&o  pociiisper  Cineres  modo  inttfc 
tutam,  at  ubique  non  fine  incenfiorihincempyreumare.  D-carcera/ 
reliquis  intencionibus  Cerafiava,  ( curiofion  magis  quam  praefen- 
tiori,  Vtrginea  exucca  Alba  ,  fupervacua  Propoli,  negociofiorumquc 
Magtfterio  dimiflis,  )oppido  fufficic.    Atque  quo  hunc  Animaliurn 
cenfum  Spermate  Ceti  (  fiquidem  denud  e  Cetaceorum  Craniis  In- 
guinibusvefuerit,  )randemconcludamus,  efficaxfaneeft  tamintus 
quam  cxtus ;  ibi  tamen  naufeabundum,  utrobique  in  tantoparabi- 
liorum  durabiliorumque  refblventium  proventu  ,  praster,  remca- 
rius,  in  rancorem  proclive, ad Ejfentid  formam(ficorruptionemlic 
impedire  velreniediuinnobiscumobnubere  quispiam  voluerit, )  in- 

duendam 


IV  Cephal.  Nervix.  &  Refohent.  Mineral.  28^ 
duendam  pene  inepcum,  ctfi  extra&io  vel  diflblutio  rc&ificatiffirno 
ViniSpiritu,  (  cum  vel  finc  addico  AlcaliJ  tentetur.  Emplaftrum 
^etiam  cxtemporaneum ,  ncc  in  fe  inefficax)  viJiora  nihilominus 
paffim  aequant:  uttoto  hocconcrementofacileliic  caruenmus. 

Incer  Foffilta  Marmaque proin  nunc  potius  ponamus  poiychre- 
ftum  Succinum  ,  falcem  vulgare ,  (  dum  fb^Kfe  rarius  ,  quantutn 
nos  quidem  ln  divcrlis  fruftis  nocavimtis ,  minus  fuaveolens,  ope- 
rose  nonnullis  Regeneratum  curiofiusquam  venaii  rafpacura  pr#fen- 
tius  eft  ,  )  idque  foiummodo  flavum  peliucidum  ,  cariori  <^Alb& 
ptidem  vel  ob  Arcis  imitationes  pra^latum.  Sicque  prxterSnffittts, 
$  noftns  quoque  fele&is  futEcienciflimos ,  &  per  additamenta  com- 
pecencia,((iquidcmpermulta  roliafloresquegraciamobfcurant  ,)hauc 
i  difficulter  ulcenusalcerabileSjprimoy/^/ifjc^/y/^jCicra  fruftraneam 
Sfiritu*  Firu dt flagrationem\cv\g2Lius ;  nipaulo  dirfufior  moles,  (fpeci- 
ficorum  tamen  cephaiicorum  ,  nephrincorum ,  ucerinorumve  ac- 
deflu  promptc  mmuenda ,)  fortafiedisplicuerir.  Sicpon o  Tinelura, 
oum  Spintu  ardente  Tarcarifato  vel  aliasre&ificatifljmo  ,  (  nam  ipfa 
Saiu  Tartari  4^///^extra<Sionemhicparumpromovct,  )parata  :  quo* 
vt6  Magtfterio ,  Qfeu perpracipttationem  cum  Aquafimpltci  Vitrioltve  Spi- 
ritu>ftu  per  exhalationcm  tantum  poftliminio  compaclo ,  )  convenicn- 
tior,  Olcorum  aromaticorum  tantillo  pro  lubitu  facile  condienda, 
Confimilibus^cum  AlcalifatoSpiritu ,  autipfofimul  Alcali  Tartareo 
confectis)  Tinduris  prompte  mifcenda,  Ceu  ram  per  fe  ,  quam 
Caftorinae,  Camphorese,  &c.acceflu,  bonum  eft  Vtcrinum^  (ElixL- 
rU  nomen  hinc  alicubi  na£tum,)Nephriticum,  Cephalicum ,  &c. 
modd  in  vehiculis  calidis ,  nec  adeo  prsecipitantibus ,  adfumatur, 
Sit  demum  Oleum  Succini,  faltem  perfe  &fine  additamentis  dcftil- 
lationemprotelantibus,  aut  Salisvolatilis(fi  forfan  expetacur , )  par- 
cem  inftingentibus,  vel  pretium  fruftra  ,  efficaciam  parum ,  (  ut  Co- 
rj#/4)intendentibus,  colledum.  Qu^i  fub  privaca  re&aquefic  Dif- 
pcnfacione ,  Albi  ftatique  ccloris  racionem  non  adeo  habere  tene- 
tur,  fimpliciter  fic  (quamvis  aliquanto  obfcurius  ,  )  fecure  adlii- 
berepoterit,aliquotiesfolummodoablutum  &aliquandiu  hmcrepo- 
fitum  ,  citra  laboriofiorem ,  alias  plerumque  Refiduum  minus  gra- 

O  o  vcoJens 


£9o  ?ham.  Differtath  I. 

veolens  relinquentem  Reclificationem  quandam ;  five  fuper  Cineres, 
Colopkomampropriam>autalcaliatiquod>  five  fumptuofius  adhuc  fuper 
falisSpiritum  ,  ( faepe  fuperftantis  olei  parcem  perbullas  elidencem,) 
^wtfuperSalis  muriam  utplurimum  Tociusre&ificarioniunavice  non 
fufficientem,  velcommodiffime  dcmmnper  Veficam (crafamento aliis 
Unguentis&  Emplaftris  pro  lubicu  reli&o,  )  infticuacur:  ceu  n< 
nullihocfinepriusOlei  deftillandiDimidium,  ance  erumpenrei 
mum,  ("  acparicer  cum  aliquali  Salis  Volatilis  perditione,  neca< 
e videntiori  deftillaci  gracia , )  olim  feparare  confueverunr*  Balfiii 
hincuci  vulgaciufus,  icaprompca:  excemporane;eque(cumNucil 
exprellb,  )  raixcuras,  Saiveravolati/epzrcrgoncRiili,  quidacaoj 
qimit,    Namin  renicencionbus  Ifchuriis  infidum,  inreliquis 
ftillacionibus,  congeneribus  nec  fingularitis  necpraefencitiseft, 
modo  perfe  fublimacum  >  modd  ardence  Spiricu  inurinofiumLiquo) 
refolurum ,  vel  Acidaquodam  Spiritu  fixatum  detur.    Unde  illud 
tancopcrenoncrahemus.  MulcdminusaucemF/.xv  cancillum,  (ej 
demfaporis, )  alaborumfere prodigiscollechim exaccumulacis  ~ 
ceffive  Capitihm  rnortuk :  quse  fi  per  deftillationemhaut  pcnitusi 
haufta  feucombuftafuerinc,  ceu  alias  mulierculisincuscurodani 
ica  quoque  A/phalthi& Gagatis>  (  fiquidem  ipfum  Succinuni,&:ejus 
GagatinoQleum  inve&isperfuafionibusfatisfacere  nequeant,)locua3 
fufficienter  fupplent,  Petroleum,  verd  per  uos  his  addac>  qui  volcci 
compluribus  deftillatisequidem  parabilius,  &  penetrans  eftnaturae 
genimen :  nihilominus  quod  contra&ior  Praxis  Terebinchinse  Spifi 
tu ,  Saporisvel  Cerae,  Juniperive  Oleo  fimilibusque  domefticis,  fa- 
miliarioribus  aut  mage Polychreftis  Topicis  non  cranfigec, nec  hoC; 
(fsepe  nimis  exiccativo)  tranfigec :  uc  fpecialem  ejus  necefficacetf! 
non  videamus  ;  minusqne  adhuc  periculose   a  negociofioribm 
Recttficati  y  rariorisve  (  abfoluce  fic  di£li )  Terr&  Olei*  Carbo- 
nes  foffiles  operariis  ,  aut  cum  Torfa  ,  adfuetorum  foco  ;  quod- 
que  hinc  quidem  Salinum  ,  illmc  Oleiforme  fecernitur  ,  cur^ 
fioribus  relinquamus  nitrofo  Akali ,  Succinique  congencri  Olto 
fatis  contenti. 

QzSulphureortm  >  hucparicer  fpe&ancium  fele&u  in  Diapho- 

reticorum 


T>e  Cep  bah  Nervitt.  &  Refolveni.  UWixera/.  1 9s 

reticorum  claflc  egimus*  Ec  cum  in  deftinacione  fua  hodieque  fuffi- 
:ientiffima,  expenmencis  confirmata,  fac  tuta,  nec  (extra  abufus,) 
ilterius,  olim  fubfequa:,  nox#fufpe#a  velconviclafint,  caufamnon 
Jeprehendimus,  cur  Pedtoralesinluper  inufus,  imo  Sudoris  Vomi* 
usqueciendi  ergo  (prse exploratiffimo  nunc  Ancimonio,  iftis  fuper- 
iddidebeant  Arfemcalia  ,  Aurtptgmentina  ,  Sandaracbinave  Subltma- 
fa,  Rubwi)  (  dum  in  Sulphure  Artenicale  quid  tantopere  veremur,  } 
vr&ctpttatae Liquore  Gumrnojo  ,  Reguli,  Vitra,  Flores,  Ma^ifteria  ,  pec 
rViitrofam  detonationem  Fixata  ,  &cc.  quse  fecundum  Recentiorum 
:>rsecipue  procefXusac  compendiaelaborari  pofle,  inter  odiofiffimas 
I  ifFumationes  equidem  didicimus ,  at  folidiorerr  (  per  domefticas  ob- 
\  ervationes,  haut  vero  per  confuetas  tranfcriptiones  firmatam ,)  ex- 
jerientiam,  de  talium  ( plerumque  pro  forma  faltem  repofitorum, 
iut  animigrafia  elaboratorum)fecuritate,  etiam  ulcraPforam  .  (ubi 
lliquando fixum  leorfim  Arfcnicum  tuco  datum  novimus  ) extensa , 
idhucdumcxpectamus.  Extusfmcvu/gareFtxatum  Chirurgis  pe- 
ruliarequidpiamhautadedpra^ftat;  abufusautalcahbus  adhuc  com- 
3inari  noxas  alii  retulerunt.  Solus  Arfenica/is  Magnes  mereri  videtur, 
jtdirFufioresinapparatuspro  Emplaftro^pcv  fimphcisfimamliquatio- 
nem,  cum  velfine  VitrioIi|Terra,  Fuligineve  conficiendo,&mhilo- 
lainus  circumfpefte  continuando , )  praeparctur. 

SoUria  Lunariaquc  huc  forte  pertinentia,  e  fuperioribus  repc- 
rantur:  Nosadnovam  polychreftamqucclaiTcm  pergimus. 

Hypnotica ,  (tAnodyna ,  Epicerajlica. 

C  Ic inter  hsec  j ure  primum ,  prseftancisfimurn Opium ,  mafia  ( dum  do- 
^mi ,  decenterlicet,  collecla  exotica:  acumen  eadem  dofi  neuti- 
quamattingit,  )equidemaliundecomparanda;innocens  tamen ,  uc- 
ut  hodieque  permultis  ,  empiricos  forfan  ohm  Qin  agonizantibus, 
autmorbisejufmodifufflamen  velplanenon,  auttemporum refpeclu 
nondum  admiccencibus,  )abufus  fpe&ancibus  immerico  neglecla  ,ad 
lemidemencacioncm  ,  (dum  non  foliim  in  Indiis  Affiomt  illi  atque 
Vouftt ,  verum  eciam hifce in  regionibus  asfidui ejus  frequenta tores  op« 
pido  diverfum  oftendunt,  )  injufte  damnaca,  fufpe&a ,  auc  candem 

O  o    %  longe 


%C)Z  Pbarw.  ViJfertatioL 

longe  parcius ,  ferius  dimidiusque  atta&a:  quantd  Infantum,  Gra£ 
vidarum,  Puerperarum  ,  exhauftorum  (nec  folis  frmper  fpirituofis 
©doriferisanalepticisfopiendorum)Senum,  itemPhthificorum,Epi« 
lepticorum,aliorumque  ferina  tufli,  defluxionibus,  hasmorrhagiis, 
proflu  viis,fuperpurgationibus,  colhquationibs)  diverfis  humorum  aut 
fanguinis  effervefcentiis ,  plerisque  vagis  fixisque  doloribus ,  &c.  pene 
cneftorum damno hic non dicemus :  nifi  quod ( ad  hsecfere  tempora ) 
seque  multos  obmeticulofamOpiatorum&Emeticorumintermiffid^ 
nem,quam  perEmpiricorumman9  occubuiflecredamus.Dumauteraj 
oculatiores  alii  polychreftum  hoc  remedii  genus  quafi  poftiiminio 
reducere,  feu  frequentiori  ufui  vindicare  conacifunt,  abalteraparce 
( inter  cot  theoretica  litigia  nimiumque  Chimicas  rra£tiones )  denuo* 
enormicer  vexari caepit.    Siquidem  experientia  docet ,  quod  Crudum 
neceflkatis  tempore  nihilominus  ffccure ,  modo  (ccu  ejusgener» 
©mnia,  )competenti  fubjecto,  morbo,  tempore  dofiqucdccur$  in- 
noxieque  fimiliter  Extra&ionibus ,  8cc+  fubjiciatur ,  citra  prasviai 
toftura*  aliasque  ambages;  aut  fi  (difparentem  tamen  fubplerisquff 
his  laboribus)graveolentiam  minuere  voluerimus,  quod  tunc  Ajtt* 
fmplicis  fuperfufas  faltem  Divaporatio asque  fatisfaciat,  &  toftnrair*- 
fuper  certior  ,  Suipburati&ne ,  C  ceu  quidam  Scammonii  inftar  iftud 
perfumare  confueverunt,  )fuo  modo  facilior  fit:  quod  porrofim- 
plex  crudi  in  Spiritu  Vini  Jolutio  pariter  innocens :  innoxiusque,.n^£ 
verehincnarcoticus ,  exiftat  \^4bftraclus  inde  ille  ipfe  Spiritus:  quod 
Opii  natura  revera  magis  ad  Ardens  quam  Acetofum  ( fimultaneae  cM 
jusdam  correftionis  caufa,  inter  fuppoficam  falinarum  parcium  emi- 
nentiam,.hucadebtra&um)menftruum  y^rgatrquodquehincfduaaf 
Topicis  quidempartim  fruftraadjicitur,  v.  g.  cauceriis  potenciahbus, 
Antarthriticis,&c.  partim  cr  udum ,  v.gJnSotirc/idcujusdamimitatro- 
#<?fufficit , )  Extractum  inrernos  in  ufus  paratum ,  cum  Vini  Spirttu ,  mi 
copiofius,  (refinofafc.partemagisfimulatta&a,  )ita  decaeteroundi- 
quaque  fit  tutiffimum  :  quodque  demum  hoc ,  folitarium  quoquejr 
Laudani  cujuscunque  loeo,  fub  qualibet  forma  ,  scquali  iecurkalfc 
atque  effeciu  nihilominus  exhibeacur.    Accedit ,  quod  fi  omnind 
tanci  momenti  judicaretur  \iicAcidHlatio>n\x\\o  negotio  Spiritus  Vi- 
*r  *  trtoli 


JD*  Anodjn.  &  Epicerafl.  Veget*  %$% 
trhli  (tanqaam  plerisque  Opiatorum  deftinationibiTS  convenien- 
rioris.)  drachmauna  prseterpropter,  pro  finguhs  Opii  unciis,  Spi- 
ritui  Vini  ante  extra&ioncm  inftillari ,  vel  potius  (cum  acidulata 
hzc  Phthifici  minus  commode  ferant, )  Extra&i  fimpliciter  fic, 
etiam  absque  toftura  parati  parti  feorfim  diverfimodequc  fociari 
queat ,  vel  Vitriolatorum  quoque  loco  Spirit/ts  Salis  communis  aut  Vi* 
4  trioli  Pbilofopbicns  ;  nobis  (fub  liquida  praefertim  forma)  prce  Aceto 
l  dejlillato ,  imo  ipfo  a  Sale  Jartari  (fub  Terrae  foiiarse  confe&ione,) 
F  tbftracJo  ,  Aeruginisve  fulphurato  Spiritu  fcmper  convenientior  hic 
habicus.  Nam  incompetentia  Vrucluum acidulorum ,  Aceti/ofacei  conge- 
#•  nerumque  liqucrum  ,  extraftioni  olim  adhibitorum  Magmata,  hodie 
I  his  neutiquam  agglucinabimus. 

|  r  At  quo  feledus  nofter  nunc  procedat ,  licet  equidem  minus 
prodigus,  opcratioms  vero  fundamentum  &  acceftbriorum  impro- 
portionalicas  ucplurimum  minutias  rite  expendens ,  folitario  dido  £x- 
/r^7(?acquiefcerepoflit ,  ponamus  nihilommus  (ne  infamigeratio- 
ribus  polychreftis  nimis  deficere  videamurj  Laudanum  akqisod,  fed 

.  fimpliciflimum,  utpote  ficoptimum:  Jicjiie  v.g.  Excra&iilliusparces 
duas  cum  Excra&i  Croci  ( tanquam  vegetioris  fimphcis )  &  Cinna- 
barisnacivae,  (corpus  quafi  dancis, )  aut  faltem  Coralliorum  pp.  ana 
parte  una  quis  probe  mifcuerit ,  largirer  profe&o  habebit ,  quod  Per- 
lata,  Gemmea,  Bezoartica  ,  Mumiata,  Ambrata,  Solaria ,  &c.  (majoris 
pretiiopinionisquc,  nonvero  effedus,)  icem  compluribus  intentio- 
nibus  magis  adverfa  Mofchata,  OleUve  dcflillatis  obruta,  hyperbolice 
frpepromittunt :  ceu  fuperioribus  jam  annis  poftquam  quilibec  fibi 
rperinancs  Extradionis,ponderum  &addiramentorum  variationes ) 
ijf&udanum  quoddam  ,Nepenthes ,  &quidnon  finxiffet,  verfatiores  fi- 
mihcerobfervarunr.  Ampliusautem  nec  Antepileptico ,  Hyfterho ,Pe- 
clorali  ,  fpecialiorive  quodam  feorfim  indigebit  :  fiquidcmfimplicis- 
$mumquoquefaepenumero,  cicra  ornnem  accenforum  convencum, 
quaeutaminrencionemfufticiencer^fubindjfFerentia  fuacomplecjalibi 
vero  fub  Pulveris  vel  Liquoris  forma,  morbi  fimul  fympcomatumve 
rati^  acqua  facilitate,  extemporeque,ac  fub  ifta  remediorum  accumu- 
lationehabecuri  aut  fi  omnino  Pdularis  exigacur  confiftencia ,  corv 

Oo  3  venietf- 


■ 


2^4  j     Pfjtrm.  Vijjertdtio  L 

venientiumOleorum,  Tin&urarum  Eflentiarumque  illitu  velinteti 
pofitione,  irno (blius  vehiculi conrormacione,  defideriisreliqim  pro-  j 
videcur  :  quo  refiduarum  quoque  hujus  generis  Pdu/arum  ,  dc  Cyno»  I 
gloffkfciU  (anttquiorum  exolecarum  ,  &  recentiorumdffufiorum,)  Hy^  j 
flericarum^  ( opio  5c  Gleisfuumaperce  debencium  ,  )  ^sinodynarum  l 
M*  (eum-J/ce,  confulcius anceccenam  prasmittenda,)  Narcoticarumt 
Pe$oralium>&c*  cadic neceflitas.  Decastero Hyofcy4mum\\mc(amo* 
res  aiias  hactenus  exefle  juilerunc ;  utut  mitificari,  femenque  infu^ 
pcr,  velanciquorum  exemplo,  tucoacminutioriponderedanqueat/' 
Cerce  citra  hujuscemodifufpedorumacceflumfacvegetadeprehen*  j 
dimus  Laudana. 

Atque  hxcdePi/ulari  potiflimum  confiftentia.  Ponamusautem 
amplius  (cumformaiftavulgo  quoquenimis  innotueric,  quibusdartl'  | 
fere  per  abufus  fufpe&a  facla  fic, )  Pu/verem  anodynum  \  non  ram  fac* 
charo  ,  (fub  fui  diffolutione  Opium  inaequaliter  dimittente,/  autin 
molem  coacervatis  totjpec/ficis  Magtferiis  conftantem,  quam  (  quo 
pulverisfaltem  fpeciescum  parcadofi  exeat,)  e  Laudani  pr*d/cJz  parft* 
una&  duabus  Cora//iorumpr£paratorum  :  vel  alicer  ex  Extratli  Opupar* 
teuna ,  Sanguinis Draconis  Santaliveruhri  duabus ,  ejr  Cora//torum  rubrof;  | 
rumtribm^artihus  ccmpoptum  ;  utrobiquein  cribus  (uigranis  ,  Lau. 
dani  granum  unum  continencem  feu  referenrem ;  Magt/lerio  e  Solu- 
tionibuscum  Acidis,  per  Oleum  Tarcari  alteriusve  Alcali  praecipi- 
taco ,  (  hcec  fuptrjlans  Liquor  ^4/tcrans  eyfgens,  haut  adeo  fic  con*- 
temnendus,)  vel  difpenfatufaltem  longe  commodiorem  :  ubiopus 
SpecificorumEpilepcicorum,  Nephncicorum ,  Hyftericorum  ,  vel 
AncicolicorumPraecipicantium  acceflTufacile  ulceriusaccommodan- 
dum:  ut  fpecialeshuucm  finem  Pulveres atque  7h*g^enulIatenusfeor- 
fim  requirantur  ;  minusque  adhuc  antiquarii  llii  ingraciorcsque  dt 
Jlcakengi,  (^bunciam  femis  itadicli,)  Carahe,  Dtacora///iy  Dtafper- 
tnaton,  ejrc  liftentes  lenientesque  ( fub  prompco  imicacionis  modo) 
Trochifcf.  Ec  fi  forcaflfe  EleUuarit  velBo/i  formula  cuidam  feorfim  com- 
placucric,  Conferva:  Rofarum ;  Rob  domeftico,  Extra&ive  jucun- 
dioristantillo  haucdifficulcer  cunc  fubigicur;  ucabundefic,  imcUu- 
tius  compendiofiusque  habeacur  ,  quod  feu  Keccmiorum  varia,  pre- 

ttof* 


De  Anodyn.  &  Epieerajt.  Veget. 
tfofi,  opero(ioresveConfec7iones,  Tfyrcoticd,  Mitigativ£y&c.fet(Anti- 
quiorum  ( utplurimum  utentibus  aliisque  inconvenientionbus  prxter 
rem  refcrta)  Pht/onia,  {Pcrficumy  Romanum,  Tarfenfey  Mefveum)  Try- 
pbera  magnay  Requies ,  Confeciio  Archigenis,  imo  quod  ipfa  Atbanafta 
magna,  acrecens  hoc  fine  expetita  Tberiaca  diverfimode  promittunr. 

Tandem  ver6/4//<7^#«f  quoquehucaccedat  Liquonisquc (dum 
fupcrioris  hujttsquc  Secult  HypnoticANarcottc&cjue  Aqu<z  ingratae  ac  levi- 
denfes,  Specf/ca  vero  (ceu  vocantur)  Anodyna  diftufioris  indetermi- 
natiorisquedofis  funt3)  fimplicisfimequ:dem  ( citra  Ambrata,  alia- 
queexotcrica ,  imo  ipfa  Crocataadditamenta,)  vuigari  tamenpauld 
proportionalius  compofitus :  v.g.  Opii  feucrudi ,  fcu  (  fi  feorfim  pla- 
ceat.. )  per  Di  vaporacionem  in  graveolentia  fua  prius  mitificati  partem 
unam  cum  Aquas  Apople&icse  noftrx  &  Spiritus  Vitrioli  roridt  fupra- 
dicti,  autejus  loco  >  Sptrttus  Vitrioli  Phdofephta  ana  partibus  quatuor 
per  dies  aliquot  digcrendo  ac  filtrando>  quomedio,  tanquam  Aceto 
dcftillato ,  vel  a  Sale  Tartari prms  abfirncio ,  irno  Spiritu  AerugtnU ftdphu- 
rato,  ipfoque  Cydoniorum ,  ( reliquis  haut  ita  pridcm  fingulariter  pra> 
lato,  at,  poftfermentationcsquoquc,  femetfpecialiusnonexolven- 
te)  fucco  prasfentiori ,  Tinctura  habetur  clegans,  quas  inMaligna- 
rum  complurium  principiis,  vomitibus  ac  Diarrhseis  complicatis, 
aliisque  affectibus ,  ordinariis  remediis  ad  guttas  fcx  ve!  o£to  fociata, 
perfeveroin  Rheumatifmo,  Vomitu,  Diarrhaeis,  Ncphritidc,  &c. 
tdguttasdecem,  duodecim,  velo&odecim  noftu datapluspreftat, 
quam  integra  remediorum  vulgo  opponendorum  phalanx  :  prsefen- 
tior  quineriam  fcfaturatror  c&LiauorealiziS  incbullitionibus  inquie- 
tudinibusque  Attemperante  &  Alterante  haut  concemnendo  ,  quifo- 
lutoin  Acero  deftillato  (aliisque  acidulis  menftruis)  crudo,  tofto, 
divaporatove,  &hinc  per  Oleum  Tartari  pra:cipitato  Opio  fuper- 
ftat,  papaver  erraticum  olet,  &:  fi  Prascipitatumulteriusedulcorare 
eoneris,  id  denuo  (fub  operatione  ifta  folutumj  arripir,  Nec  fub 
circumfpe&a  iftius  adhibitioncindigebir  quis  infuperfeu  Effcntiaca- 
pitum  Fapaveris  Erratici tmmaturorum ,  pcr  Spirirum  Vitrioh  roridum, 
aut  Acerum  a  SaleTat  tari  abftra&um  confecta  ,  bono  incraflantc, 
feu  aiiis  OpiiEjJentiis it^uidisanodynisy  folitarium  Sal  Tartari,  Ammo- 

niacum, 


^  Tbarm.  Differtatio  I. 

niacatn,  &c.  condenfati  Opii  deftinationi  haut  aded  refpondentia, 

varie  pro  hujus  rechifione  recipientibus, 

Eyofcyamus  autem  ,  quamvis  Alcaiinis  Acidisque  aliquantum 
tnitigari  vifus fit,  ob  refticantem  nihilominus  turbulentiam  confuluus 
Topieisnonnullis,  (  erTicaciffimisindeanodynis,  mollientibus  acrc- 
(olventibus,)  deftinabitur.  Semen  fc.  (Eadice ,  Aqua  defltll.  Succo  in* 
Jptjfitto>  amphusve  Extraclo  interea dimiffis  )  ut  e folitarto,  vel  potius 
feiiciusque  cumPapaveris  parce  mixto  ,  Oleum  prarftantiffimum  cx- 
primatur ,  perfe  reliqua  hujusgencris ,  Mandragora  ,  Papaveris  Infu- 
fum*  Poputinum,  &c.  in  dcftinatione  fua  facile  prsecellcns ,  in  Balffc 
n?um  quorundam  Hypnoticum ,  (^prompta  Olei  Nuciftar  expreffi  add|- 
done,)  nunquamnonredigendumi  imo  (ni variationis,  Tonforum- 
vetalibus  interdum  inhserentiurn  caufa,  velpro  aliorum  ac^  eflorio- 
rumquaficorpore,  Vnguentume floridis ,  (  Cataplafmata  haut  inerR*  I 
cacia  infuper  conftituentibus)  Summitatibus  ,  fimpliciter  tantum  m  j 
butyro  fnxis  feorfim  parare  placuerit,)  Officinalia  fuperadditaque 
ifta  ,  de  Cynoglojfia  ,  Anodynum  Iovts  utrumlibet  ,  famofiffimumq(j|&  j 
Populinum  quodvis  fufficienter  exprimens,  Emplaftrum  binc  vtrta% 
bruno  (ob  Oleum  prius  fulphuratum,)  magis  polychrcftum  ,  fupm 
jam  pofuimus  5  &  merito  Diacbylis  magnis  atque  parvis  ,  Spleneticis 
quibusvts^de  Ctcuta&c.  malacticis  aut  demulcentibus ,  ipfique  nonnuri- 
quam  ^Meltlottno  (mter  alia  refolventia)  pramilimiu.  LTrproin  quod 
refidua  huc  fpe&antia  Simplicia  concernic,  Cicutam  Athenienfibus 
vel  Sturnis ,  Cicutartam  mulierculis  abla&antibus  ,  Mandragoratn{ 
aliasrariorem  Agyrtis,  Ejfientiam ejus ,  acaliorum  cir czLolium ,  Pfieth 
domelanthium^  Strammoneumque  tcntamina  curiofioribus  ,  ingratio- 
ris&  hoc  ingeneredebiHoris  Cynoglojfie  berbam ,  Radtcem,  Flores>{\\\* 
cubi  etiam  conditos)  vilefcentibus  nunc  aut  fupervacaneis  formulis, 
Petum  denique  (poft  Vomicus,  vel  infuetorumfumigationesfomni- 
ferum  quidem  ,  athuc  non  quadrans,)  alterius  intentionis  Clasfi, 
cum  produ&is  fuis  relinquamus, 

Papaver  feu  album  ,  y?#(nimio  tamen  dele&u)  nigrum,  ftim- 
maturorumCapitumExtrathim ,  (ad  prsecavendum  fitum  prius faccha- 
ratum)  in  ampliores  apparatus  fuppeditant,  prxfercim  pro  Infan- 

tibasi 


r 


Dc  Anodyn.  &  Epiceraft,  Vcget. 

tibiis  ;  (quibus  tamen  accifx  Opiatorum  quoque  dofes  tutisfmc 
dancur,  &imprimis  commodus  eftfuprapoficus  antepilepucus  Pul- 
vis,  folitariusautPe&orali  noftro  fulphuracofociarus)  profe£>o  non 
enc,  cure  rcfiduoruminfigni  Iuxurie  accedat  ampiius  Gve  Strupu* 
fimplex  aut  inconfideratius  Compefittts ,  vulgaris  vel  correcitor  ;  tivc 
(parum  ab  iis  difFerens)  Ducodtum  Off.fimpicx  ,  paulove  accepuus 
dc  Stliquis ,  &:  exolefcens  nunc,  (ftringensquc  potius  quam  epice- 
raftieum)  Aituarii  ,  cum  recentiorum  Sttptttis  ae  Dyfentertcis ,  (fiqui- 
dem  hic  dulcia  alias  majores  utplurimum  turbas  cient;)  auc  Soli- 
dum  tam  antiquius  ,  (cjusdem  cum  Extraclo  noftro  fundamenti; ) 

i  quim  moder/wrum  (elcganrius  ,  at  papaverina  vi  haut  faturatius;} 
hve  demum  Looch  de  Papavere  ,  Iinctuum  iftorum  complemento, 

5  Siquidem  in  rei  verirate  no&urna  Laudani ,  vel  Tin&ura:  Pulve- 
risve  Anodyni  dofis,  fola  plerunque,  bis  terve  repetita,  longecom- 
pendiofius ,  prxfentius  ,  nec  raro  (dum  Sirupi  papaverini  dofis  & 
operatio,  ob  diverfam  capitum  maturitatem  haut  infrequenter  in- 

l  cpnftans  deprehenditur,)  ccrtius  praftat,  quod  tota  dictorum  (fto- 
qiachum  utplunmummagis  pervertcntium)  fcriespromittit :  inter- 

.  poniquin  etiam  interdum  poflunt  MixturarcfeleclisnoftrisExtraclis 
artcriacis  rere  jucundiores.  Et  quid  fimiliter  jiotatis  EiTcnciis  pe- 
Soralibus  Saccharoque  feorfim  firupifato  facilius  ex  temporequc 
diluicur,  Morlidisve  epicerafticis  addicur,  qunm  dichim  Capitum 
Excra&um  ?  Emulfionum  Papaverinarum  (  fi  acceflbriorum  attcmpe- 
ranccm  vim  ac  dchcias  demimus,)  quanta  fit  pocencia,  experientia 
teftacur,  vulgusquc  paflim  ,  nihiloinde  incaucius  aucfomnoientius, 
in  placencis  fms  ad  libras ,  (  dum  nos  religiose  ad  drachmas  &:  fcru- 
pulos  formulis  diverfimode  adjicimus,)  innoxie  ac  cirra  notabilem 
alcerationem  comedit.  Ut  Semen  proin  exprimendo  hinc  Oieo  con- 
veniencius  ,  Flores  autem  Capita  (pro  pediluviis  aliisve  palliacivis 
Popicis)  ficcata,  cum  inacceptiori^j»*,  noftroque  infpecie  para- 
[o  Mcconio ,  fupervacanea  exiftant. 

Icanecex£>r4/7f#pr#ccr  (elegans  diffufiorisquc  cujuslibet 
/icarium)  Extraffum,  in  VaporofoBalneo  rite  paratum  &  facchara* 
:um,  requh  i  poffe  videcur  feu  (  gravis  illa,inqi  uciliiCmi  floris  perditio- 

Pp  nem) 


198  Phxrm.  Dijfertatio  I. 

nem  )  dejlillata  Aqua ,  feu  mucaginofior  conferva ,  vel  ( cum  Extra&i 
illiusmeiliformisdilutiofacilis  fic, )  Tinfturavulgares ,  autaliis  nego- 
tiofiusi  Conferva  infuper  prole&a.  Florum  Pulvis ,  aliasque  undiquc 
naufeabundse  molis  eft :  De  Liquore  verb  immaturorum  capitulorum 
pauld  ante  diximus, 

Proin  e  refiduis  Epicerafticis  ponamus  hic  Pajfulas  ^cicrata» 
diofam  &  alterationisparumconferenrem  exacinationem, )  Majores^ 
atu  promifcue  Mmores ,  (  dum  in  Arillarum  Spiritu  peculiare  nil  ha~ 
£tcnus  invenimus,)  faltem  pro  melliformi  in  Vaporofo  Balneo  pa« 
rata  Ejfntiafimfliciy  velfi  libueric,  adje&a  Cartcarum parte ,  Compo- 
fita\  vulgart  Pajfularum  (JHel/e  accepciori  j  magisque  adhuc  Sapa  illa 
tartarea ,  quam  Vinicultores  paffimcoquunt.  Ceu  quoque  Sirupo^ 
lujubino  (implici  aperte  a^qualis  in  Compofitum  aeque  ac  Looch  Ptffu- 
iatum  quodvis  convcmcntibuszddk^cntis ,  fineceflumforet,trans- 
formacu  haud  deprehendicur  difficilis.  Accedat  Gljcyrrhiz>&  poly- 
chrefta  (Jylvejiri  contra  cormina  mulierculis  reli&a)  Radix  ctm 
Extraclo  fuomelliformi ,  ad  impediendumfitum  faccharato.  Quanv 
vis  eciam  e  vulgari  inftitorum  Succe  ,  (  fi  empyreumate  non  hicric 
infe&us, )  fere  jucundius ,  (  magno  camen  heterogeneorum  feceflii;) 
&  ex  aicerucro  iftorum  ,  (  per  congenerum  arteriacorum  additio- 
nem,)  Mixcurae  Pe&orales  ,  Sirupo  de  Liquiritia  compojito  quoltbei 
prseftantiores ,  aut  a:qualesfalcem  parabilioresque  levi  negotio  ha- 
beantur.  Dcftillacio  radicis  per  fe  quafi  facuam  ,  in  Compofiris 
vix  adeo  pollenciores  magisve  epicerafticas  reddic  Aquas*  VnguWr 
to  ab  altis  aliter  parato  ,  Saturninum  aliquod  T  (  ctiam  ad  Dia- 
pompholygos  imicacionem  conformatum.  )  alicubi ,  ac  plerum- 
que  tucius  Pulvis  faltem  lEryJipelatodcs  quidam  £  uti  v.  g.  e  Ceruffe 
partibus  duabus  vel  tribus ,  Myrrhas  partc  una  ,  &c  aliquot  Farinas 
domefticas  cochlearibus  fufficientiffimus  conRt,)  fac  commode 
fubftituitur ,  ipfeque  LiquiritU  pulvis ,  (fiquidcm  omnino  quid- 
piam  inde  placuerit,)  ifti  tiim  haut  inconveniencer  addicur.  De 
csecero  ,  qui  nunc  fuperfunc  Dattyli  ,  (dum  Exceris  olim  fi#a 
hinc ,  alibique  jam  ta&a  Compofita  hisce  Regionibus  fpeciale  nil 
conferunt ,  Palmeam  vero  Rudiculam  jam  ohm  querna  asquat ,  ceu 


Bt  t^sfnodyn.  &  Epiceraft.  Veget,  2,99 
$jjiculcrum  Iithontripcicum  fiftentemque  Pulverem  noftri  ad  mini- 
mumNucIei  &  velGlandium  farina,)  icem  fpecialiteraiiquibus  re- 
quifica?  Z/^£<e ,  ac  (prodigi  Filii  cibus)  Carnubi  five Sdiqux^  incer 
Beilaria ,  P runa  Damffcena  &  ( in  media  Germania )  Vngarica.)  quan- 
doquidem  iftorum  Pulpa  &  Effentufimplex  acfaccharaca  corrupcio- 
nemhauc  ita  diu  decltnac,)  culinis  >  Iujuba,  fimilicer  perfrequenter 
corruprx,  &:  ( vermiumiliud  incernecinum  fc<)  Sebefi^n  EKtcroium 
ufuideliciisque  fecure  ficrelinquencur, 

Quemadmoduro  c  tot  ficcbari  (  fecundum  operarum  ,  Regio- 
num  ,  figurse  ,  &c.  diverfitarcs  ettam  in  Officinis  fuperyacue  mul- 
tiplicatis)  generibm  ,  Penidium  Infancum  gefticulationibus,  Rubrum 
exolctis  (crudo  vel  Melli  ftuftra  ,  ob  exiguam  difterenciam  prsefe- 
rentibus)  Formulis  ,  Manu*  Chrifii  fimpltces  (necillicu  akerata?) 
&  Camhium  utrumque ,  (quamvis  pro  lenta  liquefa&ione  ac  deglu- 
titione  commodius, )  Infticorum  diftra&ionibus ,  St rup m  denique, 
abfolute  fic  Reco&onbus ,  alibi  Malazzo  di£rus  ,  pauperculorum 
condimentis  confulcius  cedec,  Hic  nobis  (obfcuriorem  incerdum 
ljqtiidorumcoiorcm ,  faciliorerninficcis  liquefcentiam,  proniorern- 
flue  ad  fermencandum  ,  (quo  carnenppcimum  quoque  Rcfinacum 
umilicercendic,  )  naturam&refiduasminutias,  inter  graviorumne- 
gle&uin  olim  exaggeracas ,  cancopere  non  acccndencibys ,  medio- 
ctcinAfetrtsfafncit,  eciam  non  adeo  Finum.  Abficauccm,  uc  iftud, 
(communi  hodicque  profufione  ,  coc  cancarumque  Liquidarum 
SiccarumqueFormularumconfedaria,)temeretaricoperequcdifper- 
gamus,  pierisquecommodius,imocon(ulrius,  (profubje&orurn  cir- 
cumftanciarumque  racione)  excempore,  Liquidis  fane  praecipuej, 
(/?  modo  Aqua  fimplici  in  Syrupalem  conftftentiam  folutum  feorfim  rep$" 
natur, )  ubicunque  liber ,  addendum:  ceu  ahbi,  aliis  in  requiucis» 
modo  Mclle  ,  (reco/flto  qupque,)  modo  Paflularum  Liquiri.tiarvc 
Eflentiis ,  &cc.  penitus  fuppleri  poterit ;  uc  perfrequenres ,  fupraque 
jam  ta£hs  ejus  in  Splenecicis  eompluribus  ,  Hyftericis,  Dyfenceri- 
cis ,  Infancibus  epilepticis,  &c.  ripxas  ,  frc  hauc  minimum  cjusce- 
modi  diilcorcs  ( nulhbi  nonaffh&ps)  aliasaverfancium  numerumca- 
ceamus.PenidiiCanthiiquc/pecialesproPtjlveribus&c,requificjonef 

Pp  %  alii 


gOO  Tharw.  Differtatio  l 

alu  rejeeerunt ;  ccu  jam  olim  quoque  hyperbolicas  illas  Tinciuras^ 
&  perfun&oric  fic  di&urn  Saccbari  Oletim  >  fimplex  auc  per  adje&a 
quaedam  ( inter  deflagrandum,  _)  Pe&oralia  Compofitums  dumcon- 
venientioribus  Aquis  deftillatis  Effentiisve  folvi  ,  Spiricusque  ar- 
dentis  communis  vel  abftra&irii  quidpiam  fuperaddi  poteft.  spir* 

acidulum  ,  (prae  congeneribus  quidem  jucundiorem  &  cx  ef.  . 
fenciali  quafi  Salc  deftillatum, )  firnpkcem  aut  (afcendente  forfican 
fimulab  adjeftis  Coralliis,  liquorisproprii  particula)  Coratlifatum, 
incercoc  Aperientia&  Solvencia  Curiofiorum  repofitoriis ;  utiquo- 
que  Spirttum  ardentem  per  fermentationem  Simplicem,  (mmCom*  j 
pofitos  abftra&itiis  quibusdam  fupra  pramihmus,  )  item  Hydrofaccht-  . 
rum  feu  paricer  fimplex  feu  (jucundius)  Compofitum  Paffulatum  ,  ma-  i 
ricima  incolenobus  taliaque  fic  tolerabilius,  (exercitiivelanimigra-  \ 
tia)  parancibus  rernittemus. 

Porro  verd  nobis  fint  Dulces  (expun&is  inter  congeneres  nu- 
cleos  Amaris  potatorum,)  AmygdaU>  etiam  minus  gratorum  Pifta- 
iiorum  Pinearumque  loco.   Sit  infuper  Cucumerum  &  (ubi  luppetit,} 
ifti  intermixtum  Cucurbita ( dimifla  fatua  hu\mAqua,)  Semen,  arqui- 
valente  faepeque  rancido  e  Citrullis  &  Melonibus  parabilius  ,  pro 
Emulfionibus,  teneriores  (per  Alterantium  variationem)  in^rdum 
demulccncibus  >  inter  competentia  accefforia,  (quo  Nitrurn  quo- 
quc,  tanquam  aliquod  earum  condimentum  pertinet,)  furficien-  i 
tiflimis,  licet  vulgatis  (per  tot  Aquarum  &c.  coacervationcm  for- 
muhs)  longe  fimpliciores  fuerint.  De  earum  Defttllatione  fuperius,  # 
inter  generaliorem  Aquarum  cenfum  egimus.  Oleum  frlgide  ,  vei 
tantum  citra  violentam  illam  frixationem  e  dtthtbtu  AmygdaltSy  i 
(  Magmate  r^/^cuticulkcuratoribus  veh£to,)  exprejftm  >  &  perfe 
Polychreftum  eft,  fcitra  tamen  confuetam,  ubi  vel  Olivum  inm$ 
excusquc  fufficit,  profufionem  *}  &  reliquorum  e  Ptflacils  ,  Pinetst 
Nuce  nonnulltbt  Indica  Balanoque  ,  (dum  odoraciflimi  Litus  fine  ran- 
core  nunc  ncmini  non  parancur,)  itcm  e  Sefamo  (  fi  hodiereferrec,) 
congeneribusque  colle&orurn  locum  Medico  faale  fuppiet :  imo 
Unguinum  infuper  quorundam  ,   v.  g.  Refumptivi  >  (  fiquidem 
Hcclicorum  pori  adeo- falubricer  invifcantur,)  Anodynt9  Pecforalts 


De  Lsfnodyn.  &  Epiceraft.  Veget.  5*1 
eujuslibet ,  ejrc  leviahorum  vel  domeftica;  quoque  pinguedinisaccef- 
/u,  incer  pradenriora  farpe  Topica  ,  promiffiones  asquat.  Leochde 
Pinu  (penc  ridiculum  )  Confccitones  frucluum ,  Martiu*  Panis  ,  Pineo- 
Utum  commune  &  album ,  rjrc.  antiqutores  recenttoresque  Majfte  ac  (  oleo- 
fis  larpe  hauc  adeo  confulto  conftantes )  Pajlilli  in  rei  vencareBellaria 
funt;  6C  fupra  Hecticis  Phthificisque  ad  caha,(eciam  cumCancro- 
t  rum  caudisRanarumquccoxis ,  ) damnatiscondoluimus. 

Amylum  compcui  culinarque  quam  Ophchalmicis  ( brevi  poft  aco- 
ris  quidpiam  plerumque  concrahenribus  ,  )  Pharyngisque  incrufta- 
tionibus ,  (  fa?pe  tamen  ejus  vix  granaaliquoc  improportionaliter  reci» 
piencibus,  )aptius  vidctun  &e  Muciiaginofis,  indiffuliores  appa- 
racus ,  prx  Arabico  Gummi(  cm  a?quivalens  facque  purum  vel  e  Cerafi 
Prunofc  noftro  legitur,  )Tragacantha  albat    Qui  vero  Cydoniata  fibi 
remedia  parat,  (gratuitis  fic  &  fac  efficacibus  Scminibut , )  nec  ljlam> 
accP/y/liuminiupcv{  dum  vulgatiflima  7/7/rfpasfim  hocfine  dclibcrari 
poteft,  )  cum  exoleco  ejus  Eclegmatetcmcic  pofhilabir.  Quemad- 
modum  ncce  ViolU purpnreis [cufeorjimevulfii  ficcata  recentiave,  (  nifi 
quo  vule»  oeulos  cceleftino  Pra?paratorum  colore  pafcar,  )  FoltoUy 
five  fatui  faporis  (  nperdkionem,  utilisfimi  Floris)  defttllatam  ,  ant 
e  Toto  magis  adhuc  fupervacaneam  Aquam-.  nonSolntivurn  (inter  coc 
tutiora,  fub  minore  mole  Laxancia)  Syrupum quemvts;  aut  (fruftra- 
neum in Clyfteribus  abftcrfi vum  )  Melquodltbct  \  non  antiquarios  Dia- 
jon  Trochtfcos,  aur(alias  quidem  noninefficax  j  Semen ,  de  quo  inrer 
Diuretica.  Sufficient  Florescum  tpfts cpicerafticis  ^labaftr/s .recentes 
velriteftccati ,  vim  haut  adeo  brevi,  ut  colorem  c xuences ;  indeque 
debite(cicra  diiperforiaslnfufionum  repetitiones , )  parara  in  Vapo- 
rofoBalneo  Ejfentia  melliformis  faccharo  prx  aliis  pauld  hberalius 
condica-,  minus  quidem  ficfpeciofa  >  efficacior  tamen  cam  Vtolarum 
communi ,  quam  Foliolorum  quovU  operofo  Syrupo ,  Compoftto  vulgari ,  ac 
Mdle  Vtolato  apttor  \  ipfuis  ConfervA  Ioco  concracliori  Praxi  fafficiens , 
dilucuque  (  fibrevior  dofis  non  facisfaciac,)  facilis  etiam  communis 
tunc  lulebi  Tinclttr^^fimplicU  vice  Hicet  &;  hxc ,(  cum  Vicriolica  quo- 
que  exafperatione , )  nunquam  non ,  necesfitace  vero  baut  adco  nota- 
bili  prseparariqucat.    Oleum  veroviolarum  laborumfumtuumq;pro- 
digi  deftillent,  Pp  J 


301  Pharm.  Dijfertatio  L 

Deccclum VeEiorale^wx.  ad reliqua  nuncdevolvamur ,  item Florttm 
dcFrucluum ,  (dumHordeatavulgus,  optima  cumfimpliciffima ,  do- 
mi  parat ,  )profe<5to  hodie  funt quafi  A ntiquaria ,  ab  aliorum lnfufio- 
ne  (tanquam  faturata  jam,)alibipridem  reje£ra,five  certas  in  cir- 
cumftanrias  placuerint ,  epaucis  aliquot  extempore  fecundiim  Re- 
centiorem  formularum  imitationem ,  {x<\u&zcDeco3i  contra  ca/cu- 
lum  Forefti  sequivalens ,)  haut  difficuker  parabiHa.  Sed  hifce  ,  us- 
que  dum  contractioribus  rcmediis  contcnti,  non  indiguimus ,  nec 
vcre  Phthificosejusdemnominisuficatioribus  Decoclis  (  etiam  Can- 
cris  Limaeibusque ,  prseter  Confolidas,  Veronicam  ,  Nafturtium 
aquaticum  &c.conftantibus,  folide  (nam  de  facilitatahinc,  per  ab* 
ftergentiavelincraflantiaexpe&orationenon  eft  nunc  fermo,  ^cii*  i 
ratos  vidimus:  minusque  adhiu  (magnificorum  promiflorum  ,  in^ 
conftderatioris  vero  compofitionis  fruftranearque  tandem  expefta*  \ 
tionis  )  Aquis  Antiphtbificis  &  Antihetticis ;  eodem  levamento  faucibus 
arentibuse  fimpliciflimae  cujusdam  eduIcorat#,confimiIiumveLcf 
nientium  vel  Attemperantium  deglutitione  (citra  omnem  Sanguinern 
Carniumqueaccefliim  )  fuboriente*  Malv&&  ^//^Nephriticorum 
quornndam  Aqu&  faporis  fatui ,  VerbafciSc  (aulicarum  cofoetica,) 
Ltliorum  nlborum  adhuc  ingratiores  8c  domeftico  quovis  vehiculp 
pofteriores  funr,  De  Sirupo  Dialtbest  fupra  :  fane  Epicerafticj*  | 
Anodynisque  Eflentiis  Tinftupsve,  debko  cuivis  affe&ui  Specifico 
fociatis,  idem(  citra  toties  tentatarn  ac  difputacarn  prxparationem>; 
fubftitutumveleve  Radicis  Decoclum fimplex  aut  compffitum)  paffim  a  f 
verfarioribusobtinetur.  Antiphthijici &  Antiheclici  Syrupi  communiter 
propofiti,  plerunquejurulentainfidaque,  faepemagis  noxia  funrma- 
gmata,  fiquefpeciofiores  "qnidzm  e  Subfittttis  Pulmoniacos,  (deHe-  | 
dicis  enim  nemo  credat,)  aliquantillum  levant ,  id  utpiurimurft 
Vulneratoriorum  congenerumqueingredientium  fit  exuperantia :  ceu 
idem  evidcntiusftcuriusqueper  Extra£torum  Traumaticorum  ,  Pe- 
ctoralium,  Anodynorumque  mixturas ,  inter  fuccenturiara  Prarci- 
pitantia,  (citra  tantam  Sacchari  affluentiam  ,  )  quantum  qtudem 
motbi  conditio  permittit,  habetur.  Conferva  florum  tMdv*  ,  & 
Ltltorum  alborum  hodie  nimis  delicata  fc.  Effentia  AltheA  curn  aquaftm 


fltci 


II 


De  Anodyn.  &  Epicerajl.  Vegct.  $03 
plict  confe£h,  tantum  tenerior  finiiquekjbje&itfimaMucilago;  curn 
trdenti  Spirttu  e  Radtce  vel  ipfa  Mucagine  Jpifftori  excradla  durabilior 
quidem  eft,  fed  emplaftrini  quafi  quidpiamfapic,  qualc  e  vulgaciori 
quoque  Malva  paravenmus  >  uci  curioiiores  per  Vim  Spiricum  e 
Gummi  Arabico.  ijffisMi&^ 

Electuaria  Pecloralia^  Arteriaca,  ejrc.  vu/garia  raro  nunc,  nifia 

I  defperaciseandemcxpetuntur,  cxdiofiusadhuccontinuancur.  Sur- 
rogatapaffim,  modo  quidem  racione  praparationis  fpeciofiora,  modd 
jucundiora ,  prxcer  rem  camen ,  vel  Ambras ,  Mofchi ,  auc  Alchermes 
acccllu  cariora  ,  vel  ingredienrium  exotcricorum  adverfiorum  re- 
fpectti  ingrariora ,  vel  demum  ob  Sacurnina  ,  Sulphunsve  Spiritum, 
Lac  acque  Flores  minus  undiquaqueapplicabiha,  iaspenoxia,  cerce 
proprer  accumulacas  Confervas  nihilo  valcnciora  funr.  Necin  An* 
tiphtlnficis ,  dum  atfe&us  vere  ralis  &:  confirmacus  cft,  cerci  quidin- 
venimus.  Ucrisque ,  ( e  calidis  frigidisque ,  humencibus  acque  ficcis 
faepcnumerocoagmencari  )  iccjptioranonnullibiMcdicaftra? paranr: 
nobisauremLindtus  tunc,  auc  Mixtura  qu^dam  leniens ,  cemperans 
&  incrafiTans ,  fuprapoficorum  Pe&oralium,  icem  vulnerariorum  Ex- 
tra&otum,  &c  vel  folius  Aqux  Acacias  confociacione  ,  cantiim  (ni 
Difpenfacionis  facilioris  gracia  Extraclum  pariccr  Compojitum feorfnn 
reponrreplacuenr ,  )  cxrcmporanea  conftaus ,  Abundelatisfacit* 

Anonjmi  ejr  Hali ( aliquocies  haclcnus  interpolacos, )  congeneres- 
que  Pcclora/es ,  Antiphtbiftcos  ,  Catarrhalesque  (rancori  per  oleofa  illa 

*  tjuovis  etiam  rnodo  contula  femina  ac  Frudus  admodum  expofitosj 
Pu/veres ,  quocuscft,  qui  pradervarone  quidcm,  ( incer  pra^fenciora 
Opinta  aliaqueeuporiftafiftentia  ,  &c  (dum  Morfuh  velRotuIae  huic 
incentioni  multd  apciores  func,  )hodie  (quo  de  erTeclu  fingulariori 
non  dicamus ,  )  continuando  fumat;  curacorie  vero  revxxa  falvificos 
fentiat?  nifpecialioraquacdam,  fedprocircumftanriarum  rationeaf- 
fociencur:  namindifFcrentemSulphureorum  Sacurninorumq;  accef- 
(um  paulo  ante  notavimus ;  nec  ficcantiora  Gummata  cuivis  fubje&o 
quadrant:  Fungosfa/ignos  ad  granaquinquc  vel  ocTto,  bibonibus  pfse- 
cipue,  nonnunquam  cumefTeftu,  decsecero  fine  noxa  dari  vidimus» 
Sed  commendaciora  quoque  hic  claudicarc  ccemiteria  docent. 

Species 


J04  fharm,  Dtffertatio  % 

Species  autem  Diatragacantht  frigid*  (in  rancorem  pariterproclivcs  ,  ) 
parum  profc&ohinc  finguias  ih  doies  conferunt ,  per  fe  (iib  cita  illa 
deglutitioneftomachumpotius  quampharyngem  invifcant,  utlenta 
fruftiTragacanthse  in  ore  liquatio  toret  tunc  commodior,  acque  ac  pro 
aliis  (  quibus  frequentius  expecuncur ,  ^Compofitis  >  incegras  vclMu- 
cilaginis  ejus  (  fine  vel  cum  concifis  Seminibus  frigidis)  additio  :  ut 
novis  harum  Formulishzut  adeo  fir  opus. 

Morfuli  verdquidamarteriaci  feu  icV//*/^,(canquampra?  Troshifcis, 
aliorumve  hujus  inrencionis  Bacculis Pilulisque Pecloralibm  elegantiores, 
fluidis  epicerafticorum  Mixturis,  utpote  magisportatiles ,  interdura 
aptiores,  jpaulodiffufiori  apparatui  confultiiis  aptari  videntun  fiiafe  j 
pliciffimae  faltem  compofitionis,  v*g.  ex  Iride,  Extrado  Liquintia:- 
vel  Succoejus  ,  cum  Tragacantha,  vel  ad  Irochifcorum  Bechicorum 
nigrorum  Off.{primorum  >  fecundk  decompofitis  concinniorum  ,  Aliis  j 
m)nusoperoforum)imitationem  fufi,  rantumve  cornpacli,  fubdebi- 
ta  Extra&i  Liquiridas  proportione  gratiffimi,  ac  citra  Sulphuratqjj 
rum ,  ( inter  lentam  deglutitionem  fauces  parum  ievancium  ,in  com- 
pleta  dofi  feorfim  plus  conferencium  ,  )  reliquorumque  gratiam 
ialtem  pervertentium acceffum fufficientisfimi,* quo  altis Pecloralibm> 
Antlphthtfuis ,&ct  contraflrior  Praxis  non  indigebir, 

E  reliquisautcm  Anodynis,  Mollientibus  ac  Lenientibusli  quid 
am  p  I  i  us  i  n  Topica  felige  n  d  um  for  et ,  effe  forfe  n  poffe  t  tri  vial  is  A4alva , 
cum  toto  i  tam  per  fe  ,  quam  in  Mucagtnefua  iargitercomplens ,  quod 
infuperin  infreqtientioris  Althex  Radtcc^  Foltis  ac  Semtne,  feorfim  pro  \ 
more  fervatis  ,in(  periaptis  nonnullibi  aptioris)  Alcexherba  &  radtce, 
imo  in  hortulanoru  Arborea  rubraalbafo,complctavelincompleta  Maiva 
( incer  corasque  parabilia  efficaciaque  Gargarifmata  J  quseritur.  Eflc 
porropoffet  Liltorum alborum^ium  Anthera  cIaudicant,/?^/wautem 
in  Cataplafmata  paterfamilias  e  vicinoeruit,aut  fa?pe  carpecoctafup- 
plet,  )  e  Floribus  recentibus  ( dimiffis  ftccatis^  Oleum\ fimp/ex,  levi(o- 
liim  aut  nullainfolatione  aliave  (gratiamperdente)  ealefadione  vel 
4pero(iori  enchirifi  confcdum  ,  aut  potius  ,  immerfis  eadem  opera, 
(ubiplacuerit,  &fucceflivefuppeditarint,)^/W4r#w,  Rofarumy  Sam* 
buci>  Chamemtlk»  Ferbafci&c.floribtss,  quafi  excraordinem  autaliud 

agendo  1 


De  Anodyn.  ejr  Epicera/?,  Vcget.  ^oj 
agerido  faturatum,  fiveadimitationem  Qlet  fcptemflorum  (mi/TIs  ta- 
men  ambag>bus, )  Compofttum*.  largiccr  ficcitra  raniam  Yafculo*  um 
multiplicationem  complens  ,  quod  c  fingujoirum  fliitu  ,  feu  tem- 
pcnnorum  horum  coaccrvatione  fjcrari  ,  vel  potius  jij  rei  vericate 
obcineripoteft.  Nam  Vngucntum  Violatum  alias  nunc  cxoletum,  re- 
licjiia  vero  Anodynaac  Lenicntja  paulo  anxe  vcl  per  Hyoicyamum 
fuppleta  funt ,  ut  ne  Ltnarit  quidem  communis  c&ruleavt  Inrba  flo- 
rikmaue  ,  nec  ipfius  (alias  haut  rcjiculij  Vctbafct  ftoribtts  aut  foliU 
(impitcitcr ftccntts  ,  aut  ahbi  p/ane  tojlts  ,  (  dum  Radtx  nonnullorum 
Amuletis  ,  Liquor  autem  in/olarus  compiionbus  puclhs  magisqua- 
drat,)  (eoifim  tantopcre  indtgearr.u*. 

Fanigrtct  Semen  aut  Fartnam  huc  trahi  forte  pofle  fupra  circa 
Lotum  ac  Melilocum  notavimus.  At  enirn  quod  quaffitam  hic 
emollirionem  attinct  ,  in  vulgatiori  adhuc  Lino9  imo  exprefli  tan- 
tum  Olct  (  quod  cum  RipiJlrino>  Fagtno  ,  Cannabino>  &c.  lucernis 
nunc  ,  quam  internis  prxlentionbusquc  cxternis  remediis  aptius 
putamus,)  Magmatereftduo ,  idcm  nullibi  non  invenitur. 

Ita  Clyfteres  ceque  Lehientes  ,  pitra  ullum  unquam  Clyfmati- 
:um  Vngucntum ,  vcl  domi  confiunt :  utformularum  circa  talia  multi- 
plicationcs  demiremur.  Et  dum  vcl  Nucifta:  (  pro  fifliiris)  cleum, 
rfibivcro  Lapidis  mcdicamentofiSoIutio ,  Sulphuris  Ba!f«Hrmm,&:c. 
roo  tandcm  alibi  triviaie  Agnorum  (fimplcx  >  autex  tcmporc,  cicra 
^garcm  putrilaginem ,  Cofmeticis  pulvenbus  fociatum  )  S:bum  de- 
licacioribus  fatisfacit ,  cur  Pomatum  Pomataqrte  infupcr  exigantur? 
xyixVngHcnttttr  Didtbct*  dum  vel  folum  cum  Hyofcyamo  frixum  Bu- 
:vrumfnfficit.  Sanc  hujus&:  Polychrcfti  hinc  Emplaftriintuitu,  ncc 
)lidas  Pinguedincs ,  necipfum  antiquariorum  Tonforum  Emplafti  u?n 
Diachyium  ftmplex  firmatior  quispiamadeo  rcquifivent;  parabilera- 
"nen  veJ  e  Malva  noftra ,  fiopus  foret  ;  arque  ac  Ungucnto  hyofcya- 
hino  mucaginoforum  aliquod  haut  difficulter  aflbciari poflcj|fe« 

Oltvum  tandcm  ,  (ut  in  co  concludamus,)  fit  nobis  ubique 
ecentius  >  nec  pro  calcfadtoriis  olidum  Antiquim  ,  aut  Ompbaci- 
mm  ,  pro  ftringentionbus  ,  (dum  pinguia  rarius ,  alise  vero  for- 
uula:  magis  quadrant ,  vcl  extemporaneis  plusque  craflamcnti  feren- 

Qq  tibus 


^o^  Pharm.  Dijfertatio  I. 

tibus  Unguentis  torum  confultius  fuppletur,  )  ftrifle  curiofiusque 
hicrequiremus,  Lavare  quodvis  fere  ridiculum,  laboriose  varusque 
modism  Phtlofophicum  deftillare,  ( quando  Terebinthinae ,  Saponis, 
Juniperi  &c.  Olcafufficiunt  5)penefupervacaneum, Nitri  denique  Spi- 
ritucum  aliquibus  faturare^  curiofiorisintentionisefh  FoliaO/tv*(m- 
ter  tor  parabdiora  ftringendo  roborantia ,  J exteris > Oliv* menfis{  q uas 
immacuraCornaiimiliter  conditahautinjucundefupplent,  )e  dele- 
flunoftro  cedant* 

Atque  haec de  Vegetabilibus  qualitercunque  hnc  pertinentibus. 
£x  Ammali  regno  Vrin&  vel  Salis  Ammoniaci  urtnofus  Spiritm  ilne  fei 
bre  furores&inquietudines  equideminterdum  fclicius  fopic  ,  ouam 
fumma  qusedam  Opiatorum,  plerunquehicevanidorumdolis.  Sed 
harcaltenusclasfis  &L  confiderationis  funt. 

Mel  quod  attinet,  (  dum  eneftas  Apes  Mufcarumque  mucores» 
fiquidemadeo  placeant,  Calvaftri  nulhbi  non  inveniunt,  )fitnobjs. 
non  foris  Ltthuanicum9  autVirgineum  faltem  ,  fed  quodvisbonx  noraf: 
(ad  internos  ufus,  incertas  circumftantias,  5c  vel  naturaefuanntujl 
tu  Saccharo a  quibusdam haut mcogitancer  mterdum  pradatum , )  & 
tra  quasfitas  ohm,  &nuper  alicubi  redu£tas,  (  dum  tamen  in  corri- 
plunbus  adhibitionibus  fuppofita  illa  tantique  habira  fubtii  :  :<  mhi- 
lominus  difperit,  fervataque  rul  evidenter  ha&enus  contuiit ,  )  arii* 
bages  >  cox\(nct2.co\zti\T&depuratum ,  aut,  quandoquidemexadvijB» 
nonnullis ,  eriam  medicinam  profcsfis,  cerofus  ifte  odor  difplilB 
(quovis  ex  parte,  ied  oppido  tum  cum  volatilitatis  iftius  couum- 
ptione  percat , )  denuo  ad  confiftentiam  Recoc7um.  Meltcratum  hin]0> 
fiquidem  opus  foret ,  prompte,  &  Hydromel  Jpirituofttm  ,  ubi  pocji 
vehiculoque  tali  adfueti  fuerint,  fecundum  recentiora  Monira&jjBi 
oprimumque»  (quo  Lithuanico  quoque  MofifovicoqueCingiihritaiiws 
dcditi  careanr  )  nemo  non  conficiet Jimplex  aut  Compofittm*  De 
ardenti  vero  hujtis  Sptrttu  ejr  Aceto  fupra  8'iximus.    Iwciura  Mtffk 
meleft  ,^fritu  Vini  diffolutum,  Jguinta  E(f  ntia  &  Elixir  libello- 
rum>  quousqudprod&itjtantum  (internirnia  promuTaJfupetvacuus 
labor4  Aquas  nnt  :,oJagricas  cum  Vitriolo  vel Tartaro  dejlillata*  fimilitet 
vi£  uni  altcrive  levaminis  aliquantillum  attulifie  vidimus.  Spiriim 

autem. 


wm 


De  Anodyn.  & Ep/ceraft.  Animal.  ^of 
aqtem  ,ututcumeonformibusaciduIis ,  eLignisdurioribus,  Marma> 
&c.  deftillatis  admodum  convcniat,ilfic  tamenortus&  majoris  quan- 
titacis,  hic  parabilitaris  causa ,  forfican  ad  feleclum  n^ftaim  infoJu- 
:iones  quasdam  fraiii  poflec:  accitra  fruftraneas  Digf/iiones, rcpctitas- 
}ua  ( fine  multa  particularum  inverfionc  , )  Rccitficationes  ,  quamvis 
lyihisinfecrcto  quafi,  pro  Pb/lofopbicisbdb^s-y  magirque  adhuc  ci- 
:ra  curiofiorcs  auc  cariores  Cora/i/orum  vel  Antimoniiy  interdum  in 
lhetanpilum  CL^mmunicantis  )combinaciones, 

I      Limacum  ( pro  levi  nonnunquam  Podagricorum  folamine  )  Lu 

muorem,  poft  naufcabundum  mucorem  tandem  colligac,  qui  Ver- 
>afci ,  Lumbricorum  ,  Cacellorum ,  Ranarum  ,  cVc.  iiquaminibus 
limiunuribuir.    titi  quivis  hicfuospaciturmanes,  ica  fingulare  fibi 

<  emediumfimiliterinvcnit,  aliisqu&poftmodum  commendar.  Nec 
le  Laclis deleclu  difputationes  noftras faciemus,  Phthificis liber  efto : 

.  ttinam  vero  &  fperatainde  reftitutio,  De  caetero  totum  in  Topica 
4edicique  directiones  Matresfamilias  habeanr,  com  fuis,  (  hauc 
•oftrcmae  tamen  confiderationis)  Coagulisyz\\b\i  Venatoribus  quo- 
[ue ,  ( inter  tot  aequivalentia acceptiora , ) petitis ;  &  Cafeo  feu recenti f 

»  :uanriquorum  putido,  ab  accidentaria  invcntione  ad  Cataplafmata 
ibellis  hodicque  hyperbolice  traclo.  De  Axungiis autem  eorumque 
ffimbus  jarnanteegimus:  quemadmodumetiamdeS/*^A/*r#  Pitria- 
narco/tcf(hodiec\uc Laudanisnonnullibiadje&i)  fufficientia,  titulo 
e  Vnriolo  &  Marcialibus  aperientibus.  Ut  proin  inftitucurn  no- 
:rumprofequentes  pergamus  ad 

Roborantia  temperata  ,  Analeptica  3  Refrige- 

rantta ,  (jrc. 

Tlrque  primu*  ( poft Monitorii ,  fupra  de  Refe&ivis  pofiti ,  repetitio- 
'nem , )  Acidulorum Fru£tuum  Succis locus ; utpote  quibus  ( ubi re- 
era  opus,  )  Refe&orii  quidpiam  ,  objnaturam  vegetabilem  nobis 
ropinquius,  necmineralibus  Acetofitatibus  (reliquas  quidem  defti- 
ationes  felicius  faepc  faciliusque  expediencibus  ,  )  adeo  exprimen- 
um ,  haut  immerito  fubefle  vidctur,  Ponamus  autem  e  Noftrati- 
us^parabilioribusjatjucundisatque  praefcntaneis,)  primo  Cerafo. 

Q<1  z  rum 


* 


308  ;  Fhtrm.  Dijfertatio  J. 

rum  acidorum  Succum  ,  (fi  liber  immaceraiis  propriis  aut  Perficorum 
mcleis  alteratum,)  non  tam  folitarium  ,  (ni  cercas  in  compoficio& 
ncs>  aucexcemporaneas  Vini,  cum  pauxillo  Aquse  Acacie,  mixtu- 
ras  feorfimplaceac»  )  quam  ubi  copiadatur,  Succi  fubquadru^ 
y\o>Berberum  fuboctuplo  amplius  alteratum;  poft  fponraneam  refi* 
dentiam  in  Vaporofo  Bahieoad  tertias  exhalacum ;  perdiu  fic  ,  (ceii ' 
quoquefoiicariusfolec,  &  Tirtan  CryJiaUtnt :  aliquantillum  fimui  dtf« 
ponic,)  durabilem;  &quodin  Ceraforum  ,  Ribmm^  RerhcrumSirupisft 
Rob,  ac  fpiffioribus  (  non  finemulcagratiaediminucione)  Effentiu^m 
Diamarenaits^  diffuiiori  Ribium  Vino^  &Cc  quacricur,compendiose  praaj ; 
ftancem;  diiutucumaliis ,  dulcoracuque  facdem  •>  uc  nec  muliei  cula- 
rum  vulganbus  calium ,  aut  in  fpecie  exacinatorum  Berberum  Condttky 
infticorurnque  Rotulis ,  mulco  minus  autem  ob  antiquaria  quaedarijj* 
Compofica (non  fine  perverfionc)  Rerberibm ,  aut  propcer  fu-; 
pervacaneum  Ekctuarium  Rolaeum,  compa&is  hinc  Troebifeis  mdi* 
geamus  :  cum  fucci  aliquantillum,  contu/ai  um  Arillarum  loco,  !ong& 
jucundms  ifti  aliisque  inftillari  potuiflet ;  &c  in  fpeeie  Ctrafa  acidaficci^ 
/ahordearis  aeftuantiumadje&a,  vel  per  fe  aut  cum  paftuhs  deco&K 
Conditis  parabiliorafalubrioraquc  fimrceu  in  verniinoforum 
S'*pa>  ipfaque  purificatiori  Ejftntta  gvatix  haur  ita  muluim,  rrfuitarn 
veroin  mucores  prodivicacem  invenimus;  fi  Aqmm  quidem  ,  non* 
(in  tanra  ,  poft  quaslibec  etiam  deftillationes  fallautacc,)  Epilcpc» 
cam,  fedproaliorumfolummodovehiuilo,  ranquarngraiiorcm  dif- 
fufioriforian  apparatui  veladfuetorum  variacioni  qniv  largiretmV..  $ 
Sic  pocius  ,  ubi  per  Regionurn  Annique  ckmei.uam  haben- 
tur  ,  Cydoniorum  Succusad  quarcas  parili  modo  exhalarus ;  (at  fic  in  fri- 
gidioriloco  durabilis,  abas  verd in fermencacionem  ( nac*vae gtdCiaSf 
qtiidpiamdemencem)  proclivior:  quo  cale  quid  perloci  incommos* 
dicacem  verici ,  cum  SaccharoSirupalem  (ica  concenn ari)  confiften-. 
tiam  incerdum  data  opera  quaefivimus.  Decsetero  fpiiliori  Rob  fim- 
plici ,  (canquam  dcnuo  nihilominus  aegriusque  diluendo,)  qucmaJ- 
modum  &  vulgari^.tcnicommuniori  modorepoficuraquefervecur, ) 
minus  in  concra&iori  Myrothecio  rradabili  Vino  comodior,  fimplici 
{  vinofo  magmate  cum  fui  fimilibus  hodieque  nequicquam  infecla) 


tfjj^^  de Rohortnt.  temperat.  &c.  Infrigidant.  Veget.  309 
jltt/iapriorj  quo  4^w<//^Gujasljbetrepra:(cncacro,  perlcve  Aro- 
mactcarum  Aquarurn  ,  Elaeo/acchari  Diarornatiei  vel  fcilcntix  com- 
percntis  additamentum  prompte  alcerabilis,  guandocunque  luber, 
inveniecur.  Spir/tus  (m  jucundiiTimiFru&us  Succique  perdfcionem 
exc  ogitacus, )  dcftuiacioni  ejus  revera  concrarius,  Semina  pro  (  non 
adeo  rejicnio)  fuperpondio  ,  Siccatorum  frufla  (porius  culinaria,^) 

^Condua  MarmeUta ,  diverfijrjnodjque  hodicdum  Dtacydonia  mulierum 
ncgociofiorumrcru?riorumvc(uncdelicise,exteir!poiequoque4iconi- 
pjacuerir ,  cirra  vafcu}orum  mulciplicacionem  Aromatifandar  i  Pur- 
ganLibnsfane,  (  utuc  diverfimode  ,  per  Magifteriorum  quoquc  folu- 
tiones ,  &c#  id  peractum  fic.)  fere  fruftra  pervcrfse ;  fi  noftrucium  ad 
Cjosmodi  mafticacoria  nauieam  ,  dc  elegantiora  Catharcicorumcom- 
pendiafpr&amus,  Acqueharc  c  vernacuiis:  quibus,ubicolenbiIicer 
cornparari  nonnunquam  queuht ,  accederc  cunc  poflec  Citri  Limo- 

Jflfcwi  (mlifttnciri  hic )  A<iditas  (poft  refidentiam  attt  fUratttram) 
Roncam  .lt.nfiori  caUf.cfione d/vaporattonevemk.\dd  ,  (ceu  fingula- 
^sejus  hic  nacura  cunulionbus  pridem  obfervaca  cft;  )  quam ,  fi  Siru- 
pa/is  coKjifti  ntia ,  (fucti  corticibus  prius  alccraci ,  vel  pocius  limplicis 
parceuna  ,  &:un.i  (emjU  facchari conftans)  nimh  faccharaca  videatur, 
anafelect.oris  facchari  condita  ;  diufic,  prasfcfcjm  in  lpcopaulofri- 
gidiori  dura-  s  ,  n  c  f.;buriert"  intcrdum  fcrmentationis  cujusdam 
itidicio  dccci  ior  v<  l  ingratior ;  fi  placucric,  inftillacd  (ipli  plane con- 
geneiis)  Spincus  Vici  o!i  parricula  ,  hauc  inconvenicntcr  tunc  in- 
cendenda;  vulgar.bus  vareque  (pro  impediendaaliquali  flavedinc) 
tentaris  Siruporum  ^cetofiiatis  Citri  Ltmonumque  modts  prarfcntior, 
cu  in  nacivo  fuoacore  mimis  perverfa;  V/no  quorund.imy/w/>//f/pe- 
nicusve  nonnulhs  prius  fermentato  aftervacu  difpenfacuque commo- 
dion  Covfcrv  i ,  G-  lutna ,  Conhtoqtie  (  dum  recences ,  ubi  fuppecunt, 
caleolx  falubrlus  cxfuguntur,)  concracliori  praxi  longe  ucilior  :  De 
:«tcroCinamomi  Aquahuic  fimilibusqneacidisfuccis  &  EflTentiism- 
lillaca  graciam  guftanci  in  lign  ofum  quid ,  Def/Iiatio  Succi  per  Recor- 
am ,  Vtrriolicam  ejus  nacuram  in  Acecofam ,  ( e  parabilioribus #que 
>roliciendan  )  :um  empyreumace  incalfum  pervertit.  Ajuaindcpcv 
Membicum  abftra&a  exiguimomenti,  Morfuli  ditiorum  delechmen- 
■.umfunr.  Qj}  3  Atque 


3l0  Pharm.Differtatio  L 

Atque  his  ita  pro  loci  temporumque  ratione  tantifper  pofitis, 
nec  Aurantiorum  Conferva  ,  Condiio  ,  acidtderum^  Succo  vel  Sirupo, 
^quafi  felicioti  hincmedicatione,)  neccariorum  adhucfaciliuscjuc 
prxmitt.erfdorum  Grmatorum  Vino  >  atu  Acetoforum,  multove  minus 
( inter  epiceraftica,)  Du/ciumutrolibetSirupoindigebirnusmCupct  ;ni 
dataopera  Antipuos,  vernaculafua  mefito  adhibentes,  percaecurn 
obfequium  data  opera  fe£tari  voluerimus.  Non  culmari  exterorum 
Agrefia ,  ejutve  Rob ,  aut  (  aciduiis  atiorum  Succis  neudquam  gratiori, 
incer  fiftentia  permuitiscompendiofioribus ,  prsefertimmineraiibus, 
pofteriori)  Siru^oy  vel  fubfidente  laboriofiorum  Tartaro*  Non  Myr* 
ttllorum  noflrattum  (nifi  forfan  tin&urae  caufa  ,  prx  Ejfentia  tiqnidal 
faccharata,  pvxquc  Fermentato  y  colorem  utrinquefacillimeperden- 
tc,  Sirupalis  hxc  in  fpecie  confiftencia  diftufosin  apparatus  placeat,) 
fapk-for  miquorundam  Craffamento  ,  ficcatisve  in  plebejorum  fluores 
C  at  infidis  (sepeque  novam  ferrnentationem  excitantibus)  Baccts$ 
Non  Rubi  vuigaris  Fruclibu* ,  autmucaginofa  fambuciniquequidfa- 
piente  Effentia*  Non  fmplict(  flatulcntiori)  de  P&mis  (certedurn 
segrotamuscomeftu  acceptioribus  culinasve  aptioribus,)  Sirupo ,  faj 
ciiimique  mucons ,  etfi  probe  faccharata  fuerit ,  Ejfnttk  infytjfatai 
decartero  hautprofetidtantis,  ac  communiter  deprxdicantur,  Cor* 
dialibws ,  ut  Compofitos  quoque  hincSirupos ,  o!im  hodieque  inter  di- 
vaporandum  odoratorum  acceiToriornm  gratiam  pierumque  per^ 
dentes,  in  folitarios  aut  Chermefinos  ufusparare  referat.  Non  Py- 
rorumquorumvis  (  fub  firupaliconfiftenria)  Succoy  per  fe  &cum  fM 
maceoin  Aceti  vel Cidre Normannorum confeftionem  aptiori;  ceu 
<jMofchatellina  condita  &  canthifata  ad  Bellariadelicatiorumquedeli- 
tias  pertinent.  Imo  nec  iis  aded  ,  quas  tamen  quafi  per  condi&ume 
Moro  (omnibus  diftriftibusalias  hautseque  frequenti,)  vel  ex  id&o 
Rubo  communiter imperantur.  Hujus  puizSirupo  ,  quamvis  inDif- 
penfatoriofuperaurum&:  unionescommendatd;  veliftius  vexatifli* 
mis  Diamoris ,  feu  ftmpliciy  feu  (  uti  vocant)  Vfitatoy  feu  denique  (ex* 
temporaneo  potius)  Compofito  \  fiquidem  a:quivalentibus  ftnngen- 
tibusque  fuccis ,  decoflis  atque  mixturis  longe  parabilionbus  fauces 
nihilo  infelicius perlini  vel  elui  tota  dic  cernimus ;  uc  nec  Rubi  Mori- 

quc 


De  Roborant.  temperat.  &c.  Infrigidant.  Veget.  311 
quefolii  huc  trahi  dcbeant ;  ccu  pridem  cun&is  his  fubftituta  fua  ad- 
fignarunt.  Siccare  verd  utrumlibct  Frutlum  fere  fimpliciratis  cujus- 
dam,  Acetum  ex  alterutro  culinare,  Aqua  utriuscjue  (iiect  cRubo  Ideo 
non  injucunda, )  inter  alias  paritcr  gratas,  corruptufunt  faciles  :  ut 
proin  quandoque,  dum  ejuscemodi  frucTuum  fieret  copia,  Ejfentias 
liquidas  hinc  animi gratia  paraverimus  •>  &i  vel  fuperiori  e  Cerafis  com- 
poiirse  addiderimus ,  vel  decumbentium  ,  (  variationem  in  ejus  gc- 
neris  refe&ivis  nonnunquam  quacrentium)  caufa  feorfim  fervaveri- 
mus  :  Mori  quidcm  fuccum ,  ad  tertias  poft  refidentiam  cxhalatum, 
fimpliciter  quoque,  &  citra  Sacchari ,  (  fermentationem  in  vinofiY 
hifce  cum  dcterioratione  interdum  promoventis)  acceflum  ;  Rubi 
verh  Ideijpontaneum ,  (  cum  ad  tertiar  pai  tis  remanentiam  &:  ultra  ex- 
halatusperfenihilominushaut  duret,  fermentatus  autem  fimiliter 
lit  ingratior, )  ad  firupalem  fere  confiftentiam  reda&um.  Sed  hxc 
cxtradclecTus  noftri  fcopum  funt» 

Accedanrpotius  Rofe :  non  pro  tnorejingula  fpecies feorfim,  Alb&* 
Inttrnatti ,  Rubra  communes  cfr  faturatiores  ,  Sylveflres  ,  imo  (  cum 
exuccis  P/4^#///,accidenrariisqueinter totftringentia  Antheris^)ip(x 
hortulanorum£«^  j  fed  CmiiTis  tantum  minutiis,  ac  nimiis  claudi- 
cantium  traditionum  obfervationibus,)  Hortenfs  quxvis  parabiho- 
rcs  ,  auc  ubi  penicus  defuerint ,  criam  Sylveflres  communes ,  vel  >  tl 
dantur  ,  cynorrhodi.    Aojtia  ex  arvenfibus  equidem  remiflior  ,  ia 
Complctarum  defeclu  tantifper  tamen  fufficiens  eft  :  qui  vcro  ex 
Albis  ,  (alias  hunc  in  finem  convenientioribus, )  Incarnatis  ,  Ru- 
bris  ,  &:  quam  Tecuii  rofarum  (diverfa  fcopi  prastenfione,)  dicunr, 
feparatim  fingulas  deftillant ,  labores  incaflum ,  prae  excesfiva  cir- 
ca  minima  quasdam  curiofitate  multiplica-nt ,  dum  fragrans  quar- 
vis  (modopro  Ophthalmicisrofar  nonnimis  fermenratar  ,  vel  ma- 
jon  Vini  fpiritfisveardentis  quantitatcante  dcftillarionem  humc&a- 
tae  fuerint )  fatisfacit.  Damafcena  ( etiam  extemporanea,)  delicatio- 
rum  ,  Acetum  culinarium  ,  lulep  faltem  Aqua  roforum  edulcorata, 
Spiritus  abftraclitius  parum  rofaceus  ,  fermentatitius  per  fe  paratus 
(in  ea  requifita  florum  copia)  non  cujuslibet  loci  ,  cum  Saccharo 
(ahbi  difto  modo  colle&us)  parabilior  ,  diftufiorum  tamen 

po- 


5 ix  Pharm.  Dijfcrtatio  L      ,  ~ 

potius  apparatuum  efl  y  ceu  deniquefliW/;  ,  etiam  nntheris  cnpi- 
tulisque  adje&is ,  (quod  in  Oieofiflimo  ,  fi  per  fc  cucurbita  e  re- 
torta  deftilles  ,  flore  oppido  mireris     parciflimum  aut  iufpcclum; 
ut  iilud  e  Rhodino  ligno  (  dum  Rh&diam ,  hautal  as  rcjicubm  Semper- 
vivifbrmem  radicem  vel  Cynosbati  ffongiai  aequant, )  tantifper  peterfr 
dum  veniat  i  quousque  datur  recens  falfationisque  expers ;  fiqui* 
dem  rafpatura  privattm  deftillata  raro  fumpru?;  compenfat  ;  adjctSo 
vero  ana  lacchari  poft  fermcncationem  Spir/tum  haut  injucundum 
curiofioribus  promir.  Conferva  e  rubris  qutbmlibet ,  (fed  in  defedu 
nec  Alb&  nec  Incarnata  ,  nonnullibi  fcorfim  fic,  fub  fruftranea  tamen 
ejuscemodi  faccharacorum  multiplicatione  fcrvatas  ,  qusefitas  in* 
tentiones  deferunt,)  fecure  nobis parabicur ,  ufusque  demumtemS 
pore  Vitrioli  Spiritu  convenientius  akerabicur  cicra  fupervacaneadf 
VttriolatA  aflervationem.   Accedat  infuper  potius  melliformis  Ef 
fentia  ,  e  ruhrarurn  Albidarumve  {recenttum  aut  nte  ficcatarum)  iftf 
fufo  clarificato  per  Vapbrofum  Balneum  conquifita  ,  faccharata'1 
Fermenfato  rofarum  commodior ,  in  Twcluram  [Vulgari  corruptu  fS 
cili)  fimultanea  Mixtura  prornpte  redigenda  ;  CMelli  quinetiatij| 
(  fi  opus  forec,)  aut  oleofas  Citn  EtTentias  haut  difficuiter  ,  qudjj 
Aiel  r&fatum  quodlibet ,  aut  olim  nequicquam  Cttratum  exear ,  coijS 
fundenda  ;  profufb  de  rofis  ficcis  Syrupo  fuperior  \  Ipfi  (paulo  ama- 
ricancion)  Chermes  Effintia  atque  Sirupo  ,  ( rofis  a^ias  haut  raro  fa- 
turato,)  viribusrevera  par :  utcompetenti eonfortanr.ium 6c  fufci^ 
tantium  adje&ione  profedro  Mtxturam  cuivis  Confeclioni  Alcb^k 
mes  ,  (a  Noftratibus  Exterisve  ,  feu  fecundum  Araburn  ,  feu  quasva 
folertiorum  recfntiorum  dcfignationes  compofira?)  prxfcnnorern, 
ad  minimum  (perfuali^n.esdimittentibus,  &;  quantilJum  Antiquior 
compofitio  de  Grano  tinclorio  participarit ,  icem  quod  Annleptictu 
Mindereri  Pulvis  aliaque  Confortantia  ,  citraChermes  acccllbmrii- 
hilominus  pratfentanea  habcantur  cogitantibus ,)  multd  minoribus 
impenfisnancifcatur,  quisqulsfolummodo  hocharfitantium  autde- 
fperabundorum  Afylum  nobiicum  aliquanto  penitius,  &  in  quibus 
potiflirr  um  effeclus  fundamentum  confiftar ,  cxcufierit.  Fioccos  Chtrl 
mef.nos  facculjs  &  epithcmatibus  addcre  3  alias faltemoftencaconurn, 


Se  Refor/tnt.  femperaf,  &cm  Infrigidant.  ftgef.  ^rj 
fy//Vcrucntances  ligare ,  vclpsnney  vjlion  quoque,  MorhHlos folfi- 
cicarc,  mulierculaium  eft.  Anciquaiiam  Snttpt  (quot  moduhodie- 
que  ccmere  profularum?)  rofarum [olutivt ,  rojatt fimpitck ,  CMt/fU 
foluttvi ,  fimiliumque  e  ftringentibus  hifce  cacharhn  ,  varie  ufquc- 
dum  procuracam  cucioribus  nunc  paflim  ,  dum  opus  eft  ,  feiicius- 
que  ( cicraexocicasdulcorum effcrvefcennas)  procurari,  fuprano- 
tavimus.   Nec  Saccbaro  rofato  ,  licec  vel  ex  rempore  fat  commode 
concinnecur,  opushichabemus ,  necpridem  Difpenfaroria;  fiqui- 
dem  cum  aiiis  pocius  Compoficionibus  quam  folicario  ufui  ferviat, 
ubique  adjecta  proportionali  Pulveris  auc  Eflencire  rofirum  particula 
compenfari  potuifler.  De  caccero  cum  fupcrioribus  luftris  adfuctis  ali- 
cubi  Hepaticis ,  praefertim  potatoribus  fimpliciflimum  ePvofis,  Co- 
ralliis,  Sancaloque  rubro,  (Eflentia  Berberumaut  Vitriohcismode- 
racc  facuracum)  Pulveremlive  Trageam,  etiam  in  Rotulas  Morfu- 
losvc  (plustamcn  facchariquam  fohdioris  efficaoi  fic  ingerentes,) 
redigcndam  darcmus ,  facile ,  famofiflimislicet,  Diarrbodon,  £?(no- 
mcn  illud  majori  jurepromeritis)  Dtatrton fantalon.RoJatstnovclU  ejrc. 
(inconfiderace  e  concrariis  fupcrabundancibusque  conglomeraci< ) 
Spcctcbus  ,  acejusdem  (ouxsTrocbfct*  de  Rofsatque  de Santalts  careba- 
mus.  At  qui  Liquidorum  c  Rofis,  Bellide,  Marre,  Coralliis,  &cc 
longe  majorcmgraciam  ,  Nitn  vicriolaci  infupcr,  Clysfi,  &c.  fuffici- 
enciam  eonfiderat,  faciliusadhuc  cun&isiftis,  varieque  fubTragea* 
rttm  ,  Morfulorum  Confccltonumque  Hepaticarum  tenaperatarum  titulo 
hucusque  fuperadditis  carebit,   Olcum  Rofarumftmplex  ,  (dum  per 
imbjges  Compofttum  nihilo  eft  faturatius ,)  imo  ncgotiofius  ipfum 
O&pbacinumquovis  modo  parent,  quitraditionibus  cum  damnoquo- 
qjc,  inter  fimpliciorum  tonforum  perfuafionesadhxrefcunr.  Quod 
-x  OJeofiraubushoc  ingenerefpcrari  fecure  poreft,  fupraad  imira- 
r.ionem  Olei  feptem  fiorum  propoficumnobis  prarftac :  quenvidmo- 
^um  Farinacea  quafdam,  S^ponaria  ,  Sacurnina  ,  vulg^cisfimaque 
Epiccraftica,  autdomi  adlnfrigidantis  LTnguenti  modum  paratum, 
nfiio  quodvisgenerelonge  tutius  commodiusqiefficiunt;  quod  vuU 
\art Rofite  Vnguini ,  (  dum  mibi  nequicquam  olim  qua?fic£  deliciar  can- 
inonfuut,  opcroftores  aucem  ambagesampliusvix  merecurj  adfcri- 
>uur,  Rr  C«- 


3I4  pharm.  vijjertatio  L 

Oeterum  j  ubiCaryophylloram  hortenfiam ,  cujuscunque  co!o- 
ris  aut  (in  ea  hodie  nomioum  vanitate)  amplicudinis  ,  nobis  facta 
fuit  copia    incermifcuimus  Rofarum  flonbus  EflTenna?  earum  defti- 
nacjs  >  qudnec  di&orum  Cxryophyllorum  Ejpntia  (fetri  conca&uali. 
quancum  alcerabili ,.  pro  diuturmori  vero  confcrvanone  iacisfaccUa- 
randa,}  feocffin  indiguimus  t  ucuc  in  Vaporofo  iialneo  rite  p;irau; 
ahas  non  flt  inelcgans^.  dirFufiorisque  Sirupt  (dum  Aqua  c!efi;!Uta\nu- 
fitarior^  Acctum culinarium  eft,|  ScConferv*  flicec  (Implicicer  hau 
ingrarar^Iocum  prompce  fupplcac.  Ivlulro  minus  aucem  Myrothe 
cium  concractius  Cyant  Flores   (plebcjornm  cachecHcorurn  Infufi 
forfanapciores, y  hic  exigic,  aucnimis  alicubi  commen  1arum5/r« 
ptmy  Catisvepaixani  evanidiq.ue  coloris  ,  (dum  Ophchalmicas  Asjfc 
dcftmaciones  ve!  Ro&cea  complet,)  Effentianu  S.ine  qui  Borragim 
fpeciofiorisque  Bugloffavulgarisaut  rpfius  Ualic*.  in FioribmhdiuAzn 
tam  vcl  pociusaccidencariam,  inRadiabw ,  Foliu^  expredove,  fquc 
vis  modoj-  Sitcco  putatitiam  tantum  (per  traditiones),  vi;n  Cardia 
cam  deprehendit  3.  neciftahuc  cumutrtMquc  Strupc  nnicagir,ofiot  1 
bm<\x\Q Confcrvis  huc  trahec:  ceu  olim  Echti  Florcs  parararncjue  hm 
Ejjentmm five  Extraffum melliformc  |fat  camen  ad  verfus  licura  facch»  ] 
rarum  )  illis  eodem  fuccefru  fubftituimusv  Seci  Iuoc  non  ooftrae  niki  J 
mcenrionis,.  Sal  vero  Borraginis  cenerius  quidem  ,  ac  excra  hcrbxdi 
ffinaciones,  prarque  aliis  in  effeclu  nihilo  finguiarius  ,  A^ui  dcmui 
izne  Floribm  feu  iTote  deftUlaxa  ahas  dcfes  &:  quaii  facuae ,  corrupti  i 
que  0*ipr^er  planca:  naruram  Sptrituoja  mgrasiorq.ueparecur,  J$ 
cilis  eft.  Ica  nec  Santali  Species  adeo  cordiales  invcniuntur..  Cttrri 
remisfiorisq.ue  Albi  fragramiam  propinquiora  e  Cuprcjjhy  &c.  sequ; 
re  ,  Rhodinum  fuperare  poffet  \  Rnbri vero-adfni&ionem  ctiam  1 
vulgaciori  Brafdienfi iavenimns  ~  quemadmodum  TincTurd  £al 
cubi  hine  pecirae,  J  paria  in  .magno  NoftraciumHepacicorum  fiftei 
riumque  numcro.  Si  camen  omnino  quispiam  vcl  ob  Timorenfc 
(iftius  effiiviis  ex  parte  non  nemini  adfcriptar )  febres  aliquc 
hinc  vclir  ,,  fbrfitan  Rnbrum  vcrum  ,  {  fylvejlri  Afrorum  licui  r< 
Jiclo  , );  cflct  i  pro  gregar iis ,  tn  DecocJo  prarcipue,  haut  plj^ne  defe  i 
ccu  ia  difpoflcionibus  Phxhificis  ac  ha:moptoicJS  n^acilencorur  4 


P 


ic  Roborant.  temperat.  & c.  Infrigiiant.  Vtget.  3 1  j 

profalfuginofioris  fanguinis  aucferiatcemperacione  haurincongruum 
jeprehendicur  ur  ex  adverfo  equidem  ( cum  aliis  fixioribus  6c  inodo- 
:is,;  Topicis  antSpectebus pro Epithemate  Cordi*  atque Hepttis  nonqua- 
drar :  iiquc  cxi^uum  fpeciofiomm  quoquc  vei  correctiorum  Ievamen> 
r  muliercularumeuporiftis  ,icemodoramencis  &c.  arque  factle  &:uc- 
plurimum  fecurius  compenfandum  )  expendimus ,  totum  (hujusin- 
:encionis)  Compofitorum  feorfim  propoficocum  genus  exefle  hinc 
poccric :  quemadmodum  ( inter  cot  acccmperanriaac  ftipcica  )  Cera~ 
quoque  de  Santaio,  Incogniturnque  (  ucinam! )  Empjaflrum  :  durrj 
3roforma falccm ,  &facisincommode ,  veJ accidcncano folameftcdu 
jeftantur ,  cciam  Arcis  pharrnaceuticse  regulis  magis  applicata  >  ac 
lihilominus  paucorum  erHuviorum  ingredicntibus ,  refinofis  invi- 
cantibusque  conftancia  Sancalina  acque  Hepatica.  Podagrici  qui 
cnimcncumquoddamerafparuraLigni  cum  refinafijba<9a  (enciunt, 
:mplaftriforme  magnrjii  nunquam  nun  inde  haberc  queunr.  Vtram- 
fuevcrd  Pimpinellam  Sanguifcrbam  ,  Santalo  licec  quadancerus  arli- 
lem  ,  iis  qui  Vina  coronanc  ,  K^Aquam  -aurcm  ,  Confervam  ,  Strupum 
& Extraclfum  ,  incer  cor  fiftencia  Vcgetabilia,  CoraHina,  Martialia. 
&c.  difflucntioribus  repoficoriis  ,  qucmadmodum  &  CaryophytU- 
*am  ,  Infufis  olim  tantopere  vindicacam  ,  (  prarfentionbus  concra- 
Stionbusque  catarrbalibus  &c  anodynis  contenti,)  Cercvifiarum 
dteratiombus,  Rofam  Hierichunticam  demum  tncercis  teneilartim  per- 
uafiombus,  cum  aliis  fupervacaneis  hJcremictemus. 

f  Nymphe*  (alias  haut  omnium  diftruftuum)  Miiuteique  Tlores 
ive  ddtillcncur ,  (  nam  utrarumqueaqna  proftat ; )  five  conferventur 
irraccepciorcs ,  Siccati parvimomenti ,  &  Sirupt  [fimplex  fc. atqucin- 
concinnior  compofitus  ,  prse  cot  cempcratis  epicerafticis,)  revcrafu- 
perflai  funr.  Vis  Ancivenerea  6c  Supprcflbria  in  fpecic  &:  hic,  Sciti 
Semine  ,  Radice  ,  mucagineoque  ejus  Extratto  ,  eciam  pcr  ardcnccm 
Spiricum  amplius  depurato  *>  pariter  acquein  caftiflimo  {fi  calida 
iffinitatis  caufa  hucreferre  licec,)  ^gno ,  Jrochifcis  iftius  ,  &  pom- 
pofis  Aquts  Caflitatis  ,  Cannabinisque Emulfontbm  ,  (nonnullis  eciana 
tcmpofitis ,)  pierunqucclaudicac;  majorque  farpius  invenra  inNicro, 
vulgariquc  Saltce  :  ceu  httjus  Extraclum  £  mifsa  floridornm  lulorum 

Rr  2  in- 


Tbarm.  Differtmo  L 
ingrate-dufci  Aqua)  eFoliis  (Nympheiuis  commode  fubftituea4j$,) 
autpotius  fummitacum  autumnaHbus  illis  Glomis  qu.ifi  balauftinrs 
€on£ecT;um  ,  quandoque  non  fingfru&u  dedimus.  Verum  (doi.ec 
forte  emafculans  Cabvvee  frequentius  coqui  incipiar, )  damioniunx 
hoc  plerunque  nec  nive  nec  jejuniis  ejicittir  *  ceu  ab  alcera  patte  Go* 
Borrhaea legieima  ( fub  cujus fpecie  aberrans  procul  dubio  chylofitas,. 
in  tlrina  primd  clara,  poftmodum  copioftilime  fubfidens  ,  plures 
hedice  confumit, )  hic  locorum  eft  infrequencior. 

Quantum  autem  ad  refidua  ,  Laciucas  &  Pcrtulacam ,  recentes 
crtranotabilcmalceracionemindies  largicer comedimus;  acque  hinc 
nec  firigulare  quid  in  ficcatis  Saccharove  (refngerii  camcn  causa  l 
condttts  Cwhbttsac  confervatis  foliis  ,  uti  t\ccSirupo  de  Portulaca ,  (duffl 
Compofitm  fere  magis  Incybaceus  eft, )  fimplui ,  ficcatove  utnusqut 
(La&ucas  alias  innoxio)  Succo  invenimus.   Taharram  (gravidarunf 
alicubi  concra  carcas  harmorrhoides  periapcon  )  Solanttm ,  ac  Scm* 
pervivum  majtss ,  recentia,  (fiquidem  inconfiderace  ficcantur)  vagig 
&  i  muro  cunc  ("  pro  expreflb  succa  quoque ,  fi  Sirupi  fimpltcU  ex* 
temporaneiquc  per  Ammoniacum  Compofiti  Loco  magis  placueric,) 
lcgendis  experimentis  ,  Lentem  paluftre&i  lacuftrium  ,  Alfmem  afck 
num  ingiu  viei,  vel  cum  recenti  Nummularia  tabidorurn  ahquandql 
placentulis  ,  Vtolaria-m  (clyfteribus  hinc  nihiio  melionbus,)  patflj 
pereulorum  Oleri ,  Brygerum  demummrumlibec,  tartarea  PitisffS. 
iia,  &  (  omnibus  forfan  in  virore  fuo  prasftantiorem )  Anfermam  en» 
poriftis,  nec  interdum  contemncndis  Topicis  relinquemus-  Nuim 
mularia^  Senecionis,  Anfertnay  imo  Lacfuca  Sohnique  Aqxas^  acVitts 
(alias  non  cujusvis loci )  fimplicesvel  (in  fingulareoculorumgrg- 
vidarumque  folamen)  alibi  Dejiiliatas  ,  (incer  diffufas  earum  pr#- 
paracioncs  largosque  ,  effc&u  tamen  plerunque  minores,  hauftus,) 
clcgantiora  praefentioraque  in  quavis  deftinacione  asqwant ,  ceti 
Fabaginis ,  Portuiac*,  ac  Sempervivt  Defltliatas  fatpenumero  ve!  Aqua 
fimplex  exprellit.    Trocbtfcts  Gordonii ,  (nam  Opiati  &  Adftrin- 
gences  reliqui  alcerius  claflis  func)  competencium  Emulfio  (in- 
rerpofitis  fiftentibu^  &:c.)  longe  eft  commodior ;  uci  pras  Nymphc* 
£  Violato  alias  eomparato)  Oleo  fuprapofitum  illud  infufis  teinpe- 


De  Roberant.  tempcrat.  ejr  c.  Infrigidant.  Veget.  \ \y 

ratis  aliquoc  flonbus  conftans ,  ac  Hyofcyammo  pro  lubicu  ultcrius 
alterandum  :  fiquidem  horum  ac  confimiliurn  Unguencorum  Em- 
plaftrorumque  Infrigidancium  crrccius  utplurimum  magis  acciden- 
tarius ,  faepc  nuliusaucnonfnnpxius  deprehenditur, 

E  Vtne  retf  ponamus  hic  poriorum  Sxtyriorumfucculentas  (eme- 
ritis  feu  maradis  paucum  potius ,  quam  contrarium  fuccum  red- 
dtentibus»)  Radiccs  ,  (cu-n  ftccatji  langueant)  recentes ,  non  tam 
Condttas  ,  quam  ardenti  Spinru  rite  (citra  quoque  Panis  micam) 
Extraclas  fcu  in  Effentiam  Sacch.iratam  melhformem,  ffcqucftrata 
fupcrflua  mucaginc)  rcdadlas ;  cV  (dnm  Aqua  fimpiex  ingrata.langui- 
diorquc  ,  /!jua  Vujz  &  Ejfenti*  liqutda  ob  Dirfufiores  Spirnus  Vmi 

■  ,  Dofes  cxhauftis  inconvenientior  ,  Sal  deniquehaut  fpecificc  Vcne- 
reum  cft  )  r:ficicncibus  auc  fimulantibus  additamentis  ,  ((i  opus 
fueric,)  amplius  modificandam  >  uc  Extracio  compofito ,  orricinali- 
que  (cuhnanis  quoquc  ftipato)  Diafuyrio  aliorumve  Eletfuariis  ac 
Mixturis  magnantmis ,  Pactficts  ,  Satyriacis  ,  (cefticulis  etiam,  priapis 
atque  carnibus  animantium  vane  conftantibus , )  fcparatim  non  in- 
Jigeamus.  Morfuit  hujus  cenfus  uficaciores ,  vel  exccmporanci  vel 
ccjniffiores  funt  •,  &  qui  flaccidifiimnm  emericorum  hic  ftomachum 
aoVit,  turbata  mane  (nimium  Saccharacis  formulis )  prsecordiain- 
Fferiorem  appccicum  potins  cxcinguere  haud  infrequcnter  depre- 
aendec.  De  csecero  flaccidiotumfanguis  fivc  ferumnon  l'o\o  Fraxi- 
ni,  Erucafyfemtne ,  fed  Ptpere  quoque  >  S/napi ,  Capis ,  lavanorum  Cube- 
Yts,&c.  accendicur,  feuacnmoniam  irricantem  induitj  tripudian- 
xrnquevel  triviairs  cancilena juvat.  Vercautem,  pracfcrcim prarco- 
:kis  cmericos,  calia  (firpc  non  fine  noxa,  ccu  ftimulantia  pleraque 
iiutius  concinuata  plurcs  in  lithiafin  prarcipitafle  conftat,)  perfun- 
ftoricfaltem  (seque  zcEryngium  fimpltxac  condttum,)  erigunt  ;prse- 

iebtionbusinifthoc  cafu  (dum  famofior  Boletus  cervinus  rarius  fac 

F  >onaenotx>  nec femper  adeo  prarfens  obfervatur,)  flatulentioribus 
\nalepticis>  prorenataaromatifatis ;  eculinaquoquelafcivientiuni 

;  ]uam!ibet  (per  Americanifmum  invcctam,)  potam  comeftamque 
^hocolatampaflim  (uperantibus*  Mirumautem,  quod  Indoftanorum 
lange  tetndiu  exefle  pocueric ,  vulgares  de  Cannabe  cradiciones,  (fi 

Rr  3  vere, 


jlS  Pkarm.  Dijfcrtatio  Z, 

vere,  nec  per  fimilitudinem  folum  tale  eft,  )  vanitatis  impoftcrur» 

convincens. 

E  Frumentaceis,  uti  Panis  calidus ,  tofim,  biscoc7f&  >  vino  acetovt 
humectatus ,  Fermentum ptflorium ,  Mtlltpccla  &c.  diverfimodeadhibita 
enporifta,  mulcisoperofisquefaepenumero  Emplaftris  Unguencisque 
orricinahbus  pr#fcncioras  ita  P*an'ts  deJlilUtw ,  6c  velechbano  fingu- 
lari  (prxrer  faciliores  modos )  comparatus  Vapor  curiofiorum  ,  (  pro 
jejunante  forfican  Demoerico ;  )  ramofar  vero  Effentti  (refmofo  exha- 
lancrs  CerevefiA  ntagmati  quafi  congeneris)  vjres ,  cicra  CordiaHuiBU: 
acccffum,  adeoanaleptic*nonfunc,uccoimac1:iori  feledrui  fuperad-  ; 
di  mereacur.    Ipfam  Tntici  Stcaltsque ,  &  quo  eoJem  cenor..  reiiquas  ; 
eciampercurramus ,  )Hordet,  Aven&^Fabarum ,  imo  vohtt/tm infupeM 
f&rinam p/ebs  in  Domeftica  experimencanulloncgorio  libi(  atra  pu- 
blicam  ,  Tm^/tf/^quoqueaffervationern  ,)conc|uiric  j  anciquarii.verd 
Chirurgi  plerunquepraLter  rem  Cataplasmatibus  fuisingerunc.  Pti-~ 
fanam  (citra  Difpeniatorii  prarccptum)  muheres  fat  bene  coquunt;* 
sequeacSeptencrionaliores  Avenatum  (imw^  &:  quivishincinde  Aquam 
Hordeij  optimamequidem  ,  fi  fimphciftima ,  necad  aha  Derocla  de- 
nuorecepta  fuerit,  Fbifeolosmutx&o  deditis  culinaequc  rehnquamuSMj 
quemadmodum  &  Afparagi  turiones ,  Scolymum ,  Stfirum  ,  Pajiinacamm 
albam ,  &c.   Delicatorum  menfis&intentionibus  magis,  quam  com- 
ptiori  medicacioni  aptiora.    Uci  profe&o  nec  in  Napo  >  (  extusquc 
epulotica)  Pzflnacalutea ,  R.tporccenti ,  W(  pro  tufficnnum  decocto)  | 
ficcato ,  florentisve  pro  Afthmaticis  (pocius  e  Raptftro)  Aqtta  ,  fatuf* 
Atriplice ,  exoletoque  ejus  femine,  BrajJIca  quavts ,  (ctiamfi  Romana, 
&:  vei  e  Caconiscommendationefueric,)  acfirnihbus reale  quidpiam 
injntentionem  noftram  invcnimus; 

Et  fi  hinc  ad  Animale  Regnumnunc  defccndimus,  quant.im 
primo  Confortancia  concernit  ,  profe&o  nec  Perlarum,  incor  :ide-:  j 
rati(fime(prxtet  Diamargariticdtdt parcicres  hic,  &  Frtgtdt  unclua-V  I 
fasSpecies,  )intot  Pulveres,  Confeftioncs ,  Extra#a,  imo  Deftil- 
lata,in  Manus  Chriftj  aliasqueRocuIas ,  imoipfa  Epithcmata profu- 
farum  ,  non  /blum  Occidentaliorum ,  fedipfiirum  Orientaltum  ,  (pecio- 
fiflimarumque  quoquc ;  integrarum/tut  Foratarum ,  provenienciumquc 

indc 


De  Roborantt tevtperat.  & c.  Infrigidant.  Animal.  j  j  o, 

inde  Rcttimentorum,  (  etiam  genuinorum)  tanta  deprehcnditur  effi- 
caciavel  fingulancas ,  ^ujedummodoprarjudicia ,  pocidimum  ab  ex- 
ocericorumacibmion.uu  exuimus,&:  (fi  tenerior earumfubftantia,vcl 
hujufcemodiSolucionu.n  dtveriicas  alicubi  obftac,)e\perimenta  fal- 
tem  in  iis  ac  congener  bu*.  feorfim  facia ,  ( leri  cum  mmuciarurn  ne- 
glc&iO confcnm.iis propriS  Teftisaliisque  Com  his,  OculsCuneri, 
Coralhis,  &:c.  invercenabus  aequari  nequcat :  ccu  (olas  Aquas  auc 
M'xturas  analcpcicashoc  ciculooblatas ,  cicra  quandam  tamen  Mar- 
gantarum  Atomum  ,iiem  pluries  ( imagiuacione  (ic  delinica)  revera 
pra-fticilfe  fcimus.  Ecliomninofpcciakqmdpianonullibi  conferrenr, 
*x  tempore  fane  commodius  competentibus  formulisadjicereiiCur, 
q  lamtotfupra  dictis  (haclenusofticinalibus  )Specieb9ac  Pulvenbus, 
corumquc  (ulTragancis  Andepttcis,  Perlatu  Cordialtbus  temperatis ,  de 
Cemmis  caltdts frigtdisque ,  Rotulis  Verlatis ,  ejrc*  fatifcent ia  farpe  vcgera- 
bilia  nihilominus  adkifccncibus ,  in  folitariam  auxryationern  imn.i- 
lcerenrur,    Uttaccamus  quafi ,  abfoi  bentisPerlarum  vircutis  inver- 
fioncm,  data  opera  (pro  majori  pleuimque  exalcationefc.)  piocu- 
raram  ;  dum  modo  per  Acetoforum%  Salinorum  >  Vitrtolatorum  ,  icem 
f  prxcipitantis  tamen  JSte*/  cttrr  r  confimihumque  qualemcunquc 
comb:nacionem,in  M.igijleria  ,feu  vtdgaria  ,/?^{/pecfcfioraquiden^) 
mumacea  ,  Rutyracea,  Scjuammea  ,  rj^cm  negotiohus  quam  unhus  reda- 
ftas,modo  Acetufis  &c\  (eanun  mtcrim  naturar  feu  deftinacionimi- 
nu.5  quadrannbus  )  parcicuhs  fub Sotutionnm (fccarum  comrnuniam fect e~ 
twrnmoiic  forma ampliiis  comphcatar,.  velin  Solucionum  deliquara- 
Fum  aut  dilutarum  ole/formes li  juores '  redacbe  funt ; ;  aut  per  Spintus 
Sah.ave  (alias  perfeDiaphoretica, )alio-vcifum  in  Arcanis  Floribusque 
Fcrlaru.wtiatix,  vel dentqueper Calanationes penitus  perverfx.  Quo 
lotahxc  congeries,  Sirupt  infuper,  diverfimode  ( inter  excempora- 
neas  fofutiones  &  prasfentioresearum  in  fubftantia  Mixturas,)  quafi 
pro  Cleopatramenfisqua:fiti,  deterioresque  adhuc  Spiritu*>  in  per- 
ditionem  eiegantis  &  per  (e  Jonge  magis  proficui  lapill?  excogirati, 
Liquores  denique  ac  OleaPerlarum,  (qua?  frepenumcro  nil  nifi  Men- 
ftruumindeabftradum,  autadftimmum,  phlegmatis  propruparti- 
culafaturatum,  vel  Liquorem  poft  digeftiones  auc  pra^cipicaciones 

nota- 


310  fharm.  Drffertatio  /. 

notabili  Margaritaruro  commercio  hautquaquam  gaudcntcrivexhi» 
befrr,)  Auri  (nec  raro  fanicacis  fimui)  prochgis,  nilque  in  cuhna 
fapidum,  mlinniedendo  vaiidum,  ni  carum  fueric,  pucantibus,  auc 
pocius  Macronarum  monilibus  ranrifper  fecureque  ,  donec  verum 
PerUram  Lac  cum  cLtve  fua  in  cot  cabidorum  acque  arthricicorum  fo- 
Jamen  revelecur,  relinqui  pocerunc. 

Aquis  Gtponum,  de  Pulmone  Vituli ,  fanguinis  Scropha ,  Cochlearum> 
fimihbusque  diverfimode  (carn  olim  animium  Chimicis  ,  quama 
negociofioribus  mulierculis  hodiedum )  Compofitis ,  (nam  cxtremum 
valeanc ,  qui<S,/^//^jhujusgenenseriam  c  rondo  Balneopecicaspo.. 
ranc;  &Brodia,  Confummaca,  Colhfa,  EnabammaraqucrefecHva 
ampliusnequeunc-, )  ceneriorum  aliquos  eTabidis,  {qualentesard| 
tesque  (  per  a&ualein  frigidicacem ,  auc  accefforiorum  fragranciarry1 
dcfhnacionemve  pedoraiem  )  aliquancum  adhuc  refociliaros  vidi- 
nnis  ,  refticucum  verd  neminem.  Neminem  Hepaticorum  Luf%\ 
(dum  dehcacioribus  Galiinarumy  Vttu/orum,  dtc.  indies  jucunc-msquiG  j 
velcimur,)  Epate.  Stomachicorum  neminem  ,  fupradiftis  VtntrtckA 
lorum  wcmbranulis,.  Et  qui  penitiusarrigere  voluent ,  e  Veru  Jurequc  j 
confulcius  Vo/atiiium  ,  (quibus  £htzdrupedum  quoque  gulones  notf*] 
nulhbi  fuperaddiderunt ,)  Teftes  ac  Cereht/iay  Lepsris  renes ,  cochteas,  \ 
tjtre&s  x  &c.  (incer  confpirancium  anafepticorum  &  irntanrium  vtfjl 
getabilium  acceflum , )  pecec  ,  qudm  (  non  fine  perverfione  )yfr$JI 
nonnuiiibi  Aprt  Cervique  Patrtmonio    auc  incer  ipfam  eriam  copukm  '\ 
eonfojforum  Veretro ,  cochlearum  fubampiexu  precioforum  Pulvtrt^  m\ 
fcivientiumvepafTerculorum  cerebris ,  inter  comptiora  refrSivaEt»! 
Ctuarhs  quoque  naufeabunde  invifca<is ,  &c.  revcra  ,  (  m  inflaniM 
inaiitibus  periculose  cxafperentur,)  languidicnbus  confider.    Ett  ] 
aliquid  Sctncm^  fi  exoticam  Lacercam  ,  utohrn  ad  AiexTharmaca,  i 
ita  ad  Vcnereaquoque,  fed  liberaliori  (prar  granulari  vuigo)  pon- 
dere  crahere  placueric.  Verum  cuncta  ha:c  molliceilos  tantiim  ali-  j 
qufcntum  juvanc,  emetitosparum  acrarius,  hgatos,  (quancumnos 
quidem  obfervavimus,^  folirarie  nunquam.  Sic  Lcpork  uterrn  pari- 
terlanguet,  cumipfis<*  Horatiarto  delrcio  firciminrhm ,  Okicjue  formi- 
wum  (ubihbcteciaminftituto)  litu;  FiceMasLubtlkd,  A^uaMigna- 

mmt" 


I>e  Roherant.  temperat.  &  c.  TnfrigidAnt*  Animd. 
ttimitatis  cr  abftraciititts  feua  bcfnolts  ,  fcu  ab  eorum  (cui  bono  alicu- 
b\ficc.ttts:)  Ovis  Spiritns ,  alias  intus  quidem  ,  prse  aliis  volatiiibus 
faiinis.ful[>hureisqueLiquoribus,  fingularequidpiam  hauraded  pra> 
fcc;  cxtus  unlior :  Ced  fiplacucrit,  fub  Aqua:  cujusdam  nervinse  ac 
refalventis  deftillacione/^rw/V^  (in  Ocicis  folirarieheudquam  canrac 
xapccHcntia:,)  compcndiofiiis  cunc  adjicerencur;  Myrmccioruwzw- 
cem  1  n  ( c  lTu s  v  u  J g i ,  n  c  c  i  n  f t  c q  u  e  n  ce  r  a  b  u  fi  v i  fun  r. 

Quantumad  rcfidua,  quoin  viam  redcamus  ,  Osde  Corde  Cervi% 

j  wtftf  Ctf^/ ,  £A//r ,  Lapidcs  Bezoardtcos ,  Oculos  Cancri,  Concbas,  &  Per- 
farum  matrem  fupra  jam  atcigimus :  quemadmodum  &£^in  prarce- 

v  .iencc  clc.nl'.  Ssrtorium  Sertcum ,  afjas  facis  hadtenus  (cum  Bombycttm 
nidemfufpcccis Folliculis ,  J  traductum  ,facagencium  Virginummun- 

R  io ;  0i>/  vcrd  Aibumen ,  (  lum  VttclliOleum  >  accitranimiam  cofturam, 
:x^refiumMacrcsfamilias  pararenorunc ,  autdifFufioribusfalcemap- 

.  >aratibus  quadrar?)  extemporaneis Topicis ,  Aquam inde  deftillatara 
;medicaftjarum  Lxprcffttia  in  Ophchalmicis  pofteriorem, )  feliciori- 
^us  pro  Mercurialis  Sccreci  edulcorationc  ,  Gataturam  demum  ,  ia 

i  lonnullis  oculorum  pailionibus  haucpenicusrejiculam ,  gravtdarura 
ie  cxtcro  vanis  pcrfuafionibus  hauftibusque>remitternus, 

Etquodtandcm(  interrefrigerantia)remedia^^/>  pctitaactinet, 
:um  Spermatis  Licjuor  Alumine  fatarattu  omnibus  indicationibus  non 
.dco  conveniat,cpidermida  fanc  in  tenerioribus  interdum  feparet. 
timpiex  autem  aulicarum  ( di  vet fimode fccato  /permate  quidemcomo- 
lior,  )  aflervacu  tamen  fere  rardiofior,  SpernioU  denique compofitum 
cum  ipfoRanarum  cinere, )  inter  toc  fiftentia  fupervacaneum  nunc  fit: 
urTeeerit  proin  difrluentiori  forfan  fele&ui,  (fi  quid  omnino  hincre- 
>onendum  foret, )  (ola non  tam animalculi,quivn Spermatis  Aqua  ( poft 
>aluftrcm  debite  fecretam )  deftillata ;  excus  (  ceu  incerna;quoque  cx^ 
>erientia,teftatur,)  Simplicem  in  alceracionis  gradualiquancum  prar- 
edensj  compluribus  incentionibus  pr&  Oleo  cotfo,  ( nam  de  Emplaftro 
le Spcrmace Ranaru  fub Sacurninis  dicemus , )  mulcis indicacionibus 
onvcnicncior  de  caetero  cot  in  noftra  quoq;  fy lloge  habemus  RefoU 
reritia,fatcitraomnem  Ranaru  mucore  efficacia  etiam  emplaftrifor- 
nia,cjuibusMercurius  infuper  varie  diiacat9  vel  amalgamac9fuperaddi 

S  s  poflet, 


gia  fbarm.  Difterttttio  1. 

poiicc,  utinconfideratiuscomphcato,  antiquiori^  recensvc  furroga- 
isEmplftris  de  RanU  cumejr  fine  Mercurio  in  fpecie  neuciquam  indu 
geamus  ,V eficatoria  fenfibiliter  plerunque  magis  conferunt. 

Ponamus  proin  e  Tertio  nunc  Regno  ,  (dimiiTis  fupratacTis 
Gemmis,)  yvhndCorallia,  &quidem  vtf/£#>  licechaud  planedefidi* 
bus ,  &  curiofis  Tin&uram  rubicundam  pariter  fundencibus ,  C  fique 
libet,  eRubrofimiliterparabihbus,  )  tantifper  (e  pr#dcecfibrum 
Ctiam(enrentia)  n.gle&is,  Rubra\  (citra  magis  minusve RuttUntiurk 
minutias)  falcem  fele&iora  ,  ab  aibida  nonnuflibi  crufta  hberata^ 
eaquecruda,  nec  vanis  prius  (  tamfoluariis  ,  quam  inter pumkes )  Ignfy  j 
tionibus  ,  aut  nitrofts  Sulpbureisque  calctnatiombus  a  nativo  fuo  vigoret  [ 
dejeda  ,  feu  incaffum  vexaca  :  fatisfacictque  nobis  inuc  principio  ■* 
fimplex  (perfurficientem  laevigacionem  vel  decapulacionem  ,  autco- 
lacorias  per  linteolum  excufliones  fubtilifatus  )  Pulvis  \  inrer  confi-  I 
rmha,  (hauturiiformitertamciv,  dubio  procul  ob  divei  fam  partfcdj  j 
larum,  vc!  oblatx  infuper  materia?  rationem,  femet  incns  a?que,  ac  j 
inChimicis  fidutionibus  fiftentia,  )  ^hforhentia  fere  primus  \  (nifi  ;, 
quod ,  ne diffimulemus > la&entibus  errarice  febrientibus in  progrefTu  I 
hocfine  darus,  minus  profeclo  quam  Concharum  aucMacris  perla-  | 
rum  vel  Oculorum  Cancri  pulvis,  Cornu  Cervi ,  Terra  SigHlara^c  I 
quadraredeprehenditur;)  Deca^ceronon  folum  in  Hypoc hondrid^  I 
rum  immediatis  ,  verum  eciam  confeclariis  fuperiorum  rcgiomim  I 
Hypogaflriique permulris  vici»s  plane polychreftus ,  liveper  fe,  (ivel 
Cinnabarinis  ,  Martiahbus  ,  Anodynisque  ,  pro  circumflantiarum  1 
rationefociatusdetur:  uc  prarfentanci  cifc&us  inruitu  ,  cquidemnlS  I 
mofortedeinceps  damnara  pridem ,  Sc  in  plerisque  fui  fpeciebus  de-  1 
fiJia  ,  vel  altcrius  faitem  aut  accidentariae  a&ionis  Magtjhr/a  ,  five  i 
per  Alcalta  jam  ulim  ,  fivc  (  fub  fequiorum  annorum  curioiitate& 
crr.endandi  Cacoeche)  per  Vttrioli  Sulpburisque  ( hic  con  padtiora 
reddcnti'0  Spirita*\  &  cxttra  fub  Ptumaceorum  ,  Amiantbinorumy 
Sqiiammeorum ,  Butyraceorum ,  &c.  ritulis  prxcipirata  ,  nihdo  ramea  jj 
maeis  ( eifi  mierabquanco  rnajo  em  adfrnclionem  )  Cordialia,  1 
utrobique  fane  jam  faturata  ;  vel  Pulvifculi  rantilhim  ,  a'gerrime  c 
Saie  Ammomaco  una  iublimato  ,  {Florum  tnfcrtptione)  clutriatum  .\ 

exigere  i 


r"  ffflupy  j  ;; 

dc  Roborant.  tempcrat.  ejrr.  h:frigidant.  MineraL 
t  C*'gcrequcat.  Quodautemfiommn  u  i  uspf  -m  talcqui \  ^feuVitrio- 
lujt  (poft  elotionem  quoque  refticanc:1  )  fltpttcitatts ,  feu  Actidexttrii 
ixvorts  caufa ,  in  diflufiores  forfan  app;   itus,  intenuones  aut  perfua- 
fione.c;  cxpeccrcc,  efimplici  falcem  Aatoarque  elegans,  ac  eDeftil- 
lnop;a:cipicariqucat  ,  fupramonuitaus,  Nam qui  eundem in  finem 
Spirtu.m  Sdis ,  auc  (fimul  aliquid  iponce  . .'in  iaenccm)  Vitnoit  Phi- 
Ufyphtcum^  imononnunquamiplum^r/-^/;j  (mftiliaco  Vini  Spiri- 
tu  fottamwcum  (Jiiagiflerium  dantem)  Rorti yMc/iti  ,  Atanna,  &c.  ca- 
rrorcspr#ftantioresquety/W//#hic  adhibent,  aut  novos  Plumofoscjtte 
K  prius,  apertetamenNitrofos  ,  aurnil  a  Spiritu  Saliscompofito  (gra- 
.  tiscuafie  pcrmultis  operationibus  provcnienre  )  differentes  dcfhl- 
I  lant ,  polychreftos  iftius  gencrisLiquorcs  tantum  difpcrdunt,  labo- 
i»  resve  frtiftra  mulciplicanr.  Sic  pariccr  Pulvti  Corallorum  Vtriolatm 
Bezoarticum  Coraliinum  profedto  canci  non  funt,  uc  (inftillandus) 
Vitrioii  Spiritus,  hic  vero  Citrifuccus  (quorum  ucerque  fub  prima 
"  ilucione  feu  ebul lirione  dc (bluro  quidcm  aliquid  transroittir, poft 
:vem  vct 6  repofitioncm  totum ,  quicquid  Libelli  dicant,  deferit, ) 
iaricanti,bus  &:  femicuperofis  fsepe  iftiusmodi  Produclis  infuman- 
Curiofior,  qui  acidulum  fimulquc  Tinclttm  vulc  Magifierium^ 
:o  vuigaris  (^ingratioris  ftipticitatis)  Magiflerii Rofatt ,  &  negli- 
ntionbus  nonnuilibi  per  Albttmen  prascipirati ,  (plane  hinc  com- 
>fiti,)  longe  fpecioliushabebit  e  Berberum  ,  ubi  fuppetic  ,  fucco, 
iuca  inibi  corallia  per  Vicriolicum  acorem  pefTumdando :  reftantc 
iquore  &que  ac  qui  poft  prarcipirationem  in  Aceto  deftillato  per 
Vitrioli  Spiritum  pera&am  remanet  ,  aliis  ufibus  tunc  deftinando. 
Soluttoncs  (  uti  vocancur  > )  ac  fimilium  Extratfionum  Magmataplera- 
que  omnia  alias ficca  confiftentia difficilius di/penfari queunt ;  8c nifi 
quardam  per  chvaporaros,  aut  defuper  abftraclos  ardences  Spirirus, 
(fiquidem  Aquse  inde  deftillationes  fruftra  func , )  autpercompe- 
tentium  Liquorum  afibciacionem  (tanquam  modum  ,  fimplici  ta- 
lium  Deliquio  aptiorem , )  pro  parte  mirigentur ,  ingratum  fapiunc : 
ceu  hinc  cum  Accto  deftillato.  Solutio  prxcedentibus  annisaliqui- 
bus ,  abufusfortefimulattendentibus,planenoxiafuitcredita,  Alia: 
parum  infuper  de  Coralliis  participant ;  uti  qux  cum  Spiritu  rorti 

Ss  x  vulgtt- 


J24  Vharm.  Dijfertatio  L 

vulgari 3  &  Sajfafras  abftraclitio  ,  (  fcd  necper  retortam defti/Ltus pecu- 
liarius  quidpiam  ulcra  Guajacinutn  ,  Qucrnum  ,  Futaminum  Ju- 
glandium,  &c.  adhucfpeciofiores  confertj )  tterh  cum  prirno  proflu- 
cncibus  Terebintbina  Succmique  Aquis ,  cum  »SW>?  betuU ,  (  ea  equidcm 
adoriente, )  cuni         antimoniato  nitrofo  >  (  poriflimmn  inter  ebul- 
litiones  prarcipitante,)  &c.  comparantur.  Qoo  Extra&iones  quo- 
que  per  O/^  dejiillata  curiofioribus  interdum  magni  a:ftimat#  ,  itcm 
per  (pauloante  defertionisaccnfarum)  Spir:tnw  Vitrtolt  OmqueSm- 
cttm ,  ejr  Saluftulatorum  cum  Stdpbure  Corallorum  (  Jluy)  Cremor  calci- 
natis,  ceuinCalceVivafoIet,  fuperftansaluis  cftartuscfc.)  perrioclB 
imo  Solutio  cum  Aqua  tn  confeclio?^  Acidt  Tartari  reijduu  :  iicct  \\x& 
seque  ac  quae  cum  Tartaro  crudo  coquendo  confic  ,  (ni  I/hgvna  de- 
nuo  Aceto  deftillato  extrahacur  )  a  Coralhorum  dcftinacionepjB 
fedo  nimi.s  adapcriencia  ac  deccrgentia  abcat ;  .T-agirque  adh^l 
cum  Sale  Tartari  adinftar  Liquotis  Silicum  pra:parat.\    Cnm  5^/« 
Salis  impense  falefcic  ,  &  pene  rodit  :  nec  micior  (•-.•n  iu.  it»  aiiiiil^ 
ifti)  mafla  (nirepetitis  Spiricus  ardcncis  abftra&iombns  titia.juc iri- 
fringacur, )  e  Capite  mortuo  falis  Ammomaci  faper  Corattin  /ii^ianm 
(nonnullis  ad  Tinfturae  confeclionem  adhibiro, )  fecernitur,  Bei^m 
rumfeccttt  Caluta  poftdies  aliquot  maximampartcu.  {Tarrard-fonB 
contiftentia  )  Jimittit.  Equidem  vcro  elegans  eftcum  AtruginU  {fiM 
flicis  aut  cryftat/faU  >  vel  etiamjtdpburi Joaat^)  jpiriiuf.Ha  folumi 
advertentibus  tamen  Venerei  qmd  fapic  ->  *6c  ii  faceri  volueniniia 
potiores  crudorumerfeclus  revera  non  attingit.  Du/ce  autem  /al:3m 
tra  exotcricorum  ,  Saturninorum  &x«  acccllum  hactenus  quidcm  in« 
vemre  nonpotuimus:  ucinec  Veri,  (quibusdam  cx  imnv.iturioribui 
Corailiis,  auc  force  potius  marinorum  invefticis  drcumcirca  rumu? 
fculis,  velcxadditamentis  vifi)  Oleialiquantillum  ,xjuo  expcricntia 
firmari  pocuerir. 

Hisicaque  cantifpcr  fepofitis  ,  de  Liquido  quopfain  {  Jumcon- 
fucrudo  fere  fic  hodie  poftulat,  segroci  horum  interpofitionibus  haiit 
parum  capiuntur ,  fami  denique  velfepius  perfuafio  ,  hisin  fyd.te 
permulcum  huc  usque  tribuic,)  dcinceps  crimus  folliciti.  DirTirer 
enim  de  e$cero  nonpoffumus,quod  donec  fuperlacivi  effeclus  fecMfk 


De  Roborant.  temperaf.  ryc.  Infrigidant.  M/neral.  32  $ 

ijla  prodcat,  Tinclurarum  (ccu  cjus  gcneris  Soluciones  pro  more 
vocantur,)  ha&enus  vulgacarum,  feleciiorum  quoquc  ,  ac  iargiori 
Doii  propinacarum ,  nec  durn  ea  fic  in  depurando  langurne ,  roboran- 
cfo,fiftendo,  3c  \  deprehenfa  efficacia,  qiur  firmacioris  experienrix 
Praclicuma  Martiahhus ,  Antimoniahbus ,  Opiacis,&caetvns  liquo- 
ribus  p':<cfcnt!oribus,  aucad  minimum  abbi  arquivalcnribus  ,  avocare 
gueat:  &  in  fpecie  fane,  quod  ctiam  eleganriores  accinec,  Solutionis 
cum  cjuolibet  Aerughw  fpiritu  fatt&  Uqttor  fett  Tmcittra^  (nidiflolvens 
atkindcmedicacum vcl  anaLpcicum  fucrir,  )  ejusdem  cftcum(pau- 
lo  ante  noMCo  )  ficco  fuo  M  imfterio  condicionis ,  Solutionis^cum  Aceto 
dsfi  !Lu:\ a  nonnulbs  pcr  Spirttus Satis aut  Nttri  infuperaiTociationem, 
aliuvorfum  incoi  h .idarius  decorro,  )  communiccr  confe&x  Extra- 
clionem ,  debice  digcftam,  idcm  nobis  prcrfticiflc,  plus  vice  fimpli- 
tinotavimu* :  uc  taceamus  Ttnciuramc  Magmate  CoralLino  ,  (per  Ace- 
tum  pomaiium  non  dejlttlitnm ,  ammi  gratia  quondam  procurato)  e- 
paracam  )oro  icc\ ccli; !m-:i  quibusdam  etfecium  qualemcunqueadver- 
rentibus  arftlmatam.  Parca  cft  cum  Ctyffo  Ahtimoniato  nitrato ,  vel 
tartarifato ,&  ilirc  fimul  feminitrofa  ;  parcioradhuc  cum  Spiritu  Coral- 
mrum  proprio ,  0 lias  languidiori;  item  e  Floribut ,  feu  (  uci  alii  vocantl 
S;th';are ,  id  cft .  Puivifcuiocum  floribus  S.ibs  Armoniaci  afcendenre» 
ut  &c  cum  C/>; /(alrcrms  fimul  conragir, )  0/;^:  maghque  cnmto 
majalis  acuaco  operofilTirno  Sp/r:t/t  ,  cariorive  tcrr*  f/giliatjt  Liquere. 
Ec  quanrum  inde  feparat  T.irt:>.riftus ,  a  S.yffr.rs  vci  Antifcorbuticis 
ahfiraclm  ,  4«/  propni  Sntts  tantilio  aeuatu*  Vim  fpiritm  f  Diuv.fimp/ex 
fettijicaiior  qucdi  fponce  ,  ctiam  lupcr  eatcinata  tingi  cernicur. 
S^eciofior  iicct  UManna ,  U^/Zi  tair.cn  hic  xquivalec ;  acque  uc 
cum  utrisque  his  Tinchira;  per  £)uerni ,  Gnajacini ,  Snffafras,  Rbodi- 
m  ,  vctLignorum  at/quot  conjuncljrn,  C  eriam  poft/^e^v^J  Extract/o- 
nes  , )  adfurnptorunvcem  /\«#/*  4///  PMtkminum  luglandium  Spmtum  pa- 
rarx  rn  fapore  quadancenus ,  ica  efFecT:u  quoque  perquani  conve- 
niunt,  Ncc  qui  abftradorum  a  Satnrni  ,  Coraitiorum  ejr  ctteris  So- 
iHtionibus ,  (cum  Aceto  deftitiato  faciis  )  Liysorum  >  icem  Accti  de- 
fiiltati  a  Saie  Tartari  deftittando  repetiti^  fimihumque  naturam,  fapo- 
tem  >  &  operandi  modum  paulo  atcentius  examinac>  ac  congeneribus 

Ss  5  modo 


326  Pharm.  Difertjitio  7. 

modo  dictis Spiricibus ,  finaplicibus ,  ve!  ab ejusmodi Subjeclis, ( cum 
notabili  conformique  alceratione)  abftraftis  conrerr ,  e  laboriofib. 
ribus  carioribusque  iftis  ,  ( etfi  vel  phlogiftis  parciculis  tnrerdum  in- 
terfperfa  forent,)  fingujarius  quidpiam  expeclabir.  Qu.x  cum  T.jr- 
tari  Vitriolique  crudi  (varianre  proportione)  Ccwbin&torum  Spirifjt 
confir ,  a  Mellca  faporc  erreciuque  fimilirer  adeo  norahiliter  noa 
diftac  ;  dum  vero  paratum  hinc  (ad  excradioneu.)  Magma  denuo 
prius  Aqua  tcmpcrata  exrrahirur  >  (i  Spiritu  Salts  hxc  conftac,  prsevii 
labores  fruftra  mukiplicanrur ,  fimulranea  ejus  afFufione  eandeftji 
fere  Solurionem  (negfe&is  cantum  minutiis,)  fuppedicaiue  \  fia 
autem  Vitrioli  Spirtttv  ica  cemperatus  fuerit ,  de  folutione  plus ,  qoiil 
ab  initio  pocerat ,  remaner.  Vitriolatos  Uqttores  folttarte  huc  parijnj 
traclos,  aliaspotids  pra^cipitare  fupra  diximus  j  &  fpifiamentum  im 
de  poft  exhaiationem  remanens  ,  revera  extrahenti  Vmi  fpiriuj 
CoraHini  parum  contribuit ;  ccu  Citriquoqucftcci  poftxcndenfitm 
nem  Magma%  nonnulloium  Tinciuris  deftinaturo.  CumAVwffl 
ritu  horribilis  ,  cum  Salis  communis  ,  &■  arqmvalenti  Vitrioli  ihiU/k 
phico  Spiritu  ,  quemadmodum  ex:  Ammoniacalis  quoque  fitblimatiaml 
capite  mortuo ,  (eodem  recidente,)  arque  ingratior  {  vA  Guajaciffl 
Melleis,  Acetofisque,  expnrte  tamen  hinc  fidcncibus  foluclonibijj 
combinemus,)  habecur.   Per  aUalinum  aucem  ^AUahefc  ,  perS 
Tartxri ,  ac  Nttr.i  caUinationes  quis  infoncia  fiftencia  Goraliia  plarifc 
excra  oleas  nacurxve  incencionem  duci ,  non  cerait  ?  nec  ejusJejtr 
notascxpers  eft,  (ni  per  Acecofi  poftmodum  alicer  cra&ecur)  cuffl 
depurato  Tartaro ,  aut  refidua  ejtss  Aqua  infticura ,  Solutio  :  quxqilt 
cum  Cordis  ftnguinumque  Cervi Jpiritu  particuiaricres  plane  in  ufui 
confic.  Guttulas  vero  quasdam  ,  segerrime  dernurn  ,  vel  ex  addita- 
roencis  ,  fupcr  retort*  vcl  alemktci  rofirum  levatas  ,  (  dum  profectc 
aliter  longeque  levidenfius ,  ac  Martiales  fic  concencratx  fe  ha- 
bent ,)  fccure  ,  cum  Sacchari  defuper  defltllati  ultimo  Uquamine  rclin- 
quere  poflumus.  De  Calcinatorum  perdirionibus ,  five  cum  Sulphun 
(parco provcncu,)  CivcNttro  (hinc  fixiori,)  aucincer  Pttmices,  aliuii 
de  quoque  rubences,  zinper fc  fngulariortbm quoque in  Furnis  vexen- 
tur>  rnodo  communicer,  modd per  Vrina Jpiritum  (fed  utpiurimuiT 

WU*  ful 


Z>£  Roborant.  tcmperat.  $  c.  Infr/grdant,  Mtner.xl.  j xj 

fub  virore)  poftmo  dum  extrahanrur,  alii  jam  faris  quefti  funr.  LTc 
memo  in  calium  delcctu  quis  canrifper  harreat ,  aur  fi  quidern  absquc 
liquido  Corallino  manca  videri  poffet  noftra  Syiloge  ,  parabiiio- 
rem  quandam  Tindurdm  incerea  huc  ducac :  v.g.  cum  Mellis  for- 
ce,  (i>c~c  nec  per  rccltficttiones  digeftiones  ve  aivphus  ,  cum  immu- 
tatione  fmequadam  ,  phiiofopbtcetury")  nihilominus  innoxio  fpiritu, 
fimpiicilli  nc  tmcum  (cicra  prsevias  Coralhorum  foluciones,  aliisve 
^a^yricarum  cicuro  difpoficiones )  paratam ;  vel  quae  pcr  acidultim  ve- 
gctd-ilis  cujwdam  jupridictt  L.njuorem  conrit,  convcnientiorive  ad- 
huc  (fiquidem  plerunquc  hic  permulcum  feu  in  fubftantia ,  feu  in  ob- 
orca faicem  hmcmodjricjcioneconcnbuir )  Solvenre,  natura:  (c.Co- 
-  ralhoru  rique  ,  (mulcisncglecla:  vcl  mditTrrem er  habica  )  deftmacio- 
ni  magisrefpon  lence,  auc  foliim  mintis  adverfo,  velper  dilucioncs 
-digcftioucsvc  iftasfatis  micificando  ,  folucum  incimius  amplcxante, 
[  ad  minimum  cam  fubico  facileque  hauc  deferente,  &:c.  Quo  inter 
t  reliqua  fymbolizancia ,  nec  Sjrttpis  ,  thm  antijttiorum  edittonum ,  ( ad- 
vcrfis,  vel  parum  ,  aucml  mmus  ac  Coraliia  vehencibusj  quampoft- 
moduma  diverfis  diverfi.node  ;  per  varia  quxfiras  enchirifes,  folu- 
}  tjones ,  &cc.  lub  ctitdtorum  ,  fngidtorum  ,  cordtaliumque gemmatorum 
\  infcrtpticne  fupcradditts  ,  (potifiimum  tamen  adjectis  analepcicis  de- 
beruibus,  excemporai>e:tvediiI ^lucionis,)  indigebimUS:  ucinec/?/»* 
pltct  B.r'>:'ritm  ,  (cum  aii  piah  iapons  perverlionc  ea  paulo  poft  di- 
irikcencr  )  fucce  >  crwlis  (  ium  folurioncs  cum  Aceco  deftillaco  ^Eru- 
gfnisvc  Sp  ritu  contfcl <s  conftanous  ferre  poccft, )  'acurato,  aliisve 
hijjusgcner  sinvencionibus.   Trocbifcos ac Species  dtacorallti  inpraece- 
deacibus ,  CcrJhnum  vero  mufcum  pauid  poft  accingemus.  Acquehaec 
de  comrnendaciflimo  fimphci  fmfrcianr. 

Accedac  autem  amplius  Cryftallw  ;  haur  rejiculum  rodcntium 
inprimis  viishumorum  actcmperans; jnteralii ,  (per rclaciones  fsepe 
tancum  commendaca)  Lacfcfrra,  huc  usque  ufualia,  auc  parabilius 
auc prcefentrus  ;  coque  ipfo  div^ificatem  refolurionis,  aliterve  fub- 
fequse  operationis  in  ejuscemodi  Prarparacis  oftendens.  S?t  aucem 
falcim  (ceu  facile  poceft,)  Ptdveratu* ;  cicra  ptarviasfruftraneasquc 
Vjlulattenes  \  quemadmodum  necSalis  Tartariperfufionem  combi- 


j2,3  Tbarm%  Dijjertatio  1. 

vati  7)elicjuium  ac  Crenwr  uccuYniic  quid  fupcr  SilicumLiquorem ,  cx- 
periencibus  inferc.  Inter  reliquas  Solutiones  potioicn\  qutdem ,  quae 
cum  Salis  Spiritu  fir ,  obfervavimus-,  roc  tamen  prxfentiores  cxtant 
dhuciici  Liquores,  ut  commodc  cunclis  hifce  careamus,  <k  magii 
adbuc  ionge  pigriori,  quam  crudus  lapis  ci\  ,  Magifterio  ,  fdiniscpii 
(difficilioiis  diibenfationis  )Coagulis ,  incafium  fane  abadhxrenribus 
Mcnfcruiparticulisper  quaefitam  'volatilifxtionem  hberacis; 

De  SsUribm  Lnnaribmque  ,  quantum  ad  Tcmperariora  hxc 
fpcctant ,  in  praecedencibus  diximus,    Rcftanc  fonc  faicem  itur- 
n:na\  quorum  ,  fimpiicibrum  eriam  ,  longa  fcrics  ,  neccfficas  veroi- 
hauc  canra.    Nam  cum  Ceruffi,  Lithargyrtnm ,  FlHmbum  uftum ,  Mjm\ 
flixm ,  eyc.  (negle£h's  tantiimciica  coiorem  ,  fubtihtarcm  ,  aiiqualcm-  $ 
ve  puricaccm  minutiis ,  ):n  fundamento  decxtero ,  (  citra  Prxparata 
hincquoquc,  eciam  Chimica  ,  )  admodum  convenianc,  cuvfir/gu^\ 
U  Spccics  (  hobis 'folum  hic)  reponanrur  }.  auc  in  eadem  Fi.-rmujJPj 
(majoris  effefl.us  perfuafione,  )  dcinceps  pro  invefto  morc  coacer/.  1 
ye.ncur?  vel  certa  quaedam  mordicus  ac  prxcisc  ,  (  idque  non  ram 
fuperficiarii  coloris ,  quam  interioris  praf  valcntix  caufa  , )  :  ccuiratur#;  j 
auc  dum  Minium,  (prxter  Ccrujfam  ,  fac  bonum  ,  )  vili  venir;  viiliis-  | 
que  adhuc  Litbargyrinm utrumlibet  (fiquidem  ob  exorcrici  quidpiarilil 
incus  prxcer  rem  veremur  ,  }  extus  camcn  ,  fufficic  >  cur  Plumbum  % 
iffum  ,  alias  in  Menftruis  fuis  fac  fol ubile ,  ftu  Qfficinat  um  feujignlorum  ] 
ivioreinfuper  uratur\  vcl  ob  fecrcriora  quorundam  ,  (incerdum  Liit-1 
nari  participationi  innitencia)  promifla,  auc  quia  nil  pafia,  ipfitfrngU  j 
fera  Minera>  (  Plumbagine pciuia  ahis  artificibus  rcLcta ,  )  in  vulga-  ' 
rioresquoque  Proccfius  imperetur?  Cm/^wfupervacue  plcrun  juc 
lavari  aliis  jam  notatum  cfr.    Etfi,  quoad  incernos  Sacurninorura  i 
ufus  ,  vim  Anciyeneream  quidcm  hic  admodum -  ^laudlcare, at-  - 
tempcrancem  vero  vix  decimo  fcrvenriorum  Hypochon  hbcorura 
aut  cabidorum  quadrare  ,  Phthificis  autcm  perparum  conferre»  1 
fxpe  dejcclos  horurn  omnium  Vcncriculos  magis  pcrvcrtere  ,  pafli» 
ve  dcprehendimus ;  quidni  proin  fuffeceric  vel  unicum  quoddara 
q  prxdidtorum  ufualium  (nobis  hic  indifferenrium  )  aliquo,  cura& 
^quousque  licet)graci4  mediocri  concinnacum :  v4  g,  Solutio  cum 


De  Roborant,  tcmperat,  &c.  lnfrigiinnt.  Mineral.  31$ 
JeruginisSptritu  \zanqiumdu\coriSy  pix  communi  Saccharo ,  ahas  in- 
tcrtoc  infipidaatcemperancia  Ophtbalmicis  extus  haucadco  necdfa- 
rio,  aJiquanco  miuus  naufcabundi;  uci  fimiliccr ,  (  fed  tamen  paulo 
fimul  acriores)  funt  Cryflalli  cum  Nttri  Spiritu  folttario ,  vel  Accto  de- 
ftillatoadjecto^MM:  Aut  fi  communis  his  dulcor  nihilominus  difpli- 
i  ceat,  eile  force  tum  poflet  CMagifterium  illud  (  volatitey  ac  inter  ad- 
diramenta  fua  fublimabilc ,  (  quod e  Nitroft  vcl  Aqu&fortU folutionecum 
Muria prtctpitatur  ;  Vulgartbui  per  Oleum  Tartari ,  majorive  candorc 
t>er  Vttriolt  Sptritum  pefliimdatis  pra:fentius  ;  Saccharo  Saturnicum  dic?* 
P//r/W/ty>/r////(nonfinealiqualipr^^ 

.  infuo  genere  pan  reliquis   operofioribus  ,    (  interdum  fegnio- 
ribus  ,  nec  extus|  adeo  fingularibus)/7/^/^  pararu   facilius  » 
&:  facis  dccseccro  (quancum  inde  fub  debita   adhibitione  fpe- 
rari  poceft  ,  )  a&ivum  atque  tutum.    Qiii  vero  prarterea  nihilo- 
.Tiinus  Liqutdi  quidpiam  dcfiderat ,   ( licet  &  fimplex  Magma- 
tk  ,  cum  Accto  non  dcfltllato  confefti  Extraclio    haut    plane  fic 
I  nerficax  ,)  c  prxdi£ta  (per  Aerugtnis  Spiritum  proveniente)  Soluttone, 
u  irdenti  quodam  mediocri  Spiritu  diluta  facili  negotio  Ejjenttam  ha- 
:  )ebir,  qux  Sacchari  communtsin  Acetofis  (fiquidem  aquofa  iftud  pras- 
apica^c,  )fimplici    Dijfolttione  vel  per  Vtni  Spirttum  Extrac7tone9 
'  tttplurimum  non  finc  inuciJibus  AquarumdiverforumqucSpiricuum 
ibfirad'onibus,CircuIacionibus  fimilibusque  ambagibus  inftituca,) 
)artir»  erirgratior  ,  parcim  compendiofior  :  Olcofts  in  lercbtnthina, 
I  'HWperino  Diffolutiontbtss  ,  feu  Saturninis  Balfamis  ,  (  inconfideratius 
jiiibusdam  de(iillatisy  arreptoque  Plumbo  fic  denuo  exutis , )  ple- 
-  isque  riffectibus  Mcrallique  ipfius  deftinationibus  convenientior: 
)percfiiTimis  ,  (  poft  praevias  Solutionum  Fixattones  >  Milii  vcl  Li- 
hargyrii  cumfilicibus  vitrtficationes  ,  negotiofius  adhuc  vel  altioris 
ndaginis  cauia  inftitucis)  Itnclurit  intus  ,  &  in  medendo  ,  (  11  ex- 
>erientise  conferatur ,  )  par  :  Marcialibus  compluribus  Tin&uris, 

1  cum  aliquibus  ,  (  i  Saturni  Saccharo  &  Martis  Vttrtolo  Anttphthtfi- 
4w,  fcd  luplurimiim  infidam  prseparancibus)  fociare  lubido  £c 

2  rcfueric  ,  facile  focianda:  magis  dcnique  Sacurnina  ,  quam 
amofus  ille  Sacclari  ,  vel  (  majori  compendio  :  )  CMagmatis  cum 

T  t  K^4cet$ 


jja  Pharm.  Dijfertatio  £ 

Jcetofimplicifanfttmconfecii^inrobiquecitra  Arenar,  Boli ,  Aluminis 
ufti  3  &cvfupervacaneorum  additionem  deftillabilis)  Spiritus ,  nec  in« 
tusadeo,  £  quamvisardentis  quoque  Spiritus  quidpiam  poftliminio 
oftendar)inter  coc  accepciora  cectioraque  fingulatis  ,  nec  extus  (fi 
byperbolem  demas,  orcum  ejus  confidcies,  parabilioraque  arqui- 
jpoUeruia?  Sc  #que  placida  Menftma  inter  experiendum  opponas,) 
adco  in  Tuidurarum  quarundam  prarparatione  fpecialis»  Querft; 
admodum  pariter  tantoperc  Saturninum  non  eft  OleitanttUum,  una 
(fi  crudum  ad  foluuonem  adhibicum  fueric  Acecum,)  exiens  ;  anc 
Tartarcx  profcp\&  SpiritMreTartaro  Sattirmnisper  coclionem  faturato, 
cum  Otci  particufa  collectus*  fecreriorve  (  abftruftoris  potius,  cii 
Capitis  mortui  Liqttore  deftinationis,  quam  ftrmatioris  medicationisj 
Spiritm  eSale  Tartari  Saturnwique  Vitro  dejit/htus ,  fumidus  volatilis: 
acacidulus&aliquantumftipcicus,  GSalTartari  cum  Nitrodenota- 
tum  fuerit :  ceu  rn  DilT»de  VoiatilitateSaiis  Tartariaotavimus,    Sal  vt- 
rum  e  Capite  mortuo  Extra&ionum  ac  Deftilfacionum  cum  Acecode- 
ftiHato».    Spiritu  Mellis  ,  8cc»  protra£iumr  Cremorem  Satumi  ac- 
que  ffmifia,  tantum  hujus  Solutiones  efle»  aliasmmc  conftat:  &in 
fundamenro  profe&aparum  a  communi  Saccharo  differunr. 

Quodaucem  Topicafpecialiora  jam  concernir,  equidem ,  dtirc 
cruivis  peculiare  quid  frodieque  invenic  *  aut  ex  antiquiorum  hb& 
loruroorco  reproducirrveI'in  Minio^cerufla ,  Lithargyrio ,  folitariis- 
autinvicerncopulacis,  vel  exotericis  acceffbriis  nequfcquam  aggra 
vatis>  in  alboy  rubro,  fpadiceove  Colore  fimilibusque  accideiinbu! 
quamt,  ultra  modum  excrevere.  Sedcircumfpecio ,  nec  tradicio* 
nibus  aut  confuetudmibus  Magiftrifine  judicioadhaerenti  Chirurgc 
reverahinc  mfFecerit  primo  Linimenittm  quoddamr  ad  imitationcrr 
Vngventia/bivelSaturmnirecentioriscxaliqiio  faltem,  (non  rotaeon- 
gerie^Saturninorum  fimplicium,  Acecofimpnci  prius  rite  imprx- 
gnato>  ofeoque  hinc  fecundum  arcem  diiToluco  t  negle&is  colort! 
lenociniis,  ( quas  per  Acetr  deftilfati  imprargnarioncs,  &"  lenitis. 
£ma$  mixruras  curiofior  quarrat;);  Vnguento  atbo  commum  Ojf 
{  e  Cerufla  butyro  vel  domi  fubacH  parum  differente,  )pra?fcn. 
*uh»  &  Camphortw»  (cum  usus.  eciam  cempore  adjici  queac  Cam- 

phora,} 


De  Roborant.  temperat.  ejrc  Infrigidant.  MineraL  33* 
pliora  ,  )  nonnuliibi  commodius  ;  cum  Ltthargyrino  OffAcvi  inter- 
polatione  fymbolizans;  fique  feufub  primaconfe&ione,feu poftms- 
dum  ,  prorenata,  Nihili ,  Lapis  calaminaris imo  Antimoniuoi 
diaplioreticum  ,  Thus  &c.  adJantur,  (  uti  Albuminis  permixtio 
fimilitcr  extemporanca  potius  eft ,  }  naut  <fifficulter  Rubrum  quo- 
qtte  Vnf(uentttm  ,  aliaque  Oificinalibus  varie  (nperaddita  exprimens* 
Pripwm  (Dispenfatoni  ufitatoris)  aa?  Membra  perufta  ,  alias  iiulia, 
intcr    tot    parahiliora   fecurioraque    Topica   ,    requirit  ne- 
ceflitas.    Sit  porrd  EmpUflrum  ,  quoddam  ^  parirer  (ad  Reccntio- 
rum  Aibt  cocti ,  vel  de  t^Minio ,  aut  rnagis  Triapbartnaci  imitatione  , 
tantum  v„  p  e  Lithargyrio  per  Acctum  faturato  confedt  um  noa 
folum  fingulorum  modo  nominatorum  Officinalium  diverfimode- 
que  adjeffortim  *uel  <correclomm  9  eorum  infuper ,  quae  ab  Imperia- 
libm  aliquot  civitaltbtts  pridem  aut  nuper  xunc  ,  (variantibus  licet 
aut  fupprcflis  dcfcriptionibus,  )  nomen  per  famam  aut  Dispcnfa- 
toria  nacta  funt  ,  locum  fecurc  fupplens  i  verum  £tiam  fi  pauk> 
ante  notati  Pulveres  minerales,  &c.  pro  re  nata  fuperaddantur, 
reliquorum,  (pinguibus,  tra/ftivis ,  rodentibusve  accefloriis  fruftra 
combinatorum  ,J  v4  g.  de  Minto vulgaris ,  Minii  cujtudam  cottt,  tot  Sa- 
turninorum,  imo  ipfius  olim  d*  Ptperibas  re.centiork  .de  Vlumbo  ,  &c« 
promiiTa  fufncientcr  tuncsxolvens:  ceu  qui  adh<erentis(cum  Oleo) 
Liquaminis  tanrillum  ,  aut  (nonnullis  foiummodo  receptar)  Aqua: 
fpermaris  Ranarum  hic  vanitatem,  Saturninse  folutionis  ,  VitrioJi, 
Aluminis,  aliorumque{  intertot  variationesyingredientinm  prava- 
!cntiam,Gummatum  alicubinonfineexaiperationeinconfultiusad- 
ledtorum  inconvenicntiam,  &c.  confiderar,  effedrusque  tahurra  in- 
:er  fe  ckra  prsejudicium  confert,  nec  Emplafirum  de  Ranarttmfyer- 
mte  feorfim  tantopcre  requiret,  Liquidum  vero  quoddam ,  ut  cer- 
:is  circumftantiis  nonnunquam  debetur,  {  dum  Aqua  Lithargyrii 
lulliusmomentu  Liquor  AiiorumdeCerfiffa,  de  Tutia&c»  mixturxcx- 
emporaneae  ,  fed-unaquafi  fuperhciarise  funt,  )fufficienter  ,  quau- 
locunque  !ubet,invenimusin  AcetodeLttkargyrio ,  non  tam  infufio- 
\c , quam  compendiofa  conccntranteque cocltcne  paratum  ; fiq  uidem 
>pus,  Aquis  deftillatis  Solutionibusve(hautadeocontrariantibus). 

Tt    x  dilutu 


y^Z  Pbarm.  Diffcrtatio  1. 

diuttu  vel  infra&u  facile  ;  cofinecicis  Magiftcriis,  Nihilo  ,  Merca- 
rio  dulci,  Myrrha,  dcc.  lmo  Oleofis  quoque  fimiliter  prompteper- 
mifcendum;  ut  quodvisetiam  Lac  Vtrginis,  patfim  inlixiviofisalunrf- 
nofisve  perverdim,  aliique  hujus  generis  Liquores  fatis  commode 
hincexefifequeant;  nec  SaturmSaccbarum  vel  pro  ejuscemodi  Dilu- 
tis  feorfim  exigatur.  E Marcafitis  (fihucreferrelicueric  )mukaqui- 
dem,  ad  internos  quoque  ufus ,  inter  varia  promiffa  proponuntur, 
Aqu&  ,  Liquores  per  deltquium  &  detonationes ,  Flores ,  EffentU  ,  tjrc* 
Quaedam  eciam  uc  Extracliones  ,  Fixationes  ,  &c.  in  prarpa- 
ratipnis  modo  procedunt  :  ut  alii  autem  merico  hic  mage 
comprobatis  fidisque  Antimonialibus  acquiefcunt,  ita  nec  nos  foii- 
diores  circa  caliaobfervaciones,  (inejufcemodi  fufpe&orum  experi- 
menta  alias  haur  proni , )  afferre  poiTumus.  Decaetero  tamen  mere- 
ri  videtur  Minerale  hoc  ,  (  pro  Stanni  quxfica  induratione  Rcgulo 
Antimonii  longe  interea  pofterius ;  )  quemadmodum  &  folubilis- 
fimum  volatileque  Zimkum^  ejm  Flores  detomtmquc  Pulvrs,  utultc- 
riori  peniciorique  Experientiae  fubjicerencur;  nec  in  folo  fere  Magi» 
fierio  MarcafitA  cofmetico,  licec  pcr  fe  &:  cum  Mercurio  dulcs,  Sa- 
turninis  ,  (feu  nonnullis  cum  Bcnzoequoque^  hauc  rejiculo,  arque 
tunc  per  Muriam  vel  Aquam  fimplieem  eiegantius,  quam  Qnmlartari 
O/eOy  &C  certius  quam  eum  Vini  Spiritu  prascipicando  ,  hserercmus* 
Sed  dehujus  clafiis  affinibus  fatis  forfitan  nuncdi&um  eft.  .^H 

Vulmrdria  ,  Adjlringentia  >  Detergentia  3  refi- 

duzque  lopica* 

|N  Ultimo  vero  hoc  capitc  redua  conjnn&im  cxpendemus;  du&o 
*in  Vegetabili  quidem  rcgno  a  Vulnerariis  ,  communiter  ita  di&is, 
initia;  fitque  primum  intcr  ea  (  utralibet  vel  promtfcue  )poJychrc- 
fta  Plantago  y  pro  Extrxffo  faccharato ,  tartareo  quidem  fedi mento 
perquamaffluente,  fruftra  tamen  aliquibus in  Hepaticis  &€arterisaf- 
fc&ibus  multorum  pretiofiffimorum  loco  fane  non  commendato; 
Sirupum  ,  infpijfttumque  fuccum  fufficicncer  exprimence;  mixtucum 
Beflidis,  (nipotiuslaDorumminusprodigus  utramqueplantamcon- 
jun&im  extrahere  voluerit ,  )  Vulncrariisque  Eflentiis  perfacil/. 
£emen  ccmmendatum  quiderneft,  cum  fuis  Diaplantaginis  ,  (fed 


De  Vulnerat.  Adflrwgent.  &c.  Veget.  333 
,  oppido  interpolandis)  Specteb/ts  >  vique  fimul  lenicnte  Lapathi  con- 
fimiliaque  ftipticorum  Scmtna  nonnunquam  fuperJt:  dum  tot  ta- 
nicn  aequivalentibus  circumicnbitur  ,  Sc  in  Dyfenteri:s  prsecipue 
promiflis  profecto  hautadeo  ftecit,  quandam  ejus  neceflicacem  non 
videmus;  uci  nec  (ophthalmicarum ,  aliaiumque,  potiflinuim  ex- 
ternarum  formularum  causa  ^  Aqu&  Plantagints  defttlUt*.  Sin  autem 
omnino  quis  vel  in  incernos  ufus  voluerit,  i  lults portd&longcprx* 
fcntiorem  vulgari,  item  Polygonit  FrunelU,  Sc  cartcns  aquis,  (  ma- 
jori  olim  expeclationc  ,  quam  erHcacia,  prarparacis)  inveuiec.  No- 
bis  porro  fic,  at  in  diffufiores  folum  apparatus,  &:  pro  gregariorum 
force  Deccclis  aut  fnfufis  peclorahbus ,  (ob  libcriortm  diftnbucio- 
nem  hic ,  dummodo  fimpliciora  fuerint ,  interdum  hauc  ineptis,) 
TuJfiUgo  ,  in  foltts  aut  toto  :  cur  enim  Rtdices  infuper  ,  acque  Flores* 
(m  Conjerva  flofculcnti  ac  Petafitini  quid  (apientes  ,)  feorfim  ferven- 
tur  ?  Acque  fic  inter  fuprapofitorum  Bechicorum  Artenacorum- 
que,  item  fequencium  Vulnerariorum  competencium  ,  &;  utrinque 
praefentiflimorum  Opiatorum  Invertentiumque  acceffum  ,  exucca 
Htjptdula  ,  ejusquc  (promifiis  diciflimo)  Simplici ,  &  ahcnae  pocius 
efficacia:  Compofito  Strttpo  ;  Pulmonarta  prarcerea  ,  feu  (  fpeciofiori 
qtiidem  &  quafi  Symphycina)  maculosa  ,  fcu  (parva  Licbenis  diffe- 
rencia,  )  Arborea  quavis ,  (dum  utriusque  languor  ,  vel  e  vulgi  De- 
coc~hs  Infufisqueoppido  cum  tabidorum  plandhi  manifeftarius  eft, ) 
&  magis  auhue  imbelhbus  horum  &  HifpiduU  Aquis  fecure  carebi- 
mus.  Extraclum  TuJfiUginis  ( Sirupi  &  parum  inde  differentis  Lebocb 
de  Farfara  loco,)  laccharatum  bolan  Tartaro  affiuentiflimum ,  (  uti 
coadhuc  facuracius  eft  ,  quod  e  Pulmonarta  arborea  confic,)  parec 
qui  volet :  nos  dum  Aqua  dcjltllata  alias  tanti  non  cft  ,  aiiis  hujus  ge- 
neris  Effenciis  acquiefcere  poffumus, 

Accedat  potius  Hjpericum  ,  in  Extraflum  polychreftum  ,  pro 
faciliori  diftributione  aliquantum  (ceu  femirefinofa  quoquc  com- 
modc  poflunt,)  faccbaratum  :  Sirupo  Ttncluraque  liquida  y  (nr- 
dens  Spincis  alias  permultis  hie  intentionibus  non  convenit,) 
fic  commodius  atque  prseftantius  ,  &  multd  magis  defttliata  Aqua> 
fruftraneoque  hac  in  claffe  Sale.  Oleo  prseterea  cedat ,  fmpliciffimo 
&ltem,(ceu  velPatrestamilias  cproportionalifummitatummatura- 

Tc  3  luro 


334  Thirm.  Differtatio  1. 

rumpondere  parant, )  fine  fruftraneis  Infufionumincompetcntium- 
queSpecierum  multiplicationibus ,  acvanisin  longe  excedentiores 
.affe&us  deftinationibus :  five  perie,  five  correfpondencibus  focia- 
tum  ufurpetur.  Decsetero  Balfamicarum  (haut  adeouncluofarum) 
Mixturarum ,  Solutionum ,  (ceu  varix  magnoque  numcro  e  Refino- 
fis ,  Sulphure  communi  Sc  Antinioniali,  Marte  cumfpiricuNicrire- 
foluto,  &c#terishincindepra:poficse,  fimpliciflimsc  vero  excupo- 
riftis  ucpiurimum  fiint  opcimae,)  item  ExtraBorum  vulnerariornm% 

decenti  applicacioneexcusplus,  quampinguibusillis^/^r^m, 
Mirabiltbus ,  Magiftralibtts  ,  Htftanicis ,  Samaritanis ,  ejrc.  Oleis ,  Balfa- 
mis  atqueungttentis  effici,  circumfpo&iores  e  Chirurgisalias  jampri- 
dem  obfervarunt. 

K^AlcbimiHam ,  Pyrolam,  Saniculam,  Virgas  aureas ,  ConfolidamSa* 
racenicam ,  Pervincam ,  Heder&  (  Baccis ,  Aqua ,  Oleo  &:  incerco ,  ob  va- 
nas  quasdam  compoficiones  inveclo  Gummi  alias  fuperfluis ,)  Folitk 
NummuUriam  (  phchificis  ahcwbi  commendatarn,)  &:  cjus  generis 
aliasin  Vulneraria  Decocta  (eparatim  cumulare,  fimpiicium  hodic 
tonforum  eft.  Sufficit  unicum  aut  duo :  v.g.  Pyrola  ubi  datur,  aut 
hinc  Sanicu/a  vel Alcbimilla ,  aliudve  pro  diftnclus  ratione  parabilius. 
f  aratum  exiftorum  uno  alcerove  conjunclim  polychreftum  Extra- 
£lumy  &fingulorumiocoeft,  &horribilibus  inconfideracioribusquc 
Potionibus,  Pulveribus^  magisque  adhuc  Deftiliatis  (cumVino aciduU* 
ve  Cerevijia  )  Compojitis  Vulnerartis  tftmplicibiuquc  (  SanicuU ,  Alchi» 
milUy  FirgAaurt*,  Pervincs ,  Geranii^  Millefolit \perfoliat4 ,  ejrc  )  aquif 
utiquc  praftat ,  parabiliori ,  accommodaciori  ,  vel  domeftico  vehi- 
culo  dilutum.  Inter  ipfam  Herniariam  ,  Auriculam  murts  ( in  cepha- 
lads.ajias  hautrejiculam,)<^/'^7^//^4wdeIed:uspro  expenenti^Re- 
gionisqueratione ,  per  nos eric liber ,  uc ex  his  &;  sequi  valenribus  per- 
muicisunicum,  (cum  congruis  Topicis  ac  Ligacuris ,  canquam  hic 
potioribus,)  extet*  hunariam  botryoidem,  (quorundam  Epilepti- 
cum)  Opbwgloffum,  Vnifolium,  Bifolium  ,  8£c*  ulteriori  curiofiorum 
Cxperimentacioni,  Lamium  fatens  &inodorum,  cum  Aquaejus  MeJi- 
caftrarum  anrcpiJepcias ,  Polygoaxtumau\\camm  cofmejicis,  Ejuifc- 
$um3  (fifignatura:  caufa  placeat,  in<}uavisdomoinveniemlum ,  fte- 


DeVu/nerar.  Adftringcnt%  &c.  Vegct.  33 j 

rrtitatistamenconcitatarquibusdam  accufatum  ,3  acillarum  mundo 
relinquamus.  Qui  Defenfiva ,  Catagmaticar  &c.  Topica  fua  citra  vege- 
tabifiotn  mulciplicationes  aut  vamtiones  parare  vel  adhibere  ne- 
queunt,  fibi  hinc  au* Perficariam  ( mitem  quoque,  extus  haut  incffi- 
caccm/  habeant  ,  aut  vulgatifiimum  ,  ( hrmorrhagiam  quidem, 
fed  rmproba  narium  vexatione  concitans)  Mtllcfolium.  Ec  fi  pro  Sto- 
maticorum>  forfan  accefiorio  (dum  Vvularta  rarior,  utrumqtte  Peri- 
climenum  ,  Confolida  bugular  Ltguftriqtte uti  Aqua  inacceptier ,  itn  Folia: 
inufiratiora  funt, )  Pruneffam  alias  receptiflimam  ,  ampliori  appara- 
tui ,  (quando  Sambuctfungof ,  decartero  non  rejiculos,  mulierculas 
domi  fervanc  J  quis  adjeceric  diverforum  hinc  inde  pofitorum  re- 
pcllentium,  ftringentium,  eprcerafticorum  ac  refolventium  intuitu 
profe&o  plurrbus  non  indigebit :  contra<Sior  Praxis  ne  his  quidcmr 
Qiiemadmodum  nec  ad  Coagulata,  (in  eo ,  ex  animahum  quoque 
aeMarinorum  claflfe,  Refolventium ,  mundjficantium,  fiftentium, 
invertentium  ,  anodynorumque  proventu  &  eftedu , )  rariori  Alpink 
Ptantagtne,vc\  ipfb  Oliastamen  hautincpto)  Cerefolto  ,  cumdecan- 
tata  anicuJarum  Aquay  fTuido  Semine  ,  labonofiorumqire  Sale  :  non 
totad  Cifum ,  Sttpticisque  ,  (carbonibus  etiam  infe&is ,  myrrhatis  ac 
mummu)  Pulvertbus  ,  PotabiLtbmve y  (  olidis  faspe)  Medicaftrarum 
Vnguentis  Rubrif,  Vtrtdtbus  r  &  e  Solano  Auretf  :  quafi  competentis 
Extra&i,  Oculorumcancri,  &c.  doftsin  jufculoprobebutyrato,  vel 
alterrratim  Olivum  rufticorum  (umi  nequeat,.  Nec  exiget  hinc  infu- 
per ,  adverfus  Hsemorrhagras  aut  pro  Vufnerariorum  complemento,. 
utramquc  (hortis  decentiorem,)  cum  Fructu  oleoque  fuo  Balfaminemv 
%^fmar&nthum cujiuvis  ctiam  fpeciei ,  vel  Pafloris  pro  periapto,  (dum 
eCichorio,  Nigella,.  Carduobeneditto ,  Fraxino,&c,  talia  prasfen- 
tioraque  jufto  maturitatis  tempore  leguntur,  J  Burfam,  autfpicatamy 
(in  deco&o  Extradioquevifcofam ) <  Lyfimachiam  y  Rhopopolarumdi- 
verll  coloris  Gnapha/ia>  vel  Geramt  (tonforibus  in  illudpropendenti- 
bus  nullibi  non  fegendi  )genera,  aut  ipfum  (forfan  horum  omniirm  po- 
tiSitnum)  Polygonumr  muliercufarumve  panaceam  guinquefolucum 
Radice  Herbam  ;  alias  languidiori  ejm  &  PilofeU*  Aquis;  &  fiquidam- 
plius ,  faltemexeocapite,  quodprofitaurprofu€rit,in  hancreliquas- 
queclafTes  tra&um  eft-  Sttpti- 


gj£  Vh&rm.  Dtffert&Uo  1. 

Stiptica  tot  nobis  inter  vernacula  hinc  inde  pjoveniunt ,  ut 
profe&d  inconfideratius  hodieagac,  qui  exceptoforfan  >  (coloris, 
ExtradYionc  alias  difficilioris ,  temere  non  obfcurandi  caufa, )  ver§ 
fele&iorique  Draconis  fanguine  ,  e  longinquo  infuper  requifiveric 
feuincercum  Lycium ,  raramve  hypocifttdem ,  feu  mangonilaram  Aca- 
ctam  veram,  rejiculosve  Granatorum  cortices  ,  carioraque  praerer  rem 
cum  Cyttnis  Balauftta  ,  cum  corianorum  alibi  Succo  Sumacb  ,  &  per 
ful  ituuca  jam  ohm  dimiflum  dubiumque  Behen  utrttmque  ,  Mjrt$ 
folia  ,  Baccas  ,  &  vel  ex  Icalia  Sirupum  ftmphcem  ,  Decrepicarum  fan. 
daliis  (  citvn  incinerationem)  apcius  Suber ,  velcoBura  tojtionevc  enc- 
&um  Rhabarbarum.  Infe&orum  (  nec  camen  Turctcs  falcem)  GdU 
excus  poffunc  aliquid  :  fed  idem  in  vuigaribus  ramorum  Jgucrno' 
rum  tubcrculis  >  cupultsque glandium  ,  vel  l'i  in  fpecie  ad  DecocJum  n  'u 
grum,  Q  bonumcerte,  fi  debita  modificationeparerur,  remedium,) 
aliaveftnngenciaTopica  prxcisequis  exigac,  eaedem  tuncapudm- 
fticores  inveniuncur,  Glandtum ,  (alcerius  fcre  claflis ,  primivefecu- 
li,  )  LcntiumqueFartna,  ejr /tccat£  ^uercm  Locufla ,  hic  piane  funrfu- 
pervacanear.  Quemadmodum  &  Caftanearum ,  Iuglandiumque ,  (in 
Condttura  concrafupprcflionem  mcnfium  fruftra  commendacarum,  j 
icem  Avellanarum  (  Cephalicis  &£  Alexipharmacis  ucrinque  ,  nefci- 
musqui,  infcrcarum )  Putaminaejr  MembranuU\  Menfisque fecundil 
fubdcbita  macurarioneapuores^^///,  Corni ,  Sorbique  frucltts,  ajicu- 
bi  condtti ,  alicubi  in  Rob  { mulierculis  potius )  decocli ;  tandem  etiam 
penicus/fo*//.  Mufctts  undiquaquc,  fiopus,  vellipoceft  >  Scc  Jguerca 
quoque  ,  vulgarique  Acacik  ,  (  cujus  Aquam  quidem  fupra  laudavi- 
mus  ,  Condtturx  verd  ,  communisque  Putpa  vel  Immaturorttm  fru- 
ciuum  ExtracJi  >  Acacia?  vcvx  fubfticuci  ,  neceflicacem  non  vide- 
mus,)  cuivis  Vfnea,  (usque  ad  fuperftitionern  eciam  ,  vel  e  Patihu- 
li  caivariis  colledae , )  in  Phyficis  remediis  (  v.  g.  Peflis ,  Turundis, 
Unguencis,  &c.)  aequivalens  ,  fane  non  inferior  habecur  ;  &fi 
quid  amplius  fubicanci  cafus,  tonforum  variationes,  experimenta- 
que  vulgi  hic  accumularunr.  Nam  quod  reliquorum  quidem  Dyf- 
encericas  in  fpecie  deftinaciones  attincc,  qui  fub  conrractiori  Praxi 
bafienus  nobiicum  obfervavic ,  vulgaris  (per  Laxantia  &  Clyfte- 

T  rifacio- 


De  Vulner&r.  Adflringent.  &c.  Veget.  %yj 
'ifationesad  Stypticainterna  &  externa  dccurrentis)  MetUodi  (prr- 
ercim  in  epidemio  malo)  vanicaccm  i  Dulcoracorum  majores  (e 
aovaquafi  fermencacione)  cutbas,  Stipcicorum  vegetabilinm  &ani- 
nalium  fruffrationes,  autfubfequas,  (fifluxum  intcrdum aliquan- 
um  furHaminenc)  anxictates ,  Martialium ,  &  vcl  c  Terra  Sigilfata 
>aratarum  Tinclurarum  infufficientiam  ,  Acidorum  fpirituum  noa 
am  noxas  quam  nullitates ,  Emplaftrorum  fimiliumque  Topico- 
urn,  aduihaut  calidorum  penetrantiorumvcineptias ,  Enernatum, 
nifi  nonnunquam  Dcmulcentium, )  infufficientiam ,  Laxativorum 
^urgantiumquc  damna ,  &:  quod  prxtenfa  Inteftinorum  Exulccra- 
io  dubio  procul  non  tamcaufa  quam  produclum  morbi  fir:  quod- 
>ue  ex  adverfo  totus  hic  fluor  Jonge  felicius  per  Alexipharmaca  (  fi 
lajor  fueric  malignitas,)  fpiricuoia  calidioraque  refolvencja  ,  (firi 
eroremifla,  )  perremperatafimul  invcrccncia  feu  abforbencia,  fuc- 
encuariacis  poftmodum  vulgacis  Prxcipicanribus  ,  ucrobique  vcro 
olychreftis  Opiacis  in  mediocri  dofi  adjundis  curetur  \  is  circa 
aficclaftem  tunc  hauradeoericlaboriofus :  &fi  aliorum  pocius  af- 
:£tuum  intentionumque  causa  Tormentillam  ,  (in  vchementiori 
)yfenteria  pariter  infitam  ,  pra:  reliquis  tamen  accenfispotiorem,) 
Jt  pro  rcgionis  ratione  ,  ejus  loco  Btjlartam  ,  cum  altcrutrit^  Ex- 
dio  .  ( non ,  aut  fi  lubet ,  faccharato  )  item  in  pnulo  dirfufiores 
^paratus,  Symphytt  infuper  Radtcem  ,  6c  inde  (cum  e  feparata  hinc 
lfpiflataque  Muctlagine  segrius  proccdar,)  paracum  cum  Vini  fpi- 
cu  Extr&ttum  aliquancum  Saccharacum  habebit ,  confideratequc 
io  loco  acquc  tempore ,  (interpofitis  pro  afTecluum  rationc ,  aiibi 
uidern  CorroLorantium  frucluum,  Rofarum,  Bellidis,  Plancagi- 
s,  Hypcrici  ,  &:  cacccris  Eflenciis  ,  alibi  Corallinis  ,  Cancrinis, 
!onchinis,  alibi  Marciahbus,  Aluminofis,  Vicriolicisvecomperen- 
bus ;  prxcipue  vero  Opiacis,)  adhibebic;  profeclo  necin  expuncla 
iclcnus  rccidec ,  nee  hujus  cenfus  vulgariora  refidua  v*g,  Strupum 
miexoticum  Myrtinum  compoftum  ,  de  Symphyto  ,  totque  Recentio- 
w  Stipticos.  ac  Antidyfentertcos  quosltbet ,  vel  Condita ,  Radices ,  aut 
wfeervam  florum  Symphyti  ,  TormentilU  y  Locuftarumque  JQnncus 
ugec  :  uti  ncc  inconfideratius  olim  ut  plurimum  conglomc- 

Uu  rata^ 

m 


338  fharm.  D'i[fertat;o  1. 

rata,  vel  fupervacue  falcem  (incer  extemporaneas  mixturas)  ha&e- 
nus  fuperaddita  Etecluaria ,  Dyfenterica,  sttpticay  Diacodia>  Dyfen* 
terica >  contra fanguinis fputum  drc.c meriram  xJMtcletam ,  ( forcuitumve 
otim  ,  nunc  primum  tonforum  folamen)  Rob  Dianucum  ,  dum  tot 
seque parabilia  extant  Stomatica,  Quod  autem  e  recenfitis acceprio- 
ribus  Effcntiis  &  Excraftis  fimilicer  Potiones  quxdam  acque  Hau- 
ftus  adftn&orii ,  item  fi  tantopere  placeant ,  eciamBoli,  confor- 
tantia  (fiquidem  aiiqui  expetant  3  aut  ejuscemodi  fermentantia 
commode  ferant,)  CWoreta  ,  ceu  vocant,  (Jine  Moris  quoque,)  & 
aliar  gratiores  adhuc  Formulac  fingi  vel  exprimi  queanr,  TinduriS 
tamen  adftringentibus  opiatisque,  tam  gratiae  quam  efachisre- 
fpe£hi  pierumque  cedant,  verfatioreshic  norunt  :  Nec  Tormcntih 
porro  ,  Confoltdarum  >  Biftort£  ,  Foliorum  MyrtiB  7  JZuercus  ,  &c. 
ineptiusque  Compofitis  f  aded  ramen  commendatis  Dyfentericu at 
tonfimiltbtu  (levemfolumaitcrationeminterclumparientibus)  Aquif 
temere  nunc  confidunr.    Ec  quis  non  videc  Trochtfcos  de  SpoM 
De  Terra  Sigillata  ,  de  Carabe  ,  Ramich ,  Diacorallii  ,  Myrobalaaifr 
tas  de  BdelltoPilulaS)  &c.  fruftra  compingi :  quemadmodum  (  quan 
tum  qurdem  ad  Oculos,)  Siefde  Tbure  ,  de  Rqfis  &cr  exrempora 
neis  mixtuns  atque  liquoribus  fimplicisfimis  ophthalmrqS  pa^fm 
fupcrantur.  Itapra:  cot  Anttdyfentericis ,  Stipticis ,  Stegmticis ,  confr, 
Abertum,  congeneribusque,  (e  nulfis  non  fimphcibus,  ctiam  vlrc 
tra&u  temporis  alternantibus  confe&is)  Ptdvertius ,  rcvera  fofiei 
rium  quoddam  Prseparacum  f  v.gr.  Corallia,  Conchse,  Croca 
Martis  adftringens  &c.  (nam  Vegetabilium  moles  atque  faporm 
utplurimumeftadverfior,)  Opiatorumparreexaltatum  ;  antfiS/^ft 
€t  Pulveris  formulam  ,  (at  fimplicisfimam  ,  &c  ufus  potius  tempor 
variealterandam,  )fuo  tempore  in  quotrdianas  difpenfationes  omni 
no  ailervare  placeac  ,  unica  tunc  fufficitr    Extemosvctd  antiquo 
rum  Adftringentes  Pulveres  ,  (inter  alios  compefccndi  modos,)  vc 
foliim  Lupicrepitum ,  urivocant,  rite  prius  conftri&um  atque  pre 
fum,  vel  infperfas  alibi  Gallas,  Glandiumve  cupulas,  aucTormer 
tilhm  ,  Colcothar,  &rc#  prxcellere  :  CatapUfmata  contra  Cruoren 
!DitW(Att&?  /  &c.  (licet  Emphfirum  adfracluras  fere  fit  ufitatiu; 

t 


r 


De  Vulnerar*  Adftringent,  &e,  Veget.  339 
farpequc  convenientius, )  domi  quoque  per  aJiquam  fuprapofico- 
rum  adjeclioncm  fingi  pofle  :  Myrtinum  denique  MyrtillorKm  >  & 
'difperdicorum  fic)  Cydoniorum  fimiliaque,  ( Stiprici  prokclo  pa- 
:u*n  fub  quavis  etiam  ratione  vehentia  ,  vel  perlitis  communican- 
:ia)  Olea  corpulentioriadftringenti ,  imo  fxpc  tantum  anodyno  & 
•eloIventiTopicofuperari,  alibipro  forma  faltem  &fecundum  con- 
uccudinem  magis,  quam  notabiliorcm  efficaciam  (quo  Comitiflae 
quoque  quodlibet,  extemporaneafanecompetentis  Simplicis  frixa- 
:ione imicandum  Llnguentum  pertiner ; )  imo  quaedam  non  fine  noxa 
llini,  quotidiana  (talium  eftc&um  penicius  attendentibus,  & alii» 
:uporiftis  conferentibus, )  experientia  monftrat. 

Vnguentum  de  Succis  ,  ^Aureum  (  vu/gare,  nam  Aurei  Vulneraru 
•ec.  commodior ,  aliis  ramen  polychreftis  nihilominus  fupplenda 
:ft  Compofitio,)  Fufcum,  (  ut  refiduam  Topicorum  e  Difpenfato- 
iis  conflugem  hic  appendamus,)  quashodie  inrer  pollentioraBal- 
amica  euporifta  requinc  necefficas  ?  auc  quorus  e  paulo  verfatiori- 
)us  Chirurgis  Emplaftrum  Bafilicum  majtis  ,  parumquea  vulgi  Ciiri- 
«L.vix  a  TetrapfjArmace  diffcrens  Minm  l  dum  hxc  &  congenera, 
:uivisferc  tonlori^fpecialia  Magmata  ,  magnam  parcem  tantumin- 
taroperculi,  (naturae  fubtus  operationem  velantis,)  agunt,  fi  quis 
n  reliquas  circujnftantias  e  rccentioribus  Saturninum  aliquod  ,  (  fu- 
)radi&a  ratione  Aceto  infuccatum  &c  foffilibus  exiccantibus  pro 
nore  fociatum ; )  item  Diachalciteos  quali  quoddam  ,  fed  admodum 
nterpolatum  ,  Sticlicum  denique  ,  eitra  vanam  tot  adftringcnrium 
exoccricorum  coacervationem  ,  fimpliciflime  v.  g.  h  folo  quo- 
hm  Extrafto  ftiptico  vel  Sanguine  Draconis,  Terra  Vitrioli  edul- 
:aca ,  vel  ubi  (uppecic ,  excremae  deftillacionis  Colcothare ,  &c  (cum 
mc  fine  Gummis)  confe&um  habucric ,  &  indefinicorum  fere  ,  at 
nconfideratiorum  ,  hyperbolicorum ,  prascer  rem  operofiorum  Ni- 
rorum  ,  SticJicorum ,  Vulnerariorum ,  ( tam  univerfalium ,  quam  ob 
tppropriacorupiqualemcunqueaccefrum  ,  parcicularium ,  Pe£iori> 
Hepati }  llembus  ,  Herniisque  fpccialiflimc  dicacorum)  vice,  cum  |u- 
licio  camen ,  fuo  quodque  loco  acquetempore  adhibuerit ,  naturas 
em  (ub  ejusmodi  ccgmine  circumfpe&e  committendo  :  profefto 

Uu  %  non 


340  Pharm,  Differtatio  7. 

non  folurnenumeratisha&enus,  fed  totinluper  usquedum  fupcrad- 
ditis ,  faepenumero negotiofioribus ,  imo quantum  huc  fpe&at ipfo fa- 
rnofifiimo  Opodeltocb ,  (cujusvis  etiam  edicionis,  dum  alias  Empla* 
fkoSci&icocongenerivealicui,  Gummi  quoddambalfamicum  ,  re- 
folvensautconfoiidans  nullo  quafi  negocio  afibciatur,)  faciiecatue- 
rit >  idem quod  alii  inter  tot  variaciones ,    fubfequas  fruirrariones  vcl 
naturse perturbationes quaerunt,  seqtie  felieiter  aiTecutus.  Ec quoties 
his  ipfis,  autparabilioribus  adhuc  Involucrk  ,fluppis  albumine  alumi- 
nequeinfeclis ,  &c.  (  uci  fub  inflammatoria  difpoiicione  Dcfenfivo  ton- 
forum  virtdi ,  corre&ionis  tamen  oppido  indigo,  recentioribusqujj? 
huncinfinemfubftitutijfrafturasnihilofinifterioriuiccelliitractavi- 
mus  \  Accedat  tamen  hic  Catagmaticum  aliquody  non  cam  hodieque 
liihil  non,  fecundum  ancrquiorum  Chirurgurum  ,  (etiam  Chirruci 
quidfibi  nonnunquam  fapientium)  imitationem  congerens ,  quam 
paucisaliquot,  reveranecefiariisconftans ,  necper  fruftranea  accefc 
foria  nova  nonnunquam  fymptomara  ,  (ceu  inconfiJeracionb^ 
Oxycroceum  f#penumero  folet,)  concitans.   Fallimur  ?  aut  (uti 
nonfallimury)  allegatorumefficacia  eciam  adHemias,  fine  fcerione 
curabiles ,  ( dum  Subligaculorum  conformitas  prin^m ,  iecundumac 
tertium  eftin  hacfcena,)excendicnr.  Incernorum  qucdvbm  fuprapof- 
fuimus  ;  &:  tot  alias  fuppedicant  vulgi  experimenta.  £xcus  pleriqne 
Litu6  atqueVnguenta.  adHernias  tantum  pro  forma  ,  fsepe  Indi<  arioni- 
buspotiusrnconvenientiora  funtv  utpaucis  parabilionbusboc  inge- 
nere  contenti ,  Caftraroribus  Magmata [na>  Officinis  vero  tot  edi- 
tionum  Cataplafmata  ad Hermas ,  Emptaftraque  de  Artetina  pellc^  alia- 
quegeftatu  plerumquedifficillimaTopica  merito  reliquerrmus.  Ceu 
Sparadrapum  Cimiiiict  facrilims  >  ac  prar  vulgari  cornpendiofius  inve- 
nit ,  qui  ejuscemodi  cectoriis ,  ruinofx  profefto  eonfiitutioni  fubdi- 
tis  ,  tantopere  confidic.  Stipttca  EmpUftra  eordatior  Praxis  alias  nc- 
gligir.  EcHaemorihoides  dolences  vei  folo  Oleo  Hyofcyami  y  Sepcem 
florum,  Unguenco  anocryno,  &C  eVerbafco  Hyofcyamoque  con- 
ftancibus  facis  demulcentur  j  uc  rariorcs  in  rcquifiriones  Limmenta  le- 
orfim  reponere ,  inter  extemporaneas  mfuper  caiiuin  imiutiones,  for- 
ic  fic  fupervacuura. 

Quan-  1 
*  1 


De  Vulnerar,  Adjlringent.  ejrc  Veget.  j^I 
Quantum  verpad  Detergentia  refidua  ,  profe&o  Beta  alba,  (fi 
tamen  in  fpecie  expecatur,  pallim  hab  :nda ,)  tinftorumque  Rubra, 
cum  Spinachia  6c  congenenbus  ,  Menfis  eft  aptior  J  Lupinus  quivis , 
(  quamlibet  etiam  intentionem  fpc&emus  ,  )  &  i^fcanthus  vcra 
Horcis:  Branca  urfint  iis  ,  qui  Bartfcb  fuum  alicubi  hinc  coquunt: 
nam  Inje&ionibus  haec  ,  quemadmodum  &c  rar/orinterdum  Mercu- 
rialis  cum  Partctaria,  fiuftra  (imer  eum  abftergentium  ftimulan- 
tiumque  proventum  ,  fimpliciilimarumque  compofitionum  fuffi- 
cientiamj  reponirur  5  aut  CMcrcur/a/is  in  liipra  jam  notatos  Sirupos 
aut  Mcl  recoquitur.      Ncc  aiiqua  ejus  &  Pirietari*  Aqu*  reperirur 
necelliras;  quemadmodum  nec  inuficatioris  alias  Ptarmtcd  ,  pedi- 
culoforum  Staphtjaarijt  ac  Paracocu/i ,  ipiiusve  (cur  Cephalico  Sirupo 
M.  adje&i?  Dentibus  fane  hautadeoamici)/^^/>&r/#    Cum  Poly- 
chrefta  e  crudoTartaro ,  Sale  V itrio]  j ,  Saccharo ,  A mmoniaco ,  Ma- 
ftiche,&(ubifuppetic,  addrachmam  femisin  librafemis  Aqusede- 
coquendo,  fat  tamen  nares  vexance)  Euphorbio,  Peco,  Jalapio  pul- 
verato,  Spiritu  Iignorum  acidulo,  &c.  variepctita,  aliave  fubfticuca 
cuporifta  Apophlcgmatizantia  tte  Prarmica  rcquifitis  noftris  abunde 
fatisfaciant ;  five  /Wt/wj  cujusdam  fimpliciflimi ,  locoprofufiflimo- 
rum  &  interdumnimis  comrnoventium  Fu/garium,  five NoduUtCollu- 
tionum^  Mtjiicatortorum ,  Furnive  Forma>  {Nsft/tbus  fere  nunc  exole- 
tis,autcertasincireumftantias  facile  tuncerfingendisj  adhibeantur. 

Interea,quar  Vcrtmbus  opponuntur,  Santonico  recenti ,  nec  Ma- 
terattontbm  exhaufto  primasdare  cogimur,  fiquidem  ipfoTanacetoaliis» 
quehuctra&is,  ( liccrparabilioribus)  Vegetabilibus ,  ipfaque(  toties 
commendata)  Coral/wa,  (  largiterquoque citrafalfuginis  adha:rentis 
elutriationemexhibica,  )  reveraprseftare  dcprehendicur:  dummodo 
feu  per  fe  y  vufgari  more  ,  feu  paucis  (  mole   faporeque  hauc 
adeo  adverfis)morcificantibus  ftimulannbusve  permixtumtenerio- 
busetiam  ,  (quos  Marris  hinc  limatura  pra?parata  vel  Mercuria- 
libusingrariisixpefollicitarecogimur,  )ingeri  queat,  Quiproinpras 
ejusmodiaccifo  PuivereC^/tY?w;f/»ad(uinptu  raciHorem  purar,con- 
tracriorem  per  nos  fingere  poterir,    Sed  ejuscemodi  rnafticatoria 
fimiliter  hic  argrius  deglutruncur ;  magisque  adhuc  ufitatae  adverfus 
Lumbrieos  >  Dtactn*  ejr  Dtamercurii  Mjnfichti  £ni  ingredieni-.a. 

Uu   5  qua- 


Pharm.  Differtmo  7. 
quadantcnuspermutentur,  )  Species\  kcmfempfexCin£  .cdmmuncsjue 
{ tot  fupervacaneis ,  imbellibus .,  praeter  rem  seque  ingratis  refertse ,  &: 
molcm  hinccum  adverfitate  fruftra  intendentes)  Confefttones.  Siw- 
plex{ncQ  Mercurifata}  Tanaceti  ,  Filicis  ,  Graminis ,  icem  Compcfeu 
quorundam,  fuper  Argentum  vivum  quoque  deftillatJt  Aqu*  ,  curiofius 
Corallin&  Magifterium  6c  confimilia  in  libellis  tantum  comrnendata, 
alias  fruftra  propinantur :  ceu  nihilo  praefenciori  effe&u  Fnguentay 
(tam  Ojfcialia^  alibique  fupcraddita >  quam  infuper  exeemporanea ,) 
atquealia  hujus  intentionis  Topica>(  fi  certum  vermium  Umbilica- 
]ium,  erefideforfanfanguine,  delatisve  ad  Vafa,  debite  nodumoc. 
cjiifafuperfluicatibusnafcentium  genus,  &quiinaut  fubporis  oriif|| 
tur,  excipimus,  )  applican  videntur. 

Scrophulariam  in  cxternos  ufus  (  licet  decsetero  ,  fi  gregaritim 
non  adverfantem  invcniat,  multa  exotica  operofaque  remedia  vin*, 
catintus, )  Chirurgifibicolligant-,  Aulx  in  qusefitos  ex  Aqua  Infufo- 
que  nitoiccsy  Folygonatum;  donec  uirerioribus  experimentis  promjffii 
exolvat:  Siderittdemcmn  Filaginc (aliasnuUi  nondomui  luciocorura 
familiarem , )  muliercuiae,  detergen  tem  cum  Mucilagine  ramen ,  (  pjlj 
acidum  ,  eporiselicitumcoagulabili,)  Herbam  inlotionibusfuisfqS 
perftitiose  deturpantes :  Lapatki  demum  acuti  atque  Aquattcifolia  & 
radices ,  ii,quif  dum  Aqua eorum  tanti noneft,}  fcabiQfis  hepaticisq; 
Balnea,  Epithemata,  &c  Unguenta  hinc  condunt*  ComptiorPra- 
xis&eo,  &reliquis  contrafcabiemdeRhamno^  aliisque  nitratis etiam, 
falitis ,  alcalifatis ,  &c  Officinarum  olentibus  farpe  magisve  irritant§» 
bus  Linimentis  dimiflis,  vel  fola  diflbiuta  Tabacina  Eflenria:  Mer- 
curialiumve  Infuforum  lotionc,  aut  compendiofiori  externporaneo- 
jjuelitu,fecundumw^//0m*/  quandamy{zt  pariterinterdum  prarci- 
dendam)formulam,  eSaturninis,  Mercuriodulci&c.  parato,fuffi- 
cientertandem  acquiefeere  poteft.  Atquehaec  dctotonunc  Vege- 
tabilium  acervo. 

Ex  AnimalideincepsRegnomeriroreferunturhucOcuIiCan- 
cri,  CornuCervi^  Sanguis  Hirci,  MandibulseLucii,  &c.  item  Mel 
folitarium  autdetergentibus  aliis  cxaltatum.  Turtures^  autcm  Lepo» 
resque  Qcumpcllc)  ftccati  7  pfflvertjati cum  alTatarum  AvicuUrumpe- 

dtbu* 


De  Mnerar.  Adftringen/.  &c+  Animal.  34 j 

dibus oflicultsqtie dati  ahterveadhibici,  coc  ftipra  jam  confideraci ,  infi- 
di  fupervacaneique  Cruores ,  7a(parum  exrus  infperfus,  dc  ad  Spe- 
cialequoque  Emplaftrum  tractm  Cinis  ,  cuticuU  ex  Anfirints pedibm, 
f  fquammex  ,  quisquiliis  apciores,  quocies  fane  fruftra  dacar  ?)  incer 
toc  fiftentia  &:  mvcicencia,  nontamconfirmatorumMedicorumailc 
Chirurgorum  ,  quam  medieaftrarum  &  eorum  funt,  qui  in  acciden- 
tarioficpe  experimcnco  quodam  flu&uant ,  vcl  (laudabiliori  quidem 
confilio  )  aliorum  cradiciones quafi adiud agendo nobiscum  experiun- 
tur.  Tonforcsquedemuminperfuafiones  mixturasquc  fuasexoptenc 
Os Sepid :  dum  revera  vulgares  Struma: folis  quoque  Spongiis domi  prx- 
paracis ,  auc  figrcgarii  dcglucirequeanc ,  polychreftx  decseccro  Scro- 
phularix ,  vcrnaculo alicubi  Vincecoxico  &c.  cedunc ;  cicra  cot  com- 
poficorum  adverfm  Strumas  Pulverum  variationes,  uti  Glandularum 
maxillarium  &c.  fucceiTWe  primo,  hinc  enormiterexcrefcentesTu- 
morcs,  nec  talismodi  (recenttoribtts  etiam  varieque  commendatis ,  auc 
fecundum  Lunx  phafes  exhibitis,  )  Compofitiontbtts  incus,  vel  extus 
Cataplasmattbtts  Empi&firisve  emollicncibus  refolvencibus,  aut  plane 
cachxrecicis  lolidecedunc ;  plerumqucin  Tabem,  (  ceu Mefencerii 
glandulas  inejusmadi  Subjeciis  fimilirerinduracas  jam  olim  obferva- 
runc  aliqui ,  )lenrejeftnenres,  Sartoriam  ,  uci  vocant,  CoftaminMa- 
gtfterium  eodem  fine  redigere  conaci  fumus  aliquando:  fedinaquo- 
ficacem  quafi  quandarh  abiens,cotapenecum  Nicri  Spiritu  (inrer hu- 
jus  abftra&ionem  )coIIum  remrcxrranfiic ;  exiguis  mucoris  cujusdam- 
veftigiis  relittis.  Apri,  Suis ,  Hirci  >Ovisque  1'ejaam  pro  Urinacoribus 
/uis(  h-iuc  adeo  camen  fuccedence  erTe&u,  cerce  Gutture  Gallinaceo, 
aqueficilecolligendo,pofteriore,  ) macresfamiliasficcent: auc Hae- 
mcrihoidales  fibi  /lercoreos  Qios  f:cpe  dcferences ,  )  Scarabaos  (intcr 
tot  uficaciora  praefencioraque  fiftentia,  )  torreanc.  Oleo  Lacer- 
tarum  fo/ttario,  concurrcntibus  fcmper  fubligaculis,  fcorfim  usque 
dum  dicere  nil  poftumus* 

Quod  autcm  rcfidua  mineralia  concernit ,  jure  primumhuc  re- 
ferimus  Martem  ,  adftr-titoni  fimilirer,  ac  fuperius  majori  apercioni 
perdiverfas  rationes  deftinatum.  Ecquidem  ,  quoad  jfcfdwformam,. 
cconfuecis  cindturarumfedimencis>  diverfis  Vitrioli  marcialis  fa&icir 

prsepa- 


J44  fharm.  Dfflertatie  1. 

pr#parationibus,fubicaneisve  calcinacionibus,  aliisqueinter  manus 
&experimentationes  varienatis  Crocis,  equidem  tantum  quotannis 
coIligitur,quod  poft  fufficientem ,  adeoq;  nonnunquam  repctendam 
calcinationem,  internis  ulibus ,  cum  aut  fine  Opio,  Coralliis,  &c. 
(dum  extus,  Colcothar  extremeperuftjirn ,  aut  dulcificata  VitribJ 
rerra  fatisfacit,  )  Creci  Martis  adjlringcntis  forma  five  loco,  eodem 
effeftu  infervirequeat.    Aut  fi qwis copiofiorem  forfan  exigac,ideni 
vel  e  vili  candentisferri  batitura,  (  dum  Flos  fcrri  nativus  fererarior, 
pcrfc&ajimpltcis  Limatnr&  calcinatio  alio^anzG  prozradior  eft,  )  repe- 
ticis-ignicionibus  examinata  ,  (  quo  trabecularum  deftiHacoriarurn 
abfcedences  teftula:  (imilicer  fecure  refcrri  pofTunt ,  jfacili  ncgorio, 
negiedo  faltem  coloris  lenocinio  habetur  ,  prseftabiturque  pari- 
ccr  ,  quod  aiias  infuper  ecariori  Aqnxfortis  Croco  abftracJitio  >  capitt- 
ve  mortuo  Florum  fali*  armontaci  Martialwm  ,  ulterim  exujlo  ,  e  Crg. 
ci  aperttivi  ( lioc  fine  prius  paraci,  vel  penicus  aicoli{l\u  J  repctuis  CaU 
cinatiombn* ,  Ltmaturave  ferrt ,  Vrink ,  Sale ,  Aceto  Jimplici  vdDcJltltatt 
(jrc.((xpe  non  fine  revivifcentium  falinarum  parcicularum  fufpicione  ,) 
expeclamus.  Incer  Liquida  ver6  quemadmodum  mulcae  paffim  pro- 
ponuncur  aut  circumferuncur  7/#£7/^,,  infe  neucrales  ,  fivc  (pro  ra- 
tione  rnenftrui,  affe&as  parcis,  materix  peccantis,  aliarumque  cir- 
cumftanciarum,  )modoaperienccs,  modo  leviori  adftnclione  robo- 
rantes : qualcs  quoque  func,  qu#  v.  gr.  e  (Martis ,(unds Sal  ammonta- 
cumpcr  retort&m  levatum  aut  dtfitliatum  fmt ,  )  re[idua>  ab  adhserenrc 
adhuc  Saleperulteriorem  calcinationempotius  ?quam  cJucriacionera 
liberaco ,  icem ,  qua?  e  Limatura  incotiiombus ,  iwcerntiombus  vel  igni* 
twnibm  aliisve  codem  recidentibus  ambagibus  vex.ua yferrariorum* 
ve  batitura  ,  aut  Vttrtoit  ^Martis  faclitii  coLothzre  cum  Aceto  dcftitta- 
to>  ( fed  oppido  forti,  )confimilibusquemodis,  mediocri  effeclupa- 
rantur:  Ita  longeconfultius  vel  unicusfalremZ/^r,  qui  intentioni 
nofti x  hic  fatisfaciac,  videtur.    Ec  cum  rubicundus  ilJe  (nonnullts 
Olei  nominepropoficus,)  bc  c  folutionc  Martis  ,  Crcmore  Tarcari 
fuhacla>  excremo  igne,(ne  Spiricus  falcem  carcareo  falinus  exear,) 
proveniens  ,    ingracus  compendiofionbusque  modis  poftcrior; 
Qkum  fiwul profucns  ,  Tartareuoa  i  Okum  verb  Marttale  mgrum,  c 

rlorum 


De  Vulnerariis ,  Adjtringentibm ,  ejrc*  Mineral.  34 $ 

florum  armoniacalium  ulcimorum  lolutione  vcJ  de!iquiO,(o?rfeauc 
diverfimode  dilacarum,  horribile;  Limatur*  dcruum  crud<e  Vi i fu/phtt- 
TAt& ,  aut  Crocie  titrioli  Martis  varie  prtcipttati  Solutio  cum  SpirituSi- 
lt6 ,  vet  ttiam  Spirttu  Vttrtolt  Phitofophtco  fada  ,  &  poftevancfccnteni 
fcecorem  ,  fa&oque  coagulo  ,  per  Spiritum  Vini  exrra&a.  micior 
quidcm  ,  fapori  tamen  nihilominus  adverliorfir ;  ucuc  faccharinum 
dulcorcm  huic  quidam  adfcripferint :  merico  proinranquam  incer 
omnes  hactenus  fubriliorcm  accepcioremque  prarferimus  hic7<nclu- 
rarne  Martccrudoper^vcccntcm,  nec aliquocies aliis adhibicum)  Aeru- 
gint* fpiritum ftmpitcem  aut fulphuraium  prxparacam ;  compluribus  Co- 
rallims  OpiacjsqueTin&uris  facilefociabiJem  faliis,  eScorttscjuoque, 
vcLcongenenLus  Maffis  cum  Aceco  fimiJibusvc,  (  apericivihaucparum 
inrerdumafficannbus,  )mcnftruis  paracis  apcrcefuperiorem  ;fingu- 
lariori  &  quafi  volacili  iJJa,  quae  e  Florum ,  efotutione  CMartis  (cum 
Spiricu  Salis  fa£ca  &  coagulara  ,  )  fubti?natorum  ,  (vel  etiam  ulttmo- 
rum  Armoniacaltum  nigrorum , )  dtLuto  aut  pottus  detiquato  liquore ,  per 
Terraeroliacae  Tartari  folucionem,fimiliccr  deliquio  potius  procura- 
tam ,  &:  f«  q.  inftillacam  infra&o  confic  fuo  modo  parabiliorem ,  dc 
[cum  ifta,  (ubleviTerrsefoliaca:  exceffu  f*penumeroficinftabiliorf 
Marcemq\ie  dimircac,  )  dispenfacu  commodiorem.  Reliquafuper- 
9ua  funr ,  &c  curioficacibus  viciniora. 

Sequacurhicpotius^/»w^,  &quidem  miflis  Saccharino,  acreli- 
yuis  inccrtisvel  abufive  di&is  Spectebus,  Rupeum:  fingulare  profe&o, 
lecusquedumfacisexculcum  Coagulum:  perfeincus,(ceu54^»^ 
Draconts  quidam  pro  lubicu  occultant , )  pro  gregariis  quidem  haut  in- 
rerdum  inurile,  advcrfisfimum  tamen,  &:  in  Dyfenteriis  nupcr  infi- 
ium  Empiricorum  fufflamen  i  excus  in  Chirurgicis  &  Chimicis  uti- 
ius:  dum  defidinonuno  Simplici  innoxium,  necinconveniens ,  vel 
rdeo  fugax , (  ac .Spiritus  Vini eft  > }  vehiculum  e  Phlegmate  fuo ,  (  uti 
Rcfiduum  arrepcam  vel  reftancem  Aluminoficacem  fatis  oftendit,J 
ie  felargicur;  etiam volacilibus  nonnullis  urinofis:  fiquidem  licetali- 
^ibi  pro  ejus  depuratio/ie  feu  fequeftrationellrina  acccdat,aut  in  ipfa 
Aluminofa fubftantia ,  feorfim  extra ejuscemodi  addieamentum  con- 
iideratajalfse  volatilesparticuJae  fupponiqueant  jhadenus  carren  in 
tcerba:  ftipcicicacis  fubje&o  hoc,  inter  varia  tencamina  nondum 

Xx  depre- 


0<S  Fharm.  Dijfcrtatio  L 

deprehenfe  funt ;  quoad  Urinam  vero  ,  ea  proportione  ifti  inefTe 
vel  fi  adforent,  inter  totoperariorum  labores  fubfiftere  vixacnevix 
quidem  queunr   utaccedentis  poftmodum  Simplicis  Sal  volacileprae 
feferanc.    Migifleriis  de  castero  Vegetabdibm  &  Mineralibus ,  (cum 
in  Solutione  vel  Praecipitarione  Alcalibus  opponitur,  )  reireftreica- 
tem  fuamoppido  fruftra  inconveniencerque,  per  vuigatos  proceflus 
complicat.    E  pra?paracis  vero  cantisper  nobis  fufficere  poceric  vel 
unicus  labor ,  in  aliquoc  Produ&a polychreftus.    Si  fcilicet non  carn 
Sptrttus  Sulphurei ,  (  parciflimi  fane  ,  fi feorfim abftrahacur , )  vel  etiam 
acidt  Ftxioris  ,  (  parieer  pauci ,  ultra  Vicriolicum,  aut  fele&iores  ad- 
ftringentium  Tindtuuasparum prasftantis,  adeoque  fpecialem  fecre- 
tionem  ulcerioremve  Mtttficationem  hauc  promerici , )  causa  >  quam  ob 
Fhlegmaticum  acidulum^Koti mineralihaucinconvenienceradjicien- 
dum,  vel  fubfticuendum,  )  Liquorem  inftituatur  ,  &  Alumen(cicra 
praeviam  Depurattonem  )  deftillacioni ,  falcem  perarenam,  confide- 
race  tamen,  ( ne  ebulliens  recipiens  diftringat,  aut  contcntum  ejus 
inquinetjfubjiciacur  j  intermifsacolledi  liquoris  fupercaput  mo| 
tuum,  (  ni  propcer  fpecialemincencionem,  qualemcunque  ejus  aci- 
ditatem  revera  fic  fubtrahere  Iibuerit, )  recJificatione  vel  redeftilla- 
tione.    Gratis  itafimul  proveniet  Alumen,  fat  in  excernos  ufus  Vflum^ 
&(Iicet  arque  ac  vulgare ,  in  humido  acerbitacem  fuam  quadante- 
nus  ,  repecat , )  ulteriori  cuivis  accommodatiorii'paricer  fufficjer|(? 
Sifcilicet  Dulcificatum,  feu  qualirercunque  fub  Sacchari  nomine  mi- 
tificacum  placueric,  per  repeticas  dicli  phlegrnaciciLiquoris  abftra* 
&iones,.&  fimplicem  poftmodo  diiToiucionem  ,  &c#  cicra  reiiquas 
ambages,      Sin  vero  (  nec  immerico  )  pocius  Magtftetium  t/lud 
ficcum   j  per  notoriamxin  Aceto  deftiUaco  difiblucionem  fubfe. 
quamque  cryftallifationcm ,  cum  aut  fine  extranea  quadam  colo- 
ratione  ;  quoConchis,  Alcalibus ,  Armeniacoque  defercus ,  An- 
tifebrilc  ,  (  eciam  tcrtianarium,  )  itemque  Siftens  quoddam  in  ho. 
rum  alrf-rutro  nonnunquam  inveniar,    Nam  Corallinorum ,  Mar- 
tialium  &  Opiatorum  intuitu  ,  nec  Magi/lerium  illud liquidum ,o!ini 
in  Veficis  animalium ,  aut  ncgotiofius  poftmodum  per  repetitas 
folutiones  abftracJtonesyue  conquificum ,  nec  Jartarum  (ne/cio  cui 

bono) 


De  Vnlnerariis >  K^djlrtngentibus ,  &c%  Mineral.  347 
bono) quibusdam Aluminatum ,  aliavejfruftraneaoperofioraque  qms 
inde  requiret? 

H<emat/ten  potius,  fed  miffo  exotico  falccm  noffratem ,  i|  fumve  , 
negieftioremlicec,  Schiftum,  fimplicirer  xanxumprsparatttr"  five  \x- 
vigacum  hic,  prselertim  in  pauld  diffufi jrem  appaiatum  pcncmus: 
fiquidem  in  certis  affe&ibus  przrer  congcnera  >  pariter  nil  pafla  auc 
immaturioraMartialia,  floresnativos("  alias  rariores ,  )femibolarem 
Mineram,  &c.  interdum  prarftat  quidpiam.  Variationibus  enim 
vel  accumulationibus  remediorum  minus  adfuetus  ,  etiam  Croco 
Martisadftnngente,  Coralliis,  Ocuhs  Cancri Scc,  Opiopr^fcrtim 
cxaltatisidem  plerumque  incus  tranfigicjceuextus  vel  folaTerra  Vi« 
trioli  dulcificaca,  Uc  Pcriaptum  autem ,  in  concitatioribus  Hsemor- 
rhagiis,  aliorum  Lapidum(hic  panter  commendatorum  ,  )  globo- 
rum  plumbeorum,  &c.  infrigidaciones  raro  fpecifica  quadam.remo- 
rancevifupcrare,  (nobisquidem,  )  vifus  eft.  Z&walias Martialibus 
quidem  acceptiores,  fimplicibus  tamen  Ammoniacalibus  Ionge  re- 
miffiores;  elotm  hinc  exigua  quancicacc  Pulvis,  colore  quam  effe&u 
fpe&acior \  Spirttus>  deftillacoe  Martis minera compar,  de  c#cero  par- 
cion  qtti  verb  e  SuUimationum  Ammoniacalium  capite  mortuo ,  altterve 
divcrfas  inapplicationes conquiruncur,fuperiusfuolocoacca<3:i,  cer- 
te  in  univcrfum  hujus  non  funt  deleftus, 

Itanec  ^iethen  cum<7^^aliquareqitintneceflitas:  Nam  Lu- 
cinarum  noftrarum  hyperbolicas  farpe  perfuafiones  etiam  circafele. 
ftiorein  claudicare paflim  experimur :  fique quidpiam  interdum  con- 
ferrevifus,  forfitan  inter  cir%umftantiarum  ignorantiam  per  vulga- 
tiftimum  in  Mcdicina  (non  Caufa?  utCaufx  )  elenchum  auc  violen- 
cas  Matricis  praecipitationes  fimiliter  fa&um,  ad  minimum  incertx 
cft  fiduciae.    Quod  autem  in  Cardialgiis ,  Nephritide  ,  Fluoribus  , 
lmmaturorum  confervatidnibus ,  in  Stegnotico  quoque  Pul  vere,  &c. 
pr2eftat,copiam  oliminexperimentationesaa£ti,inparabilioribus  ad- 
hucPrxcipitantibusJncraffantibus,  Reftri£tivis,acDiureticis  tem- 
peratis,  Cancrinis,  Corallinis,  Martiahbus,  Opiatis&c.  fupradi&is 
largiter  invenimus.    Magnetem ,  dum  Praparatm  equidcm  Integri  , 
(ceftam  particularum  pofituram  autconfirmationem  exigentis)de- 

Xx   x  ftina- 


Pharm.  Vijfertatio  1. 
ftinationes,  velin  medendo  faltem  non  attingit,  Philtra  folitarius, 

(absq;  aliis  Ele&uarii  hiccommendatiingredientibus ,  infnngendiq; 
rationibus, )  hodieque  nobis  quidem  haut  adeo  fideliter  & ultra  Cha- 
lybeatainvertentiatantoperefubigit?  tonforum  extracTrorise  hernio- 
f^quejadantias,  (^nonnullisetiamad  Arthritidem  extenft)  faliunt, 
auttantumfuntaccidentarisr,  in  Emplaftris  verd  Martialia  idem  erfi-  1 
ciunt ,  Mechanicis  relinquamus :  ceu  Ophiten  imbricatum,  inter  aequi- 
pollentia  pauperculorum  Opercula,  Ditiorum  aqualieulis  :  Alaba- 
Jlrum ,  (  nam  quanti  hodie  inter  tot commodiora  eft  Vnguentum ,  quan-  i 
tive  coagenera  CatapUsmata>  usquedum  fupervacue  variegata  ?  (Sta- 
tmriis,  Amianthum  cutkdloYibns  ,quoneritandemqueat,expenmen- 
tis  >  ignibus  plusquam  philofophicis ,  autgradatorum  haut  rejiculis  in- 
deC^ementJS:  Lapidem  fpecularem  ,'mtcttot  (e  Scomacho)  Epilepti- 
cos  Qolentcsque  certius  juvantia  fpecifica,  Mofchorum  feneftris; 
ad  minimumulterioribus  explorationibusrcongenerem"  deniquehis  | 
lalcnm  vulgarem,  (dc  Rubri  cnim  Magifterio  fuperius  inter  Diapho- 
retica  a&um  eft , )  delicatulis*:  quo  fcilicet  poft  varias  ca/cinattones,  > 
inftitutas  ( cum  Spiritu Salis aut  Vitrioli  philofophico ,  vehementiori- 
busque  adhuc  Menftruis3  Solutiones  >  DigeflwneS  cuin  ipfisinconve- 
nientioribus  Oleis,  reliquasvecumSale  Tartari,  (fimplici  vcl  Eflln- 
tiali^aliasin  fe  hic  noninepto, )  Nitrofixo,Ammoniaco,  &e.vexano  | 
ncs>Ltquorem>  (rarius  amplius  quam  per  fe  folcbat  J  Jetergentem, 
Oleum  interdumcompofitum,autopinioneteniis  (d\tcm  quidptam  co- 
fmetieiAn  quo.fibi  placeant ,  nancifcantur. 

Ci/^wi»4^7^confulnus,necunof!ominenoftrisufibus  deftina- 
rividetur:  non  ut  A/^/y?^/«wfimiliavcPurgantia,(intertot  ufitatio- 
ra)  curiofioresq ;  SoJutiones^Liquores  QLetformes &c hinc  eruarnus :  Sed 
inpotiorafaltemTopica:fiveperfe,velin  exteaiporaneaemixturasLi- 
quoribus,etiamoperofiorum(fe  lapertoignefeudetonandorem  ten- 
tcs,)Florum  loco  adlubea^tur:  five  Unguentum  Emplaitrumqjquod- 
dam Saturninum, ceufupranoravimus.unaconftituan  ficquefamofa 
i\\nGri/eum,de  Lapfde  Calaminart  &  reliqua  bujusfortis  Offictnalia>varih~ 
q  u  e  ha& .  nus  pro  ftutdis.dyfepulottcn^Tibiarum  ulceribus  &c.a/iisv.e  titulit 
fuperaddita^ (urfiaenterexprimar,  Oftcoco/lam, fi m pl i ci t er f o  1  u m U vtga* 
iam,non  fupervacuis  labonbusprius  inverfam  tfaturatamiMagtjlerifica- 

tam> 


be  Vulnerarils ,  Adftringentibas ,  &c.  Mineral  54^ 
tam>  ejrc.  tonfbres  fibiper  nos  rcponanr.  Prgftarc  guidpiam  intcr- 

:  dumvifa  eft;  fcd  nil,  ubi  os  erfra&ura  aluerved,  c  -rtit,  nii  iocusin 
ArthritideautNephrkide,  quod  polychreftaahahicnequeant. 

.  De  Antimonio  ,  quatenus  Diaphorecicum  ,  item  Croco  Mc- 
rallorum  &  Sulphure  iftius  fuo  loxo  diximus :  quemadmodum  etiam 
de  minus  adhucdum  trico  Zimko  ejr  Aiarcafita  Cadmia  nativa  me- 
talltca  communCs  curioliorum  nimisqtie  fecu.ro  rum  examinjbus-,  Fcr- 
ruginea  ,  Chryfocolla  nativi  viridis ,  &c  Opificum  incruftaciqni- 

1  bus  cedanr. 

Lapis  qttidam  medicamentofw  felcctui  noftro  apriQr  eft  :  fimpli- 
cifiime  fcilicec,  &  dimi/fis  tot  manibus ,  (fub  Ruhri  ,  Saiutts  ,  Mi- 
rabtltsque  nomtne ,)  variacionibus ,  cicra  quodvis  herbarum  Alcali, 

1  cicra  Ammoniacum  ,  ^Eruginem  ,  jmojpfum  Nitrum  ,  &c,  (  magis 
interdum  irrirancia  ,  auc  ufus  demum  cempore  confiilcius  adjicien- 
Ja-,)  confeclus:  v.  gr.  e  Vitnolo  falcem,  Alumine,  Cerufla,  atque 

|  Bolo,  velDuIcificara  Vicrioii  Terra:  ad  Varosquoque,  gingivarum 

■  /icia,  epiphoras,  &c.  indiluro  ficquoquc  (ufficienriffimus. 

Sed  hxc  demum  Mercurialtum  ad  7optca  [pcciAntium  repecicio- 

.  le  concludamus.   Nam  de  plerisque  ab  inicio  fatis  forfan  egimus; 

5  lt  Vivi  quidcm  per  falivalcm  ,  f  licet  oppido  fingularis  natursc  )  la- 
icem  (apud  Hypochondriacos  fortafle  quxrenda)  ligatio  fane  ho- 
lie  nimis  fuperficialis  ,  lentum  Subltmatt  deliquium  ttfdiofiflimum ; 
um  Marte  fimilicerve  inftitutum  mecaliica:  magis  fit  profapiae;  cum 
iceto  defltllato  ,  fimplex  quafi  Prxcipitati  Solucio  eft:  futficietque 
>roinde  loco  coc  Mercnridium ,  utplurimum  inconfideratius  com- 
>ofitorum  ,  auc  fruftra  folum  mulciplicacarum  Aquarum  Liqnorum- 
ne  externorum  ,  icem  coc  Vnguentorum  ,  prxcer  rem  vafta  olim  in- 
,rediencium  ferie ,  vifcoficace  ,  excedente  calore  Scc4  exundan- 
ium  ,  nec  meliorum  plerumque  Emplafirorum  vice  ,  modo  crudus 
eccnter  fimpliciiTimeque  fuba&us  , ,  modo  Subltmatus  ,  C  non 
amcommunis ,  utplurimiim  vehemenjtior,  quam)  Dulcis  ille,  prae- 
?rtim  fuperior  in  cucurbitula  inipuriorque  ,  ad  Extra  hinc  qui- 
usdamdi&us  :  ahbi  praecipitatum  quoddam  mitius,  v,  g,  lurbtth 
Sublimato  dtffoluto  :  alibi  faltem  Vulgaris  (pratfertim  ubi  epu- 

Xx  3  lotici 


35O  Tharm.  DiJJertatio  L  de  Vulnerar.  Adjiringent.  &c.  Minerai 
lotici  quid  fimul  quseritur,)  Cinnabaris  :  quodhbec  horum  (vclex 
tempore,)  attemperantibus  aut  mundificantibus  .,  (^profcopi  ra- 
tione)  Liquonhus,  Succis,  Pulveribus  ( infrigidantibus  nec  pras- 
cipitandbus,)  fimplici  Axungiae:,..  Unguento  ,  Emplaftrove  Satur- 
liino  ,  vel  etiam  refolventi  cuidam  ,  (ceu  ^malgama  quoque  ,  fi 
fuperimponere  noluerimus  ,  poterit,)  commifcendo  aut  fubigen- 
do  :  feu  quando  feorfim  aliquod  omnino  ,  (licet  Regiones  noftrsc 
per  Dei  gratiam  haut  aded  exigant ,)  extare  debucrit ,  ad  imita- 
tionero  Emplajiri  antivenerei  Mercurialis  ,  Solutionem  cum  Aqua 
forti  faclam  competenti  mafe  per  exhalationem  fociando.  In  quo 
nunc  ta?diofi$ftmum  Materia:  medica:  cenfum  finiemus.  Quod  fu- 
pereft,  fingula  quas  vel  pro  redimenda  vexa  retinuimus  ,  alius  fe- 
cundiim  fumma  Schonbornii  Moreliive  capita  digerac ,  (jd  eniro 
noftri  non  eft  Inftituti;)  Sc  fub  levi,  (  ceu  circa  ejusmodi  Poly> 
chreftorum  adhibitionem  pareft,^  manuduclione ,  prudenciquc 
affecluum  penficatione,  furhxientiam  undiquaque  inveniet ;  acque 
hoc  infuper :  quod  de  Retentorum  arque  ac  Dimiflbrum  effeclu 
nil  temere  velopinionetenus  cantum  adferuerimus ;  fed  quod  cun- 
£ta  hxc  (Yaltjem  utplurimum,)  ica  fe  habeant :  fi  forfan  aliud  in 
terdurn  fpecialioribus  c  circumftanciis  obfervetur,  aut  (ecun- 
dum  Elenchum  non  Caufe  ut  caufas  obfervari 
cantum  videacur. 


<•€  (  o  )  ?v 


PHAR 


«rnn  ( # 

PHARMACIvE 

DISSERTATIO  II. 

De  Taxarum  Aloderatione. 

POftquam  itaque  de  Remediorum  Sele&u ,  &C 
Compofitorum  iri  iis  convcnicnciori  Prxparatione  bresuter 
quidem ,  at  fufficienrer  forfitan  egimus;  conlequens  eft  ,  ut  ter- 
iam  quoque  Tradtationis  feii  poftulatorum  noftrorum  parcem ,  de 
Taxarum  fcilicethinc  inde  Temperamento  ,  cuivis  Traftui  (pro 
vlercimoniorum ,  Impenfarum >  Laborumque ratione, )  competen- 
ion,  confideremus:  quod  fimiliter  compendiosc  tantum  acfimpli- 
:iflime ,  ne  dataopera Camarinam moviile,  autullius  commodisin* 
idifle  vicieamur,  deincepsperfequcmur. 

Principio  proinomnino  #quum  eft,  ut  Redhoftimentum  quod- 
am,  ac  debitum  Solamen  fibi  mveniant  tot  inforcunfa,  ac  Decrimen- 
i,  non  foliim in  Ufualium  Prarparationibus ,  aflervationibus,  & ( Li- 
uidiorum  praefertim  ac  prctiofiorum  quorundam,)  difpenfationi- 
us verum  etiam  in  novorum  indagationibus ,  aut  intentatorum,  vel 
ifpcftoium  examinibusdiverfimode  contingentia;  undiquaque  fa- 
ehautpaucis,  incertis fxpe,  vel  (decollante  cxperimencifpe,)  pe- 
itus  fruftraneis  ,  nec  haeredi  tandem  quicquam  conferentibus  Ex- 
enfiscompiicata:  tocinfuper  Pcricula,  tsedia  &effiuviorum,  lcnta 
emum  noxa  occupatiores  hic  ferienrium  infpirationes  :  tot  Exole- 
3rum,  (licetcautioreshorum  pleraque  aliisampliusufibus  adapra- 
ifcianf, )  icemtoc  peraccidens  nonnunquam  confuforum ,  memo- 
aevc  alios  inter  labores  excidentium  juftar  omnino  Exterminatio- 
es  :  quotidianse  Dcbitorum  fruftrationes  ,  Onera  alicubi  privata, 
:  fi  quse  infuper  Negotiatoribus  rcliquis  minus  communia  allegari 
ieuntlncommoda.  Imo,  (quod  nonnullis  accidifTe  novimus,)  ne 

Habi- 


^%  Pharm.  Eiffert&th  II. 

Habitiorum interdum  aliqui ,  curationis  feiicitatem ,  aut  Medici  do- 
cttinam  induftriamve  ex  erogatis  fumpcibus  forcaffe  menfarantes, 
quandoque  proinfufficientioribusnulliusque  momenci  Rcmediis  re- 
putenc,  dum  (infelatis  rara  ,  vulgariumque  Taxarum  refpe&u  pa- 
ricer  cara,  )  diobolari  quafi  pretio  indifferenter divenduritur. 

Atque  his  equidem  fic  ftancibus ,  exadverfo  nihilominus  fimi- 
licerconvcniens,  juftum  &:  e  publicxRei  commodo  eft,  uc  ejusce- 
niodicamen  iEft"imia&  Compenfaciones ,  praefercim  in  nocoria  hac 
Seculi  ac  complurium  Diftn&uum  Indigencia  ,  vel  naturali  faltem 
jEquicatimagisimpofterum  refpondeanc:  nec,  dum  mmus  paffira 
^ftimaca  Mercimonia ,  aeque  inter  varia  difpendia ,  incommodaon^ 
raque ,  per  miautiora  quoquc  pondera  Sc  menfuras  fuccetfive  diftr*. 
hi  cernimus ,  in  hac  noftra ,  Liberale  quidpiam  promictence  Difpeh, 
fatione,  juftx  ufitatiorisve  inreliquis  compenfationis  modus  excc- 
daturj  &aliasfataffl!&is  major  addacur  affl.clio. 

Nurnne  verd  hoc  in  permultis  patfive  eontingat,  etiamuhiMa- 
terialift^  Pharmacopoliis  ex  adverfo  quafi  habitant  ,  aut  Publico 
pubhce  ,  per  Provifores  falcem,  profpicicur,  nos  non  dicemus :  iili 
tanciim  judicabunc  ,  qui  manus  oculacas  operi  admoverunc ,  ncc 
(quodfuperionbus  Ssculis,  aha  tuncrerum  facie,  fortatfisaccidi^| 
{olis  fubterverfantium  relationibus  vel  a?ftimatiombus  fidcrecogun- 
tur ;  praclicaLaborum  vulgarium  acChimicorum.  modi  porropro- 
cedendi,  temporisinfumendi,  impenfarum,  proventus ,  detrimjear 
ti,  &c.  nociciapenitioridcftituci. 

tta  nec  Taxacionum  iftarum  aliquam  fpecialicer  hic  evolvc- 
musi  ne  dacaopera  quemquam  pungere,  vel  novas  auc  cercas  ali« 
cui  ,  (in  ea  Regionum  Mercimoniorum  ,  Modorumque  compa- 
randi  variecace,  negocioRegalia  Superiorumconcerncnce,  Taxaj 
inconfideracc  condere  videamur.  Salcem  gencraliter  inveclos  hinc 
indeexcefius clebica  moderationenocabimus ;  &: fi  quac  in  exc*mplurr 
exufuatioribus  adducentur,  iftud  quoque  Jaxe  facis ,  absqucminti 
tiaruma^ftimationefiet:  fiquidem  ^Equicatem  folum  inomnibusin 
tendimus,  quam  fiagulis  pro  circumftantiarum  ratione  qui  vis  m  ejus 
modi  Macena  aliquancum  verfatushaut  diiSculter  poftmodum  ii 

fpccic 


'  De  Ttxartim  Moderatlonf.  %ft 
fpecic,  &ritaquidemapplicabit,  neab  unaparte  (prcter  fupradi&a 
poftulata,)  Operam  infuper     Studiumquovis  temporeindifFcren- 
terimpendendum,  quotidianum  in  Concagiofis periculum,  Afler- 
varorum  inaequalem  aut  nullam  f#pe  ,  vcl  exiguam  Diftra&ionem, 
&  hinc  Laborum  per  majora  vafa  copiofioremque  matcriam,  (evi- 
dentioti  ahas  emoLuncntoinfticuendorum,)  inconvenienciam ,  dif- 
ficilicrVm  neaflariorum  ,  (dum  Simplicift#  longiiis  abfunc ,  aut 
annuis  ufibus  niinora  loiiim  ,  fed  intenfiori  plerumque  pretio  ve- 
nientia  pondera  (atisfaciunc,)  comparacionem,  Jeviorisponderofio- 
risque Libra:  diftlrcntiam,  &c.  obvenientia  vcl  pra^tendenda  incom- 
modancglcxiflc;  ab  altera vero  parte  excedenti  (  quorum  quorum 
etiam,)  Difpenfantium  Lucello  inconfiderate  connivifle  ,  3c  poft- 
quarnhitorus  fepe  Diftridus  luminefaturati  funt,  negligentiasper- 
firequcntique  remiflioni  ad  Miniftros  ,  forcs  aperuiffe  ;  grcgarios 
autem  Gmplicioresque  vel  attentiores  alios,  a  Medicis  falubrique 
Remediorum  ufu  abalienaflc;  Viduas  demum  Orphanosque  (dum 
niorbus  quidem  curatus  eft  ,  ac  arger  pcriit,)  expenfis,  pius  vice 
fimplicideploratis  lubjecifledicatur.  Nam  utfcapham  fcapham  vo- 
cando,  in  iccenfionenoftra  pergamus,  diffireri  profe£id  nequimus, 
quod  ex  ulicacisfimis  ac  polychreftis  non  folum  tripium  ,  quadru- 
plum,  fextuplum,  fcdo&uplumquoque,  duodecupium&:  i^nplius; 
e  tnviahbus  vulgatisfimisque  non  tam  altcrum  tantum  ,  quam  tri- 
plum  quadruplum  &c.  redeat  :  dum  citra  ullum  rei  domeftica^ 
(debica  moderatione  circumfcripta:,)  crogatorumque  fumptuura 
damnum,  mrgno  vero  Reipublicse,  praefertim  pauperiorum  com- 
modo  ,  fub  triploalicubi  ,  alibi  dimidio,  vel  in  operofioribus  alte- 
ro  tanco  fecure  hac  tempeftate  acquiefcipoflec  c  ceufubhujusmodi 
moderacione  incedences  nihilominus  facis  felicicer  vixifle  ,  necaliis 
itainferviendo  temere  confumpcos  ,  quin  pocius  (parabilicatis  Re- 
mediorum  illicio,)  proventus  in  fingulis  mediocricatem  frequentia 
compcnfatnm;  raro  veroGazophylazia  excesfivisconftruda  ,  hasre^ 
dibus  ftabilia  fuifle ,  fufficienter  fcimus* 

Nos  quo  Luftruro  noftrum  perfequamur  ,  &:  quo  vulgatisfimi 
exceflus  co  facilius  ccmputari  queant ,  per  Imperiales  eorumque 

Yy  Partes, 


frm.  Differtatio  1L 
'onetam  notifiimi,  acin  quaslibetcujusvis  Re- 
gionis  Sortes  facile  refottibilis  valoris,)  procedentes,  perque  Li- 
bram  >  civilem  fcmper  intcHiger.ces >  a  Simplicium  confidcrationc 
iitfftfcordiemur.  Ubi  Hcec  alicubi  nonnullis >  Chirurgorum  tamen 
potiusop»5cumqueufui  cedentibus ,  (ob  notoriumforteapud  Infti- 
torespretm  n>  )  quadantenus  fit  parcitum:  &:  licecahbi  (inter  AU 
ternancium,  fecundum  iEquum  6c  Bonum*  diftra&iones,)  mode- 
rationem  quandamarftrre  videatur  ad  Arbitrium  difpenfantium  re- 
miflio    utrumque  tamen  nec  Catholicum  ,  ( uci  v.  gr.  aliis  in  Taxi* 
€irca  Mctallica  Sc  Aromatica  fatis  vidernus,)  nec  (una  cum  Refif* 
duortini  iongecr  u>rum  plerisque, }  amulta  adhuc  inconvcn;enria 
exempcum  eft.  Narn  paulo  difEcilius  interdum  conquirenda  ,  vet 
(pro  Negntiorum  fortuna,  Proventusve  differencia,)  precium  va- 
jriantia    (  ut  Exotica  pieraque,)  ahbi  nihilominus  fummo  quem 
nnquamaiTequuncur,  valore  paffive  divendi  conffat :  &.  quibusdif- 
ficulratibus  utplutimum  decerminacur >  obfervatur  vef  Cretmrcentc 
inrenfiori  prius  precio,)  ad  antiquum  redit  iliud  ^Equum  &  Bo- 
num  v  faltem  inOppidis,  fi  feverioresinfpe<Siones  m  U-  f  I  us  info 
lidum  cavenr*  Accedit,  quod  cirea  horum  permulta,.  ( tra£tu  terrr- 
poris  corruptionis  initia  fenrientia ,  femet  in  fe  conlumentia  ,  vel 
mage  ficcefcentia,)  partim  peeuliari  Repofitura ,.  feucompecent* 
ctiivisconfervandi  modo,  partim  cauta  Quanriracis  a\iue  ac  Quaff- 
taris  coeimendorum  penfitatione,  Corruprionem  minirantiumalios 
inufusconverfione,  ViiCidiorum  curata  difpenfasione,  aliifque  no- 
toriis  compendiis  evidentrora  detrimenta  y  partrmper  hic  verfatus 
hautdifficulter  declinet  i  quodque  indeclinabrliairr  quibtifdam  dif- 
pendia  7  Exoteriea  caridribus  nbnnullisadmixta  ,  &c*  moderatiori 
quoque  Taxacione  compenfenrur  ?  citra  V aloris  paffim  triplicatio- 
nes,  quadruplicationes  &c„  vel  plane  extremum  illtrd  increfcencinm 
pretium  i  ceu exempla in  Rhabatbaro ,  Camphora ,  Caftoreo?  Sper- 
mateCeti,  Manna1,  Mofcho,  Croco,Sena  ?  Fru<3ibusMollioribus 
velOleaginofis&c,  manifefta  funt* 

Multo  minus  autcm  Vulgatiora  ,  Vernacula,  aliaque  Euporifta 
iik  excufari  poterunr*   Sane  nominetenus ,  polychrefta  tamen3 

&in 

-  '  %  -M 


T>e  Taxtrum  Moderdtione.  3  y  y 

&in  communi  praxi  ufitatiffima  (  prxCqttim  cum  negotium  tantum 
inter  nummos  verfctur,)  referre  piget;  qux  puer  nihilominus  quafi 
aliud  agendo ,  circa  Maenia  vel  c  proximis  compitis  gratis  legit ,  auc 
viliflimoprctio  ex  Agris,  ripis ,  dumetis,  vicinisve  nonnullibi fylvis 
aut  nemoribus  afFeruntur ;  oppido  affignatas  taxac  dimidio  &:  ultra 
multanda.  Sique  v,g.  Liliorum  convallium  ,  Cynosbati  ,  Acacia?, 
Tilise,  Violarum  martiarum  (  exceptis  pauciffimis  alicubi  diftri&i- 
bus, )  Flores,Fraga,Myrtillos,&:c.  cum  produ&orum  fuorum  (  Aqua- 
rum,  Simporum  &cc.)  valoreconferimus ;  quicnam,  (imononnul- 
lorum  quoque  per  fe , )  vcnditorum  &  exemptorum  eil  proportio  * 
Multa  locis  fuis  vernacula  pari  diflitorum  Diftri&iuim  Taxa  haut 
rarodivenduntur ;  utScorzonera ,  Di&amnusalbus  Rhodia,  Bryo- 
nia,  Chamarpitys,  Scordium ,  Saxifragiaalba,  Polypodium ,  Tarta- 
rus,  Foflilianonpauca,qua:queexiisconfiunt,  &c, 

Etquid  ditturieflent?  fi  facetiores  c  vulgo  refcifcerent,  quaia- 
ri  pasfim  per  minutiora  pondera  venundarentur  in  ignotis  ipfisFor- 
mulis  atque  Compoficis  Domeftica  illa  vel  culinaria  ,  Carvum, 
Papavcr,  Ccepe,  Allium,  Lentes,  Cicer,  Sinapi,Cannabis,Petro- 
reIinf,La£ruc5e, Lini,  Napifemen,  JuniperiBaccse,uterqueRapha- 
nus ,  Farinavolatilis,  Hordei,  Tritici ,  Fabarum  ,  Teredinum,  Sul- 
phur ,  Pix,  Refina  ,  Ovorum  tcftx  ,  Nidus  Hirundinum  ,  Album 
Gr^cum ,  Mel ,  Butyrum ,  Adeps ,  Sevun? ,  Acetum ,  Fuligo ,  Sal, 
Alumcn,MartisLimauira,Calx&:c,  Velfijalapii,  Mechoacannae, 
Gummiguttae,  &c.  valoremnoflcnt>forfitan  (quafiper  Decrctum  ) 
invedtum  illud  ,  &  confilium  atque  laborem  pierumque  excedens 
pro  trivialibui,  Purgantibus  pretium  ,  Dispenfatoribus  haut  adeo 
:onitanter  numerarcnt :  autDelicatisfima  quxquepenitus  ,aut  maxi- 
nam  partem  gratis  eos  efle  pejerarent ,  qui  Pinguedinibus  non- 
lullisfatisufitatis,  Lapillis,  Osficulis^alis,  Mandibulis,Sanguinj, 
$Cc.  Taxationes  iftas  asfignarunt.  Etquantopere  hx  circa  vulga- 
:isfima  Hortenfia,  ab  Enula  Ptfoniaque  usquc  ad  Odoriferas  cor- 
Jiales,  StomachalescephalicasqueHerbas&FJores,  circa  acidulos 
/inofosqueFruftus,  &c.  Olitorum  Matrumquefamiliasmerces  ex- 
:edant ,  in  foro  vel  hortis  Iicitantibus  haut  difficulcer  conftabir. 

Yy  x  Quod 


3j6  Thfirm*  Diffirtatic  IL 

Quodautem  magis  eft  ,  omne  hoc  lucellum  ,  (quantum  quoquc 
fuerit,)  ex  hujuscemodi  Sirnpllcibus  perfun&orie  folum  diftradtis, 
levi  tamen  hrachio  ac  citra  pulveris  cujusdam  ja£rum  acquuitur; 
faltem  pro  more  reponendo  ,  ponderando ,  vel  obiter  (  neque  hoc 
nonnuliibi  gratis , )  quodvis  confcindendo ,  conterendo  ,  con- 
quaflando.  Nam  fimul  ac  horum  aliqua  paulo  diucius  verfantur  aut 
fubcilifantur  ,  continuo  etiam  pretium ,  non  quidem  (prolaboris 
aut  fortuito  disfipatorum  compenfatione, )  ad  alterum  tantum ,  du- 
plumve ,  fed  ultra  triplum  ad  o&uplum ,  decuplum ,  extendi  cerni- 
mus.  Sic,  quo  potiorum  qusedam  in  exemplum  adducamus ,  Co- 
rallia  rubra  vulgari  modo  pr^parata  (reliquiis  adhuc  utilisfimis,) 
expenfasraro  tantum  quater  ,  quinquiesve  ,  plerumque  fexies,  de- 
ciesquerefundunr,  Mater  perlarum  infumpti  precii  triplum;  fexcu- 
plum ,  o&uplum*  Conchaz  vulgares ,  fimpliciter  pulveracas  vel  non- 
«uliis  calcinatas  prolibra  femis,  quatuor  pasfim  aut  quinque  Imp£ 
riales,  Ssamplius*  Succinum  prseparatum  valoris  fui  triplum  usque 
ad  quintuplum. 

Cornu  Cervi  uftum  ,  (deftillati  *amen  Spiritus  parergon,jK 
libra  una  femis  ,  rarius  faltem  duos  ,  plerumque  quatuor  ImperM 
lcs  i  dum  fextavel  quarta  unius  parte,  crudi  quoque  tancumapjB 
figulum  calcinatur  :  Ipfe  Colubrinus  pulvis  ,  (^pro  regionum  ra» 
tione,}  plerumque  quadruplum,  fextuplum  &  ultra:  ut  Pinguedi- 
nemnonnunquamfeparatam  (misfis£xuviis,)  taceamus, 

Sanguis  Hirci  a  lanionibus  quojrannis  fscpe  gratis  aut  levi 
redhoftimento.habetur  ;  ceu  qtioque  Afellorum  Lumbricorumque 
quantum  fatisa  pauperculis  i  Dentes  Apri ,  Pulmones  Vulpis  &c. 
a  Venatoribus  exiguo  contentis.  Si  negligenter  prazparata  veiexic- 
cata  Taxis  conferas  ,  seftimationis  exceffus  ftatim  comparebunt. 
Necaliaeft  Eboris,  OcuIorumCancri ,  Cranii,  (unde  unde  etiam 
nonnunquampetiti,)  Cryftallorum  ,  Lapidis  Calaminaris ,  Tutiae, 
&c.  ratio  :  rarius  duplum,  plerisque  triplum  vel  quadrupium  non- 
nullis  fuperadditur, 

,\  Terebinthinaeco<5be ,  (Superpondii  fane  deftillaci  perVeficam 
Spiritus^libjLaSemislmpcnali  &  o&avaejus  parcepasfiveprcftat: 
#  Radix 


De  Taxarum  Moderattone.  ^7 
Radix  Aronis  prseparara,  feipsa  non  triplo  cantum  ,  fed  qua- 
druplo  fexcuploque  canus »  magisqueadhasc,  fi  loco  Vini  Acetum 
recipiacur. 

De  Hclleboro  aigro  ,  Efula  fponranea  ,  aliisque  fere  inufita- 
tioribusadderequidpiam  fupervacaneumeft. 

Ipfi  fimpliciffimi  Vegecabilium  in  Officinis  Pulveres  ,  ut  equi- 
dem  aliqui  difficilius  (v.  g.  Althex  ,  Farnigrasci ,  Lrquiririae  ,  &c.  )  .«r 
aliimolcftius utiPurgantium  fimiliumque  naresatque  fauces  vei* 
licantium,  )  vcl  noncitraquoddam  detrimentum  parentur,  &hinc 
jure  merito  modcratum  laboris  auc  difpendii  redtiofhmentum  fen- 
tiant;  (sequeacin  Gummacum,  v#  gr.  Ammoniaci ,  Laccx,  &c. 
Dcpurationibus,  item  extraneorumcorricum,  ftipicum,  &c.  feque- 
ftrationibus,  inSena,  feminibus  quatuor  frigidis  maj.  &cc.  pareft  ♦ ) 
nurnero  tamen  longe  plurcs  invcniuntur  ,  quibus  fere  nil,  auc  re- 
fiduum  aliis  adhuc  ufibus  commode  aptandum  dccedit ,  triplicato 
vel  quadruplicaco  nihilominus  precio:  ceupraeter  paulo  ance  nota- 
tas  Farinas,  in  vulgatiffimis  Vxonix  ,  Confolidse,  Enulae ,  Cardui- 
benedifti ,  Tormcncillas,  Iridis  Florentinaj,  &c.  pulveribus  cernu 
mus.    Ita  quot  funt  Gummata ,  quorum  Refiduum ,  aut  Vilior  fal- 
tempars  fufficiente  vel  eodem  f#pe(quo  Torum  conjun&im  com- 
paratui , )  valore  non  diftrahitur  ?  fpe&atioribus  inrerea  particuli* 
nihilominus  fcorfim  triplo  quadruplove  canus  divenditis*  Amyg- 
dalis  fane  excorticatis  alicubi  quarca  affignati  valoris  pars  fuper- 
addicur. 

Sic  porro  Pretiofiorum  polychreftorum  Taxacio  ,  quoad  ejus 
neripoflet,  rucriro  deberec  efle  mitiffiina :  vel  egenorum  auc  de- 
birx  complendas  dofis  gratia.  At  (  ne  Gemmarum  fa?pe  jure 
fufpectarum  fac  caras  e  difficiliori  critura  acomos  attingamus ,  ) 
Margaritis  (fxpc  faltem  titulotenus  Orientalibus ,  auc  fufpec~be  fo- 
rararum  rafurse  >  )  plerumque  duplum  triplumve  j  ( ceu Valor variat  > ) 
Lapidi  Bczoar  Orientali  triplum  ,  quadrupium  occidentali  quadru- 
pltim  &  nkra,  Ambrsc  Zibetha?  (  fi  humidiori  nonnunquam  pilo- 
fiorique  Mofcho  aliquantum  quis  connivere  velit ,  )  duplum  aut 
^riplum  paffim  affignacur. 

Yy    3  Et 


3^3  Pbarm.  Dijfertatie  1L 

£t  licet  inconvenientiam  hanc  Moderatio  qusedam  nonnullibi 
excipiat ,  qua  detra<5h  id  genus  Pretiofis  Jucri  pars  ,  audio- 
ri  proletariorum  viliorumquc  Taxatione  refunditur  ;  id  t*- 
men  vix  aliquo  Plebejorum  fit  commodo :  fiquidem  tum  quodRe- 
ges  peccant ,  pledluntur  Achivi >  miferique  Vulgacioribus  pulveribus, 
mfufis ,  aliisque  euporiftis  a Medico  pohtico;(quin  oppido  iis  damno, 
ahisderidiculo  eflenolit,  &  cariora  interdum  perfuafioni  faltem  auc 
condimenti loco  dat , )  traftati  bonam Mofchacorum ,  Ambratorum, 
Auratorum*  Bezoarticorum ,  Perlatorum,  Alchermes  &c,  ditiori- 
bus  delicatulisque(  taliaplenisfstpebuccis  ligurientibus,  _)tac!te *n- 
gratiisque  perfolvunt. 

Sed  haec  de generali  Simplicium  cenfu  fufficianc :  nec  enim  fin- 
gula,  (intanta  Materi^e  medicae  vaftitate  &  diftri&uum  proventus- 
que  dirFerentia,  accuratiori  talium  disquifitione  tandeminminucio- 
ra,  minusinibi  verfatumLeclorem  turbantia  Monetarum  generare- 
cidente ,  )  feorfim  refoiverc  ferc  animus.  Nihilominus  quse  circum- 
circa  pafiim  peccari  ha&enus  diximus ,  uti  permulta  ordinis  folutn 
fer vandi caufa hic ailegata funt ,  ita  Levia  piane  minorisque  momea$ 
videntur ,  fi  excedenti  plerumque  Compofitorum,  prscfertim  Chl* 
micorum,  (ubi  nefcio  qui  labores  femper,  ata  particulari  exaggc- 
rantur  ,  )seftimationi  conferantur  ,  fruftra  in  tenuioris  fortq- 
tix  paupenem  extenfis  Taxationibus :  dum  tamen  in  Anatomia 
cujusdam  Simplids  ,  vel  unicum  folum  Princspium  ,  aut 
Caput  mortuum ,  negleclave  quaedam  Enchirifis ,  ( iicet  in  fequenti- 
busvulgaresfemitasdaraopera  feclemur,  )omnes  expenfaslabores- 
que,  cum  magno  plerumque  fuperpondio  rependit  :  &:  quotannis 
diverfos  iri  ufus  de  Chymicis  Polychreftisquc  hautparum  confumit 
cxercitatus,  &aliquantillum  faltem  inclarefcens  Medicus :  quo  ncc 
de  majori  forfan  fequentiumQniantitate,  (  Valvationis  infupergra- 
tia)  refoluta  quis  queripoterit. 

Et  quo  nunc  Eleufina  haecceSacra  planiusdetegantur,  perpo* 
tiora  ufitatioraque ,  (  ne  fingulariora  confufionem  pariant }J  fimilicci 
ibimus ;  du&o  a  Chymicis  exordio. 

Ubi ,  quod  primo  Mineralia  concernit,  Butyri  Antimonialis 

(poly- 


^Hfcfe  De  Taxarum  Moderatione. 

[  polychrefli  illins  plurium  produirorum  fundamentijibra  femis  &r  ul- 
cra,  unicocum  dimidio,  imoperficlionem ,  duobus  Imperiahbus  in* 
umptis,  dc  cartero  haucadeo  magno  negotiodeftillatur:  asftimatur 
aliqui6uso£to,decem&:amplius :  fiquc Cmnabaris uoa  aTcendentis 
I  (u  'ciamunam  faltem &admiriimum  >qux  quatuor  rnfvu  V£ 

;omrnjni:er  imperialib°proftat,pra?fupponente5:,);i  Idimusi  (Meteo- 
rii  vivipuriffimi,  tot  cxdiis  aliasconquhendi ,  uncias  quatuor ,  ut  &: 
pfumfrpc  non  rejiculum  deftillationis  Caput  mortuum  cantisper  fe- 
itmen  !o:  )proveniunt  inde  nihilominus  duodecim  vcl  quatuorde- 
:  Qjjudin  fuogcnere hautparum  eft,  id  veromajus,  quod  dum 
jgtndcm  confumptionis  ejus  expectatio,  (in  Chirurgica  aliave  cu- 
iofioru  Chymica , )  nimis  longa  eft ,  Mercurii  vita?  ( etiam  citra  redti- 
kationem ,  )  fac  boni  unciae ad  minimum  quatuor  nullo  negotio hinc 
)rsecipientunluperitice  Spiricu  Viciioli  Philofophico,  in  quocidianis 
jfibushaucmfiequence,  ad  Hbrascres &ulcra:  ut  unicusfit  Ungari- 
jus,  perduorum  horum  produclorumTaxam,  rarius  tantum  20,fre- 
]uentius  ;o  usque  ad  40.  fere  Imperialesferatr  Etfidcnuo  quidem 
lic  Mcrcunus,  ( in ea purabilioris Croci  Metallorum  fufficientia  ,  )  ut- 
Jtinfuper  variecorrigatur, aut(cicra omne  Taxarum  dispendium,) 
7itrificetur,  tardius  ramendistralycurjBczoarcicum  interea  mineralc 
'  longe  frequencatius > )  compendiofc  per  Ni  tri  (  faltem  venalem  )Spi- 
itum,  aut  Aquam  fortem  bonamabftrahendo  paratum,  majori  ad- 
mc  lucri  muicipl  catione,  pro  quinque  vcl  6.  Thaleris  ,  (  tanquam 
viercurii  vicasValore  ,  jnund^,  aut  fiproNitrofis  .  (denuo  tamer* 
ilibiadhibendis,  ^Liquoribus,  duosautplane  tres  decurtamus ,  2r. 
Dratffat:  adeoque  Cinnabaris  ,  Spiritus  Philofophicus  &£  Bczoarti- 
:um  hoc conjunclim  50  usque  feread 60. Imperiales* 

Sin  dcmum  e  prardifta  Butyriquantitate,  vufgare  quis  Bezoar* 
feummalic>  impenfis  (ad  Liquorisgummofi  defhHatfonemfupra  re- 
juifitis,  )pro(licetpenefrufl:ranea,)Reciificacionc,  6c  Aquarfor- 
isvelSpiricusNitrifuffTcienrequantitate,  adjiciamus  duos,fmopla- 
le  tres ( fi  opus  foret , )  Joachimicos :  adhuc  tamcn  Pulvis  ifte  Bczoar- 
icus  fotus  ad  10.  vel  11.  LTngaricos ;  Totum,per  Valoris  Cinnabaris 
lc  reftitantisSpiritus  Nitri  compofiti  (hic  abftrafli)acceflum  ,  ferc 
idjo.Thalerosexcurrct,  Anti- 


Phirm.  Dfffertatlo  1L 
Antimonii  Diaphoretici  libram  femis ,  Ievi  negotio  ,  tertiam 
forte  partem,  velalibi  dimidium,  fingamus  duas  tertias  Imperialis 
impendcndo  nancifcimur:  &  iimul  decancaci  illius  Anodyni  mine- 
ralis  uncias  quacuordecim,  plus  minus.    Secundiim  famofisfimas 
Taxas  Antimonium  falcem  >  (  fiNitri  fixioris ,  perfe  ,  &  in  Vinis 
laxativis  complurium  faiium,  alibique  ipfius  Lapidis  prunellae  vul- 
garis  ioco  fatis  commodi,  ditficiliorem  confumptionem  praerendi- 
mus ,  )  o&o  Imperiales,  ucrumquc  conjunctim  duodecim  fedecim, 
o&odecim  &:  amplius  refundit,    Sique  rejiculam  quandam  ,(indi. 
genamfolum)Recortulam  perforatamnegligimus,  Clyfii  opcimi  lt 
bra  unafemis  adduasusque,  fimul  proveniunc;  pasfive  fex  ,  odo 
vel  decem  Imperialibus;  atftimatae.    Flores  copiose  furgentes  >  (M\ 
Diaphoreticum  Nitroforum  abftra£cione  haut  difficulcer  figeno*fl| 
tranfeanc, ne navatae operae redhoftimcncum nimium & ultra 50  Itipji ) 
periales  extehdatur. 

Sic  Croci  Metallorum  vulgaris ( extus  & ad  aliqua  quoque  Cofl 
pofitacommodi,)unciasfex,quafi  aliud  agendo  paraverimusoaH 
va,  fexca,  ponamus  quarca  Imperialis  parce:  hinc  inde  tamcnqdjj 
tuor ,  alibi  ofto Imperialibus  «ftimantur.    Sique Nicrum  ( hic mag|jl 
fixum  addimus ,  &:  Clyflum,  fi  libuerit  eodem  modo  ( prsecer  FloresJ*  j 
colle&um,  Summa  illic  facile  ad  fex,  o£to,  decem,  hicquatuordC' 
Cira  Imperiales  afcendec.    Quid ,  fi in  Bezoarticum  minerak  rcdiga- 
tur?  Florum  Ancimonialium  ,  (  licec  fufficiens  in  id  genus  Vomiti  ! 
ria  quanticas  poft  Croci  metallorum  aliorumque  praeparationett 
prompte  proveniat,  )  tantum  tamen,  quod  8.1mperialibus  proftat 
cicra  negociofiorem  peculiariumFurnorum  apparatum,facili  enchirif 
modoque  non  uno ,  vix iniumpco  dimidio ,  (  ut  pro  vulgari  ca~diofio 
riqueincegroforcaflc ,)  colligitur. 

Vitrioli  Spiritus  uficaci,  boni  tamen  &:  ufibus  medicisfufficien- 
tiflimi  hbrae  cres,circacalia  exercitato  ne  unicum  quidem  Joachimi 
cum,  (fingamus  tamenunum  cum  dimidio,)  impcndencihaucdiffi 
culcerdeftillancur*,  duobuspaflim,imo  ( ponamus  proconcentracio 
ri,)  fere  tribus  coemuncur  ac  ( prsercrquamquod externisnonnulli 
dcftinationibusintcrdumfufficiat,)  ignarorumaut  defidum  hincin 
de  more  haut  adeo  laudabili.    Re&ificationi  per  Retorcam  ( Iice 

pro 


De  Taxirum  LModerAttont*  $6i 
>i*opriamami  deftillatusea  nonadmodum  indigeat,  metnptitio  au- 
em  vixdecimusoccupetur,)ob laborem  &:unciamunamfcmisprx- 
erpropter  deciduam ,  ailigncrur  Dimidius ,  aut  per  nos  plane  Ince- 
er.    Nihilominus  adhucio. 30. 40.  Imperiales,  fecundum  vnlga- 
iflimas  caxas ,  pro  navatse  opera?,  vel  fi  coematur ,  pro  diTpcnfatio* 
lisfoliim  compenfationefuperlunt;  &fimul  (poft  propriam  vulga- 
smquedeftillationem ,  )  Caput  mortuumj  per  fequoque,fi  exter- 
osinufus  diftrahatur ,  VasautOrbones  exfolver^;  fin  autem  uni- 
um  tantum  interdum,  ( fingula  cnim  accommodari  Cicvix  poterunr») 
erfunftorie  eluatur,  vi  Taxationis  Terras  Vicrioli  dulciricatx,  (nec 
rerfatioribus  Chirurgisinfrequentis,)  appenf2e,8.  vel  10.  alicubilm- 
criales & amplius fupcraddens  j  ceu Sal  (  quod  V itrioli albi  loco pre- 
ioquedari  poffer,  )quinque,fex  aut  o£lo.    Vel  fi  hujus plerumque 
irdior  eft  diftractio,  e  linguhs  prajdi&iponderisdeftillarionibus  ha- 
entur  ad  minimum  hbne  quacuor  polychrefti  iliiusRorismineralis 
prius  a  Vitrioli ,  aut  poftmodum  a  toto  deftillato abftrahendi ,  )  uno 
ceroveUngaricohauc  raro  divendirse:  uc  proin  e  11.  Vicriolilibris, 
tfi  pro  diverfa  produclorum  accommodatione  ,  communirer  ta- 
len  40.  )C  usque  ad  60. ,  mitioribus ,  &:  utut  res  cadac ,  30.  usq«, ad  40. 
;re  Imperialcs,incrahauc  adco  ptocra&um  cemporis/pariumredire 
ueanr, 

Sulphur  labore  haut  adeo  magno  libramfcmisFlorumprompte 
indit,infumpta  force  ccrcia  Thaleri  parce,  vel  (exabundanti ,  )  di- 
iidio.  Proftanc  paffim  quacuor  vcl  quinque.  ^  Uc  Acidicatem  ful- 
iiuream  ,  Rori  minerali  hauc  incongrue  aflociandam  caceanius,f 
aftisfulphuris  uncias  quatuornotoriis  euporiftis  Solvcntibus  divcr- 
tnode  oftava  Impcrialis  parte ,  vel fi  purum  putum  Salis Tarcari  hxi- 
ium recipicur ,  dimidio  forre,  imo  (fi  SpititusTartari indeprius  non 
l  abftradlus ,  adeoque  pci  fimplicem  calcinatum  acqnificum  majori 
>nftat,)uno  vel  a  muliercula  paranturi  vendumur  8.  Jdachimicis : 
piritus  vero  Sulphurisfedecim:  cum  tamen  hodiepafiim  uno  cum 
iicfio,  duobusve  complurium  (fed  de  bonitare  ejus  fecuriorum  ,) 
ore  coematur ;  duobus  >  fi  quis  perfumationibus  lftis  occupari  volue- 
:%  domi  praeparecur.  , 

Elixirpropriccatisufitatiacidulatilibra  unafimiliteritf.Impena* 

Zz  libus 


yg£  fhrm.  Diffimtfo  B. 

libus  proftati  cum  duobus  fatcommode,  vel  per  fi&fonem,  &fi 

quismodum  ingrediencium  daca  opera  negligere  velic,  cribus  undi- 

quaqueconfiar. 

Nicri  depuraciflimilibra  una  &ultra,  fexta  vel  quarcaThaler; 
parte,  (nullo  de  castero  labore ,  refiduoque  amaricanciori  Sale,  £ 
coagulecur,adhucfuiufus  Jcolligicur:  ac  precium  prodifpenfacionc 
ukra  duos  cum  dimldio  paflive  excenditur.    Ceu  unciarum  duode 
cim  Lapidss  prunelkc  vulgaris  caxacio  ad  duos  Imperiales >  cum  iisdetr 
impenfis,  (crudoquoqueSulphurefufficience,)  habeacur :  ucfecun- 
dumNitrifixi,  (ab  AncimonioDiaphorecico  elucriaci,)  coagulum 
parum  hincdifferens  prascereamus.     Spiricus  uficati  optimi  libra 
duse,  uciduobus,adcresusque,  (fifidere  voluerimus ,  ) comparan 
tun  ita,  vafeinfuper  plerumque  fuperftice,  vix  incegriimpenfahau 
difficulcer  deftillancun  caxancurpaffim20.30#Joachimicis.    Et  qu 
Aluminis  additionem  non  veretur ,  pro  uno  &  fexca  forfan  iftiuspai 
te>  expediciori  adhuc  negocio,  40.  &  ulcra  fic  lucrabicur  :   Cajii  j 
roorcuo  nihilominus  fuiufus,  fi  circafeuTerramfeu  Salaluminofun 
curiofior  efle  volueric.    Ipfius  Aqua?  forcis ,  ("  uc  vel  Arcani  dupfi 
caci  caufa  eamhic  appendamus,)  librae  cres,  (bonx  de  cseceronc  , 
tx ,  &fubitoln  AquamRegis  vertendas,  utinconfideraciusprofeft 
tunc duplicecur auc criplicecur  precium j  )  vix  cribus  q uarcis , rarius in 
tegro  Thalero  infumpco  proveniunr,  paflivequc  eodcm  comparan 
ttir;  divenduncur  quatuor,  fex  ,  vel  octo  nihilominus :  &c  Sal  illu< 
polychreftum,  vix  terciam  uniusparcem  (pro  excra&ione  &  perf< 
dione  fua  ,  )  requirens  ,   frequenciflimc  ,  Q  fiquidem  dimidi 
um  e  capice  morruo  pro  more  provenic ,  )  14.  vel  30.  Spiricus  Sa 
lis  libras  dux ,  (quo  laborem  probc  redimamus ,  )  parancurunicc 
cmuncur  ,  fi  placet ,  duobus  vel  alibi  duobus  cum  dimidio  ♦  ac 
cedac  adhuc  dimidius  pro  ( fupervacua  camen  ,  &  pcrmultis  Offi 
cinis  haut  adeo  frequenti ,  )  re&ificarione  ,  &  unci^e  unius  fem; 
pracerpropter  remanentia.    Detra&is  fic  decrahendis  fupcrfur 
nihilominus  (  fecundum  Taxas  ,  )  difpenfanu  ranus  11.  taii 
tum  vcl  15-.  plerumquc  ig.  10.  25.  vel  fi  Alumen  addatur ,  copic 
fiori  fie  per  easdem  impenfas  prolc&o  Spiricu ,  30.  Joachinri 


De  Tax&rum  CModerathne,  j£j 
5r ampliuc.  Florcs,  ni  Liquori  prole&o  adjicianrur  ,  utrobique 
bperaddunc  alibi  4.  vcl  tf.Necin  aluminofo'  Capite  morcuo  curio- 
ior,plane  nil  invenic;  quod  tamen  cumRetorcaincerdumfuperfti- 
:e,  nc  ftraenunc  confiderationisnon  eft. 

Convcrramur  hincpotius  adSal  Ammoniacum,  cujus  genuini 
%C  urinoh  ( quovis  cciam  modo,  cum  Alcah  Tartareo  nirrofo,  &c.) 
ublimaci  Flores,ad  quatuor  uuciajmperiaii  pra:  terpropcer  habentur. 
ipiritus  volacilis ,  (plerisquelub  phlcgmacisf£Cidi\tituloneg!c£cus,  ) 
)nmo  profluens  hunc  ,  lecundum  vulgacas  taxaciones ,  utplurimuin 
cpcnJjt;  ucio.vclii.  rcliquos,  floribus  iftis  aflignacos,  qtufigracis 
1  ucremur:  qucmadmodum  &c  omnc  illud,  quod  c  Sale  mcdio  aci- 
irufi.ulo,  (  Sp  ruum  Salis  coagulacum  hauc  incommode  l  efc.cncc ; ) 
tem  e  rixion  (c  Capitc  mortuo  cxcra&o ,  )fimphci  aut  Marciali(ccu 
focanc,  )  pmga>uc,(  li  Marciales  Flores  paraci  ruerinc  j )  aut  efm- 
iura  quoque  Matn.  li  c  rdiduo  confech ,  diverlimode  acquiritur* 
ipir;cus  genumi  fac  boni  hbraunacum  Alcali  Tartarco  nicrofo  deli- 
]uaco,  integro  Joachimico  vixinfumpro,  cum  Calce  vivaadhucto- 
crabilius,  cum  puto  Oleo  Tartan  unicocum  dimidio,  adfummum 
fidata opera  Tartarusalicubifeorfim  prius  calcinetur, )  duobuscol- 
igitur  5  venditurfedecim  :  prxccr  Sal  e  Capice  mortuo,  intus  &  in 
3&miccs  iaborcs  utihlTimum. 

Martis  limatuta  6c  batticura  quanti  pafllm  conftat  ?  &  tamen 
\lcohol  Quercetanico  fimilive  modo  paracum  ,  (  vix  nummosali- 
piocin  hbiam  impendendo,  )ranus  tantum  z.  3.  vel^.  frequcntius 
ub  Croci  Marcis  aperitivi  nomine ,  &  n. Imperiahs  &  uicra rependit : 
juodfane  precium9  u  ipfi  Croco  facchanno,  ahisque  per  prarcipica- 
ionem,  fumigacicnem,  rsediofiusque  adhuc  confe&is  aflignaretur, 
lautadeoforfanexcufaripoffet.  -dEqueac  dumhbra?  duaslimarurse 
vlarcisfulphuratse  3.  ^ve  Thalcris ;  aut  cum  Aceto  lasvigatse  idem 
>ondus,  uno,  duobus .  pluribusque  diftrahkur  :  cum  hic  quidem 
'ix  *exra  ,  ibi  raro  rcrtia  integri  pars  inlumatur.  Adftringentis 
>oci,  quantum  incus  quidem  Gonfumitur  ,  (dum  extus  Tcrra  Vi- 
rioli  duicificata  fatisfacit,  )  per  intcntius  (apudfigulos)ignisexa- 
nen  e  LimaturafuTphurata,  alitervelaevigaca  velaicolifata,  (firafu- 

Zz  z  rara 


3  &  4  Pharm.  Di/fertath  II. 

ram  e  trabeculis  eapelUsqueadeo  differre  credimus,)  levinegotis 
provenit  ;utexeedensfi5xjuatuor  llnciarum  pro  duabus  tribusveim- 
perialibus  taxario :  quibus  fane  libra  una &  amplius  Croci  adftn&o- 
rii  cum  Aquaforrifimilive  operofiori  modo  paran  poflet;  Ceu  quo- 
que  VitrioIiMarciscumSpirituVicrioli,  (quippe  caediofum  &long£ 
parcrusC^mencum  allegare  pigec,  )  libra  femis  &  ulcra,  ne  incegro 
quidem  erogato  :  qai  paflive  tamen  duodecim  fedecimque  venit: 
curiofiorique  infupcrSpiritusfulphureivoIacilis  quidpiam,  fubprac- 
parariorris  initiofuppeditat.  TinfturasMartis  per  acetofa  illa,fimilia- 
que  officinarum  menftrua  librx  duaehabentur,  infumpcis  forfan  cri- 
busadfummumlmperialibusj  condonemusadhucunum;  (  ut  eadefB 
impensaidempondusfpeciofiorisquoque  ,v.gr,Tartarifaras,vel  e  Vi 
trioIoMarcis  Arcanoq;  Tartari  &c.produ£beparari  queat:)  &  nil]i- 
lominus  r.arius  32»  ve^,  fepiu$48t  usquead  6t.  hodiequeinlibellij 
a^ftimantur. 

Mercurii  dulcis  optimi  uncisetres,  vix  dimidioconftant;  qua< 
tuorvei  quinque  Joachimicis,  (  prascerquamquod  fublimatum  fupe- 
rius ,  externis  fac  fufficiens, Mercuriusque  vivus in  capitello ,  magnarr  \ 
parcemcxpenfarumredimat,  )  pasfiveproftant.  lltiTurbithmine 
rale(  per  Sublimati  cum  oleo  Tartari  precipitationem  proveniens, 
decem  alicubi  Th&leris;  dum  uncixdux  femis  vix  unius  dimidium  pn 
confe£Hone  exigunt  ;  &  fuperftes  Liquor,  originem  cogitantibus,alia 
haut  cft  inucilis.    Turbich  vulgare  perSpirituum  acidorum  abftra 
«ftionem,  vix  aded  majori  fumpcu,  at  eodempondereconfit;  q 
que ,  fex  vel  feptem  caxacur. 

Saturni  faccharum  quatuor  Imperialibus ;  ubi  totidem  un 
militerdimidio,  ad  lummumincegro  prarparancur:  &Magifterii  un 
cix  dua? ,  eodem  pretio  cum  Vicrioli  quoque  Spiricu  prascipicata^  qua 
tuor  Joachimicorum  valori  pariter  fubjiciuncur. 

Succini  Oleum  clarum  ad  uncias  quacuor  primd  profluit 
aut  a  coto  deftillato  abftrahitur  itidem  dimidio  ,  duabusve  ter 
tiis  unius;  ponamus  penitus  (  pro  re&ificationis  quoque  compen 
fatione  ,  )  integrum  :  quinque  ,  fex  ,  vcl  o&o  Thaleris  per  Taxa 
diftahuntur :  prtfterquam  quodalise  uiiciaj  quatuor  (autpauld  rai 
ms, )  Olei  rubri  crasfioris ,  at  odoratuingratioris  extusque  falteti 


De  7axarum  Moderatione.  -  $6$ 
polychrcfti  reftent :  itcm  uncia  femis  (ad  unafn  usque^  Salis  vo- 
latiiis,  aliquota  Spiritus  Salis  parte,  &c.- |Spi!e  liganda  a  Ungarico 
plurisve  divendi  debere  credita.  Balfamum  (cum  Nuciftx  Oieo, ) 
optiraumad  unciam  femis,  fextaThalcriparte  paracun  proftac  di- 
midio  velduabusuniusterriis. 

Coralliorum  autem  communisiiia  Sblutio  ,  aJ  unciasquatuor, 
o&o  Joachimicis  ;  dum  camen  una  ,  aut  teitia  ejus  parte  infuper, 
prompte  confit :  aeque  ac  unciae  duac  Magifterii  J  elegantisfimiquo» 
quc ,  erogatis  forte  tribus  unius  partibus aut  ( per  fuppofitionem,} 
intcgro  ;  quatuor  autem  taxantur :  ut  reftantem  Liquorem  tacea- 

:  mus ;  qui  fi,  (vulgo  equidempaulo  laboriofiori , )  Aceto  deflilla- 

**co  &  OieoTartari  conftiterit ,  Arcani  tarnen  Tarrari  ,  (poft  ali- 
qualemadhuc  Aceti  deftillati  abftraclionem,)  fundamentum  auc 
partem  praebet:  ccu,  fi  prsecipitatio  cum  Spiritu  Vurioli  fa£ia  fue- 
rit,  Liquor  Acetofus  Vitriolatus  M.  inmedicis  chimicisquc  ufibus 

i  hautadebrejiculuiioboricur  :  idque  majus  adhuc ,  quod  eciam  Ace~ 
tum  non  dcftillatum  ,  eodem  fuccefiu  qucat  recipi.  Tinclursc  Co- 
rallorum  communis  e  prasdi&o  Sale,  aliisque  vulgatioribus  Offici* 
narumhaclenus  modis  comparatx,  libra  una  trcs  rariflime  Joachi- 

t  niicos,  f  quibus  eciam  fpeciofiorum  hodie  Solu:ionem  famofiffima- 
ram  Tincturarum  idem  fere  pondus  paraverimus, )  communiccr  exi- 
git:  curautem  52.  rarius  24.aflignantur  ?  adde  quod  Salis  vulgaris 
refiduum  inMagifterium  ptxcipjtati  ,  aliudve  cxtraclionis  Magma 
nihilominus  novis  ufibus  accommodari  queat. 

*    Tolerabilior  videtur  Magifterii  Perlarum  caxacio  ,  dum  (  va- 
riabili  alias  lftarum  pretio, )  duodecim  Thaleris  scftimatur  uncia, 

fci  ubi  prius  quatuor  ,  vix  quinque  nonnunquam  infumuntur.  Sed 
Acetumdeftillatum  hic  quoque  cft  fupervacaneum;  &  paulo  ante 
nocacus  Liquor  Acccofus  Vitriolatus  cxpenfarum  partem  incerdum 
refundic:  inunivcrfum  aucem,  fi  cancum  eft  refeclivum,#miriffima 
taxatione  languentibus  difpenfari  deberec.  Quas  vero  proportio, 
quod  unciaeduacMagifteriiMacris  Perlarum  vulgaciflimsc  ,  quacuor 
hnperialibus  proftanc ;  dimidio,  adfummumtribusincegriparcibus, 
Cplumacea  quoquefpecie,)  praeparandas  ? 

Zz  3  Acque 


^CC  fh&rm.  Dijfertatio  II. 

Atque  ac  reliqua  nunc  ex  Animali  regno  defumpta  fimHiter  per- 
fequamur  j  Spiritus  Cornu  Cervi  libra  deftiilatur  cercia  forteparce, 
ad  fummum  dimidio  Imperialis :  pro  re&ificationis  labore,  dccri- 
menco ,  Spiricusque  Vini  acceffu  asfignemusidemmajusve  precium; 
diftrahicur  uccrque  6.8»  Thaleris.  Oleum  fecidum ,  tnbus  scftima* 
tum  hic  nonatcingemus ;  uci necSalvoIacile,  Spiricuproprio  abini* 
tio  non  illiquatum ,  &:  ( fi  ve  per  fe  con venienter  dilutum ,  five  Acidi» 
fixum  affervccur, )  facile  duos per Taxaciones fuppeditans :  fiquiderr 
fatius  efle  pucamus ,  fi  fub  redificatione  ifti  combinetur.  Teffula 
falcem  (integro plerumque  vafe  cximend*,)  perfunctorie aptid  figu- 
lum  albificate ,  unicum  ad  minimum  Imperialem  fuperaddunc;  adeo 
que  e  rcje&itio  tepc  cornu  8.c;ve  Imperiales  levi  negocio  habencur 
GornuCcrvi  philofophice  calcinatilibra ,  quafi  aliud  agendo  para- 
turdimidio  vel  duabus  tertiis  Joachimici ;  venundatur  quacuor  in 
tcgris  :  fuperfticc  adhuc  Gelatina  ,  quovis ,  (fi  placueric  vel  expci 
tacur,)  modo  excepta  ,  nihilominus  impenfarum  dupium  fic  exfol 
vens.  MagifteriumCornuCervi  cumSpiritu  Nitri,  ad  unciasduas 
(debita  tamen  intentione  inter  iftius  abftra&ionerm)  colleflum  vij 
ultra  dimidiumconftat,  venditur  tribus,  quatuorque  :  &  fi  cdulco 
rantem  Liquoremfaltem Urina  (fiSalTartari  difphcuerit,)  pcrfun 
damus ,  praecipitantur  adhuc  fere  uncia:  duar ,  a  refiflluis  Spinrus 
(  qui  ad perfeSam  ficcitatem  hic  citra  totius  combuftionem  abftrafc 
nequibat,)  parciculisabforpta?,  a vulgari  Magifterio  nil  diffcrcnces 
unde  denuo  duo  vel  tres ,  atque adeo  ex  tmciis  quatuor  Cornu  Cerv 
faciiefic  5.6#vel  7.  Thalcri  rcdeunc :  pracfertim  cum  ambo  hautin 
confulco  permifceancur ,  pofteriori  per  prius  incenfo.    Abftrddlu  j 
hic  Nitri  Spiricus ,  (  fed  &  Aqua  fortis  cicra  noxam  quandam  adhi 
beri  poceric,)  diverfas  in  diffoluciones  facis  adhuc  fufficiens  ,  prc 
IticrifitfuperpoRdio.  Imoeademfolvendi  ratione  commtinis  Magi 
fterii  uncix  quacuor  parari  pocerunt,  infumptis  duabus  terriis,  au 
integroadfummum  Imperialii  quar  nihiIommus4.  vel  6,  venundan 
tur:  &fiquis  AJcali  quoddam  Diaphoreticum,  cum  Nitrofis  Spirl 
trbus  cryftallifacum  defideravenc ,  infticuta  cum  ifto  prxcipitation 
coagulum  iftud  compendiose  gratifque  fuppeditabitur ;  uti  ii  Sal  Tar 

tai 


De  Taxarum  Moderatione.  367 
tari  receptum  fuerit,  Liquor  Nicrofus  accempcrans,  diureticus  >  in 
Nitrum  arcificialc  coaguiabilis  reftabir. 

Solutionis  Oculorum  Cancri  unci*  dux  babentur  forte  dimidio ,  diflra- 
huntur  cjuatuor  >  tJHagifteritque  idem pondus Jimilttcr  quatuor  Imperiali- 
bus  y  dum  etiam  dimidw  confit  j  imo  leviori  adhuc  expenfa ,  fi  Aceium 
folummodo  (implex  pro  diffolutione  adbtb  eatur. 

Orca  Caftorei  Excra&ummoderacioquacdam  inrerdum  rcpe- 
riri  videtur  ,  fiquidem  (in  ea  fortc  Valoris  variatione, )  uncise  uni 
praecerpropcer alcerum  cancum  auc  duplum  asfignacum  eft.  Verum 
abftra&uSjfubprseparacione,  Vini  Spiricus ,  (libra:  unius  pondere 
&  amplius,)  fumpcus  omnes  ab  alcera  parce  liberalicer  compenfat, 
fivc  Hyftericis,  Cephalicis ,  Archriticisque  Aquis  auc  M  xturis  ex 
temporeadjiciacur,  fivepocius  (cum  liquidum  hic  quidpiam  praxi 
commodius  minusque  exhauftumfir,^  in  Eflenciam  redigarur ;  feu 
diluco  inibi  praedifto  Excrafto  ,  feu  (  fimplicius  adhuc)  infusa  tan- 
stfm  Caftorei  recencis  uncia  una  fcmis ,  cum  auc  fine  cancillo  falis 
Tarcari.  Uc  cara nimis  fic  u. lmperialium  caxacio ,  cariorque adhuc, 
G  loco  abftraclitii  hujus ,  fimplex  falcem  Spiricus  ardens  pro  difta 
Effencia  recipiatur. 

j  Oleum  Cerae  non  reftificatum  ,  (fufficicntisfimum ,  falcem  ob 
butyrofamconfiftentiam  difpenfacioni  pauloincommodius,)  vulgari 
modo  ulcra  duodccim  uncias  colligicur ,  vix  duas  Imperialis  cercias 
pro  prima  £c  fccunda ,  ( re&ificatoria  ,  ubi  cancum  odo  Olei  clari 
ancias  prodire  ponamus,  )  deftillatione  infumendo  :  prius  camen 
integris  o&o ,  re&ificatum  oclo ,  frequencius  decem  aut  pene  duo- 
decimThalens  seftimatur,  Acque  haec  ex  uficatioribus  Animalibus 
(uflicianr. 

E  Vegetabilibus  Tartari  Spiritus  libra  una  unico,  adfummum 
tino  femis  (etiam  duabus  eo  fine  Deftillationibus  inftitucis,)  habe- 
tun  ampliusquidpiamaddat,  cuiTartarusaucoperacarior.  Recor- 
caiisdemufibus,  eloco  Capicemorcuo,  adhiberi  poteft,  &re£lifice- 
:ur  quovis  modo  &  vel  quatuor  unciarum  detrimento.  Difpeniatio 
polychrefti  hujus  remedii  nihilominus  pferumquc  o£io  ,  rarius  fex 
/el feptem }  omifia  cum  quamplurirais  re&ificatione  io*  Joachimicos 

repen- 


m 


?httrm.  DiffertAtia  JL 
rependit *  &  Caput  mortuum  Salis  ufitatiflimi  tantum,  (nam  Olcura 
fcetidum.,  efficax  quidem  ,  at  comptiori  praxi  minus  commodum, 
nihiJominus  ridiculo  pene  ad  quatuor  vel  fex  Imperiales  ,  eciam 
cicra  reclificauonem  taxatum,  hic  non  adducemus, )  quodpaffim 
o£io  canusque  proftat :  ut  tieftillationis-  taedium  utroque  probe 
compenfetur.  Sed  enim  e  figulina  quoque  Calcinatione  libraiftius 
Alcali  provenit,  erogato  ahbi  dimidio  ,  alibi  ponamus  integrum 
autamplius  quidpiam  :  qnx  tamen  quinque  Thaleris  paflim  ,  fed 
adhuc  iniquius,  fi  ex  ana  Tartari  Nicrique  detonatornm  conftite- 
rit ,  seftimatur ;  aut  o£to  vel  decem,  dum  debite  facileque  diflblu- 
tum,  OleiTartari  deliquatinomen  induir. 

Profapiae  iftius  eft  Vitriolatus  Tartarus  vuJgaris,  Taxantut 
uncix  quinque ,  odo  vel  decem  Imperialibus ;  tribus  integri  par- 
tibus ,  vel  intcgro  ad  fummum  confe&ar.  Tin&uras  Tartari  com- 
munis,  at  fatis  bonx  libra  ,  12.16«  quas  unico  cum  dimidio ,  duo- 
busve  imo  (demus)  duobus  cum  dimidio  ,  de  caetero  facillimc 
paratur  >  &;  (pra^terquam  quod  Salis  ,  novis  ufibus  impendend 
quidpiam  interdum  pro  ratione  proceflus  relinquat,J  Spiritu! 
iftius  nominatiflimi  Tartarifati  libris  duabus  eadem  opera  ak 
ftra&is,  duos  tresve  Thaleros  seftimio  ifti  fuperaddir.  Ipfum  Aci- 
dum  Tartari ,  (a  Cremore  parum  nifi  tsedii  diminutione  differenS, 
ad  libram  unam ,  Muliercula  quoque  vix  quarta  vel  tertia  uniu: 
parte  conficit :  ponamus  alibi  dimidium  &  amplius :  Proftatpaf| 
iim  fex  o&ove  :  Ec  quo  Mixturam  fimpliccm  hic  anncclamus. 
librx  30.  vel       Joachimicis  ,  inter  frequentiflimas  hodie  diftra- 
ftiones  divenduntur  ,  quas  camen  facili  negotio  cum  Spiritu  T\it\ 
riacali  communi  ,  infufo  quidem  tnbus  8  Scillaticio  vero  4,  velj 
ad  fummum  infumptis  confiunr,   Tinctura?  Bezoarcicar  uficarx  ea- 
dem  eft  ratio  ,  fiquidem  ingredientia  fuo  modo  (Sc  ni  Spiritu  Vi 
trioli  Martiali  &c.  fingulariores  furnus,)  eadem  >  eademque  fen  - 
eft  proportio  ;  nec  Spiricus  Theriacalis  majorem  partem  vulga 
tioribus  conftans ,  majus  adeo  precium  requirit ,  prse  InfufoTfc 
riacali  communi  proprie^uefic  di&o  ;  ceufupputanti  nun^uamqoi 
manifeftum  ficr, 

No 


De  Tdxarnm  MoJer/itione.  $6$ 
Nos  nb  Alcali  Tarureo  ad  reliqua  fixa  pergamus.  Ubi  fane 
ibrse  fcmis  Sah>  Mitlefolii,  Ononidis  ,  Stipicum  fabariim,  Cheli* 
lonia;,  &:c.  pnly  Jireflorum ,  (nulla  camenaut  viliimpenfa  cnmpa- 
andonrn,)  den  us  nihilominus  impendi  dimidium  Thalerun  '»  pro 
^arduibf;  -cdidi  ,  Abiinchii ,  Arcemifia?,  &c.  eodem  pondce,  fe« 
:undum  regionum  ac  provenrus  racioncm,  duas  unius  tcrcia^ , iHtc* 
;rum,  &:  <>n.pliu<  ;  diftrahitur  ofto  ,  rarius  fex  tamuin  :  qud  fane 
-alore  ne  rariouim  quidem  ,  aut  parum  fuppedirancium  ,  Cenrau- 
iiminoris,  Fraxmi  alicubi ,  &c.  Salia  arftimari  debebanr.  Cryftalli- 
acis  pretium  urplirimum  duplicacur  :  arcum  Sulphure  quidem  vix 
»£Uva  lextave  pars  inccgru  cujn  Spirjcu  Nirri  verd  dimidius  forfaa 
oachimicus  ulccrius  niumicur. 

*Aronis  feculx  uucia?  fex  hinc  inde  exprimuntur  vix  quutam 
'  iamve  unius  parte.n  eroganthus  :  nonnullibi  raritati  amplius 
dam  dcmus :  incerea caxancurincegns  cribus. 
lorum  Benzocs  uncix  fere  dua:.,  vulgariori  quoque  modo 
edi »  duodecim;  dum  unocum  dimidio  vel  duobus  hauc  difficul- 
efparancur ;  &:  eadem  opera  proveniens  olcum  faciie  quatuor  auc 
[Uinquc  Impcnahbus  diftrahitur. 

Magifterii  Scammonii  uncix  tres  vel  tres  femis  proveniunt ,  vix, 
i  mafta  phne  nequam  fueric ,  duorum  infumprione;  aut  fi  quid  Spiri- 
uiarJenti  (interdum  cariori ,  fed  cunc  repetendo,)  damusulcerius; 
axancuro.  lo.rarius  n.  auc  duodecim  Thaleris. 

SicMagifteriiJalapiiuncias  tres,  novem,  raro  tantum  feptcm* 
um  duobus,  imo,  (  quo  pulrenfacio,  infumcndusque  fcA  repecen- 
lus  ,  Spiritus  prcbe  compcnfecur  ,  )  duobus  cum  ditnidio  haut 
lifficulcer  prxcipicencur.  Excra&um mucilaginofum  ,  cum  Saccha- 
i  parcicula  in  Eflencisc  uncias  quacuor  rcdigendum>  ob  ianguorcrn 
jus  non  accingimus. 

Magifterii  Gummi  Guttar  ad  minimum  unciar  dux ,  farpius  ad 
resusquc,  tribus  unius  quartis  acquiruncur  >  &:  hinc  fub  dispenfa- 
ione  quatuor,  feximoodto  Joachimici. 

Excra&um  Agarici  pro  unciis  duabus ,  (puris  facisque  fpiffisj 
ino  prsccerproptcr  conftancibus,quinque  vel  fex  rependic.Uti  Turbe- 

Aaa  thini 


370  Pharm.  ViJftrtAtie  11. 

thmi  Extra£ti  (^refmofiac  pilularisconfiftentiae, )  idempondus,  fex 
Imperiales,  uno  dimidioquc  ad  fummum  colle&urn.    Spiritu  infu 
per  utrobique  fub  confcftione  feparabili.    Extra&um  Hellcbori  ni 
gricommunimoreadquatuor(confuetxconfiftenti£,  )uncias  para- 
tum,  tertiasvel  dimidia  uniusparte  conftet:  addamus  idem  pro  de 
purationeperviniSpiritum,  magmatisquefecedencis  compenfatiom 
pretium:  adhuc  nihilominus  tres,  quatuor  autquinquepro  locorun 
txarumque  morerefundcr,    Uti  duas  unciae  Excra&i  Colocynthin 
fpisfisfimi  fexlmperiales ;  quac  uno  cum  dimidio  fat  commode  compa 
rantur,    Excra&um  Aloes  ultrapilularem  confiftentiam  condenfa 
tum  ad  minimum  o£ko  ,  (nam  ob  fuccesfivam  majorem  exficcatio 
nem  plures  allegare  nolumus  >  )  reddit ;  dum  infumptis  ad  fummun 
duobus  Imperialibus  habetun  fique  Spiritus  ardens  hicpro  opinio 
num  variatione  aflumitur  ,  au&ius  Spiflamenti  femirefinofi  pondti 
sftiusvalorcm  prompte  redimit:  ceu  ExtradH  foliorum  SenaeudB 
dux  ,  (pilularis  &  a  mucagine  fuperflua  fatisliberatas  confiftentias/ 
infumptas  duas  unius  tertias ,  tres  quartas ,  (aut  fi  amplius  quid incre 
fcensinterdumvalorexigitj  }per  asfignatostresquatuorve  ( nam  Ex 
teris  viciniores  duos  tantiim  asfignafle  rarum  eft,^  Imperiales;  ea 
demquefereinveniturunciarum  duarum  Extra£h  Rhabarbari  con 
ditio5fiquatuorvel  quinque  nonnullibi  difpenfentur;  fiquidemufi 
tatiores  Taxae fcx  vel  feptem  ponunt ,  dum  unico  cum  dimidio-,  duo 
busve,  (prsefertim  cum  remisfius  pretium  talia  fuos  poltmodum  i\ 
ufus  prseparanda  fuadet ; )  fat  commode  colliguntur ♦  #que  ac  Extra 
£HPanchymagogi(  ufitati  completique)  unciae  tres&amplius  duo 
bus,  vel  alibi  duobus  cum  dimidio  Thaleris:  quae  o&o  tanjenno 
vemque  pasfim  veneunt:  quatuor  enimalicubitantum  eompendio 
fiori cuidam Compofitioni adfcripti videntur;  fique  Ambracas (uper 
fluitates  in  pvxdi&o  omitteremus ;  iftius  quoque  competentioren 
taxationis  modum  excederent. 

Minus  autem  adhuc  moderatus  eft  vulgatisfimorum  ( v.  g 
Abfinthii  ,  Scabiofac ,  Hedera:  terreftris  ,  Agrimonia;  ,  Chelido 
niae  ,  Cichorii  ,  Plantaginis  ,  Vulnerariorum  ,  &c.}  Extraftc 
rum  valor ;  dum  unciac  tres  ,  vix  ac  ne  vix  quidem  o&ava  quat 

tav 


Jk  .  De  Taxarum  i^Moderationc.  371 

unius  parcc  conftances,  cribus  Joachimicis  diven^uncur;  auc 
^arduibenedi&i ,  Veronicae ,  Polypodii  ,Cenraurii  roincrs,  Gcn- 
ianar,  Ariftolochia:,  Tormencilhe ,  &c.  uncia:  cres  eodem  prctio ; 
lumfexta  quarcavclmperialis  parce  parancur.  Liquiricixfpisfiflum 
)  Lxcra&iunciaequacuorcocidem  Thaleris  aeftimancur,  fexca,  quarca, 
arius o&ava unius parce ,  pro  diftri£hium  ratione habenda: :  Et  Cro- 
I  ioptimum  ad  unciam  unam  femis  ,  unico  ,  (fique  vel  dimidnun 
\  ddimus,  )Imperiali;  caxacur  paflivc  fex. 

Acque  quo  eorum  eciam  nonnulla  ,  quse  (  pra?  jam  dictis, 
I  ^quofo  menftruo  facis  obcdiencibus ,  )  confulcius  cum  ardenci  ex- 
||rahuncur  ,  fimilicer  in  exemplum  producamus  ;  ufitaciflimorum 
I  x  Angelica  ,  Enula  ,  Hypenco  ,  &c.  uncias  duas  tocidem  Tha- 
Bsrisproftanc;  paflive  ,  prasfercim  in  medicerraneis  hisce,  duabus 
S  nius tertiis  auc paulo  ampliiis colligendx ;  fique  Spiricus  ardcncis  va» 
Ijrincerdum  increveric,  cres  infuper  Imperiales ,  (e  cocidem  Spiri- 
|lus  medicaci  libris  ,  fub  eorum  confeftione  abftrahendis ,  )  '  fu- 
eraddences  :  Sique  Spiricuum  horum  (  v.  g.  Hyperici ,  Enuiae 
ic. )  parcem  ,  in  Ellenciam  liquidam  amplius  redigere  libueric, 
enuo  fingulx  harum  libras:  ,  (duobus  Thaleris  caxacse  ,  )  ecfi  vcl 
,xtra£to  proprio  faturencur  ,  impenfarum  duplum  ,  criplum, 
:amplms  ,  (  prarcipue  fi  confimilium  Extra&orum  loco ,  para- 
.  j  ilioreorum  modu5,|per  Aquam  ftmplicem  falc  Tarcari  fufficiencer 
lAcuacam,  alicubi  pro  relnaca  |obfervecur ;  auc  ipfa  falcem  Simpli- 
\  ia  infundantur  ,  )  praeftanr,     Extra&i  Symphyri  ,  nullacenus 
|  "wcaginofi  ,  uncias  duas  hauc  difficulter  habemus  ,  vix  cer- 
'  iam  unius  parcem  infumendo  ;  proftanc  inccgris  duobi^;  &c 
xtradi  refinofi  ligni  Aloes  (fatisboni)  uncia  una  fcmis  \  pilu- 
iris  confiftencix  ,  )  fex  »  o&o ,  imo  u.  Thcleris  ,  quas  unico 
um  dimidio  probe  prcparatur  ;  Ceu  Opii  (fine  vel  cum  pramis 
!   uorundam  ambagibus  ,  )  Extra£tt ,  (  citra  acetofa  qusedam  alias 
lane  innoxii  ,  )  unciae  cres  Imperiali  folo  ,  vel  interdum  cum 
imidio  ;  auc  fi  amplius  damus  quidpiam  ;  taxantur^.  &  inexcu- 
ibilior  adhuc  eft  proporcio ,  qua  Laudana  paflim  diftrahuncur; 
-cenciflima:  fciliccc  dcfcripcionis  uncia  una  femis  Q  quam  me« 

Aaa    x  diocris 


37^  Phtrm.DiJfertatio  11. 

diocris  quoque  Praxis  incra  vertentem  annum  facile  confumit,) 
20. 25*.  jo.  Thaleris;  (Ttvetocamafla ,  five  dimidia  tanciim  Mofcho 
magis,  aut  plane  non  infe&a  fit :  }  conficicur  aucem  ad  literam, 
complece  ,  misfisque  compendiis,  duobus,  duobusve  cumdimidio 

ad  fummam. 

EffentU  Abftnthii  optimt ,  cum  Spiritu  fermentatitio  Extrattoqut 
proprio parat* ,  Libram  unam  femis  fex  vel  ocio  interdum  lmperialibus  ajli 
rnarividimu4\  vidgartorem ,  (  Extracto  tamen  proprio  conflantem, )  tri~ 
hus  quatuorve  \  imb  vulgatiffimc  (per  (tmplicem/ummitatum  infufte* 
nem ,  )\vix  dimidtus  decedtt :  cum  nihilominm  &  ad fummum  }prima  qul 
dem  duabus  unim  tertiis ,; fecunda  tertta  Thateri  parte  vix  infumpta ,  «///. 
tna  nummis  tantum  aliquot  conflet.  Ceu  Extractt  Thertacs,  Andromack 
( devirtbm  , procejfusquc  convenieutia  hic  non  quarttur,)  unctA  quatuot 
(totidem  loachimtcis  venales,  )unicocum  dimidio:  fuperfttte  infuperSpl 
rttu  iheriacalt  abftraeJatitio  optimo ,  (  foluta  Camphora  fac/li  atterando.] 
adltbras  tres  &  ampltm ,  quot  Vngaricisp^fftmtaxatas  ?  Sane  vutgarit  dt> 
fcriptionis  ttbrdtresiz.16.z4,  Thaleris  proflant\  curn  adtiteram  tnfupcr. 
quinctiam  habito  refidut  Extrafti  pretio  ^trtbm  commode  deftt/tenttM 
accuratioribm  infundendo  potim  confiant  >  ne  duobus  qutdem  tnfum- 
ftis. 

Spiricus  ligni  Guajacini  libra  una  coiligitur  duabus  pr^ccrpro 
ptertertiis  unius  Imperialis,  vendicur  citra  re&ificationem  a!iquar# , 
incegris  ofto  ;  re&ificatus  (  detra£ris  detrahenchs  )  amplius  adhmj 
quidpiam  nihilominus,  certe  minus  pretium  non  refundit  :  fiqm 
Oleum  fsetidum.pariter  diftrahi  poffet,  e  taxationeejusadhucquin 
queredirent,  pofl:  rectificationem  vix  infra  odo.  Eadcmqueef 
BuxeHrcfere  Coryhni  ratio, 

Circa  Spiricus  ardenres  Abftrafticios,  (  v.  g.  Anifi,  Faeniculi 
Calami,  Juniperi,  Mcntha? ,  Veronicse,  Abfinchn,  florumLiliorun 
co;  v  «ilium ,  Cochleariaf ,  &c.)  ut  alicubi  moderatio  quafdam  ,  nc< 
exccfllis  ,adeo  ulcnduplum,pr#fertim  cariorefrumenci  ViniveSpi 
riru,  )  obfcrvari  vidcarur  ;  Oleum  tamen  per  veficam  fimul  pro 
flu^ns»  expenfas  itt  nornuHa  (v.  g.  Anifam  ,  Fa*niculum  ,  &c. 
fa&as  redimit  ;  plcrique  j  raterta  ahbi  atque  frequentius ,  car< 


fads  divenduntur  •  V  Abfinchiaci,  Lilionim  Conyallium  Men- 
thx&c  iibr^^32  non  cam  duobus ,  quamj.  4.pluribusqueThale- 
ris  ;  duV  p^ranci  vix  ulcra  cerciam  unius  partem  dimidiove  con- 
ften*"  xc{u^  ac  fermencaciciorum  (utuc  in  quibusdam  fimplicibus 
icimerico  prelatorum)  fimilicer  libras  dusc  (e  floribus  Sambuci, 
Abfinthio,Mentha,aliisquc  parabilioribus,  )  vulgatiori  quoquemo- 
re  ,  (quo  Sacchari  Mellisve  acceffu  nihilo  inferiores  taceamus,  ) 
deftillatae  vixunico  Imperiali ;  aut  fi  quid  ulcerius  varianti  compa- 
randorum  pretio  dederimus:  proftant  quinque ,  fex,  o&o,  duode- 
cim;  ceu  Spiricus  Liliorum  convallium,  Cochlearias  &c.  libraimaj 
uno,  vel  fuperaddito  dimidio  prasterproprer  parabilis,  odo  ,  Ro- 
farum  duodecim  ,  fcdecimThaieris  :  cancillum  olei ,  quod  e  Men- 
tha,  Abfinthio ,  &c.  fimul  profluit  hic,non  attendimus :  quemadmo- 
dum  nec  (  exiguo  pretio  ,  fed  haut  fine  exotericorum  acceffu, )  vena- 
lemhincinde  JuniperiiSpiricum:  fiquidem  ut  rariorum  nonnullibi 
baccarum  majus  iic  pretium  ,  debita  tamen  compenfacio  eo  non 
afcendit ,  uc  hbrae  cres  fermcncacicii  quacuor  Imperialibus  aeftimari 
queant :  vel  olei  libra  non  tam  duobus ,  quam  quatuor ,  quinque,  &c# 
dum(raro  nunc  deftiilantibus,)  fac  bonx  notx  paflim  duabus  unius 
tertiis ,  ad  fummum  alicubi  incegro  coematur. 

I  lca  SpiritusTcrebinthinse  Lbra:  dux,  unico  &tertiaforfan  unius 
parce  comparantur :  fin  domi  djftillarhus  ,  &  quidem  per  Vefi- 
cam ,  emptitii  iftiusprecium  ne  quidem  infumitur  ,  refticansque  Co- 
lophonii ,  (dummodo  vulgaris  Colophonia:  caxa  diftrahatur  ,  auc 
ejus  hbrafrmis  falccmTerebinthin^e  coctas  loco  ufurpecur ,)  impen- 
fas  hberaliter  redimic.  Si  vcro  per  Cucurbiram  ;  Oleum  fubfe- 
quum  flavum  rubrumque,  pro  ImpernUi  nonnullisarftirnaturn,  idem 
prxftac ;  uc  Spiritus  qualecunque  hic  fuperpondium  non  ailege- 
mus.  E  Lacericio  communi  paflive  criplum  ,  quadruplum  ,  £  re- 
ftificato  fexcuplum  redi:  :  larga  laboris  (  eciam  cicra  vulgare  tac- 
dium  infticucndi,  )  compenfatione,  Oleicarvi  uncia:  dua*  coci- 
dcrn  Thaleris  proftant;  parantur  hinc  inde  vix  oftava  fexcave  unius 
parce ,  vel  fi  ampliiis  quid  quispiam  poftulec  ,  infumpca  :  ut  priores 
ahquoc  Aquaefatbon&libras  practereamus.  Anifi  acFaeniculieadem 

Aaa    3  eft 


Tharnt.  Dtffertatr* 
eft  ratio.    Uncias  duas  Olei  pataverimus  Imp^      pr2Eterpropter ; 
quatuor  divenduntur :  &  fi  Aquam  per  fe  nolumu*.  *  ^fi^uo  per 
fermentationem  Spiritus  tantum  poftliminio  prodit ,  qu^  acj  mi- 
nimum  omnes  impenfas  exfolvit.    Olea  Aromatica  cum  aiTu^us 
v.  g,  Rhodino  ,  Menthse,  Chamomillae,  &c.  olei  parum  tard£q*e 
fundentibus,  fi  ab  ingenuis  Deftillatoribus  ac  Materialiftis  inceme- 
rata  nonnunquam  haberi  queant ,  magno  fumptuum  aiias  impendcn- 
dorum  compendio,  (praefercim  ubifingulariores  qua^dam  Enchiri- 
fes,  vafave  capaciora  deficiunt,)  coemi  poffefacemur,  Curautem 
per  folam  difpenfationem  e  plerisque  duplum  ,  aut  (licet  qua:dam 
obaqu^  fimphcisautfalitas  inftillandse  defe&um,  craftefcant,  infe 
confumantur ,  aut  per  guctuiarum  exftiiiationes  difperdant aliquid,). 
edrachma  tamen,  fatis  alias  excesfive  in  taxis  aeftimata,  denuoin 
guttarum  diftra&ione  ftatim  duplum  ,  triplum  ,  imo  quadruplum, 
quincuplum  redire  debeat ,  id  quidem  non  videmus.    In  Ginamomi 
nihilominus,  Rhodino,  Caryophyllorum ,  Nuciftae,  Macis,  Majo* 
ransc  ,  Menthse  ,  Rorismarini ,  Citri ,  Aurantiorum  ,  Anifi,  Fami- 
culi ,  Salviae ,  imo  Pulegii ,  Rutaceo  &c,  Oleis ,  ( ipfo  fane  Juniperi- 
no  ,  cujus  drachmam  oftava  Imperialis  parte  nonnullibi  difpenfari 
cernimus, )  exempla  pasfim  funt  manifefta :  #que  ac  in  Spiritus  Vii 
trioli ,  Salis ,  Nitri ,  Ammoniaci  &c. guttis,  Vefica^  vitraque  corro- 
dantur  i  &c  inter  extillandum  femper  difpereat  aut  elabatur  aliquidj 
refarciri  tamencitra  impofitas  (Tingulisdrachmis  unciisque)  Taxa- 
tionis  duplicatione  ,  &c,  minoriadhuc  redhoftimento  pocerat,  Sin 
aucem  praedi&orum  pleraque ,  vel  mangoniievicandi  caufa ,  domi 
quis  deftillare  volueric ,  nihilominus  circa  quamplurima  moderacio- 
rem  taxam  ,  publici  boni  caufa  ,  cicra  privatum  incommodum  ob- 
fervari  pofte  deprehendec.    Nani  ut  Cinamomi ,  Nuciftaj,  Macis, 
Citri  Aurantiorum,  &c,  Oleafolitaria  expenfashaut  adeo,  praefer- 
tim  per  minora  vafa  rependere  videancur  *,  func  camen  Acceflbria, 
Aquse,  Succi,  Spiritus,  erefiduo&c.  quas  fubfacilidiftra&ione,  re- 
ditus  hinc  fatis  fuperque  exaltant,  Ita  Citriorum  ,  imd  ipforum  Au- 
rantiorumfuccus  per  fe  duplum  triplumve,  (Compofitis  adhibicus, 
plerumquemagisadhucmultiplicatum,)  redditpretiura, quoMala 

illa, 


Dt  Tax*rt$m  Modcratione.  37^ 
i]la,  recentia  quoque  &  fele#a  ,  (nc  corruptionem  minitantia  vi- 
liori  vaLore,  licet  haut  adeolaudabiliter  huc  tra£taallegemus,^  paf. 
fimcomparantuu  Qui  Cinamomum  deftillat ,  v.gr.  eduabus  libris 
Aquse  fpirituoiioris  opcimarquc  ad  minimum  libras  odo  >  adeoquc 
pro  tribus  prarterpropter  Imperialibus  communiirime  decem  nan- 
ci/citur  i  ut  fi  vel  fcrupulum  tantum  Olei  fecerneret ,  ((iquidem 
drachma:  unius  ad  Cmamomi  libram  unam  tradica  proporcio,  in 
quantitate  Veficaque  minori  non  proccdit,)  gratis  illud  habear, 
Rhodinum,  (dum,  nifiemajori  rafpacuraepondcre,  profe&oparce 
fitisaliasprolicitur,  Rofarumautem  verum,  poft  qux  vis  etiamten- 
tamina  ,  perquam  eft  exiguum,)  ementis  nunc  promorcargentum 
procul  dubio  fatis  compenfat  ?  idque  eo  libcralius,  fi  vulgo  Rofa- 
cei  veri  loco  confumatur,  Caryophyllorum  olei  uncia  duobus,  (vix 
majori,)  prolc&a  ,  quinquc  Imperialibus  diftrahitur ;  dum  prions 
(dataopera)  paulo  fpirituofioris  Aqua:  v.g.  libra:  dusc  Aquis  Com- 
pofitis  conftituendis ,  (ccu  prarcedente  Diflertatione  notavimus,) 
perquam  commodar,  impenfaspenitus,  auteorumfaltemdimidium 
exfolvunt.  EademeftMacis  acNuciftx  circa  cjuscemodifuperpon- 
diumratio  :  nam  drachmas  fex  vel  unciamunam  Oleofi  M^gmatis, 
poftdeftillatiunciamfemis,  in  Vefica  reftitantis ,  (quibusdamloco 
debiliorum  adhuc  liquaminum  ,  Emplaftris  Linimentisque  mixti,) 
hic  non  adducemus,  Abfinthii  ,  Menthx  ,  ChamomilJac,  &  fere 
Rorismariniolea  paulo  difficilius  colligicertum  eft  :  fedhujus  ut&C 
Chamomillar,  (proiis,  qui  Phyfogonascondunt,)  priores  vegetio- 
resque  Aqua? ,  illic  verodiverfimodecollcdi  Spiritus,  ea  taxationc 
vcncunt  ,  uc  oiea  cunc  pene  gratis  alicubi  haberi ,  vel  fecundiim 
Vulgatem  quoque  deftillationis  modum  nihilominus  moderatiori 
aeftimio  difpenfari  queant  $  Additamenta  (vel  ex  Abiete,)  cum 
adulterina  nolimus,  hic  nonattingimus;  ceu  necquorundamcertis 
in  locisparabilitatem.  llti  Majoransehinc,  Rut*,  Pulegii ,  atque 
congcnerum  ,  (majorem  horum  copiam  fuppeditantium Oleis 
tertia  vel  quarta  asfignati  pretii  pars  cd  evidentius  (uberahi  pofler. 

E  Balfamo ,  (  fupponimus  autem  optimum ,  citra  viliora  corpo- 
ra,  cumoleo  Nuciftae  puro  confe&um»)  Cinamomi ,  Rhodino, 

Macis, 


37$  Pharm.  Differt&Ud  11 

Macis,  Nuciftx,  Majoransc  ,  Succini ,  Rut#,  &c.  pasfim  triplum  ; 
E  Caryophyllaceo  quadruplum  vel  quintuplum;  ex  Apoplectico 
Auguftano,  Crollii  alceriusve  fragantiori,  (  Ambra  ,  Mo/cho  ,  Zi- 
bechaque  fufficienter  faturaro, ) triplum ,  quadruplum,  &  amplius 
(impenlas  faltem  fupputantibns,  )  redit:  ut  hie  alibique  decedens 
fubdiftraclionetantiilum  fatis  undiquaque  compenfetur.  Balfarpi 
SulphurisTerebinchinatioptimilibra,  ne  integro  quidem  Impenali 
erogato  pat.atur;  pasfive  fedecim  venditur:  ceu  quod  (  excernosin 
ufus,)cum  Oleo  Nucum  pro  tertia  rorte  iftius  parte  ,  fi  Flores  Sul- 
phuris  recipiuntur*  ditnidiopra:terpropter,curnOieo  Amygdalino, 
(ponamusintegro)  confit;  hinc indc catnen quatuor ,  quinque,ra- 
jrius  tnbus  tantum  Joachimicis  proftat\ 

Quod  autem  Aquas  deftillaras  fimplices  concernit  ,  mitius 
quidemcumcompluribus  a&um  videtur  j  dum  v.g.  Rofacca  ,  Aca-> 
ci# ,  Fragorum  ,  Carduibenedi&i ,  Pasonia^,  Majorarisc,  Meliffife' 
Mcncha?,  Pulcgii,  Ruta:  ,  CochIeari#  ,  Cherefolii  &c.  vulglfll 
modo  elicita: ,  ad  libras  fex  ,  Imperiali  prseterpropter  ac  fuccetfive 
diftrahuntur.  Permulcis  tamen  nihilornmus  (feverior  forte  aut  po- 
tius  sequior,)  quispiam  detrahere  quidpiam  poflet :  fiquidem  di- 
£tum  pondus  paucis  horis  ,  e  minutiori  quoque  Vefica  vel  mulier- 
culx  quafi  aliud  agenci  deftillatur:  aliquas  proflucns  fimul  Oleum 
largitcr  compenfat :  plures  nocabili  quotannis  copia,  (feu  quia  de- 
biliores,  feu  quia  polychreftse, )  confumuntur  :  muitseparvocon- 
ftant  ;  uti  Fumariae  quoque  ,  Cichorii,  Betonicse  ,  Scabiofe  ferc- 
que  (ficuiplacent,)  Veronicsc,  Acetofse,  FiorumTiliar.  Etenon- 
nullorum  fedimentis ,  fi  quis  curiofior,  autampliori  apparacui  dc- 
dituseffe  voluerit,  Effentialis  Salis  hautparum  ,  nec  parvo  aeftima- 
tumproveniti  rnulto  majus  autem  quidpiam  exiis ,  qua?  cum  vino 
deftillatsecommuniter  dicuntur.  Namv.gr.  pro  libris  tribus  Aqtias 
Menth* ,  Mefiflle,  Cochleariae,  Veronicae ,  Pulegii ,  Liliorum  con- 
vallium&c.  vix  ultrao&avam ,  fextam,  aut  ^uarcamlmperulispar- 
tem  (phlegmaticarum  refpe&u,)  requiricur:  prcrium  tamenpatfim 
dupIicaturauttripIicatur#Aqua:CmamomiIibrafqtiatuor,fercfex,ra- 
rius  quinque  Joachimicis  diftrahuritun  optima:  notac  unocumdimi- 


De  Taxarurn  Modcr&tione*  yyy 
dioparanrur  ;  &:  qui  circa  /ubfidens  cra#u  ccmporis  ibleum  repe- 
cito  occupari  avec,  hinc  quoque  impenfaium  parrem  auc  dimidiu.m 
nancifcicur,  Si  porro  Aqux  Spermatis  Ranarum  hh  x  rres  dimi* 
dio  venundari  pocerunc,  eciam  rxdiofe  pcr  Muri£  Balneum  deftiU 
[aca:;  curtoridem  AquseTypharumCervinatuui  fimplicisirbra:cum 
vino  eodem  modo  collc&ce  quacuor  Thalcrisasftimancur  ?  dum  vi» 
tium  atque  rariores  etiam  alicubi  Typha:  dimidio  ,  vixincegrocun- 
Elant.  Necminorcirca  Compoficas  quoquedeprehendicurexceflus; 
*tfi  omnes  indiflferenrer  Species  recipiantur  ,  gencrofiorique  vino 
quafi  fuffocencur.  Quid  fi  laborum  fumptuumque  (  per  Ingredien- 
riumdele&um,  fubfticutumque  Vini  Spiritum,)  accedant  compen- 
jia?  Aquae  Apople&ica?  felcdtiffimselibrac  quatuor  uno,  rariusuno 
ic  dimidio  confiunt ,  proftanc  quinque  *,  &  Epilepticas  Langii  Hy- 
j  lericar.Officinarum  &  Aqux  Vitx  mulierum  tres librx ,  quatuor  Im- 
1 3erialibus,quacunico,( vixquarrainfupcrparte)prafparantur.  Aqu# 
ilnhalnna: ,  (*  cum  Mofcho quoque-, )  Theriacalis  ufitatas ,  ipfiu* quc 
Carfunculiaurea:,  pariter  cumMofcho,  (omisfis  faltem  ulcimis,  e 
>olc,  Perlis,&:c,  jamolimineptiarumconvidisadditiunculis,)  de- 
lillatae ,  eadem  eft  circa  impenfas  acque  reditus  cum  prasdi&a  Apo- 
Dledlica  rario fivc  proportio,  Balfami  Embryonum  libra?  fcx  t  ibus  aut 
najoriadhucprecio  (obfcrvatis  ornnibus  hic,  praster  folam  a  Solerc- 
ie(bllationem,ceiemoniis,)habencur;  fedecimcamenpaflivehadte- 
iusdiftraclasfunc,rariu$quacuordecim  aucduodecimThaIeris:fiquc 
luper  lucrum  ad  o<So  redudum  cft  alicubi ,  eciam  labores  cum  ac  va- 
laacccfibrianotabilicer  fimulpracciderunc.  Ex  Afthmacicis  uficacio- 
ibus,  Carminativa  vulgaca,  Ancifcorbucica,  &c,  ucplurimum  cri- 
)lum  redic ;  amplius  fane  quidpiam  cx  Elixirio  Vitx  Macthioli* 

Sed  haec e  priori  clafle  iufficianc.  Confequens  eft ,  uc  e  reliquo. 
um  quoque  congerie  pociora  fimilicer  fiftamus  :  fingulorum  enim 
efolutio  Le&ori  Torce  cardium  ,  cerce  in  caufa  liquida  fruftraneum 
lobis laborem  parerec :  &c  facis  eric  unum  vel  alcerum  e  quovis remc* 
iiornm  genere ,  canquam  in  exemplum  adduxifTe,» 

Theriacae  Andromachi  iibras  fere  quindecim,  uciin  fimplodefcri» 
^cur^legicimefaciliq;  negocionullibinonpr#pararipoffunt,  11.12.  ad 

Bbb  fum- 


378  Pharm.  DiffirUtio  1L 

iummumij.  veli^.  Imperialiuminfumptione.  Imd  feptem  vel  o&o 
fufficerent ,  fi  exuto  faltem  peregrinitatis  aut  antiquitatis  ftudio, 
Pulveri  colubrino ,  Terra:  figtllatx  Silefiaca: ,  Terebinchina*,  Aca- 
c\x,  Spicx  ,  Scordio  ,  Dauco  ,  Di&amno ,  Sefeli,  Thlafpi,  Bulbis, 
&c.  noftrasibus  acquiefceremus.  PoJychrefto  huic  remedionihilo- 
rninus  excesfiva  profe&o  taxatio  pasfim  adfignata  eft ;  ut  ex impenfa 
ifta  rarisfime  tantum^o.utpiurimum  70,  imoioo.pluresve  Joachi- 
mici  redeant ;  &  gcnialis  illa  Spe&atorum  coena  probe  redimatur. 
MithrrdatiiDamocratis  libraeferedecem,  feptemlmperialibus  hau! 
difficulter ,  etiam  inremotioribusabEmporiisoppidisconficiuntur 
cx  adver/oinfrequentius  jo.faltem,  pierumque^o.  ^o.plunbusquc 
divenduntur.  Etcamenfenefcentium  horum  Ele&uariorum  viribuSj 
fecundum  vulgatas  traditiones  ,  nil  aut  parum  decedir.  Exficcatio« 
nem  nimiam  alias  diverfimode  impedire  fciuntDispenfatores :  nec 
tantieft,  quod  inrerquotidianam  diftra&ionem,  (liberalisfma  hac 
taxatione )  decedir,  E  Theriaca  Diateflaron  quincuplum  &  ulcra  rc« 
dire,  profe&o  nimis  multum  eft :  eDiafcordiofextupiumautfeptu- 
plum  :  AlchermesMonspelienfis  five  (qualis  qualisetiam,)  co£ma« 
tur,  five  feorfim  prasparetur,  in  ea  polychreftse  necesfitatis  perfua- 
fione,  pasfive  tamen  triplum  refundit»  amplius autem  iis ,  qui fuper- 
vacuas  additionesomittere  didicertint.  Eie&uaria  e  fucco  Rofarum, 
Benedi&umlaxativum ,  Caryocoftinum  &  aliaejusgeneris  purgari- 
tiafimiliter  hinc  inde  triplunx  Lohoch  de  Pulmone  Vulpis ,  fani 
&experto,  &c.  paulo  aequiores  videnturTaxac,  duplo  ferc  hincindc 
contentar.  Rofarum  autem  ,  feu  Hortenfium,  feu  quoque  Cynor- 
rhodi  Confervas  librae  tres  duobuslmperialibus  pasfim  seftimanrur. 
dum  tamen  duabus  unius  tertiis,  aut  tribus  unius  quartis  fatcommode 
confiant :  ceulibraunaConfervasrofarum  Vitriolatastertia  Imperia- 
lis parte >  di venditur intcgro &  quarta  unius  parte.  Reliqua hujus ge- 
nensBellaria  potius,  quam  genuina  Medicamenta  rccenfere  pigetj 
duplo  nihilominus,  fepe  majori,  rarius  tolerabiliori  taxatione  venalia. 

Sirupi  Violarum  Rofarum  Papaveris  erratici,  fiorum  Pasoniar, 
de  Acetofa ,  Veronica  ,  Sceletyrbicus  vulgaris ,  itcm  ipfius  Borragi- 
nis  atqueBuglofla:,  Cydoniorum,  Ribium,  Berberum,  Ceraforum 

acido. 


mkju  Taxarum  Mdder&ttont.  379 

acidorum  *  Rob  Diamoron  ,  Dianucum  ,  &cc,  ctiam  ubi  fimplicia 
minus  exiftunt  parabiha  ,  ad  duplum  nihUominus  arnpliusque  ad- 
fcendunr.  De  Liquintia ,  Dialcheaf,  (etiam  negocioftus confedhis) 
dc  duabus  &:  quinque  Radicibus  ,  Acecofus  (implex  de  Sena  ,  de 
Coralliis  (uticacioris  ha&enus  Dispenfacorii  >)  aliique  hujus  gene- 
ris  triciores  >  illud  paflive  fongiusque  transgrediuntur  5  imoqui. 
dam  Sc  alicubi  ad  tnplum,  cum  Sirupo  Roiarum  folutivo  abeunt: 
quemadmodum  5c  Suupus  de  Cichono  cum  Rhabarbaro  ,  de  Po- 
jiis  Saborts,  &cc.  ut  Diaferccs  jfin  ea  valoris  (imphcium  variatio- 
ie,)  duplo  aut  paulo  arquius  nonnuliibi  tractetur :  eademquemo- 
ieratio  circa  Sirupum  acecoficatis  Cicri  (vulgari  modo  proportio- 
icque  paracum, }  obfervari  videtur :  fed  Cortices  refiduos  qui  feu 
n  EiTenciam  ,  (uti  Liquor  oleofus  vocatur:)  feu  in  Skupum  de 
Corticibus  cicri ,  (cumaliquali  quidem  impenfa)  dcnuo  redigir, 
wc  in  oleum  deftillac,  horumque  prccium  tuperiori  addit ,  fuper- 
tbundantiam  tunc  facilecomperiet ;  quemadmodum  etiam ,  fire- 
:enciora  compendia  enchirifesquc  fecletur.  Oxyfaccharum  verd 
Snnecicum  o&uplum  autdecupium  redderc  ,  planeeft  exce/fivum: 
iam  librum  femis  facile  dimidio  Imp^riali  paraverimus  :  uci  Mellis 
jaiFulatum  ,  purilTimi  quoque,  libram  unarn  femis  ,  eodem  pr<e- 
io  ,  qu£  tamcn  incegro  cum  dimidio  Joachimico  venundatur  ;  6c 
n  fubfidente  Tartardeadem  operaexpentarum  dimidium  facilerc- 
.undic,  fecundum  uficacioreshaclenustaxas. 

Aceti  Theriacahscommunis  hbras  duas  vel  materfamilias  con- 
cceric ,  quarra  Thalcri  parte  >  diftrahuncur  patlim  quadruplo  ca- 
ius :  &rcotidem  Aceti  fcillicici  librsecjuacuor  Imperiahbus;  qux  vul- 
;ari  quidem  modo  dimidio  forfan  ,  ad  Galeni  vero  norrnam  fexta 
/el  qirarra  unius  parte  nullo  negocio  parancur  :  ceu  uncix  quacuoc 
^amplius  OletNuciftae  uno  prsccerpropter  cum  dimidio;  quacuor 
[oachimicis,  rarius  minorfssftimata?.  E  polychrefto  Amygdalmo, 
:tiam  frigidc  vel  citra  intenfiorern  calefa&ionem  e^preflb  ,  pro  di« 
iwdio  in  libram  ,  (  quam  duabus  unius  Thaleri  terciis  coemas ) 
mdiquaque  infumpco  ,  paffive  unus  cum  dimidio  ,  Sc  amplius, 
;  ubi  major  licenria,)  redic :  majus  autem  adhuc  ,  fi  vchementiori 

Bbb  z  igne. 


jgo  fh&rm*  Dijftrtatie  11 

igne ,  (  pro  compluhum  >  gracias  hic  fusquc  deque  habentium  more, ) 

copiofius  colligatur. 

EPulvere  Puerorum  ,  abfolute  fic  officinis  di&o,  (  IridePaso. 
niaque  conftante,)  pro  infumpta  in  libram  femis  fexta  vel  quatta 
unius  parte  ,  hinc  inde  integri  duo  cum  dimidio  Imperialis  repetun- 
tur  :  ex  unciis  tribus  Pulveris  Marchionis ,  unico  &  quarta  unius 
facile  ,  (fi  perinde  fueric  Cornu  Cervi  an  Uqicornu  adfumatur,) 
conficiendis ,  non  folum  quinque  vel  fex ,  fed  ubi  ana  facchari  addunt, 
etiam  decem  vel  duodecim  :  quo  fane  asquior  quispiam  (hic  re- 
quifitas )  drachmas  duas  Rhinocerotis  vel  alterius  ex  interiori  Afrfc 
ca  ultimave  Gronlandia  petici  Cornu  hauc  invitus  redimerec, 
Poffile  infufficientiuscrederettir,  Pulvisad  Cafumnon  tam  dupl» 
quam  pronegligentimixtura  triplum  reddic:  &:  StomachalisBirck- 
manni  pro  tribus  unius  quartis  in  libram  forfan  erogatis  ,  Iinperi^l 
les  duos  cum  dimidio ,  imo  ahbi  qninque ,  fex  ,  faepeque  fuperio$ 
bus  annis  plures,  &c.  quis  enim  Obfoletos  jam,  aut  pro  invencd- 
rum  auc  praefcribencium  lubicu  miris  modis  variacos  omnes  figilla- 
tim  recenfcar.  E  Diagridio  vulgari  a:que  ,  ac  Scammonio  Sulphu- 
raco ,  ( ft  bene  hic  procedas ,)  rarius  duplum  cantummodo  acqjBJ 
tur.  Et  ut  Speciebus  Aromaticis  completis,  pracfertim  pretidj||[ 
ribus  ,  v.  gr.  Diambrac,  Diamofchi  dulcibus  ,  Diaromacicis  caryo? 
phyllat.  Diamargariti  frigidis,  (nam  Diaromaticirofaci  DiarrhotMj 
Diaxylaloes,  &c.  gravius  seftimium  eft  manifeftum, )  hinc  inde,  eciafti 
ubifi&a  llla  moderaciohauc  obfervarur  ,  quadantenus  lic  parcinnrii 
ex  incomplecis  tamen  Diarrhodon ,  Diambras ,  Diaromaridscaryo- 
phyllatis, rofacis,  &c. non  cam duplum folum , quam  triplum  quadru- 
plumque prxter rem redic:  querriadmodum etiam e Speciebus  Impe- 
racons,  DiatrionPipereon,  Diazingiberis,  &ampliusadhuce  (paa- 
Jo  quidem  tsediofioribus,  )  Diatragacanthi  frigidis  &c.  xqnc  ufitacis. 
Dia-Ireos  ad  fextuplum  paffim  adfcenderc  cernimus.  Nec  mitius 
fere  cum  Sief  albo  ,  cum  auc  fine  Opio  aftum,  Trochifci  de  Myr- 
rha  triplum  ferunt ;  ut  hinc  in  paulo  tsediofioribus  Alhandal ,  ( Co- 
lo<  ynthide  tamen  hodie  facili  compendio  probe  pulverabili,  )  & 
Agarico  trochifcato  duplum  minus  forfan  elevari  pofler.  Utquc 

H  minor 


De  Taxarum  KjModeratione* 


58i 


minor  adhuc  nonnullibi^fit  Gallia:  mofcbatae  ,   ufitatiorum  Ro- 
tularum  ,  Morfulorum  Imperatoris  ,  fru&ibus,  ipfarumque  manus 
Chriftiperlatarum  taxatio;  reliquisnihilominus  v.g.  Anifo  laxativo, 
&c  paflim  triplum  ,  rariusduplumaffignatum  eft.    Eadem  vero  tri- 
tiorum  quoque  Pilularum,  e.g.  Aurearum,  Cochiarum  ,  Arabica- 
rum,  &c.  fine quibus,plerumque  obfervatur  ratio,feu  a  duplo  ad  tri- 
plum (  poft perfun&oriam  mixturam,)  afcenfus ;  at  in  Angelicis com- 
munibusTartareisque,  ceudicuntur,  correftis  apipliusadhucquid- 
piam:  fiquidem  hicproinfumptisprarrcrpropterin  libram  femis  duo- 
,  3us,  paffive  decem  v^I  duodecimredeuntwlliclocomcegri  &  duabus 
[ jnius  tertiis ,  Imperiales ofto :  quibus  efformationis  (  otioforum  pue- 
Irorum)  labor  fatis  forfan  compenfatur;  a^que  acdum  idem  Extracti 
lAloes  limplicis  vel  aliquantillo  euporiftorum  vegetabilium  alterati 
f  ^ondus ,  uno  cum  dimidio ,  ( ponamus , )  duobus  conftans,  nonnullibi 
';z.  Thaleris  diftrahitur.    Ec  quireliquas  minus  nuncufualesPilula- 
'om  officinalium  Formulas  obiter  faltem  cerffebit ,  haut  difficulter 
ingularum ,  altero  tanto  haut  contcntarum ,  extravagantias  depre- 
«jCtadet.Ordine  enim  eas  recenfere  noftri  non  eft  inftituti  >  qui  per  To- 
jicorum  ufitatiorum  luftrum ,  inter  infperatas  pagellarum  excrefcen- 
:ias  ad  finem  propcrare  cogimur. 

Ita  e  vulgari  Lumbricorum  Oleo  paffim  nonfolum  triplum ,  fed 
}uadruplum  quoque  auc  amplius  ultra  expenfas  provenit :  e  Scorpio- 
lum  fimpiici,  cum  Olivoparaco  ,  plerumque  triplum  ;  raro  minus, 
1  Amygdalinumreceptum  fueric.  Pro  folaLaurini  Petroleiqucdil- 
)enfacione  hinc inde  duplum  affignatum  cernimus : nec  tritiorum ,  v. 
?x.  Chamomelini ,  Anethini  >  Roiati ,  Violati,  Verbafcini ,  Liliorum 
liborum  Hvperici^Rutacei^AbfinthiijMaftichini^&c.labor &impen- 
aecompenfationi  undiquaq;  quadranc:  Vulgatiffimorum  vero  Lini, 
CannabiniJuglandium,Papaverini,&:c.exceilusetiamin  parabilitatc 
iia,  adhuc  funt  evidentiores:  fique  otiofior  autdiligentiorquifpiam 


ium\  Comitiflfe,  &c.etiam  obfervantiffime ,  &  in  locis  a  facilicate 
nercimoniorum  remotionbus  parata,  plerumqueadduplumafcen- 


Bbb  } 


duntj 


jga  fhnrm,  Dtflertatfo  H, 

dtmt;  alibi  nonnulla  ,  cum  Unguenco  Nihili  ,  fuique  fimilibus 
euporiftis  ad  tnplum  evagantur.  Ec  eadem  fere  elt  Emplaftro- 
rum  Diachyli  fimplicis  ,  de  Meliloco  ,  lmipiiciiiime  confecli  ,  dc 
Baccis  Latiri  cum  cera  quoque  ,  &c,  •  Splcnecici ,  Albi  ,  Oxycro- 
cei  communis  congenerumque  racio  ,  urplunmum  ad  duplum  du* 
&a.  E  Veficatono  ,  Macncali  pro  more  excenfo  ,  Diafulphuris 
Rulandi  Diapalma  »  Su&ico  Groilii  ttec,  eciam  nominariorihus  in 
locls ,  cripium  ,  rarius  minus  redic.  Sed  hxc  in  exempium  huc- 
usque  recenfica  procul  dubio  fufficienc ;  non  uc  cuiquam 
hinc  fiac ,  veriim  quo  aflcrci  lalcem  noftri  conftet  vericas;  q 
non  folum  in  allegacis  cantiim  ,  fed  in  reliquis  infuper  >  quac  re 
vere  penicius  vel  referre  piguir ,  oculaca  manus  hauc  diffxculcerob- 
fervaoic  largicer ,  in  plensque  cum  fuperpondio  s  fiquidem  vel  op. 
pidorum  minorurnve  Apparacuum  grana  faciliores  comparandi 
modos  atque  precia  utplurimum  negleximus  j  nec  in  Refolurioni- 
bus  ipfisadfolidos ,  gjtoffbs  ,  nummos  ,  &c.  minutias  delabi  vo. 
luimus  •>  mulcp  minus  ad  recenciora  Compendia  ,  qur  labores  ac. 
queimpenfas  in  permukis  haut  pcrfun&orie  Ievanr.  Si  qux  aivjk 
piius  in  affercione  ipfa  fupererit  ( e brevicace  vel  generaJioncenfu,)» 
fcuricas ,  planahssceuilibec  ftacim  fiec ,  qui  modo  fpeciabic  auc  inqufc 
rec  in  Simplicium  feu  ftacum  quafi,  feu  alcernancem  valoremj  ex- 
pcndet  modum  dispenfandi;  obfervabic  qutd  inibi  fingulis  j  carn 
inte2,ris  quam  rcfolucis  ,  varieve  cencacis  dccedac  vel  accedat* 
quanci  quasvis  Prasparationes  conttcnc  ,  quanris  labonbus  ,  quot 
horis  ,  quibus  vafis  ,  quo  tardio*  quantum  craftamenti  fubfideac, 
filtro  adh^reac ,  quancum  inter  Digeftiones  ,  Abftra&iones,  &cc, 
disfipecur,  quinam  fic dtftriclus fui  ficus&nacura  ,  nonfoIum( ma- 
getum)  neceffariorum  uficaciorumque  remcdiorum  ,  &hincdi- 
ftraclionis  frequentix  vel  infrequenciie  ,  veriim  eciam  ipforum 
Emporiorum  ,  ac  modi ,  pcr(  variances )  libras  auc  Cencenariorum 
parces  comparandi  rcfpe&u.  Qui^  hxc  6c  alia  forfan  infuper  ,  quac 
vel  Privaci  quid  fapiunc ,  vel  connivencia  arbicracuque  proprio  in 
Regularicacem  quafi  quandam  nullibi  fere  noncandemcranfierunc, 
paulo  penicius  confiderabic  s  is  diffufiorem  hic  decerminacio- 

nem  > 


De  Taxarum  Moderatlone.  32* 
nem  ,  fpecificationem  ,  &:  fpecialia  Subtra&ionum  aut  Divifio- 
num  Exempla  ncuciquam  defiderabit  ,  Exceflus  nullo  negotio 
advertet ,  &:  tum  demum  Pretium  fingulis  conveniens ,  quafiaiiud 
igendo  ftatuet  ;  non  quo  Privatorum  unus  aut  alter ,  fed  tota 
^espublica  indiffcrcnter ,  &  citra  ullam  ,  (huc  alicubi  craftam,  ) 
^retiofiorum  modificationem  gaudeat.     Nec  enim,  ut  denuo  hoc 
•epetamus  ,  fub  relata  ha&enus  dcterminatione  ,  (generah  fane,) 
Taxam  quandam  condimus;  fcd  Exceffus  faltem,  quafi  per  tranfenam 
bbterverfantibus  oftcndimus,  Addat,  derrahatve  qui  volet,  ubicun- 
jue  Loci  ,  Diftradionis  ,  Proceffus  ,  Laborum  ,  Dctrimenti  ,  &:c. 
modus  &  rario  poftulabit.    Qui  fub  compctenti  fibi  mode- 
ratione  ,  fua  tolerabilius  divendet  3  Religio- 
fior  efto. 


1 


Phar- 


)  384  (  & 

Pharmacise 

|    DISSERTATIO  III. 

2)<?  Privafa  Remediorum  Difpenfatione. 

REliquum  nunc  eft,  uc  pro  Tra&ationis  aut  Poftulatorum  ri$ 
ftrorum  Complemento  commoJ;i,  qux  inRempub  licam  (im< 
pliciter,  aut  inter  aliqua  hinc  Profefiionis  noftix  ,  (  alias  ha^ 
tempeftate  fat  fidentis  )  Magmenta  ,  plerisque  praefertim  Mediter. 
rancis  hisce  minorumque  Commerciorum  locis,  per  privaramRe- 
mediorum,  (revera  fic  di&orum  &requifitorum,  )  difpenfacioncai 
redundant,  coufideremus:  acornninofub  Referentis  faltcm ,  nult^ 
tenus  veroDisputantisPerfona,1  retro  velum &prxfi(cine  ;  neha&e- 
nus  diverfimode  quidem  fubterverfantium,  &:  per  introdudum  patfim 
rcceptifmum  feur^dicus  fuos  tutantiumj  feuconfuetudini(h aut  rarc 
ingratiis,  alibi  vero  ob  prasfuppofita  qua^dam  ,  )  litantium  Concra. 
di&ionestcmerein  nos  convercamus :  auc  Magiftracus  Confticuciq. 
nesplacitaque,  quibus(  prorcferentium  informacione  vel  judiciis,' 
MedicosatquePharmacopolasfehberrimaolimfavorabilique  com- 
municationefuafuccesfivecolligences, )  partiri  cunc  negotia  voluc 
runt,  inconfideratius  indiftinft  usque  intueri  pucemur.  Ideoqiu 
nec  de  Jure  quidpiam  tantopere  impr#fentiarurn  quidem  adduce- 
mus •,  five  intimiorum  Medic inse  Partium  naturam , falutarc  hoc  exer- 
cicium  in  fe  (prsefertim  hac  Seculi  facie,  )  &exigentemadmodum; 
&alio  refpeftu  fatis  oppido  permittentetn  allegaudo  \  five  moretr 
infuper  diffufius  referendo,  qui  non  folum  annquitus  ab  ipfis  arci< 
primordiis  obfervacus  fuerit  ,  &c  adhuc a  Medicinam  profcsfis  ir 
Orjenteobfervetur»  verumetiam  fubipfo  poftmodum  contrariascon- 
fuecudinis  cxortu,  prascipue  vero  fimul  ac  liberaliores  Artes  paulc 

%  CUltiu; 

% 


T>e privata  Rtmed.  rtftcnpitionc.  3§j 
Culcius  tradlari  inciperent,  ad  driigentionbus,  ncc  cun&a  fua  cw\  \s 
temere  concrcdencibus  identidemcuftodicus  eft.    Ceu  pluresfane, 


uafibi  Medicamenca  parantcs  &  vindicances ,  vel  in  dccimo  quinto 
fairem  Seculo  harum  rerum  cunofiorcs  invenicnt:  &  numerofiores 
adhuc  verfus  decimum  fexcum  noftrum :  cxe  citio  hoc  poftmodum 
tamigcr<trisfimis inde  Vii  is indies familiariori ab aliorum  praecenfio- 
iibus,qui  ex  accidentaria  olimceflionelegalccandem  quidpiamcri- 
icre  conabantur,magis  magisque  excmpto ;  &  uti  Protomedicis  non- 
luJlibifpccialicer  ,ica  (  cumgrcgariorum  fnlus  Superiores  non  minus 
^ngat,  aliasqucfitindifferens,  )  Reliquis  quoquc,  diverfis  in  Locis, 
)b  prasgnances  hoc  in  gcnerc  rationes,  usque  dum  libeie  concefio, 
Sf«ecinfuper  odiofius  forfaninquiremushic,  num  Conccfliones  olim 
ll^e  circa  Mcdicinalia,  (plerumque  nunc  vulgaria  ,  maximampar- 
ein  cevera  muficatiora  minorisque  hnc  tempeftace  momenti,  )  can- 
isper  L£U*,  ac  fucccslive  poflmodum  Privilcgiis  quibusdam  (  pro 
aciliranda  Poflciforum  diftr .:;ciione,  )  fociatse,  ad  fubfequa  Recen- 


m 


,  (ex  alio  capire  cuncia)  Invcnta,  Remcdia  ,  modernasque 
4edendi  neccflitates  cxtendi  queant  ?  Numne  porro  plerxque  hu- 
isforcis  Confirmationes ,  etiam  hoc  feculo  redincegrata,  Chimi- 
i&protinus  comroetcium  femper&  undiquaque,  (fi  parcicularis  - 
mis,nobisqueforfan  haut  adco  neceflariorecenfendis decaufis  ali- 
ubi  quid  dacum  eft, )  iuferant  ?  aut  Taxis  cum  rcliquis  condicionibus 
incindcpr#fix£,Proprietariiquidpiam  cancopereex  eofupponatic, 
uu;  Precium  falcem,  ( cujus  arquicacern  Medicorum  quoque  libera 
iis  in  locis  difpcnfacio  paricer  obfervare  jubecur, )  fingulis  (in  tan- 
am  ,  &  pro  rcrerentium  opinionej)  figunt ;  caufse  pendenci,  &  ei 
uod  in  Qyxftionc  eft,  intcrea  nil  inde  detrahences ,  imo  claufuiis 
^fervacoriis  nonnullibi  hlnc  apertemunita?.  Non  urgebimus adeo 
toriuiiecianiLocin-umPiacica^qua^ciimMcdicorum^hacinMateria,) 
us &  ^Equicatem  injbpcr  facis advertiflent ,  ipfam  fuorum  diftradtio- 
emnuilatenusprolubuerunt:  alium  faltem  Difpenfationismodum, 
er  Pharmacopolia,  {,cujus  ra.tioncs  &  efFectus  infradiftincliuscon- 
derabimusj)  rantifperpofuerunr.  Necampliusaiiarum  quoque  Ar- 
um  Profesfionumvc  cxcmpla  ac  libertatem  eo  finq  nimium  ex 

Ccc  agSe" 


$6  fharm.DijjtrtAtio  II J. 

sggerabimus  >  vel  quomodo  non  tantum  Mathematum  cultores ,  ci- 
tra  MetaHadiverfimodehonorificequeoccupati.&c.potiorafuacitra 
minorumgencium,  (fimiHaperficientium,aut  inibiminiftrantium,) 
contradieiiones  vel  exprobratiooes ,  laudabiliter  varieque  fabricent , 
auteffingant,  verum  edaminnoftranuncMateria,  ipfiChirurgieo- 
rumque(  diverforum  Titulorum)  affecla?,  Medieis  fane longe  infe- 
rieres , Remedia fua ,  mulcae pariter confequencise,  &:  circumfpeclio- 
nis  asque  indiga ,  domi  propriisque  manibus  tanquam  ex  condiclo  pa- 
rent:  quomodo  Perfonxplanejnon  huc  pertinentes  ,  ob  arreptum 
polychreftum  aliquod  Pharmacum ,  (  inter  tot  abufus  &  affectata 
Monopolia,  )PriviIegiispaffim  muniantur;  Pharmacopoliisob  cau- 
fas  forte  haut  femper  publicas,  certarum  Pilularum,  MixturarufK 
aliarumque  Compofitionum,  (in  aut  pro  Secretis  habitarum)  fpe- 
cialis  plane  diftra&io,  Spirituumaliorumque  difficilius  auclaborio- 
fitis  prarparandorum  ,  (Chimieorum  a^queac  Vulgarium,  )  faitem 
aliunde  6c  ad  fenfum  coemptorum  difpenfatio  ,  paffive  conceda- 
tur:  &C  fi  qiix  amplius  adduci ,  fuisque  ab  exceptionibus  3  quiHg 
forfitanaliquibuselevantur,  facili  negotio,  (ceu  infra  quoqueciqj 
potiorafiet ,  )  liberari  poterunt.  Certe  G  ad  Poftulati  noftri  illuffiB 
tionem  folum,  quafi  nil  conferrent,  &Mediciinuniverfumomnj|j 
vcl  abArabiim  usquetemporeparileexerdtiumusquedurnnegleffl 
fent,aut  per  fidionem  juris,  ob  complurium  velplerorumquecdw 
ceffionem  illam.  Unguentariis  olim  iuis ,  Aromatariis  Rhopopofi& 
que,  magismagisque,  ( praefertim  inter  Grsecornm  ulrimus,  &  deli- 
catiores  Mahumedanos ,  fequioribusque porro feculis fub eafcienti> 
rumcaligine,  neceflariaftudiorumculcura,  concurrentium  laborua 
aiultitudine,  Pharmaceutices  ignorantia,autputatainconvenicntia 
aliisve  adhuc  minus  cxcufabilibus  decaufis,  )  faclam,  per  quandair 
hinc  quafi  Prxfcriptionem ,  (fi  de  temporariis  confuetudinibus^i 
loqui  poffumus, )  jure  fuo  penitus  excidiffentrjlltilitas  tamen ,  <mi 
feu diretle^feuindirede,  evidentiusintereadi^fiusquc  per  Suppo- 
ficum  noftrum  ,  quam  vulgarium  traditionum  dfffervantiam  in  publi- 
cum  paffim  redit ,  tanta  &:  ejus  momcnti  videtur  ,  ut  vel  iftiu: 
faltim  ,  utpotc  fupremas  Legis  intuicu  ,  falutaris  hxc  Medi- 

camcn- 


De  privatA  Rcmed.  Difcenf&tione.  387 
camentorumTracl-atiOjfuciicalibihadenusintermifla,  alibifu/pen- 
fa,)  nihilominus  plerisque  Locis,  compendiofiorem  parabiliorem- 
que  Medicationem  exigentibus,  per  plenitudinem  Poteftatis  denuc* 
niimperari,  vel  Proprietariis  olim,  quafi  e  pancirolh  deperditisTu- 
coriove  nomine  reftitui,  hbere  folunimodo,  (  &  neprae  pauloantct 
alleeatis  Artificibus  deceriorisfic  condicionis,  minus  pollences  mi- 
tiusve  fidi  fic  videancur Medici,  _)  concedi  hac  tempeftate  debeac: 
seque  ac  longc  majoris  ponderis  &£  confequentix  Gonfuetudines^ 
Scacuca  ac  Compa&ata  communis  boni  caufa ,  in  publicis  fuperiorum 
mnorum  necesficatibus ,  ad  admiracionem  usque permutata ,  vel  pe- 
nitus  abolica,  ab  inicio  diximus,  &  nc  parva  magnis  imprudenter 
conferrc  videamur ,  daca  opera  hic  loci,  canquam  notoria  prsetcri- 
aius,  pociusadlnfticuci  noftri  pertractationem  properantes. 

Prius  aucem  quam  iftudperfequamur ,  &:  ordinc,  (  qualisqui- 
icm  in  hifce  complicacis  eflepoteric,  )pociora  referamus,  qux  de- 
Sttfhbencium  feufanicaremacquevicam,  leuforcunasfolum,  feuucra- 
^ucconjunctimconcernunt,  cunda  camen  in  publica:  Salucis  mag- 
mencamelioremqucCivium  confervacionem  cendunt;  ingenue  mo- 
icmus ,  nos  dum  falubcrrimum  hoc excrcicium  commendamus ,  neu- 
uiqiiamhincindifferenter&  concinuo  cuivis  manum  injicere,  vel  eo- 
rum  femi  Empiriar  procinu*  parrocinari,  qui  modum  hunc  prarcipi* 
rauterinvolant  autarripiunt ,  cicra  quandam  ordiuariamque  Voca- 
cioncm,  auc  (alccm  cicra  fufficicncia  rcaliaquc  Specimina  ac  Tefti- 
monia,  non  fc>lum  Theoriac  confummationem ,  (  quiaapofleadcfle 
hicnonfemper  valetconfequentia,  &:  Prseco  jam  olimnotasfugitivi 
referenslatcriadftantemignoravic,)  verumctiam  poficum  jam(per 
fcrium  Manuductorem , )  Pra&icse  manualisque  Chimia:  fundamen- 
mmfacis  cdoccntia>  fedex  eo  tancumcapice,  quodnomenaliquan- 
diuincer  Philiatrosprofesfi,  libellosinrroductorios  alicubifummari- 
cercvolverinc^aliaqueconfeclaria,  (quse  Pra&icum  de  futuro  qui- 
dcminformanc,  indecamenprocinus  neuciquam  fiftunc,)  tra&arint], 
&c.  vel  fpeciofiori  adhuctitulo,  famigeraciori  cuidam  Chimiacro 
(  fub  mulco  interim  folidioris  Theorias  negle£tu>  )faltem  a  Carbonibus 
fuerint,  auc  ejus  aliorumve  cultiorum  Pra&icorum  Proceflus,  For* 

Ccc    z  niiilas 


jgi?  Plurm.  Diffirtath  111 

mulasatqucEuporifta,  fuis  fubtituliseoljegerint.  Ejufmodi  exten* 
fiones  &abufus,  aborigineprqfundius  utplutimum  inquirenda  pro- 
fe&i ,  non  noftrse  hic,  fed  Superions confidcrationis  funt.  Hxc ,  uci 
Regularis  Puftulati  comiiipd0ac\\Q  dejncepr, ,  vcl  aliorum  exemplis 
percipiet-,  ita  irregularis,  (donec  majorem  p^rfedionetn  fub  inge- 
nuaverfatiorummanudu&ione  acquifiverk  )  mconvenientias,  cum 
competentimedela,  fimiliter  advertet;  &  quod^  utrisqueficjuxtalc 
pofitis , )  profceto  nemini ,  etiam  c  quibusvis  exotericis  >  qui  Arci  hoc 
in  genere  feu  hodiefemet  agglomerarepoffent ,  feu  per  confuetudu 
nem  ,  nefcio  fubcujus  dexcras  titulo  ,  (forfan,  vix  fitfe  Cbirurgiac 
concumelia,  )  gradatim  ha&enus  afiociatifunr,  faluberrima  hxc  Me- 
dicamentorum  tra&atiopropriaqueinfingulos.  xgrotos  ^daptatio  fea 
quea t  concr ed i  fiducia  eoque  fructu  iimo  quc d  n em i n i  h i n c  ad eo  dc- 
beaturmngisquecompecat,  quam  Ordinariis  proximioribusquc  Pra- 
£Hcis>  fupradi&isrequifitis debite circdmfcriptis >  qui  vcl  IbliiisGffll 
tiofinominisintuitu,  oppidonilinfe  defiderari  patiuriturp  u - 
<}ue,  quodfecus  in  hoc  negotiofentientium  excepnonibus  aut  (\i(m 
cionibus,^  ceuplerasque  fucceflive  expendemus, )  apprime  non» 
tisfaciat,riec  ex  adverfo  aileganda  nunc  commoda  fatis  f-^er^» 
•comprobet. 

Sit  autcm  iriter  ea,  quae  publicum  direclc  magis  fpeclant,  -m 
mum:  totmiferorum  Coniervacio  ,  qui  vulgaris Mcdscacic •nisJu^i 
tus  vcriti  vel  declmatiiri,  ipfos  fimul  Medicos  pcnitus,  auc  debito 
faltem  temporc  prxtercundo  ,  iiegtigentiflime  paflim  , 
tamen  Reipublicx  damno  ,  pereunt.  Er  fane  nemo  non  novic  auc 
perfentifcit  hodie  cpidemiam  pene  reipecuniarKeAnguftium ,  paili- 
vamque  hinc  illam  in  qu&vis  expenfiirum  compendia  ac  plane  fingi 
larem  tantum  nonomnium  attentioncm.  Undefane  quamplurimij 
mediocrisquoque  fortis  judiciive  ,  &  qui  e  (quovis  modo )  perfbna^ 
ratione  Statusmhilnon  defcpolliccntur,nihilominusdecxtcroqui<t 
vis  patiuncur  prius  vel  percentantjquam  Medicum  adeant :  J urnquc 
Softra cogitnnt,  dum  excurrences  in  Pharmacopoliis  impenfas ,  evch- 
tumintcreaincertum,familiarem  rem  jacentem,  Viduse  Orphano- 
rumque  certas  alias  miferias  ,  &c.  totum  inde  potius  modd  fatafi 

forcuitfc- 


De  privAt*  Remed.  Bifttnfnthnt.  3<U 
fortuitrsveTerminacioni  fimphcirer  commiccunc;modo,fumpti  factu- 
ri  fcrlice  t  fi  c  q  u  idpiam ,  q  uasl  i  be  c  A  nus  ,To  n  for  es,  P  h  arm  a  cop  ol  as ,  ( i  n 
^ppidis  ad  ejuscemodiconfilia  pcrquain  hinc  indepromptos,)  Agyr- 
:as,  aliosque  e  proprii  officii  defercione  paiTim  propullulantes  Empiri- 
:os  cfcftfujuinc;  Gcquecan  Jcm  ( inter  npjofccsfepenumero  impenfas, ) 
UTtmoriuncur muJci,auc  mfi  (fponcaneas  nonnunquam)  reconvale- 
cemi#fpcsaiiif jl£eat,  tumdcmum  Me  iicum,  ((alcem  quo  in  Perfo- 
laljbusfuUeXequiis  recicari  qucac)  re  defpcrara  vocanc,  quidvis in- 
q rd u m  po i I i c c n : u r . r  a  r i u s  fe r v a n r 5 i m o f a ba m  c a n d c m  p  e  n  j  c  u  s  1  n  acl  i o- 
icsej  is  cu  luncuiires  cedac  ex  fencencia*  Quod  autem  hisceinconve- 
lioiUiJseorunv.jue  confc&ariis  ,  inccr  (  fupra  fimul  quarliram  )  Taxa- 
u\v.t  &£         infiiper prarfcnbencis ,  (quo  neccffariafohimmodo ,  nil 
|cro  pro  fo  r  1 11  u  a  n  t  u  m  a  u  c  de  fitt  ra  cor  \  e  I  m  p  e  r  c  r , )  m  o  d  e  r  a  c  i  c  n  em ,  p  r  j  - 
rgta  praxpue  dispcnfacio  fingnlaHrer  &c  apprime  ,  (icique  non  fine 
i>a g n < '  e  lv.  c ; aj  &  a  u  r  h  o  r  i  t  a  t  i  s  M :  d  2  cae  a ugm en co , )  m edc a t u ly  n  c  i  mio  - 
em  cjus  racionem  paulo  attencius  expcndens ,  experiencj#qne  fuis in 
ofciscun rt  ns,  haiit  difticulter  deprenendcc  Non  repetemus  hican- 
iquum  illud  :  quod  poceft  fieri  per  paura,  &c.  ncc  cum  aliquibus  fub- 
iirwsfu- (ican  qua^remus :  eccur,  dum  cliences  noftn  fatis  hoc  in  ge- 
i crc ) u  v a m e  n  c  i  p  e  r c i ; 1  e  re  qu e  u  nc  c x  u n a ,  d  u as  t am en  (e par-ata s  Fa m i - 
Sfchunc  in  fineni  ieorfim  fuftencare  debeanc  ?  Salcem  e  noftris  quo- 
JMfe,  quiub:  Softra  hodic  hoiKKarLiqu :  ahas  quati  nuiia  fup.c ,  ifto- 
ym ,  imo  nonnu!i:bi  modcrarioriim  quoque  Vdiracionum  loco,  fo- 
itana:  .  (non  dicimus  ufualt  ,  fcd  tcmpe.auori  eciam)  Taxa?  prodi- 
litjsRe  v;e<:i  s  fciutse  non (icacquiecurus  ?  Sub  ea  vcrdfacilitatc  Sun- 
Aiccs  ac  P:-oci'aftinHores  pailim  silici,  Medicisque  fepenumero  ma- 
fjsdcvinciri ,  profc&d  palam  cft;  experiun.riuque  compiures  in ifto 
uaapcuurn  compendio  quidpiam  ,  magno  fuo  poftmodum  commo- 
ioy  qui  alias  ncgligeruisfime  perirenc  :  uc  caceamus  parencisfimum 
unccampum,  qui  ipii  Medico  nonfolnmin  progrist  famas&aurho- 
icatis,  (etlivel  aliquali  nonnunquam redhoftimentidebiti  ja&uja,.) 
c?um  eciam  fub  paulo  procraclioribus  difticilioribusque  motbis ,  m 
ot  defperabundorum  &  circa  remediorum  concinuationem  cunc 
i^fitantium  confcrvationem  aperitur* 

Ccc  3  Ac- 


j90  Pharm*  Dijjertdth  III. 

Arquc  uthaccmedendi  ratiovitamha&enusacfanitatem  coi 
plurium  cegrotantium  ,  ita  (quod  fecundum  nunc  eft  commodum) 
Fortunas  quoque  eorum feorfim,  falubri  levamenro  refpicir:  &  fumpti 
fitfic  non  tantum  pauperculis ,  fed  jf  jn  ea  temporum  conditionc* 
mdifferentique  perfonarum  acfacultatum  refpe&u,^)  reliquis  quo. 
que  ,  quod  aiias  communiter  in  honoraria  ,  iri  Pharmacopoliorum 
(decenccr  eciam  obfervatas)  Taxas ,  in  Acceftbria  pro  Labore  ac 
Studio  ,  imopenitusalicubiinTaxationumextravagantias ,  priva- 
cas  Quotas ,  Miniftrorum  additiunculas ,  &c.  conjun&im  erogan- 
dum  eft,  6c  decujus  nimietate  ,  prsefertim  in  procra&ioribus  curis, 
tum  Hsercdes  poftmodo,  tumipli  (uruchacrarionefeliciter, )  Re. 
ftituti  tancopere ,  necimmerito  femperconqueruntur-,  rotumquod 
infumptumeft,  Medicis,  (qui  plerumque  tamen  vixnummos  m>\ 
quot  indehabuerunt,;  indiftm&e  adfcrihunt ;  Softra ,  fub  coc  ex- 
penfarumaliarumquerei  familiarisja&urarum  arftimatione  vcl  prx- 
rextu  prascidunt;  poft  (orcas  hinc,  &  exufitaco  ?vadicx  modo  vt 
ventibuslongemagis  noxias,)  fruftracioncs  aucalternationes,  mak 
volunt ;  alios  per  ejus  generis  Relationes  afalutari  Mcdicamenco- 
rum  ufu  decerrent  ;  vel  (^seque  ac  nonnunquam  femecipfos  ,  pofl 
mocfcum  denuo  forcc  oborcum, )  indiverfa  Procelacionum ,  Emplri- 1 
corum , privatse  Medicationis,  &c.  Pra:cipiria  inconfulto  deducunti 

Fieri  quidem  poterit ,  ur  fub  privaca  quoquc  difpenfatiofec 
fumpcus  in  Chronicis  gravioribusque  arkclibus  aliquo  usque  non- 
nunquam  excurranc  ,  vel  excurrere  vidcantur :  fcd  enim  fi  cotum 
l#oc  critiori  Medicandi  rationi ,  (poficis  inrcrca  iisdem  arTe&uufei 
perfonarum  &  forinfecorurn  circumftantiis,)  proporrionalicer  con« 
ferimus ,  dum  Receptismo  quidpiam  vcl  ingraciis ,  (adfueroruti 
fcilicet,  Vulgi &PharmacopoIarumcaufa) )  dandumcft,  eo  pro- 
fe&onon,  auc  vixcxcrefsit:  fiquidem  cukior  harc  compendiofior- 
quePraxis,  fimpIiciiTimisquousque  datur  contenta  5  ceremoniasil- 
lasac  curialia,  quxfchedulam  rcdemptu  folum  diffieUioreRi,  neu- 
tiquam  vcro  prajfentiorem  reddunt,  &  ne  rera  ignoralle  vel  neglexifli 
videamur,  pro  forma  faltem  fuperadduntur,  ut  impunewraliberri 
me  prscccrirc potcft  j  ficqueplurima  fumptifaciendo  ,  haut  pauca 

quin 


De  privata  Remcd.  Difltctifatione.  391 

juinetiam ,  pro  devinciendis  clientum  animis  ncgligendo  ,  parvis  dc 
;xtero  potius  at  crebrioribus  reditibus  (  quo  faciiicas  ejus  frequen- 
ia  compenfetur, )  acquiefcendo  ,  ita  k  in  univerfum  fiftit ,  uc  ei 
"poft  concreditam  fanitatem)  eBulga  demum  ,  ( quafi  Empirico- 
atn  ,  miferos  blim  dcglubentium  ,  duriccrve  prius  de  prctio  pa- 
ifcentium  gregi ,)  Iis  non  nifi  depofita  fronte  movcri  ,  vel  Ephe- 
lerides  fuas  ordinarias  Thomiftis  &  Eucliombus  in  evcntum  tan- 
'cmproducenti  minus ,  quam  repofiris  fchedulis ,  autMercatorum 
tot  incercictfdinibus  fubjeftis)  Libellis  fidi  queat 

Sequitur  cerrium  nunc  &:  majus  quidem  adhuc  commodum : 
adivorum  farpequc  exicialium  in  Pharmacopoliis  errorum  ,  &hal- 
.icinacionum  circa  prarparacionem  arqueac  dispenfationem  Remc- 
iorum  diverfimode  contingentium ,  longe facilior  fcliciorque  evi- 
itio  ;  evidensque  hinc  ac  falutaris  illa  in  quibuslibec  ,  confidera- 
ionis  cujusdam  indigis,  Chimicis  praecipue  ,  vcgetioribusquealiis 
iciiricas ,  imperanti  fumentiquc  communis.  Abufus  equidem  & 
articulares  proficenrium  errojres  ipfi  totique  Arti  hautimputandos 
Kfatis  fcimus.  Sed  enim  profectd  nos  Pharmaceuricam  hinc, 
deo  Medicationi  noftras  neceflariam  ,  &:  fi  forte  quispiam  Diaete- 
icbrum  (nemini  ramen  non  traftabiiium , )  dircctionem  falcem, 
btenderc  voluerit ,  longe  inrimiorem  ac  fpeciaHarem  iimpliciter 
tit  undiquaque  elevamus  vel  convellimus  :  dum  in  adminiftranda 
antum  ratione  ,  aliter  Cpro  locorum  exigcntia,)  qualitercunque 
.lodificanda  occupamur :  nec  in  perfonalia  hic  aut  pJus  quam  indi- 
idualia  fotummodo  ;  velquod  hominis  Sanitacem  irrcvocabilemve 
ftam  concernmc;  quodedi&a  confuetudine  ,  confequentia  ( tam 
■bjecti  quam  fubje&i  traclancis  intuitu,)  vixaut  non  declinabili  in 
Dlidumpene  fluant ;  &  alia  hauc  nullius  incerea  momenci ,  imprac- 
mciarum  conjunctim  adducenda,  adeo  devolvimur :  dumtancum 
ut  praecipue  ,  cundtarum  vel  plerarumque  harum  inconveniencia- 
am  faciliorcm  longe  fclicioremque  cviracionem ,  falcem  per  qua- 
^mcunquc  forinfecarum  circumftantiarum  immutationem,  paraca 
fc,  necminori  culpa  (quam  Navarchus ,  Arehicc&us ,  imo  ipfe 
'harmacopceus  &:  Chirurgus ,  &c.  aaciquum  obftinate  obcincnces 

poflunt,) 


2*  ThAWt.  Dijjertatic  111. 

poflunt,)  negligendaMecicla^rogamus&oftendimus.  Ecquounguli 
pauld  planius  compareant  >  principio  quis fane  noftrum  nefcit,  aut  in- 
gratiis  incerdum  forcaflenon  pertenfitfrequentiffimas  iilas  &;  enor 
mes  fa?pe  Praefcriptorum  permucationes ,  confufiones ,  ponderum  in- 
verfiones,feriptionis  &ingredieiniiim  perfun&oriasincompetences 
ve  cra&ationcs,  &CC.  etiam  circa  vulgatiora ,  (crivialis  norina* ,  diffu- 
fioris  molis ,  minusque  operofioris  mixtionis, )  Medicamenra  diVerfi 
mode,nec  cam  inopinato,quam  fub obrepente  (  vel  Miniftris  falcemf 
nonnunquam  ncghgenna,  adhanenccve  fimplicitate  velin  pcrmulcij 
lmpcricia,  (prsefercim  fiad  Remedia  fingularioremactentionem.,  af. 
bicracionem  &enchirifin  undiquaque  exlgentia  veniendum  fuenjS 
concingences:  paricerque  ad  ipfam  infuper  Simpliciorum  CompofijS 
rumvecolle&ionem ,  aflervationem  ac  prarparandi  modos,  &a  m 
rie  excenfas  ?  Quis  recenfere  aufit  infuper  &ea,  qux  vix  fine  cuJB 
fceudara  opera)  alicubi  eveniunc?  &nosab  altercationibus  &jH 
probracionibus  alieniflimi,  d.rTufius  hicnon  perfequimur:  neHenj 
forfitan  aut  Provifores,  intcr  domefti^asalienasve,  fa?pemmusqj8 
drantes  curas,  &c.  Miniftcis  Puerisvefuis  cun&a ,  vel  potiffima,jB 
confidcratius  interdum  concredentes  circa  Medicamcrtorum  « 
bitas  tra&ationes  mintis  acrencos  aut  verfatos ;  qmevis  indiirererM 
diipenfantes  ;  fub  aliquali  nonnunquam  acqu  fica  medicand:  notjfl 
prsefcripras  ( ignota  ian:e  fibide  rarione,)  Formulas  in  aurem  <M 
fentes  ,  indeque  pro  lubicu  addendo  ,  fubtrahendo  ,  fubftituendc 
variantes ,  (&:  fi  qux  ampHus  per  iikerabilem  prarcipue  ccffionei 
iilirri  oriuntur,)  temerein  nosconcitemus;  aur  Miniftros ,  talia  fri- 
perciliofius alicubi au  dentes  velirivola  iccs,  durius  haber  ■  videamur. 
Quis  dcnique  non  c.omprehendit  ,  obicer  ha&enus  (  f  )i:m?modoJ 
oftenfa,  eo  efle  graviora  ,  fi  in  Drafticorum  ac  Chimicorum  generc 
peccentur  :  ceu  proin  validiora  ,  vircsve  (prodiverfo  Pr^paratjp- 
nis,  Aflervationis,  imo  lcvisfima?  cujusdam  circumftantiie  modflS 
alternantia,(prsecipueMercuriaIia,  Antimonialia,  MarciVJia,  O^ia- 
ta  ,  &c  )  a  confcientiqfionbus  fibique  caventihus  Prafiicis  aut 
plane  non  ,  autnon  fine  mu!to  angore  diffidcntiaque  hinc  prx(ct'l> 
pta  vix  demiiemur.    Nam  cuncta  ha:c  a*grcti  juguium  femper; 


De  privatd  Rcmed.  bfjpenfatitne*  3^ 
vlcdici  vcro  famam  plcrumquc  intimeque  petunt.  Obviarc  quidem 
juscemodi  inconvenientiis  videntur  (laudabiles  decactero)  Vifita- 
iones  Infpettioncsque  ,  Urbibus  ac  Civitatibus  quibusdam  certo 
empore  folenncs,  aut  ex  infperato  fupervenientes,  Veriim  quantum 
Dlitanx  fic  caverint ,  etiam  cum  maxime  cavetur,  faltcm  imprefla: 
)bfervationesdocent;  &curiofipres  pernosamplius  inquiranr.  Si- 
uidemprofe&ocirca  vulgatioraplerumque,  autparticulares  quas- 
am  particularium  nonnullorum  circumftantias  occupantur;  potio- 
i  vix  undiquaque  ( in  ca  prascipue  mareria:  Medica:  vafti  tate,circum- 
antiarumque  varietate,)  attingcntes,eaveexhaurientes.  Quidau- 
:m  dereliquis  Civitatibus  Oppidisque  dicemus,  quarhujuscemodi 
egotiorum  faspcnumero  admodumfunt  fecura,  Pharmacopolarque 
laliberrimelinquunt?  Quid,  ubiverfatioranimusatquemanuscir- 
ifupradi&afolum,  nefingulariora&majus  quid  inrerdurn  exigen- 
aadducamus,  defideretur  ?  Quoproindiligentiorihorum  omnium 
:confimilum  Obfervarori,  jurequc  hincinde  meticulofoMedico, 
raefertim  fi  Operarum  fuarum,  (  quamvis fub  quotidiana  etiam  pra> 
ntia,)  languoremnihilominus  attentionemqucexpe&ationefarpc- 
jmerominorem,  hic  vcro  Familiam  penitus  feparatam  ,  adparilc 
men  quidpiam  fuo  modo  pra:ftandum  foris  deftinatum  cogitat ;  vel 
fperati  cprarfcriptiseffc&usloco,  contrarium  potiusaut  diverfum, 
;uberans  aut  deficiens quidpiam  >  ( ceu  pluries  fit, )  contingaj ; equi- 
:m  multusatquemagnus  hacfitandi  dubirandiquelocusundiquefu- 
:reft.  Et  in  tahbus  paulo  verfatiornobiscumprius  forfitan,  quam 
>t  undiquaque  fic  ,  6c  longd  numcrofius ,  (ac  communiter  puta- 
ir,)  requifitisinfpc&ionibus  &  dire&ionibus  continuo  quafidiftrin- 
ltur;  imoprius  (dixerimus,)  quamipfam  fchedulam,  cumrequifi- 
^vulgocurialibusconfigneti  longelubentius,faciliusatquefelicius 
m&apropriisoculatisquemanibustranfiget ,  parabic,  mifcebit,  di- 

•  :t.  Nec enim  pro  iis haec didta volumus ,  qui  alienis officiis  foris  con. 
Menter implicati,  domi  interea  Remediorum  fuorum  elaborationcs 

*  dispenfationes  condu&itiocuidam,  neceflariisvefuis  ("infolidum 
<  indiffcrcnter,  abfentesintcnm, )  forfitancommirtere  poflentrrc- 
ufo  fic  in  eosdem  lapfus  prarcipitio.  Qui  iecundum  intentionem 

Ddd  noftram 


p4  Tbarm*  DiJ/ertath  ///. 

noftratn  tantispcrprocedic,  mericoquequod  fuumeft,faftemagitj 
quohic  etiam  tam  famx  quam  confcienrisrcaveat ,.  inter  fubfidia- 
riorum  quidem ,  (*  abje&iora  nullique  pericufo  expofica fecum  crans- 
igcntium,):aceeffum,  cunfta  decxccro ,  quac  realem  Remediorum 
Pr-eparacionem  ac  Difpenfacionem  quocunque  candem  modo  con 
cernunc,  aut  eujusdaminibi  momenti  func,  ipfemecperficit  auccra- 
&at :  idque  eb  fecurius  &:  expeditiiTs ,  quo  per  concractiorem  Myro 
thecii  proprii  apparacum ,  ifta  Maceria?  Medicse  vafticate  minus  di 
ftringitur,  minusque ,  (  dum  quasanno  hic*  bienniovefufrlciunt,  ip{ 
fimiliter  &:in tantiim fuffkiuntv  femec  quocannis cxfoivunc ,  nec  hx- 
redibus  hinc  poft  obicum  ,  negorium  adeo  faceffunc, )  exhauricur 
quoinfuper  fingula  exqiiifixius  novic,  aeftimat  atque  tra&at  \  ufuall 
fua  pcnitius  dignofdt-,  fufpe&ave!  confufa  prompcius  (tanquamd< 
p ro p r i o  )  r e j  i  c ii ;  c o m  p I  a ci ti s  ja  m ,  (  d trm  n i hi  I  om  i n  us  n e c  n i  ft equB 
cer,  (ubipfaDifpenfationepofterioribusquefi 
nientius  quid  incidic, ) id  tunc  facilius  fubfticuic , addic,decrahit f  fi di 
verfumaucfpcciale  quidpiamcircaRemediiefTedlumcontingac,» 
nius  (quid,  quale>.quantum,dacum  fic,)  novic,obfervariqueratione 
eercius perveftigat ;  Elaboracion.es  ipfas ,  cum  fuis ,.  accidentarioqu< 
faepe  fuperveniencibus  circumftantiis  ,  fecurius  moderatur  j  quam 
plurimanon  fcium  in  ( repoiiturx  vel  fucceffivas  diftradionideftina 
tis, )  Compoficis,  verum  eriam  excemporaneis  quotidianisqueFot 
mulTsvrxaucargredeterminabilia,  v,g.  Analepticorum  feorfim  qux 
fitam  in  odore  Saporevegratiam ,  manualiadditioneveifubtraflion 
domi  longelehcius  ohrine.ndam,.  quam  conjecturalirer  per  Schedu 
Jam  dete.rminandam ,  Acidorum  ,  ( tanxae,  nec  fuccurrentis  fempc 
variatioms,)  Spirituum,  folicariorum  aliave  Compofita  conftituer 
tium  ,  item  Emeticarum  ,  Opiacarum  liquidarum  ,  &c.  validiorur 
Compoficionum cerciores dofes diftin&ius  falubriiuque  (nedeTopi 
cis  dicamus,)dimecitur  5  &fi  quae  infuper  funt  amp!ius?  quar  (dur 
paricer  quidemhomoeftjfc  &  humani  nihilab  eoaiicnum,)  nihiiomi 
nus  A£rionese|us,  (eomodo  facili  negotio  dire&as,)  aliorumrnuffi 
tarionibus  fufpidonibusque  (  ri  forfan  alicui  cuidam  in  hisce  exoceri 
codiverfum  quideontingerc  potuitj/evideritiusadhucfubcrahuiic. 


De  privitd  Remed.  Dijpenfatione.  39j 
Pofle  verd  Pra&icum  ,  ctiam  frequentatiflimum  ,  ejuscemodi 
Medicamentorumprivatorum,  tamprxparationi,quamdifpenfario- 
\\  vacareadmodum,  manifefta  docetExperientia;  nec  diffufioribus 
lunc  in  linem  dedudtionibusopus  eft.  Sane  fi  fupervacaneas  Pharma^ 
:opoliorum  &Di(penfationumcongcrieifemetinevitabiliteringere- 
cvelimplicarecogeretur,  equidem  diflicile  forethoc ,  &aliquibus 
orfan minus poflibile.  Sed hunc*offenfiouis lapidem in prima Difler- 
ationc,  luxuriantisquetuncMolis  recenfione,  (negotium  adlonge 
>auciorareducendo,)  fufficienter  removimus*  Protra&iflimas  vero 
/ifitationes  &fimiles  quorundam  confuetudines,  (  aflidendo,  &c. 
»eregreprxterneceflitatemfubfiftendo,&:c.  conftantes»)  veriatiori- 
•us&ejusccmodi  affe&ationumminusprodigisnemohicprastendcr, 
ifleverare  poflumus ,  quod  Poliater  vel  potioribus  falcem  ab  initio, 
anquam  apparatus  fui  fundamento  inftru&us,  exercitioque  huic  fen- 
madfuefcenSjdccxtcrofuisintentus  exotcricorumincuriushautdif- 
culter  decuriam  non  unam  fufficienter ,  ( imo  peregre  vicinos fubin- 
e  fimul )  vifitare ,  confilia  formare,  ea  cum  imperatis  Medicamentis 
phcmeridibus  fuis  inferere,  fuccifivas  horas  infuperquandoqucno- 
oru  perquifitioni  le&ionive,  vel  correfpondentiis,  uti  vocant,  id  pro- 
lerentibus  impendere,&:  nihilominus  decuria:  fimili ter  non  uni ,  co- 
emrefpc&ivedieRemediafua  domidecenterdifpenfare,  &  intcrea 
uar  fenfim  deficiunt,vel  adjicienda  alternandaque  videntur ,  cum  ci- 
iflonefeuuno  feunullo,  fucceflive  nulloque  ferc  negotiofupplerc 
ueatj  etiam  in  Gi  vitate  folitarius :  dum  ampliorem  plerumque  plures 
artiumlaborumq;divifioncinhabitant;Aularumver6  alicubidiftra- 
ioneSjipfaqueMilitaris  conditio,  (vel  Colonellerum  «juorundam, 
cretiori  quoque  Chimiae  fuperioribus  luftris  ea  ratione  vacantium 
templo,)  quotannis,  imo  penitusintrabienniumfaltem,feptimanas 
iquot  intercalariter  fuppeditant,  quajneceflariorumquidcmrepa- 
itioni ,  ( inter  leves  aliquot  enchirifes  &:  operae  partitiones, )  dentur. 
>uodaute  contagiofis  Malignitatibus  lu&uofiori  temporcdeje&os 
tmet ,  profe&d  qui  eos  tii  m  feu  ( fub  compe  tenti  moderarione, )  vifi- 
t,(utiforficannecOrdinarii,necPraxinjuxtaiftos  exercentes,indeq; 
3  lubriori  Reipubl.ftatu  comoda  fuadeccrpentes,  vcl  tituli  Profeflio- 
isfuasintuitUjCaftrenfium  infupcr  &  ipforum  Aulicorum  Medicoru 

Ddd  x  exem- 


Pharm.  ViJfertAtio  111. 
exemploaliter  pofle  videncur,)  feu  tancum  per  Chirurgum  aliosvere- 

ferendarios  ,  (asquecontagiifufpe&os,)  audit  >  is  quoquelocoSche- 
dulx  vel  informationis  ipfum  Remedium  darej  multafimul  Compen- 
dia  (feuolim facilitandae  affecurandxqueDifpenfationiscaufadiver- 
fimode,fub  prarfervatoriisCuracoriisque  Modis  inventa/eu  pro  re  na- 
ta  denud  fuperaddica  )  pradertim  uniformi  fere  cunc  in  compluribus 
Medicatione,  inibife&ari  •,  neceflariis  ( pauco  tamen  numero  fimilitei 
comprehenfis, )  Apparatum  fupplere  >  ubi  demum  domefticisque  fuis 
parili,  qua  reliqui  folent>  rarione  cavere  poteft  oppido/peciali  Numi 
nis  tutelacomprehenfus:  aut  fiiatis  forfitan  eumcederetunctempo- 
risinterdumcontingat,hautadeo  hincmajorexiftitconfufio,  quam  fi  j 
folitariisConfiliisindigentibusinferviens,ipfevcPharmacoposusdietr 
fuum  obiifl  et;  pro  locorum  conditionibus  huj  uscemodi  defe&us  refti-  \ 
tuendi  vel  potiusprsecavendirationenonuna;  eaquc  ftatus  tuncir-  ■ 
regulari  tace, ( potiori fane  ftragis  autore, )  alias  hic quoque  variis con-  \ 
fufionibus  tentaminibusque  (ceu  olim  hic  implicati  probe  remini  A 
Tcentur,)  fubje&a*  Quod  autem  extraturbulcntiasiftasstgrotanteni  • 
attinet,  notumeft,quodinacutiorumpermultis  ne  nobisfaspe,  vis 
aliisinConfiliafaltcmfufficiamusiubiverdinaliquibus^ut&inChro. 
nicis eorumque  intervallis  licuerk>exigentibus  ibi  qui  Receptis  & Ia-  . 
formatione  quiverit,  eticimneceflariis Mcdicamentis , fub cimicoin-  j 
tuentis  dire&orio  tantisper  ponderatis  ,  mixtis  atque  fignatis  infer-  \ 
vire,  (manifeftofamigeratiflimcrumquorundamexemplo,)  poteft  i 
&quid,fiPharmacopceusin  oppidis  pratcipue,furrogando  miniftrc  < 
deftitutus,  eidem  infortunio  fubjiciatur  > 

Quid  autem,fi  Mcdici  privatim  ita  deditaRemedia  curandiq;  ratio 
(ceuaccidentarioquidpiamintcrdum,  quod  iftis  poftmodumimpu< 
taripoflit,  fupervenit,autcommunenobis  fatumhujussequeacalio. 
rumconatusinh-ingit,)  abimpaticntioribus  aut  fingularioribusnon- 
nullis,  (propter  feu  rationem  ftatus,  feupnvaras  affiuentias,  mor-  1 
dicus  &  ingratiis  fupervenire,  feu  volentibus ,  fcu  requifiris, )  pofi 
eventum  demum  ,  aut  fub  Mechcorum  akernationibus  congrega 
tionibusve  tradncatur,  vel  (  TheiTalis  olim,  Themifonibus ,  atquc 
aliis  tum  Empiricis  difta  Lege)  inter  privatos  faltem  (mulierum 


Le  privata  Remed.  Di/penfatione. 
dicaciumve  quorundam  prx  judiciis  deditorum )  confeflus  accufetur, 
Tranfigant  primo  hi  iftis  cum  Locis ,  qua? paflim  ( Medico  minus  dif*> 
jfidentia ,  &  aequius  de  ejus  A&ionibus  fentientia , )  Remediorum  pri- 
vatimparatorumDiftra£tionem>  ignotisque  etiam  fub  titulis  difpen- 
fationem  ,  (modd  in  Pharmacopoliis  fiat)  libere  fecureque  conce- 
dunt.  Qui  porrd e  noftris ,  au  t  alieno  in  foro  curiofioribus ,  tot  inter- 
calaria,  intus  &extus(occultcfa:pe,)  fimulfub  Praxi  Medicacon- 
currcntia,  pauloattentiusnotarunt,  &tritumillud,  (Ghicefles,ali- 
ter fcntires  : )  cun&is  fuis  pronunciationibus  prxj udiciisve ,  inftar  ter- 
miaalis  lapidis ftatuerunt ;  pro  vel  con tra  akerius innocentiam  e fche- 
dulis,etiamfivelabincunabulis  argroti  comportarcntur,fimpliciter 
I  &infolidumhautdicent&c.  Odiofumeftrelatuvelperquifitu,quot 
i  procul  dubio  forfitan  intereant,  plane  nihilominus  regulariter  & 
examuffim,  (non  folo  Pharmacopolaj,  Receptarum  hic  haut  po- 
ftremo  femperjudice,  )trad:ati;  violentia  vero  morbi,  vel  inter  nc* 
gledioremDiarcam,  viniacetabulo, pifciumpomique  buccella,&:c; 
faltem  peflum  dati  5 quos  tamen  verfatior  Pra&icus fuperveniens ,  in- 
competentibus  Vcn^fedionibusacLaxativisinconfideratiflimeprius 
debilitatos ,  Cly ftenbus  tantum  vexatos  ,Topicis incaflum oneratos, 
fpecificis  longe  ferius  &poft  feftum  tentatos,  toctotiesque  vatiega- 
-  tis  (Mofchatis  Ambratisqueinfuper,  )  Confortantibus ,  (obortisno- 
j  vis  ebullitionibus  ftomachique  perverfionibus,)  folummodo  magis 
confufos  invenit  taciteque  gemit.   Quot  credimus  paflim  virx  fuse 
paufam  fecifle  ,  faltem  inter  Negotioforum  officiofiores  Remedio- 
rumvariationes,  ac  Confortantium  vulgarium,  Julcporum  ,  Apo- 
fcematum  ,  Mixturamm  ,  &:c  muleiplicationes  ?  Quot  periere, 
aut  perire  poflent  per  tot,  femet  ( tacite ,  modoque  muuis  firpe  co« 
gnito, )  iimilitcr  perimentia  ,  |!nvertentia,  expcllenria  ,  &c.  hauc 
adeo  de  cartero  inufitata;  vcl  folitarie  infontia,  jun&im  autconfe- 
quencerdata  vel  akernata  inconveniencise  non  unms  authores,  ttec. 
qux  tamen  omnis  Receptifmi  arftimatio  proba  ,  dicet  &  innoxia. 
Ut  tot  intcrcurrentes  indicibiiesque  fsepe  circumftantias  >  optime 
qusequepervertentesdenuo fileamus,  Erquodnamdemum teftimo- 
oiutn  Pharmacopola  producic  >  quo  non  folum  compnfitai  cf\i& 

Ddd    1  (m 


?9S  Jftfcam  DiferWh  11 L 

(  m  ea  nonnunquam  liberrate  velincuria ,  )  fed  etiam  formute  infa 
per  indies  transmiflae,  debite  femper  &  ad  praefcriptuni  indubitat< 
paratafuennt.    Aflerenti  velinterdum  juratocreditur ;  Medicove 
ro  prarter  folenne  fuum ,  ar£Horiadhuccxplicatiorique  fub  officiipri 
mordiis  juramento ( meritdque )  obftri&o,  convocatisa&itata  fua  in 
genue  referenti ,  Diaria  demum  fua  eventualiter  produccnti ,  noi 
item?  Certe  gencrofus,  ac  praejudiciorum  calumniarumque  undi 
quaque  contemptor  animus ,  utiquidcmin! ( cujusvisetiamform2e,< 
Curationis  decurfu,  Criticas aliasve  imminentcs turbas,  ne  falutari 
bus  poftmodum  Remediis  imputentur,aut  (dum  omniajpoftevea 
tum difputari poflunt  , )  Ccnfori  fiiper  fin-ftrum  eventum  dicenti ,  an 
fam  praeheant,  attentiffime(inter  manifeftumfaspenumero  tutelari 
Numinisconcurfum)devitat,autprarmonendo  oftendit:  itafinihilo 
minusquidpiamfccuscontingat,€onfcientiacfua:  tuncfemetinvolvit 
Deoquefuocun&aliberrime  remittit,  donec tra&u  temporis,(  duir 
aliasfub  quovisetiamMedicandimodopleraquenihilominus  Medi 
cisimputanturJy)  velaffaniaeiftac ,(  fsepenumero  inter  feliciores  alia 
rum  Curationum  fuccefllis ,  ccu  Philippus  nihilominus  Alexaii. 
drumfuum  invenit,  dispareant,  vel  integritas  tandem,  ut plus  via 
fimplici  vidimus,  in  apricum  producatur*    Nam  qui  fubprimoplD 
rumque  veldeclinantedemum  fervoreirritatiores,  talequidperim< 
preflasinnocentias  fuasdedu&iones,  rogataquefufFragia  obtinereco- 
nantur;  profe&6(dumquisinde,  quantuminter  totignotascircum 
ftantias  voluerit,  credit, )  majoribus  facpenumero  tradu&ionibuS; 
contemptuipra?judiciisquefiftercfe,  (nobis  quidem,  etiam  poftbu< 
fta  vifi  funr.    Atqueha&enus  de  terrio  commodo  ,  injiciendisquc 
forfitandifficultatibus*  *  % 

Videamus  nunc  quartum ,  idque  magni  fimiliter  momenti, 
Qu$>d  fcilicet  fub  ejuscemodi  Pharmaceutices  tra&atione  ,  rcrum 
naturalium,  non  foliim  dire£te  illuc  pertinentium  ,  fed  reliquarum 
quoque  complurium  cognitiomanifeftohincmagis  magisque  exco- 
latur;  novafsepe  acpolychrefta,  Rcmedia,  novse  Enchinfes  atquc 
cautelae,  praxijequcaclaboribusChimicis  perutiles,  (interdumqua* 
fi  aliud  agendo, )  inveniantur;  Arti  naturseque  mage  conformia  re« 

media 


De  privdf*  Remed.  Difpenfatiwe*  &  ? 

nediacondantur,  aurcitra  (*rifuafubtervcrfantibus  cxcipiendos,  ) 
apfus  prafcribantur;  probabiliores  varic  hic  contingcntium  ratio- 
les  eruantur  ;  inter  imrtationes  aut  fortuitas  mifcellas ,  Saporum 
>Jorumque,  (adeousquedum  panimta&a)  natura,  ac  mifcendo- 
um  confenfus  ac  repugnantia  aliquanto  fiat  manifeftior,  diffentien- 
ia  feliciusdeclinencun  Pachologica&  Therapeuticaquampiurima, 
>er  indiredtum  quafi  ,  autilluftrencur ,  autvaniratis,  ( ceu  ha&cnus 
nde  circa  toc  Medicamentorum  coacervationem  ^circa  Purgantium 
bufus,  totque  AIcernancium,Confortantium  Topicorumqueluxu- 
icm,  &c+  feiicitcr  fa&um  eft,  &  circa,  permultorum  Symptoma- 
um ,  caufarum  efFechuimque  raciones  pariter  fieri  poflet , )  convin- 
:antur, &c.  ImdquodinreiveritacexquacompetensqueTaxacon- 
tiade  aliorum  Pharmacis  parandorumquc  Proccflibus  rite  judicari, 
Dconvcnienriores  emendari,  Vilitationes  rite  obiri  &c.  nequeant, 
;itra  incimam  ccciushujus  ncgociicognicioncmconcinuatumqiexer- 
ritium.  Nec  enim  fufhcic  hic  quasdam  in  Mufeo  acquificanotitia , 
Tyrocinii  Dispenfacoriive  recencioris  ledio  ,  vel  fupcrficiaria  olim 
?rarparacionis  Ancimonii  Diaphorctici  Spiricusvc  Salis  ,  &c.  infpe- 
lio  ;  faepenumero  poftmodum,  cum  imicari  calia  petfunclorie  vifa 
'olueric ,  claudicans;  fed  firmatiis  per  conrinuationem  (indiesnovi 
[uidpiam ,  in  Praxi  prxcipue,obiacisque  cot  occafionibus  fuppeditan- 
em ,  )  horum  ufus,  firmatumque  fimiliter  in  iftas  invcftigaciones, 
ledudliones ,  Scc.  judicium  requiricur:  undeprofe&ohabent,  quic- 
\uid  p ul c h  r i  co m mod i q ue  ha b e n  c  P h a rma c opol  i a. 

Acqueut  hascinfefint manifeftiifima,  &  Medicusperfe&us  cx- 
juifita,  uti  Chirurgicorum,  ica  Phatma<i:eucicorumquoqucacChi- 
nicorum  cognitione  hodie  profecTiocarerenequeat;  eam  vcrd  non 
ufi  per  manuales  concinuacosque  laborcs  fufficiencer  confequaturi 
ndiesque  confirmet  vel  extendat  :  fa&os  intereu  in  (pubtico  per- 
juarofalutaria)  hxc  cxcrcicia  fumptus  y  cum  infumptismatcrialibus 
ruftradifperdere,  parcave  cor rutis,  impenfis  ac  fudonbus  compen- 
lia ,  aur  fingulariores  remeJioruni  modos  cuivis  cxoterico ,  iude  fe- 
net  efferenti ,  &c.  propakre  nolit ,  nec  tcncatur  >  adcoque  vcF  ea 
le  causa  Medicamentorum  ita  paratorum ,  aut  una  provenientium 

r  diftra. 


4©o  ThArm.DiJfertatio  !1J. 

diftra&ionc ,  (pro  crogaci  reftitutione,  navatarque  operse  redhofti. 
mcnco, )  abftmere  arcerivc  jure  vixaucnon  posfit:  nihilominus  ta- 
men,  procul  dubio  nePharmaceutica:  confuecudines  ( cancas  neces- 
ficacis olim  creditas ,  }  prasrer  rem  mde  (orfan  confundancur ,  vel  Me- 
dici  forcaffe  plusquam  Seplafia:  pofcanc  ,  placicum  eft  haut  paucis. 
(ca:cera  nobis  hocin  negotio  aequioribus ,  )locis,  uc  fpecialiora  qui- 
dem  fuaPharmacopoliisin  uficacam  dispenfacionem ,  cerco  hincac 
cepco  precio  fiftanc.  Sed  alius,  nec  immericd  hicquserat,  cui  ufu 
reliqua,  ufualia  quoque,  varie  inter  labores  provenientia,  auc  datj 
opera,  exercicationis ,  ulcerioris  perquificionis  ,  aliorumve  refpc 
fiuumcaufapraeparata,  deftinanda  fint?  Etnumne  interejuscemo 
di  fufpiciones  diftra&iorquispiam,  fi  vellet ,  etiamviliora,  varie  fo- 
lummodomixra,  condita,  tin&a,  palliataque  fecrerisfimorum  locc 
oculatisfimo  quoque  Pharmacopolae  offerre  nequiret  ?  Saltem  cui 
miferisdecumbentibusexpenfasfic  duplicentur,  non  videmus:  fiqui 
demquiparat,  fuumhinc,  &qui  difpcnfat,  repetit.  Ut  taceamus 
quse  inter  ipfam  hanc  cautelam  (  manifefto  interim  cffe&us  fufflamim 
vel  perverfione,)  fubvariolucellodeditorumimitamento  nihilorai 
nus  nonnullibi  fuere  fubfticuca.  Quot  aucem  non  dedcceat  Medi 
cum  pretii  pro  datis  Remediis  indicacio  &  accepratio  ,aliarum  honb 
ratisfimarum  Profesfionum  Officiorumque  SportulacTaxasordiS 
riar,  folutiones  pro  ftudio  ceremoniisve ,  &c.  dicant.  Certedivcr 
fum  fentientes  hic  forfitan  nimis  pudibundi  videntur ;  &  tamen  ncroc 
non  pro  Confilio,  Lotii  infpe&ione  ,  vifitationibus,  &c.  fua  liben 
(  quo  privacas  quocas  taceamus ,  }  pofcit.  Sin  vero  privatorun 
Prasparattonibus  occupaci,  cum  Medicamentis  Authoritatem  quo 
que  venundare , nec  eos hujus fortis abje&iora  decere  putentur :  quse 
rat  quispiam  fimiliter  ,  numne  decentior  jucundiorvvc  fit  Urina. 
rum  ,  Spucorum  ,  Ulcerum  ,  Cadaverum,  misfi  Sanguinis 
Evomitorum  Excretorumqae  infpe&io  naufeabundaque  verfatio 
hauriendorum  Pharmacorum  libario  ,  &c,  Laudantur  pas 
fim  nec  immerito,  qui  profufisfimis  Profe&ionibus  ,  curiofisfi 
misque  novisfimarum  quoque  fibrillarum  produ&ionibus ,  (inte 
tot  fartores  licec ,  &  faftidia,  )  perveftigandis  ,  aut  interitus  caufi 


De  privdta  Remed.  Di/penfatioHe,  40I 
ixipfis  putrilaginofis  Cadaveribus  eruendis  indefinenter  fereoccu- 
)ancuri  vel  pnma  eriam  Plancarum  germina,  indtfinicasvc  Synony- 
nias  pertasdiofascandcmnulliusvt  hkiirusconiprthcnfi()nc>.H-rtinC: 
^ni  vero  proximiori  fanitatis caufa ,  fub falutarium  remcdiorum  prx- 
>aratione,manus  intcrdum  denigrant,  vel  intei  Empyrcumara  nort. 
lunquam  verfantur ,  minoris  inde  xftimentur ,  nifi  folis  DilTcrtationi- 
>us,  Formularumdefignatio.nibus,  ac  ipfixgro  haut r.116 molcft.s  vi- 
itatiombusPraxincircumfcribendo,  quod  caput  &;  c;:rdoreicft ,  in 
erc Chii urgicis  xque acPharmaceuticis ,  tertiocuidam ,  ( utinam  fa- 
isubique  fulficienti, )  femper commiferint ?  Qmnpotiusauthoritati 
nedicx  plurimum  hinc  accrcvifTe  vidimus  :  confirmatioresque  fic 
cconfidentiores  fvi6ti Iuntquamplurimi,im6(prxter(pem,auc lon- 
re  faciliusjper  vulgacioraquoque,  delinita  imaginatione  rcftiruci, 
liim  a  Mcdici  mantbus  fua  proficifci  cernerenc.  Laudatur  Artifex,qui 
ccefToria  fua  feorfim  parare poteric :  nec  fpeftaciffimis  quibusque  vi- 
io  vercitur ,  fi  fecuricacis  auc felicioris  faciliorisve  cxpedttionis  gracia, 
juxScnba  folcc,  cranscgcrinr.    Sique  Chirurgia  ha&enus  eadem 
atione  ttaclacafuifTet ,  quantanunc  ejus  forcntincrementa? 

*  Expendamus  proin  hifce  dimiflis,  potiusquintum  commodum: 
•romprum  (cilicct  &:  expeditum  hinc  fufflamen  vel  impedimencum 
tocenufilmx  tftius  Empirix,qux  divulgata  per  Reccptifmum  Re- 
aedia,  (i  prx(enciorapoIychreftavcdeprehen(afucrint  ,fubfequitur; 
£  non  folum  alterius  profeilionishominibus ,  taliaad  Monopolium 
isqueinvolantibus,verumipfisetiam  Pharmacopolis ,  ea  vel  (ervitii 
empore  colligentibus  ,  ac  poftquam  oppidum  quoddam  infede- 
unt,  Medicis  fatis  xgre  inde  facientibus ,  )haut  raro  familiaris 
:fti  famijiariorque  profcdo  deinccps  fiet ,  fi  pariter  felccliora  ho- 
ie  fpeciiica,  elegantiores  Remediorum  formulx,  culciora  concra- 
lions  Praxis  compendia,  curatioresque  prxfentiorum  Medicami- 
mm  (v,g.  Cinnabarinorum,  Opiacorum  ,  Martiabum ,  Emetico* 
um  corre&iorum,  &cc.)  modi,  id  genushominum ,  (alias  hio  cu- 
iofiorum ,  )  abufui  per  fthedulas  ulterius  profbtuentur.    Nec  enim 
anti  eftcontra  te&orum  hic  Remediorum  Dispenfacionem  prx- 
Limptio;  quod  fufpicaces  aut  naufeabundi  quidam  >  ignota  fibi  fic 

Eee  Rcmc* 


^o*  Thtrm.  Dijfertatie  111. 

Remedia  forfitan  refpuere  vel  declinare  poffcnt.  Confirmatiorcm 
aliorum  fententiam  paulo  ance  notavimus.    Si  verdrevera  quidam 
flu&ucnt ,  Magnacibus  fane  (  quando  &  in  quantum  retulic,  talia 
nonnulli  quadantenus  fcfeorfim  nec  adeo  femper  inconfultudete- 
gunr.    Reliquos  autem  num  lubentius  majoriquc  effectu  bibituros 
credimus  Theriacamaut  Mithridatium  ? fiferpcntibus  atquelacertis 
conftare  dicantun  aut ,  (  dum  fanitatis  fuse  confervationem,  longc 
plunbus  circumftantiis,  quam  nuda  Medicamenti  notitia  >  com- 
plunbus  tamen  locis  haut  expetita  ,  circumfcriptam  ,  Medico  in- 
terea  concredunt ,  }  Myropola  obfcurum  per  seque  obfcurum, 
(Tacahamacum  pura ,  Carannam  ,  Chocolatam  ,  guttam  "Charn- 
bodiam,  Jalappam  >  tec.)  t  Recepto  pradegac  acque  commendet. 
Qui  vero  inter  ridiculam  Chimicorum  averfationem,  per  quorun- 
dam  hicimperitiam  autaffectationesequidem  fuperioribus  annis  de- 
nuoque  fotam  ,  fatis  aurem  hadenus  ( Experiencia  faltcm  ,  alio- 
rumque  Diftrictuum  fupcrioribus  annis  ea  fimilicer  declinantium, 
imo  excerorum  damnacum  olim  Antimonium  poftliminio  nunc  rc- 
ducentium  exemplis  ,  )  convi&am  ,  noftra  ex  eo  capite  avcrfari 
voluerint  ,quodproculdubioinuniverfum  fint  Chimica,  ignea,  ve- 
nenata,  Mercunalia,  Ancimonialia,  &:c.  habeanc  fibi  Craceresfuos., 
cucullos  atque  Mixturarum  ollulas ,  donec  oborca  tandcrn  naufea , 
pcrcepcaquc  Spagyricorum,  fi rice ,  (  ceuaha  quoque  debent,)  cra- 
denciu*&exhibeantur,pra!fcncia,fecunEaceatquegraria>fcnium  hoc 
cxuanc$incelligancquenonomniaeffeGra?ca,  c\ux  iegi  non  pofiunc. 
De  caecero  quanta  fic  prauerea  obnuptorum  auc  faltim  privanm  fic  cjft 
dicorum  Medicamencorum  ucihcas,  racioni  lfti  fenfirn  adfuefcent^ 
facilepercipient.  Incrcfcit inde denuo Medici  Auctoritas  &fuorum 
aeftimacio:  Imaginatio  quamplurium  magis  excicatur  ac  dclinitur: 
Supe§vacua  feu  toto  genere,  feu  fingulis  in  formulis,  facihus  ucide- 
prchenduntuc  ,  ica  &  interm?tcuntur ;  Parabiliora  fimplicioraque, 
(dum  parum  infcrtmc  ,  )  parvi  plcrumque  habica,  magno  interea 
paupcrtulorum,majoriadhuchabiciorum,  roticspretiofis  fuis  Mix- 
cunspeflun  iatorum,  euponftisnutcm(qua?  fi  rcfciffcnt ,  infuffiden- 
tia  fibivc  indccentia  dixiflcnc,  )  fervatorum  commodo ,  eo  expe- 

ditius 


JDe  Privdta  Remed.  Difpenfhtione,  *  40$ 
ditius  adhibentur,*  apudinnovationum  ( indmturnioribus  morbis,) 
avidos,  continuatu  neceflaria  Remedia (qu#  compcrta  e  Myropo- 
liis  negligerent,  )  fub  levi  quodam  acceflbrio  felicius  repetuntur; 
prxjudiciis  aut  parili  relatione  vel  cenfura  praroccupacis  /peciaho- 
ra  qusedam ,  v.  gr.  Opiata  ,  Antimoniaba  ,   Mcrcutiaija  ,  item 
Emetica  vcl  pufionibus  ,  (  opinionetenus  falrem  aJicubi  impari- 
bus ,  )  &c.  praffentillimo  levamine  propihanttir  ;  inter  tot  imper- 
tincntes  plane,  &c  (utut  Mcdicamentum  empincos  in  abufus  tan- 
dem  nancifcantur,)Mechodi  ramen  prudencia:que  medicse  exper- 
tes  Inquificorcs ,  (aegre  hinc  &  authoribus  clicntibus  ipfis  facien- 
tcs ,  )  Secreta  Secreris  competencibusque  doctrinae  filhs  ,  f  fiqui- 
dem  nofter  quidem  Medicus  inJiftercnter  ahis  fua  ,  rot  fudonbus 
fumptibusve  parta  ,  vel  demum  famam  ipfam  cum  ufurpantium 
fanitate  diverfimode  concernentia,  proftituere  haut  forncan  tene- 
tur,  nec  Ambicionis  inde,  affe&atique  Monopolii  accufari  potcft,) 
fidcluis  fervantur :  &  fi  qua?  infupcr  attentior  quispiam  fuperaddec. 
Si  vero  privatam  hanc  Remediorum  traclationem  aliud  Empiricx 
genus  excicaturam,  &  non  folum  complures,  perfuafione  Ticulovc 
nonuno,  ci  femec  immerfuros,  verum  etiam  Pharmacopolas  ( quo 
Medicis,  diftraclionem  fuorum  minus  fic  facilitancibus ,  quafi  par 
pari  referanc,  )fimile  quidpiam  pafiim  &:  liccnciose  (acis  lubicuros 
clYc  praecenJatur  :  cxiftimabit  forfitan  alius  ,  plenicudinem  po- 
teftatis  ,    quat  Ordinarios  congencresque  Praclicos  a  falubri 
hoc  ,  &  ipfis  alias  competentiflimo  exercitfo  tantifper  alicubi 
fufpendit,  vel  Authoritatem  ,  quse  Medicaftrorum ,  Ardelionum- 
que  negotiationes  coercere  coniiievir  ,  ctiam  horum  exceiTus  iuf- 
ficientcr  compefcere  pofle:  accedentibus  prsefertim  CoIIegii  cujus- 
dam  Medici  (  in  eadem ,  vel  c  vicinioribus civitatibus  ac  oppidis  nul- 
lonegotio  formati,  )  relationibus,  judieiis  aut  atteftatis.    Ubi  ve- 
ro  ,  (  ceu  compluribus  equidem  in  locis,  )  ifta  Empiricorum, 
(  per  mifcrorum  cvifcerationes  aut  carniiicinas  pubhco  tanto- 
pere  nocentium  ,  )  inhibicio  fusquc  deque  habetur;  verfatior  ac 
generofior  Medicus  &C  hos  quoque  (iftorum  appendices )  negli- 
git,  eodemf  quo  illi  conanturaut  confuevcrunt,)  compendio  fibi 

Ece    z  nihilo- 


fhnrm.  DiJ/ertath  111 
nihilominus,  ctiarn  interdum  e  rcfipifccntibus  ,  ingenue  haunens, 
quodfatisfit;prxcipue  dum  multam  Myropolarum  partem  alias  a 
privatis  Medicatiombus  Confiliisve  vix  ac  ne  vix  quidemabftinere; 
haut  paucos  infupcr  ( dum  fub  ipfius  Receptifmi  obfervatione,  meritd 
continuatiusque  circa  fingula  attentior  effc  volucrit,  )  falutarem 
ejusmodidiligentiamveltacice,  &  cum  aclore  ipfo  tandemaverfari; 
vei  poftquam  fccrcca  Gngularioravequasdamilluccommunicata  feu 
manumiffafuerint,  authorem  obfcquio  a:ftimationeque  longe  fscpe 
minori  profequi  cogitar.    Quod autem  haec  medendi  ratio  Pharma- 
copolia,  ({ancfuperiorij&mfeculo,  intereas  tunc  Artisnoftraecon» 
diciones',  )  per  Imperiahum  Comitiorum  conltitutiones  publico 
commendara  ,  tollat  hinc  vcl  cvertat,  oihil  eft;  &:  experientia  con- 
ftat,  ea  (ni  fibimetipfis  excedente  illoinconfideratiffimoq;numero, 
eodem  in  Oppido  vel  Civitate ,  impedimento  fint ,  )in  medio  quoque 
privatse  Medicorum  dispenfationis ,  revera  nihilominus  fatis  commo- 
de  fubfifteresfatisque,  Privilegiorum  olim  defuperconceptorumin- 
tentionibus  atque contentis  acquiefccntibus , )  vel  ex  Euporiftorum  > 
totque  Adiaphororum,  &c.  Requircntibus  indieslibercdivenden- 
dorum  diftraclionibus ,  rcliquisquc (pcr  confuetudincm, ) acceflbriij 
autconfc&ariis ,(dumalias  vixdecimusOfficinalcsillas  Speeies  ,  Si- 
rupos,  Eleftuaria,  &c*hodic  defiderat  vel  prsefcribit,  )  redir.  Nec 
Medici  forfan  normullibirecufareiit ,  Macenaiiafua  fibihinc,  fubto- 
lerabiliredhoftimcnto  deprompta.    Quid  ni  verd  magis  (pemo- 
ftrum  hoc  inftutum,  )fubfiftant;  ubipropterfpeciale  quoddam  ,tam 
active  quam  paffiveeafrequentantiumcommodum,  feorfim  requiri, 
poftulatave  noftra  mmusiisforfitan  quadrare  vidcbuntur  ?  Sane  dum 
(  curabilcs  quidem  )  fufficiemiffimcdc  cserero  (  nomine  non  uno) 
facilmsfeliciusque  perpnvata  quoque  Medici  experti  remedia  cura- 
ri  pofle  docemus,  neutiquam  hincipfa  in  univerfum  Myropoiia  reji- 
cimus:  (cdque  ncc  tot  hincindc  Oppida,  iisnihiloinfelicius,  Me- 
riico  interca  ncccffitatibus  hiscc  abunde  fatisfaciente  ,  deftiruta; 
rntilco  minns  exrcras  Oiiemalium  plagas  ,  paucitatemve  in  Se- 
pcencrionahbus  provinciis  adducimus  ;  )  dumque  porrd  pariter 

ex- 


De  privata  Remcd.  Dtjpenfaticnf.  405 
cxceflus  tantummodo  circa  Matcnsc  Medica?  quantitarem,  quaii- 
tatem  ,  ftatutum  pretium  ,  &c.  diverfimode  commiffos  notamus, 
neutiquam  inde  protinus  totam  rcm  pharmaceuticam  elevamus, 
quarundain  faltem  circumftanciarurn  in:bi  aicernationem  in  ifto- 
rum  medelarn  quasrentes  :  quse  certe  permutacio  uci  Reiptfbiicap, 
Pharmacopolia  Cfuis  forfican  de  caufis )  omnino  quibushbet  fre- 
quentari  volenti ,  emolumentum  non  unum  manifcfto  mhilominus 
confert  ,  ita,  (ubi  Mcdicus  prsegnantiores  ob  rationes  /ua  didir,) 
eo  ipfo  reliqua  (^proxima  ifti)  Myropoiia  adhuc  minus ,  (dirette 
quidem)  tangit.  Quod  vero  confequenter  quafi  ,  privati  nimii-, 
que  horum  reditus  hinc  ex  parte  minuantur  ,  integrior  intentio- 
num  noftrarum  «ftimator  ,  publiciquc  boni  nobiscum  ftudioiior 
aegrius  profe&o  non  fcret ;  fubinde  expendcns :  quod  plura  pailim 
hac  tempeftate  inveniantur  non  oppida  tancum  ,  fed  etiam  ci- 
vitates ,  ubi  decumbentibus  fupradidbs  aliisve  de  caufis  ,  quidvis 
interea  tolerantibus  vel  aliundc  tentantibus ,  per  feptimanam  ix~ 
pc  vix  unum  Recipe  Orficinis  inferatur  :  quod  e  folis  etiam, 
(indubitato  conceilbriim  accefloriorumque)  quotidianis  diftra- 
flionibus  nihilominus  piuspaflim  hauriat ,  quam  famigeracior  quis- 
piam  Pradicus  ,  (dum  nunc  arrc  merent  parvo,)  c  cunctis  fuis 
alicubi  foftris  :  &c  in  univerfum  perquam  fit  ihtquurri  ,  uc  per  ejus 
tanttim  lacus  ,  (tot  ab  initio  fudonbus  &  expenfis  ,  poftmodum 
vero  cnris  prsejudiciisque  undique  expoficum,)  alicni  reditus ,  (fub 
Reccptifmi  Taxarumque  vigore  plerumquc  profe&d  honorariis 
decuplo  duodecuplove  majores,)  fruftra  ,  vel  in  abufus  ixpe, 
coacerventur  :  quod  porro  is  in  falutari  hoc  excrcitio  ,  fakem 
fibi  propria  &  jam  olim  debica  ,  nec  continuatorum  ab  inicio  pri- 
Viiegiorum  incencionibus  adeo  comprehenfa  ,  (fiquidem  recen- 
tifimia: ,  &  aiiunde  fingularioris  aticubi  conce/Iionis  ftiper  Pur- 
gancium  eriam  ordinaciones  ,  Chlmicorumquein  diftereniem  dif- 
penfacionem  faftse  inconvenienrfam  ,  alii  quoque  ,  leorfim  alias 
a  nobis  fencicntes  viderunt,)  traftet  :  mulcaque  quin  etiatii  ex 
Euporiftis  ,  7'opicis  ,  aliisque  Officinarum  inftitutioni  propin- 
quioribus  (  anciquo  quafi  more,)  impcrarc  queat  i  fidiflidia  (ple- 

Ecc  3  rumque 


Thtxrrn.  Dijfertdth  111 
rumque  fub  privata  Remediorum  mdacioneillic  fubnafcentia ,  Me- 
dicoque  tandem  ,  fibimet  undique  (ufficieflti  ,  publicoque  iic  fatis 
confulenti ncglcfta, )  defuerinc. 

Confufiones  aucSingularitaces,  quac  in  Pra&ico  negotio  divcr- 
fimode  hinc  exoricurae  forcaftedici  poffenc ,  haucmagni  (quodgc- 
nuinam  Mechodum  &  ipGus  Finis  incentioncm  atcinec,  J  func  mo- 
menri.  Certe  nccofficinalibus  adfueciunrtprmiter  agunc ,  iisdemve 
vel  eodem  modo  paracis  Medicamcntis  uturicur*  Alteri  veroaccito 
Medico  ,  fub privaca  quoque ,  (ifti  forfan  minus  eciam  famiiiari, )  Jif- 
penfacione  tam  obfervata  Methodus,  quam  ipforum  Remediurutn 
nacura ,  deftinatio,  gcneralior  prarparacionis  ingredientiumveratio, 
&c.  parilimodo  facilitateque  queunc  cxponi,  exponuncurque,  co- 
dcm  clinici  emoiumenco,  nullo  vero  (fi  indiffcrencer  divulgari  vo- 
luerir,)  proprietarii ,  (de  csetero  crga  verfaciores  hic  ,  atque  abufui 
praqudiciisve  minus  htncobnoxios  hautaded  parcivel  tenacis,)  de- 
trimenco :  fiquidcm  fatisfacicntcmfufficiencemque  Communicacio- 
nem  longe  fpecialiorem ,  (  quam  hic  quidcm  fien  necefTe  eft.  )  expo- 
fitionem  in  plerisque  requirere ,  exercicaciores  quoque  (incer  cot  ten- 
taminum  &  imitacionum  fruftraciones )  norunr.  Quod  aucem  incc- 
merarias  ignocorum  velincentatorum  experimentaciones,  peradhi- 
bencium  damna  fub  ea  medicaminum  tra&atione  icurus  forfitan  fit 
MediciiSi  idquidem  nimis  durum  eft,  fiabaliis,  quamalceriusPra- 
fcllionis  caxacoribus  propriorumve  exceffuum  fibimecipfis  confciis 
dceo  praefumacur,  Praclicusoberudicionis  pariter  acingenuicacis  ce- 
ftimonia,  ad  ordinaria  harc  vocacus ,  auc  proxime  admiffus ,  uc  (  aeque 
acquivisalius)  famx(canquam  adtionum  fuarum  condimento,  )  ita 
quoque  confcientise  fuae,  (  fub  quotidiano  quinti  Praccepci  exercitio 
&obfervatione,j  fitis  meritoque  cavet :  tot  aliorum  quoqueobfcr- 
vationibusconfirmaca  (licecinfpeciemalibifecretiora  mcdiamodos- 
que,  circa  qua:  fimiliter  innoxieque  occupetur)  pra^cer  ufualia  ha- 
bec:  necfiquidampliusinibi,  diverfa ob decumbentium commoda, 
(ceu  alius  paricer in  ipfis officinis  poceft, atque,  v. g, in  China  Chinar, 
Chocolada ,  Matuhfta  &c.  non  folum  excus  illacis ,  fed  etiam  Verna- 
culis,  finc  nota  ,  fine  culpa,  foletj)  refcire  voluerit,  Venena  tunb 

adit; 


De  privata  Remed.  Dijptnfatione.  407 
adit;  autEmpiricis  cancum  fuatra&ac,  fine  judicio  veldele&u  ,fine 
Analogia,  finequcprocefluum,  operacionum,  fubje&orumarfrima- 
tionealiqua,  &c.  Certemeliusde  eofenferunc,  quice&asejuscom- 
policiones  per  Pharmacopolia  folum  dispenfari  volueriwic.  Sic  icaque 
(vanis  ejuscemodi  fufpicacium prasfumpcionibus  dimiffis.)  fexcum 
deinceps  commodum  :  Subicaneorum  Cafaum  ,  nodu  quin  eciam 
concingencium,  in  Apoplexia,  Epilepfia  ,Deliquiis&:  Virium  exab- 
rupcodiirolucionibus,aftedibus  Hyftcricis,  Aborcu,  Hsemorrhagiis, 
anxiecacibus  ac  percurbationibus  Cricicis ,  aliisque ,  etiam  Chirurgi- 
cis,  prarfentaneumindelevamentum:  ceuqui  in  Praxi  aliquantisper 
verfatus  eft ,  difficultates  illas ,  (morcefa:pe  redimendas ,  aut  occa- 
fionemmeliusagendi  admodum  prascidences, )  donec  (inceraliosne- 
ccffarios,)  eciam  Medicus  hic  ,  illic  Pharmacopola  conquiracur  aut 
vel  expergefiac,  nobis cum  vidic , prompce  facebicur.  Hac enim  racio- 
nenonfoliimconfilium,  fedRemedium  quoqueeademoperaprarfto 
eft.  Parirer  vero  res  fe  habec  cum  peregre  vocato ,  ubi  farpiffime  hu- 
jusmodi  fubitanea  ,  cocque  infuper  aliac  nocorixque  circumftanciae, 
prarfencia  poftulanc ,  &  quidem  variacioni  infuper  ac  fingulorum  ac- 
commodacioni  fuffic?entia  Medicamina  :  fiquidem  evencualicer  aut 
conje&uralicer  quidpiam  illucexportatum,  ixpenumero  cunc,cum 
ftatumxgricum  cncumftantiisfuis  coram  penitiusque  intuemur,  vel 
accidentariisnonnullis  fubjicimur,  haut  convenire  vel  fufficere,  du- 
bio  procul  plures  nobiscum  fimiliter  obfeivarunt :  planiusque  judi- 
cabunt,  num Profeffionem  noftram  (ad  minimum)  deceat,  ucejus 
generis  medicamenca  tum ,  aut  in futurum  quoquc ,  a  Pharmacopo- 
la,  (dimidiataetiam,  vel terciaca  Taxa,)  coemat ;  ejusve  Merees 
aluer  extrudac.  -m  > 

Sic  pocius  in  confideracione  hac  noftra  fepcimum :  Beneficentia 
crgaPauperes  gregariosque  ?  chronicos  prasfertim ,  impenfis  impares, 
medicationumque  tandem  perrsefos.  Quibus  num  confiliis  cancum 
acquevotis,anipfaRemediorum  infnper  fuppedicatione  prxfencius 
liberaliusque fuccurrat  Mcdicus ,  decerminare  force fueric ndiculum. 
QmdMyropoliahicundiquaqueaganc,  noftrum noneft perquirerc: 
&  ik  S  uperiores  alicubi  velUi  bes,hac  in  parcc  indigentiae  publica:  fuc- 

cur- 


^0g  pharw.  DtJJertatfa  111, 

cut rerinr ;  reliquis  tamen  in  Locis  quam  Jenta  infufficientiaquc  hic 
fope  finc  omnia,  alii  fcient.  Medicus  autem  &  Dco  fuo  ,  (largiori 
longeremuneratori)  gracum  fa&urus ,  &  famas  fua:  (aTerrapIerum- 
oueCotlum  verfus  furgenci  feu  apaupercuhsad  Illuftres  tandem  pro- 
paeatx, )  confukurus ,  ampliffimum  hac  racionecampum  nancifcitur, 
reaiicercompiuribus  hu  jus  generis  ecfarn  cum  aliquali  (  aliunde  camen 
per  Divinambenedidionem  refufo)  Decrimenco  benefaciendi. 

Sic  odtevo  ,  cum  quamplurimi  Amyftidum  tandem  profufiffi- 
marumqueformularumpefcaefi,Chimicaftrorumacconfimi!iumEm- 
piricorumaccifis,  dofibus  (  prscfertim  dum  eaminibienergiamincer 
toc  abufus ,  vel  per  accidens  incerdum  falutem  obfervanr, )  impliccn- 
tur  :  Hisquoque  in  qusefita  jucunditate,  majorive  (pro  rerractariis 
Afteaibus)  Efficacia  ,  longe  cvidcntius ,  nec  fine  multonoxarum, 
iilinc  (ex  inconfiderata  adhibicione)  expc&andarum  impedimento, 
(acisfacerepoteft  Mcdicusfua  privacim  prxparans  acquedispenfans: 
fecuriusfane,quamfi  hujus  generis  formulxacmedicaminaMyropo- 
iiis,  feu  in Tercii  demumcot  abufus  autprxjudicia  indifFerencer  in- 
ferri ;  feu  indc incer  eos  farpe,  talia praeparantis,  ponderancis,  mifcen- 
tis,didentis,&c.  (ceudifFufius eospauloancededuximus,)  lapfusef- 
terri  debeanc:  &  fi  quae  infuper  func  alia ,  a  Verfacioribus  huc ulcerius 
referenda ,  ( quo  e  conjunftim  (  ceu  par  eft, )  fumpcis,  Publico magna 
illaac  faluberrima  privacae  Difpenfadonis  compareat  ucilicas. 

Namporro,  quod  noftraenunc  Profeflionis  Commodafeorfim 
atcinec,  cum  ea  cum  Diflertacione,  Prima  ciim  rli  pnecedencibus  Para- 
graphisfacisaccigerimuSjdirTufiushic^neperConceffionesiftasfilcem, 
(aut  pocius)  Pri  vaci  quidpiam  incendifle  videamur,vel  pagcllx  cande, 
mqua:ficaaliasbrevitate,nimiumexcrefcant}haucadeoperfequetnur. 

Principiocamen,  (quopotioracompendiosetantumquafi  repe- 
tamus, )  Medici  ita  procedentis  non  foliim  Famse  fic,  fed  Confcicnrias 
quoque,(  \ um qux ipfemet  tranfigere  vel praccavere  poccrac auc  debe- 
bat, aliis  inconfideratius intcrdum concredic, )  largicer confuhrur, ne, 
vulgato  more  ifti  tandem  (  feu  direfte  feu indire&e)  imputentur ,  co- 
ties  fub fimphci  uficaciorum  (  Confuecudinum  obfervantia)  c  Difpen- 
fatoriorum  praeceptis  ac  Conftitutionibus,  ApparatuumOfficinalium 

defe- 


De  pylvdtd  Rewed.  D  f  e  tfatfone.  409 
clefccXbuS  ,  Tra&antiumac  divcndenuum  diverfimodis  {Ya?pequc 
pofcinodum  facis  fupprefiis)  erratis  ,  Taxarum  extrav^ga:itiis ,  &c. 
fubortifiniftrieventus,  curarumprotelationes,profufifumptu  $  Sc  d 
quar  infuperfunt,  quam  pIuresp;??.::nodumin  defultatorias  iftas  Me- 
dicorumalternationesaverfationcs^caErcerasinconvenientjas  praru- 
pitantia.  Authoritas porroejus&exiftirnatjo,  (vel  famigcratifilmo- 
rum  inde  virorum  exemplo,)  magmenta  hinchautadeo  obfcurafuf- 
cipit  :  dum  OrKcinarum  ftrui  ac  confuctudinibus  niinus  ficadftri- 
&us,  ultraea  quidpiam  adhuc  (magnoclientumcommodo)  agcre, 
Myiopoliisminusquadrantia,  farpeque  (non  unadecaufa,)  molefra 
veldamnofa,  fecunus  ^ubentiusve  pnvatim  tra&are  i  ulcerius  inplu- 
rimatam  Pharmaceucica  quamNacuraliainquirerei  prarfenciora  ac- 
ceptioraquc  indies  excolere  i  conveniencius  adapcarc,  circumfpe- 
fliusque  dispcnfare  i  fecreta  ab  alrenigenarum  hic  abufu  defendere, 
plurimos  inmorbis  procraflinatores  rnagismagisque  allicere  i  tene- 
riores  chronicisve  detentos  varic  delinire*,  dcfperabundos  alterna- 
tionibusve  deditos  diverfimode  dctinerci  vel  imaginatione  pervul- 
gatiora  quoquefufcitata  evidenter  farpenumcro  levarci  pauperculis 
dcmimi,  ( Deobenedi&ionisduplumficfuperaddence,  ingraciorum- 
quc  defecrus,  quos  equidem  fevcrius  aut  Pharmacopoliorum  more 
exigere  ncquir,  iargicer  compenfanrc,)  longe  hberalius  bcncfacere 
hac  ratione  poteft.  tSlfifc  -  <■    l':  * 

Et  cum  Soflra  dcmum  hac  tempcftate  profeclb  perquam  fint 
cxigua  ;  raro  fane  ea  ,  unde  pafilm  ,  interioribus  prsecipue  in  Re- 
gionibus  vcl  decimus  Medicorum  ,  £accifis  fimul  admodum 
Stipcndiis,}  folicarie  femec  ( mediocricer falcem)  fuftentarequeatj 
AccciTorii  hinc  quidpiam  eadem  opera  ,  jurc  de  cartero  meri- 
toque,  (arque  ac  fi  cum  clariflimis  inde  Viris  Chirurgica  quoquc 
panli  modo  tradtaret,)  habec ,  quo  non  folum  paulo  colerabilius 
nonnulhbi  degere  ,  verum  etiam  indigentioribus  faciiius  fuccur- 
rcre  ,  compendifa&isque  fumptibus ,  nec  adeo  confideratis  ho- 
norariis ,  &e.  acceprior  ,  circa  ulteriorem  vero  Medicaminum 
aliorumquc  huc  pcrtinentiuro  perquifitionem  dihgentior  cfic 
qucat  :  nec  (dolendo  profe&o  more )  c  putidolotio  quidpiam  di~ 

Fff  vinan- 


4%o  Tharm.  Biffertatio  111.  de  privata  Remed.  Difpepfaione. 
vinando  venari ,  vel  quo  foftra  eo  magis  mereri  videacur,  -adhacinde- 
eentiora  prseter  neceifitatem  tra&are,  fruftraneis  discurfationibus 
femct  cum  clmicis  fepe  fuis  fatigarc  ,  bonas  horas  praster  rem  affi- 
dendo  perdere ,  aut  pemtus  cum  lis ,  qui  Medicorum  olim  beneficio 
vivebant  >  mverfa  nunc  ratione ,  privacim  pacifci,  vel  exotericis  e  re- 
ditibus  vitam  tolerare  cogatur :  ceu  Diflertatione  prima  diffufius 
quefti  fumus  ♦  eosque  ( nunc  pro claufula, )  haut adeo demiramur,  qui 
jucunditace  ftudii  primtcus  illedi  ,  poftmodum  cum  ad  Praxin  eas- 
que  cunc  moleftias  ,  quas  abje&isfimus  interdum  verna  vix  fubiret, 
ventum  eft,  inter  nullam  quafi  tot  tardiorum  compenfationem,  facul- 
tares  &  laboresiftiinfumpcos  ,  animumquehuc  unquamapplicatum 
ferefuntdetcftati. 

Atque  hxc  de  odiofisfima  Materia  imprsefentiarum  fufficiant: 
&glaciem  fic  forrefregimus  ulteriorialiorumoblervationi,  dele&ui 
atqueculcurse,  quo  manifeftiusexindepublicum  incrementumindi- 
gis  ejuscemodi  mutationum  locis  compareat.  Rogamus  autem 
omnes,  quos  vel  per  indire&um  hujus  generis  pertra&atio  concer- 
nere  pofltt ,  ne  quse  {  pro  more,  _)  ingenue  nuliique  palpantes  difle- 
ruimus,finifteriusexcipiant.  Scimuseife1quifeuccnfu!.endosfeucon- 
filiaexigendo,  officia  fua  realiter&  maxim&  cumlaudefaciunt,  no- 
ftrisquehincnonindigent,  fcimus  efle,  quialienisde  caufis  inveftis 
confuecudinibusfemetfubtrahere,veleas  ex  cendignopermutarene- 
queunt :  cur hi nobiscum litigenr  iSi  vero  quispiam  extra hos ,  feper 
Diflertationum  decurfum  forte  ta&um  videat,  quaefo,  ne  dicatcum 
ifto;  quideftvcriras  ?  fique  diffieihora  inconvenientiorave  qua^dam 
seftimabuntur,  dilucidatior\em&:  rcfponfipnem  in  contextu  vel  aliis 
paragrnphtsinveniet :  fiquidem ,  qui  cohfilia  tantum  hic ,  non  prx- 
cepta.  (  jua^ueMyropoliafeorfimfpc&anr,,)  ea  forfan  moderatio- 
ne ,  (  quam  impatientiores  etiam ,  &  per fuperiorum  annorum  diver- 
fosLibeilos  aut  invedivasirrirariores  ferre  queanr, )  fcripfimus,  di- 
vcrfum  fentientium  privatisve  de  caufis  nobis  adverfantium  licigiis 
aut  contradi&ionibus  tandem  in  perfonalia  odiofe  defincntibus,  nos 
rionimmifcebimusj  fuccifivas  horas impofterum,  fiDJEOplacuerir, 
utiJiori  labori  locaturi. 

DAN. 


DAN.  LUDOVICI 

AD  PHARMACIAaI  suam  # 

NOTAE. 

Ad  Pnxfationem.  $ 
Pro  fatagentium  quorundam  more )  variatis  topicis 
hinc  mdeperungeremm  aut  involveremm. 

TTAucadcodeiisnobisnuncfcrmoeft,  quidecumbentiumdigni- 
JL  JLnitate  ,  fingularitate  ,  aufteritare  ,  impatiencia  ,  inconftancia- 
ve  hodieque  nonnunquam  confufi  ,  licec  alias  rerum  fuarum  fatis 
gnari,  nihiiominustamenfubcanunccemporum  iniquirate  ,  falaria- 
rum  parcitate,  conditionum  intcr  coc  compecitorcs  raritate,  exifti- 
macionisque  medicse  potiilimo  fere  hinc  decremento,  nil  non  ten- 
tare,  aut  indies  remedia  accumulare  coguntur :  falcem  quo  impatienti 
patienti fatisfiat i  ipfi vero non  deferantur ,  prcTjudiciisvepoftmodum 
aggraventur.  Veriim  cum autoricate  (  vel  olim^prtvatiifyHtpliirirnum 
decaufis)  perdita  auclabance,  niltunc  habecurreliqui,  qudprimittis 
alliciantur  aliquandiu ,  aut  obfequentiores  ferventur  a-groci :  Vcl  ob 
penitiorisad  praxin  Medicam  manudu&ionis  ab  initio  defe&um ,  Sc 
iurgentemhinc,  circa  morborum  complicariones,  eorumve  exote- 
rica  acceflbria ,  Sympcomacaque  urgcncia  ,  Cricicorum  dierurn 
motioncs ,  Prognofticorum  applicationes  ,  &c,  ha^fitationem  ,  ad 
quaevis  poftmodum  lamenta  vel  incommoda  fuperficiaha  ,  quavis 
quafi  hora  ,  mcdicamentum  prasfcribitur  :  quo  fieri  fane  nequit, 
quin  ftomachus  amplius  aggravetur,  Pharmacorum  operatio  impe- 
diatur,  autineamifcellane(ciatur,fumptusmukiplicencur,  Pharma- 
copola  dicecur ,  praefcribens  candem  ,  fi  verfatior  fupervenerit ,  vel 
tacitederideatur,  fidequedemumexcidar.  Namquirecenfitanunc, 
cum  Medicamencorum  agendi  (quotuque  qutdem  femtrart  pottfl) 

Fff  x  modo  ' 


KotA  ad  Prdfationcm  Fharm. 
modonoverici  fuafemper  cumMedicaprudencia  (utpote  qu&  tqtteac 
eratoria  Demojihenis  hypocrijis  ,  primum ,  fccundum  atque  terttum  tn 
praxiefi)  exhibuericj  Exiftimacioni  fuas,  quomodocunquecandem, ' 
ac  privacim  quoque  caveric    (  ubi  diligenttjjimus  D.  1.  lonjlhonm  in 
ldcJt  Med.  Pracl.  finelegimeretur\ )  eidemque  porro  per  circumfpe&a 
prognoftica  curacioresque  medelas  confidentiam  ,  incer  divinse  be- 
nediciionis  ferias  follicicaciones ,  fuccesfive  pergradus  ,  auc  femel 
tancumapud  eminenciorem  quendam  pararic;  haucadeoditficiilcer, 
( uteris  partius)  conciliabic  fibi ,  eciam  aliorum in  medio, fuperiorive 
conclavi  decumbenciumobfequium  >  Picam quorundam  delinec,  auc 
{pojiliminio  fapc  revocandttS))  cancifper  concemnec  ;  Medicamenca 
incerea  non  fecundum  feriem ,  fed  neceflicacem ,  (  uti  quottdte  unnm  e 
rcvcra  attivis^  morboque legitime  oppofitis  >  duovc ,  (rarb  tria  dtxeri- 
mm^fufficiunt)  & intcrdumpUne  nulltim,  utinam  Habitiores  hoccrede- 
rent  \  oppido  magna  fimiliter  eft  Mcdtcina^ )  difponec ;  Refolventibus, 
figentibus,  decergcncibus ,  invercentibus,  abforbencibus  ,  anody- 
nisque  fuis ,  &  fi  quas  func  prasterea  minus  adhuc  dum :  explicaca: 
operacionis,  fecure  confidec;  Purgancibus  Emecicisque  hauc diffi- 
culter  moderabicur ;  Conforcancia  ac  (ufcicancia  pro  re  naca  facile 
incerponec  &c.  Ucinam  vero  exurgcrec  alcerius  profcffionis  erudi- 
tusaliquis,  (dumMeriici,  ordtnarnpr&ctpue >>  ckraarmgantia?  cu jus- 
dam,  velad  confulcaciones  infufficienciasnocam ,  iinifterionsvetan- 
dem  eventus  impucacionem  cangere  hasc  privatfm  nequeunt;)  qui 
Magnacibus  falcem  (  dumaltioppidoutplurimum,  qua pajftm  ttur,  eunty ) 
vulgacum  illud  Imperacoris  Epftaphium paulo  diffufius  explicaret ,  & 
ineommoda  oftenderer,quae  in  ipfos  randem  e  parih  dirfufiorum  con- 
fulcacionum^congregationumjConfiliorum^confequencereciamre- 
mediorum  coactrvacione ,  dum  incimioris admiflionis  unus  auc  alcer, 
utpote  conflttutidnU  eorum ,  altarum^  extermrum ,  pottffimum  quandoqut 
conferentium  circnmffantiarum magis ,  artis  fua dc  c&tero fatgnarif)  rem 
xque  cranfigcrenc ,  redundant.  Sane  fub  ejuscemodi  morborum 
a:ftimariontbus,  remediorumcollacionibus^anceaaorumpenficatio- 
mbusaut  (nccrarl)  taxarionibus,  notabilesquidem aflenfus,concen- 
tiones,prarjudicia,  annnorum  (ob  vilcfojirum ,  vclpcnittoris  cogni- 

ttonis 


Not&  ad  Prafationem  Pbarm.  ^ 
tionh  aut  accommodattorts curathnis prdfumtionem >  ).a!icnaciones ,  ran- 
corem,  iiividiam,  arroganriam,  auc  fifintfteriusrescedat ,  ga^a^ejc*- 
x/*vfquodaucempaciencemin  amplahinc  concepcafpeaccinec,  circa 
execucionem  agendorum ,  procraftinaciones  lencioresve  crachcio- 
nes  ,  circa  delcdum  (ceu  inter  coenam  dubiam)  hxfitaciones,  com- 
pccencis  methodi  confufiones,  &c.  fortc  plus  vice  fimplici  nocavi- 
mus :  fingulariorem  vero ,  fehciorem  ,facihoremvecurarionem  pro- 
fecloraiius :  uc  hseredibus  fepe  id  genuscoilecbnea  naufear  poftmo- 
dum  ,  Autonbusprxjudicio  veldeipicatuifuennt.Forfan  vcro  toturn 
hoc,  (prater  merito  qutdem  expetitam  bomintfanttatem ,  )  ab^grocan- 
tium  parte  potisfimum  inde  contingit,  quod  plerisque  iftprum  Me- 
dicustantummodo  quafi  quodamfit  experimentorum  inventarium, 
quorum  aliud  alio  exiftacuberius:  non  autem  >  quodfub  raeionis  in- 
'  fuper  directorio  expcnmenca  confequcndo  fini  applicec ,  vel  ubi  id 
genus  media  deefTe  videncur,  nihilominus  invenire  qucar.  Quod 
alteram  vero  parcem  concernic  D.  Jonfthonus  forre  caufas  allegato 
loco  iacis  recenfuic. 
JTTot  infuper  exoterica  ac  revera  fupervacanca  fepeque  noxia  y  &c. 
Remediorum  bic  &:  in  fequentibus  reccnficorum  ,  fuo  modo, 
loco  arque  tempore  circumfpecle  adhibitcrum  efficaciam,  abfit, 
uc  indiftincte  tlevemus  :  Compturium  fakem  (  fecundum  ordi- 
nem  folummodo  ,  (  quo  in  gcnerali  OMetbodi  dtfgnatione  fe  invi- 
cem  confequuntur  ,  )  auc  ob  fuccedentium  fibi  ieculorum  confuetu- 
dmern  ,  fingnlanora  hadrenus  promilla  ,  (  ponamm  ab  antecejfo- 
rihus  tantum  )  imperatorum  necesfitatem  ,  (formato  prafertim  in- 
dividtiaU  cafu\  Superlativumque  adeo  erleclum  ,  feu  negavimus, 
feuuiceriori  confideracioni  reliquimus:  eoquemagis,  quod  fi  folida, 
(non  Dialcclica)(x^Q  quseracur  rario  ,  cur  hocvelillud,  quovefine, 
compendio^expeclacione,  prareminentiavecommenderur,  dari  plu- 
riescumnequeat  jincereaquecuracio,  fi  non  invcrcatur,  faltem 
r^^)protrahatur,autaggravetur.  Indeque  forfaneft,  quoddum 
ipfimet dEgrotamus^adeofxpecircafeledtum  adarquatiremediilu&e- 
mur,  ipfisquein  fubfidium  vocatis,  (dum  Arifiotctes equidemut  Fbtle- 
Copkm  curarivulty.)  panles  ha:fitationesinjiciamus. 
Jr  Fff   j  Vd 


^  NcU  ad  Prtfationem  Vharm. 

fel  pracTic&paffiM  ( e  Galiorum ,  Hifpanorum ,  Italorumrecenfitis coliatisque 
Jententm  natJt  )nobis  Germanis  imitanda  imperant  &c. 

Abfic,  ut  in  cujusquam  Pra^judicium  hsec  di&afint,  aucceu 
abfolutedi&aaccipiautur.  Cumcukiffimasnacioncsfubpraceden- 
nspotisfimumindinatione  &  toco  nunc  feculi  noftri  dccurfu,  cuU 
tisfimafimilicerhabuerintingenia  quaeneutiquamrepecicisfolumve- 
nscfcflionibus»  clyfteribus,  purgancibus,  Alchermes  aliisque  diiu- 
vs  fecundum  vulgares  ahorum  {\ceu  alibi  quoque  inventas)  abufus 
rnorbos  tollere  conata  funt;  fed  ionge  circumfpedhus  per  gcnuinas 
rnethodi  accommodatiora,  etiam  fcie&iora  poftmodum  Chimica/ 
cum  propagatiows  quoque  zelo  de  Laz.  Riverio,  in  Editionis 
Arcanorum  ejus  Prdfatione  ,prtus  ijtitu  difcipulus ,  nunc  Religiefus  Vene- 
ttu  P.Chriflmi  memorat ,  )  inceflerunt;  ldqueeo  nunc  libcrius,(  vrf 
manttmiffi  nunc  Antimomt  exemp/o  ,  )  quo  prarfentiora  innoccntia- 
raque  hucusque ifta viderunt i  totaque cultior Europa circa hxc quo 
queha&enus  eft  occupatior. 

Ica  porro  nec  liberaliores  v.g.cornplurium  ibi  vensefe&ionesi 
diftinttehic  caxaverimus,  &c.  cum  prae  Sepcentrionalionbus  noftris 
ttonnullibi  facilius  ferre  vel  fuperarepoflint ,  xftuantior  nonnunquam 
fanguis  eas  queat  exigere,  5c  jam  poft  Poterium  t  z,  de  Feb,  usquc 
dum  extiterinc  inibi  moderatiores.  Saltem  ,  quod  ex  excerorum 
obfervacionibus,  adfcrtis  ac  confuetudinibus  >  fuac  genti  applicatis, 
nobis  quoque  formam  atque  lcges  eadem  expeftatione  cenendas 
condiderimus,  id  quidcm  vifum  fuic  inconvenientius;  Et  ut  v.g,  in 
Aftrologicis  circa  tempeftates  longe  certius  quid  prsedicere  depre- 
hendicur,  qui  ad  privatas  quasdam,  e  locorum  fuorum  planicid um 
conditione,  falcuum  ficuatione,  fluencorum  paludumquc  ,  aeris, 
periodicorum  vencorum ,  Paroledorum  Helmonc ,  5cc.  condicionc 
formacasobfervationes,  ( ini  er  conjtffurandum)  potms ,  quam  ad  ex- 
terorum,  velaChaldaeis  pecicas  traditiones  rcfpexeric :  Ica,  cum  vi- 
rishujus seviverfaciffimis fimiliterafleruimus, operxprecialongc  ma- 
jorata£rurum  cfle  Medicum  >  ti(ceuineanunc  artis ,  qttotidians.  inf}e- 
ftiom  direftionique  coram  expofita  dilucidatione ,  firompte  confidentiusque 

pote 


I 


Not<t  ad Prtfationcm  Pbarm» 
poterit ,  )aftioncs fuas,,quoad  ejus  fieri queat ,  regionum  diftriSuum- 
quefuorum  naturacatquerequificis,  efiam  antiquiflimorum  exemplo 
penitiusaccommodaverit.-dumvel  folajvi&usaerisqueratioingentem 
alias  hic  mutationem  infert,     Notum  eft,  capitis  vulnera,  contu- 
fiones ,  fedcs,  tte.  fiquid  amplius  ad  trepanum  ufque  i!I;c  excendi- 
tur,  Germanos  noftros  haut  difficulter  fiiperarc  ;  fique  oleofisnon- 
balfamicis  (ccundum  famigeratiorum  ibi  quoque  prxfcripta  tra&a- 
rentur  ,  perlinerentur,  deligarentur ,  contufiones  (etiam  cruore  tnr- 
genuores)  citra  peculiarem  neceflitatem  aperirenrur,  terebrrrentur, 
tede  urgerentur,  officiose  faltem  morti  dubi^ve  curarioni  dedi. 
An  tibiarum  ulccra  alicubi ,  forfitan  ob  inconvenientiorem  quoq;  tra- 
dationemchirurgicam  adeofint  dyfepulotica ,  evulgacis  olim  ibilo- 
corum  fcriptis  nunc  non  judicabimus.     Eryfipelatis  curam  arque 
Topica,  inracdiofa  ulccra  plerunque  duccntia ,  jamante  Sennertum 
noftrum  ,  (qttibaut  inconfiderate  de  venafecfionis  infebribus  catarrha- 
libus parili  abufn  monuit ,  )  notarunt  alii.    Comitem  cum  Plica  fcor- 
buticum  ,  ad  virum  huncfuo  temporeconfummaciflimum  ,tanquam 
intal  bus  verfatioremParaviomiflumel.  3.  Prach  conftar.  Morbos 
alios,  eorumque  penes  noftrates  condiciones  fuo adducemus  !oco. 

Similiter  &:  hasc  pro  fupina  inconfiderataquecujuscunque^- 
batim  cfl  feu  fpecifici  (ita  habiti)  exhibitione  didia  nolumus:  utut 
qurdem  cmpiricis  vulgoque  non  adeoinfeliciter  nonnunquam  cede- 
re  •  ideantur4    Stipeiflua  tantum  ab  adaequata  Methodo  exefle  vo- 
luimus.    Utque  bonus  familix  pater  procinus  non  omnia  qux  uti- 
ha  fjrenr,  coniparat,fed  tantum  neceffaria:  Itamultomagis  accura- 
tiorcmMeJicumpucavimusfele&urum,  quarculeiori  mechodo  adas- 
quata  Sc  qunficonfanguineafunt ,  abiis,  qux  in  linea  tantum  colla- 
terali  affinia  exiftunt,  ornrmttique  citra  omnem  iftius  truncationem 
queunt  >  quamvis  etiam  aliquam  neceflicatis  fpeciem  pr#  fe  feranr. 
Sanepauloverfatior  dimidia;  quoquefele&orum  noftrorum  parti  fe- 
cuie  acquiefcerepoterit ,  pro  quarumvis  intentionumfuarum  com- 
tdernentos  five  revera  curativo  quopiam,  five  palliativo  faitem  ter- 
gtjinetur.  Nam  cum  Vifcus  principale  quodpiam  penicus  &  chronice 
atono  fuo  deje&um  peflundatumque  fuerit,  quanta  perfe&a:  refti- 

tutio- 


Mtd  ad  VrsfAtiomm  Tlurm. 
tucionisfpcs  queat,  etiam  ex  univerfalibus{ iu diflh ) aciduBs;,  ther- 
misveconcipi,  quotidianadocetexperjentia.  Quodautem  mecha-  , 
nicam  remediorum  appiicationemattinet,  fimilitercumaccuratione 
fua  &  citra  alienae  morborum  caufar ,  alienseque  partium  fun&ionis 
fuppoficionem  inftituenda  videbatur.  Nam  ex  gr.  ftomachi  quafi 
falivahs  liquatio  ,  &:  oleofarum  a  falinis  terreftnbusque  particuhs 
quafi  Alcaheftina  feparatio  forfitan  avulganbus  menftruisacinftru- 
rtentis  haut  parum  differre  poterit.  Nec  mirum ,  fi  v.  c.  accttfarur 
ponticum  iftud  Acidum  in  affedlu  hypochondriaco,  nequc  infipidis- 
(etiam  Martialthtu  )  pulveribus ,  neque  urinofis  voianlibus ,  (etitm 
gleoftati  cuidam,picroch(>lis  noftris  haut  adeo  fepe  con  venienti  comkinxth ,) 
fix  squecicurarifemper  queat ;  dum  txtrema  potius  vcntriculi,  (per 
poculorum  >Veneris  ejrc.excejfo ,  )  flacciditasautfermenti  mucilaginofa 
lincrulariorve  corruptio  pcccar.    Sed  hxc  in  tranficu. 

D  Tum  temporis ,  cum  ea  chartse  mandaremus  ,  Fr.  Sy!viiPra- 
&ici  fua  tempeftate  famigeratiffimt  edirum  nil  ,  quod  quidem  vi- 
diilemus  ,.erar,  prseterprivatum  quoddam  ab  auditorum  aliquo  ex- 
eeptum  collegium  ,  D.  C.  Hoffmanni  iibello  de  Ichoribus  Franco- 
furti  annexum.  Ubi  cumprimis  contra&ior  quxdam  remedioruni 
appiicatio,  prse  omnibus  autem  infolita  fere  tritioribus  tum  Libb. 
Pract.  Opiatorum  frequentatio  complacebac.  Triumviratus  cnirn 
illa  poftmodum  exrenfio  in  acerrimas  tandem  contentiones  dcfi- 
nens  nondum  adeo  tunc  advertebatur.  Knoffelii  vero  in  genuina  - 
febb#  curandarum  methodo  defendcnda  eodem  tempore  liberta- 
tcm  qms  non  laudavcritr  Viri  fane  vel  e  pofthumis  fuis  Excelien. 
tiff.  Natura?  curioforum  Ephemeridibrs  infertis  #ftimandi.  Re- 
liqui  deinceps  pariii  in  negocio  ufquedum  facagences  alias,  erudito 
Orbi  nocifunt. 

Jumc  demum  fe  confummatos  fore  credant ,  fi  hujtu  vel  illius  fawigera* 
tioris  pracliciformularum  defcrtptionesfttbjpeciali  ftnguUritaturn  f.v- 
pecUt/one  collegerint  &e. 

In  exemplum  fuperioribus  annis  ,  quo  recentiora  praecerea- 
mus  ,  cfle  potcrat  privatorum  medicamentorum  D.  J,  MichaS- 
l.is  >  abfoluciilimi  illius  Mediciac  Cbimici*  catalogus  (eu  defcnptio. 

Hauc 


Notd  ad  Prtfationem  Pharm.  4T7 
Haut paucos  fcimus ,  qui  eam  (  nec  tamen  una  Virigenium  ac  confum- 
mationem)  na£H,  poft  quandam  Inftitutionum  epitomes  evolucio- 
nem  ,  fe  tocum  medicinx  ambicum  cmenfos  efle  rebancur,  confi- 
dencer  praxin  medicam  adoriendo  ;  quafufficientia  ?  (dum ftmplex 
vulgus  ,  rite  fecum  cuntla  agi  putans ,  id  non  intelligit^  fupcrvenien- 
tes  ejuscemodi  curacionibus  alii  hauc  raro  deprehendunt.  Quoc 
eciam  fub  primis  ftudiorum  annis  univerfalibus  (velquafi)  diStis, 
&  unde  exfculpcis  abripiuntur  ;  &  reli&isj  faepe  manuductoribus 
merenciffimis  ja&abundos  ejuscemodi  pofleflbres  ,  falcem  quo 
Homeri  opcra  in  nuce  compendioque  cun&a  habeanc,  fe&antur? 
Lege  meam  mechodum ,  &:  habebis  mea  fecreca ,  refte  olim  re- 
tulic  Capivaccius, 

Atque  fic  pr&ter  confufam  notitiam  ,  etiam  odorem  ,  faporem,  colorcm* 
pondus  atque  molem ,  ejrc 

Quantum  in  eo  ficum  fic ,  quo  quis  graciora  remedia  prsefcri- 
bac ,  vcl  aliorum  fecrecius  habica  decegac  &:  expifcecur,  experienci 
haut  difHcuIcer  conftabic,  Sane,  omnes  fere  hinc  ingratise,  incon- 
venientixque  ,  qux  incernis  uaricer  acque  excernis  accidunc.  Im- 
preflb  vero  memorisc  pociorum  odore  ,  fapore  ,  colore ,  nonnun- 
quam  etiam  confiftentia ,  cundla  prompte  moderabicur :  necporrd, 
facla  collarione ,  &  circumfpecta  poftmodum  experimentatione, 
in  occulcacorum  iftorum  conjeclatione  adeo  falletur.  Ita  v.g.  cum 
fub  primis  praxeos  annis  plenque  ,  quos  noramus  practicorum, 
circa  Opitata  perquam  eflent  timidi ,  alium  verd  famigeratiftimura 
tincTura  pluvereque  fecrete  habitis  plurimiim  prxftare  refciremus, , 
utrumque  nadi  Opium  facile  deprehendimus  ,  eoque  exemplo 
accedcnte  Medicinarlndorum  J.  Bontii  le&ione  ,  veterumque  cam 
liberalium  collacione  confidentiores  fadti ,  polychrefto  huic  me- 
dicamini  magis  tum  adfuefcere  didicimus.  Uc  proin  Mcdicinse  Stu- 
diofus  equidem  hauc  male  fibi  confulat  ,  qui  domicilium  apud 
Pharmacopceum  ,  Chirurgum  hinc  &  Aurifabrum  in  Academiis 
legic ,  maceriam  eorum  &  enchirifes ,  ceu  aliud  agendo  cognicurus. 
Quam  vero  publicu  demererecur,  qui  dumper  CartefiumBoylaeum- 
que  ,  llluftres  Viros ,  fubfequosque  aliquot ,  concepcui  aliquanco 

Ggg  ma- 


^ifc  NotA  ad  Prtfationem  Ph&rm. 

manifeftior  colorum  eftdataratio,odorum  quoque  ,forfan  &  fapo* 
rum,  (tanquam fimtltter  quarundam  taclus ,  vel  Ariflotele  advcrtentey 
Jpecierum , )  naturam  explicatiorem  per  obfervationes  redderet.  Ut 
vul^atiflima  tantum  allegemus,  qupt  inter  deftjilationes,  aliis  inno- 
xia^,  gratiam  nacivam  perdunt  Cheiri ,  Hyffbpus ,  Ocymum ,  Sal- 
via  ;  ipfa  convallium  Lilia  vix  dimidium  referuntfui,  ccu  quoque 
Spiritus  Rofarum  abftra&itius  ,  dum  fermentatius  ipfaqu.c  Aqua 
fimplex  adeo  fragrat,  Rofmarinum  per  fuperabundantes  tantum  ali- 
quocpugillos  ingrate  herbidas  reddit:  multaqueinter  fe  mixta  ter- 
tium  plane  fiftunt  odorem;  uciv.  g.  manifefte  Sambucinum,  fi  Aq. 
rof.  uncisetres  cum  fcrupulo  uno  Opii  aliquandiu  reponatur,  Cm- 
namomeumfere,  fi  malum  Cydonium  cumaliquot  fpicsenoftra:  fpi- 
cisvelinftrophiologeftetur ,  cum  ramen  fru&usin  conclayi  tam  pu~ 
ridum  per  fe.  oJeanr,  ceu  quoque  Myniili  noftri  comcftl  ]  Buxns  in 
reftagnantibusaquisputrefcens.    Cinamomum  inacidorurn  liquo- 
rum  mifcella  fatifcere  alibi  notavimus*,  forfanquepJuraalio  temporc 
adducemus  ;  Ut  profe&o  verfatioris  Praclicinota  nonfitpoftrema, 
fi  guftui  odoratuique  acceptiorem  ex  tcmpore  (  dum  domi  certius 
mtfcere  forftn  non  licuerit  ,  praefcnbac  formulam  ,  adeoque  tuc  in 
parte  H.  a  Mynficht  laudcm  fuam  circa  exquifinorem  proportionfc 
ingredicntiuni  obfervanriam  ,  (  utpote  cttra  quam  vel  drachmam  aut 
-  granum  gratiam  pervertere  deprehendimas ,  )  oppido  vcl  a  ditionbus 
faltemmeretur:  Licetinterea  pasfim  in  ipfo  ingredientiumdele&u, 
promore  tunc  ,  aut  fortcan  etiam  affedtatione  quadam,  oppido  ti- 
tubarit:  quod  qui  nunc  evolveret,  forcasfis  poft  Zvvdreri  taliuoj 
raxationes  a<5Him  ageret, 

Ceuineandem  obfervationem  in  ChimicU  >  Anatomicis  atque  Mathema- 

ticis  &c. 

Simul  ac  Vcrulamius  ,  fpecialiusque  poftmodum  Helmon- 
rius  ,  gcnerofisfimoruni  Vuonim  par  ,  Augmenra  arns  noftraK 
u^iilo  prsesfius  urferunt ,  incrcvjt  un^  denuo jfevenor  illa  dc  priora- 
tu  inventionis  contcnrio.  Suum  equidem  Deo  ,  fuum  Cdfirt  s  fuum 
cuique.    An  autcm  vegeca,  occafione  fumptibusque  qu:n  ctiam 

haut 


m 


Nota  ad  Prsfationem  Pharm.  41^ 
hautdcftitutaingenia  ,  interdum  quoqueper  accidens  inideminci- 
dere  nequeant  id  forfan  pauci  temere  crediderinr.  Qiiod  anfam  e 
peregrinantium  ,  prasrfercim  adicum  auc  commendationem  quxren- 
tium  relacione,  primisve  quorundam  invcntis  nonnunquam  caperc 
posfint,  capiahtqiie  nemo  negaverit.  Ec  jam  ance  Columbum, 
confufum  quidpiam  de  Occidentalibus  didtum  atque  fcriptum  eft : 
nec  nmen  ance  cum,  ovum  in  menia  dire&um  fiftere  quis  poterar. 
Etdubicare  forfan  poflet  aliquis,  an  Hippocraces,  Erefiftratus,  Ari- 
ftoteles,  P.Servira  ,  Euft.Rudius  aliique,  femper  dilucidationis  faU 

'    tem  gratia  recenciorum  inventorum  autoribus  hierint  fuperallegaci. 
Afellius  faneipfemet  ingenue  Erefiftrati  mentionem  facit.  Pecque- 

1    tus  inter  acciJentanam  fimilitcr  inventionem  ,    uci  de  re  ipfa# 
ita   de  Rudio  quoque    (al/as  rartore)    hauc  adeo  cum  cogi- 

L    tafle  videtur,    Fabritius  ab  Aquapend.  ( dum  de  P.  Servita  certtora, 
nefcimus ,  )valvulas  fuas  circulationi  nondum  applicuit;  &ift«  uni 

1  (olumargumentopoftmodofundamenrum  pra^fticerunr.  Anveroex 
obfcurislimis  Hippocracis  ipfiusque  Ariftocelis Phyfiologicis adfercis 

I  pr#  Harvco  fend  quid  pncccndi  queat,  adhucdum  fere  hseficamus. 
A.C^Ialpinusaccucisfimuspoftenoris  incerpres,  ar  maximogcnuinas 

I  Ptiilofophix  Peripacecica?  damno  minus  nunc  (cum  L,  Bonamico , Fe- 
dtr.  Pendafio  ,  /.  Cafire  Cremonino  ,  fupertorum^ue  ar.norum  Scberbio , 
Sonnero ,  Ptccarto,  &  fi  qui  amptuu  ,pr<eter  eon[ummatiffimum  in  hifce 
Connngium  fuperfunt)  cncus,cerce  cum  Carcefio  in  quam  plurimis 
conciliahIis,eciam  hucaccicus,longealiud  in  Quseftionibus fuis con- 
jccturando  rgiffe  videbicur.  Sique  porro  pari  paflu  recenciora  qua- 
cuor  velquinquehaclenusluftroruminvencaperprarcedenciam  metiri 
vellecquispiam,  eorum  quxde  affectu  Hyfterico  difpucavicculcifli- 
nuim  Anglorum  par,  maximam parccm jamance  ^o.annos  Jensepro 
Loco  aflcruic  curiofisfimusP.  M.  Slegelius;  uciquoque  eodem  cem- 
pore  de  Laftis  orcu , e  rariflimo  cum  Profp.  Marciano ,  de  ufu  Bdis  no- 

j  biliori,  forfan  eHelmoncii  parciculatim anteaedicis,  5cc.  Sanctecc- 
ftari  poflumus ,  quodduodccennium  hauc  adeo  cxcedenres  forcuico 
notavetimus  infabis,phafeolis,pyrorumquemajorum  femimbus  &c. 

|    quam  poftrnodum  in  Academia  apud  benivolentiflimum  Pnecepro- 

Ggg    z  rem 


410  Nou  ad  Pr&fationem  Pharm. 

rem  D.G.  Rolfincium  in  Jos.  ab  Aromatariis  de  Hydrophobia  tra- 
&atu  legimus  tencllam  Plantulam.  Qu*  ante  Zvvelferi  aufte- 
riores  fepe  taxationes  in  eadem  materia  conceperamus  ,  viderunt 
Amicorum  aliqui.  Recentiora  exempla  ,  quia  notiora,  data  ope» 
ra  praeterimus.  Ec  cur  alter  eo  ,  quo  ahus ,  deferri  nequeat ,  cum 
plures  hodie  credantur  Adepti ;  &c  tamen  plerique  a  fola  fingula- 
risfimaque  Divina  gratia  ,  (ni  forte  commumcattonem  faventiorem 
aliumve  modumfubintelligant^ )  fua  fibi  contigifle  dicanr.  Nec  tamen, 
qux  ha&enus  incipientium  ,  multorum  luperioris  xvi  ignarorum 
caufa  diximus,  in  Excellentiflimi  Thomafii  elegantiflima?  Diflerta- 
tionis  deltiagio  literario  Augmcnti  (oppidoforfan  continuandt)  con- 
fiimmationcm  difta  voluerimus. 

Cum  unifape ,  nulioque  id  negotio  fuccedere  foleat ,  quod  alteri  nullatt- 
nus ,  aut  non  nifipoft  complures  repetitiones. 

Revera  hoc  complurium  meritiflimorum  virorum  eft  fuitquc 
purgacorium  ,  quo  ad  fidei  ufque  &  autoritatis  elevationcm  af- 
ferta  ,  eorum  procefluumque  veritas  elevarentur ,  ab  iis  prar- 
cipue  ,  qui  uno  fsepe  die  tot ,  uti  vocant ,  probas  conficere  no- 
runt.  Repete  ,  olim  gladiatoribus  acclamabatur :  idque  fub  labo- 
rum  Chimicorum  exordiis  eo  magis  eft  neceflarium  ,  quo  verfa- 
tiores  quoque  ,  pnefertim  poft  intermiflionem  aliquam  ,  aut  me- 
moriae  decrcmentum  confequi  fsepe  nequeunt ,  quod  antca  levi 
brachio  prsftabant,  Ceu  minima  nonnunquam  circumftantia, 
negle&im  habita  ,  totum  perdit  aut  pervertit.  Imo  proceflus  qui- 
dam  ita  ferc  comparati  videntur  ,  ut  propter  variabiles  fortuito-. 
que  cuidam  fin.ul  expofitas  tot  minutias  ,  fatis  quafi  defcribi  ne- 
queant,  quo  femper  &  cuivisadorienci  protinus  fuccedant*  Exem- 
plum  ,  ut  fecundum  inftitutum  qiuedam  adducamus  ,  fit  in  Cin- 
nabaris  Antimonialis  quantitate  ,  olim  etiam  D.  Sennerto  ,  D. 
Rolfincio,  quamdiu  ipfi  adftitimus  y  Dethardingio  (contra  D.  A- 
gricolam,)  aliisquedrachrnis  tantum,  poftmodo  nunc  unciis  compu- 
tata:  Variante  tamen  nihilominus  in  fingulis  deftillationibus  ho- 
diequeprodudti  pondere :  idqueplerunquemagisipfius  tractationis, 


i 


Not<e  ad  Prafationem  Pharm.  411 

quam  foliusforre  mareriae  defe&u  :  Siquideme  vilioriquoque  Anci- 
monio  aliquando ,  quod  facis  erar  accepimus. 

In  Tin&urx  Marris  Tarrarifaras  noftra:  confc&ione  ipfimet 
nonnunquam  punctum  iftud,  quo  pauco  refiduo  reliquum  plenane 
tranfear  ,  arcingere  nequivimus  :  fepiusque  quod  filcrum  permeare 
debebac,  &in  fundo  hinc  (ceuntm:nm)  infalinum,  efticax  fandcoa- 
gulumconcrefcerc  folec ,  bonam  partem  remanfic ;  Liquore  ramen 
tranfeunte  nihilominus  facisadhucfacuraco  vahdoque.  Notacft  Mer- 
curii  cum  jErugine  &  fale  com.  vel  folo  falcem  Vitriolo  fixacio,  6c 
perTuriam  acque  Curcumam,  (hae  anomittiqueat ,  necdum  [ufficien. 
ter  expertri  potuimm , )  auriformis  coloratio.  (  Nim  quod%efiduumhU 
foU  Venus  fit ,  expref/o  expulfoqnc  Mcrcurio  ,  prater  pondus  artuumque 
e  gcfiatis  annulis  denigrattones  ipfa  reduclio  docet,^  De  vericace  in- 
terim  proceflus  concendebant  in  vicinia  fuperioribus  annis  Chimici 
duofamigeraciilirni ,  faconunc  fun&i ;  quorumalrer,  quamvisalias 
adhuc  ver(  ;cior  ,  ncgacivam  nihilominus  fuftinebac ,  donec  coram 
elaboraco  negocio convinceretur.  Quid  Aurum  fultninans  ancea&is 
luftris  non  concicavic,  ucdiabolicis  candem  prasftigiis  adfcribcrec  in 
Freifagii  Anci-Sennertianis  caefpitans  hic  ,  uc  homines  (umus ,  tum 
temporis  A.  Luchrenius,  &c. 

Ad  Introdudtionem. 

Bt  in  proclivi  ,  ni  odiofiffimum  foret ,  (jrc. 

C I  quis ,  q  \x  fupcrius  &:  hucusque  difta  funt ,  paulo  diftin&ius  ex- 
^pendere  volueric,  equidem  deprchendec,  quodquancum  recen- 
tiores  correftiones  vel  fubfticuciones  arcinec  ,  hauc  paucse  finc  fu- 
pcrflua? ,  nimisve  cunofae :  ceu  in  peculiari  caufa  circa  pcrmulra  fimi- 
lirer  oftendic  diligenciflimus  D.  L.  Schrokius,  inque  aliis  paricer,  fi 
opusforec ,  cum  defimilibus  idem  fir  (///  iaborhic >ita&)  judicium, 
often diqueac :  Superfiua prxcerea ,  non  cicra  fumrusacque cxdia,  fa:- 
pius  quin  cciam  unius  akeriusve  ja&uram,  exfurgar  hinc  eorundem 
remediorum  duplicacio ;  dum  adhuc mulci ,  fua  quisque  de  caufla  vel 
experiencia,  uficatorum  ha&enusplerisquepafllm  acquiefcunr. 

Ggg  3  Con" 


m 


Notd  ad  IntroduBionem  Tharm. 

Confticuciones  feu  ordinaciones  in  rebus  pharmaceuticis  gene- 
rales,  quales  etiamD.L.  Horniceus  fuperioribusannis  edidit,  oppido 
prius  ad  cujusvis  loci  condicionem  reftringendx  veniunt.  Et  poft- 
quannd  eft  prscftkum ,  rari  profe&o  inveniuntur,  qui  eas  dcbite  ob» 
iervent ;  autneminimagis  ,  (  qttemfiringant, )  quarn  Medicis,  (dum 
pharmacopoU  chirttrgique  ejr  quod  eo  perttnet  ,  fab  feveriortbm  quoque 
conflttutionibus ,  medtcattontb&s  tarnen  futs  abftinerenequeunt ,  Empirici 
verom  mdtsfuis  ipjovcforotoleranturf)  dictatse  putancur  :  etiamboni 
Publici ,  quod  tamen  plerumque  in  privacos  quosdam  denuo  reci- 
dic,  pra:cenftonc. 

De  confultacionurn  colleguliumque  convencuum  prasftantia, 
nihilominus  quaffitum  haut  femper  adeo  exhaurience  ,  paulo  ancc 
diximus.  LIci  inferius  de  inftituris  Taxarum  rnoderationibns  ,  raro 
tamenfemec  talesoftendentibus:  &quanta  hinc  incommoda  mifcr- 
rimi  hocin  paffu  paciantur  fubditi ,  cum  propter  incongruam  nunc 
confuetudinem  ,  (fenftrn  ncc  ftne  contradtcltone  tamen  tnvecJarum) 
cbfervantiam ,  aut  quosdam  m  publicum  quidem  quaJanrenus  re- 
deuntes ,  confequentia  vcro  incommoda  profeclo  haut  exarquantes 
reditus ,  vel  privatiftimas  demum  ,  (fednon  mtdicinalcs^  virum  iulu 
narias autexarea)  di(penfationes  afaiubcrrimohoc,  cornpendiofi/Ii- 
mo  atque  adeo  parabili  medicandi  (permanualem  Medtccrum  erdtna- 
riorum  dtfpenfationem,}  genere  arcentur,  Exempla,  ut  qui  folvendo- 
non  funt,  inter  iftus  ar&aciones  lu&encur  acque  crepenc ,  hinc  indc 
obvii,  (cdodiofa,  habentur. 

Etqu&ampUustunc ,  Qe ftmplict quorundam  affcnfu  ,  velinva/efcentepoft- 
modum  cowponendt  cacoethe ,  &c% )  nata  funt. 
Surfieentcr  ha^cpoft  Hdmontium,  Sennerttim  ,  aliosque  per- 
fecutifunt  D.Zwelferus ,  D.  F.  Hofmannus ,  &  nuper  D.  Wedelius 
nofter,  Inferiusque  fuiius  attigimus  tam  prarcipircm  illam  diligen- 
tiam,  quidvisequovisvel  ingrariis  petentenv,  quamnimiamahcuhi 
fin«:uIarKarem,fecitrapropn«  inventionis  formulas  otYicio  haut  fai 
tisfacerc pofle putantem,  Quot  vero  hinc  v. g.  nata?  funt  Aqua*  Apo- 
plcclicae,  Hyfterica:?  &c. 

Nt  demqu* pafftvu  quorumlibet  empiricorum  abuftbm  indtfferenter  adeo 
pateat:  lr3a 


Notd  ntd  Intredutiionem  Pharm.  42,3 
Ita  >  qudfupcriorumannorum  invenraPolychreftaprotinus  of- 
ficinis ,  indequeTaxis  quafi  ex  condicco ilkca  prztereamus ,  non  fine 
animi  turbationequispiam  nunc  viderit,  comptiores  quoqueVomi- 
tonorurn,  Opiatorum  ,  Martialium,  Cmnabarinorum ,  &c,  recen- 
tiorismventionis  Sc  obfervatioais  modos  atque  formulas  indifferen- 
ter  eo  pasfim  conferri ,  eademque  opcra  culnoris  Medicationis  com- 
pendia  cuivis  attentiori  obfervacori ,  in  fubfequos  poftmodum  abu- 
fus  inconfiderate  propalari ,  faltem  ut  Media  ,  prxfei  tim  minorum 
gendumm  locis  nil  habeant  reliqui ,  quo  emergente  ibi  Polyprag- 
monequodamfemectueantur,  aucfupereas  jadtantias  feelferant. 
Vel  exotericorum  pnvatos  folum  redtttu  necjuicquamaugeat ,  ejrc, 

Quocus  eft  ,  qui  ipfemet  nor>  fentiat ,  prarfcrcim  incerioribus 
hifce  cra&ibus,  quantum  inde  nunc  habeat  Medicus,  quod  in  rna- 
lignis  aliisque  improvifis  perculfionibus  tota  die  venalcm  circumfe- 
rac  animam,  alioiumveprarjudiciis  femet  hauc  raro  exponat,  velin 
confukaciombus  cum  alio  in  perpetuas  fsepe  animorum  alienaciones, 
fub  vili  forfan  imperiali  ejusve  parce,  conjiciarur  :  dum  inccrca  ni- 
hilominus  per  quotidiana  fua  prasfcripca  aiiorum  cenfum ,  quaficon- 
du&icius,  augec. 

T^ectnfrnmtam  ,  &  a  nobismetipfts  fitfie pcr publicatos  noflre  tdiomateli» 
belios  pr.itluos  xtquc  Chimicos ,  d;  c .  femcntatam itctnttam  ejrc,   1i  j 
Quanca  hinc  m  ftemp nblicain  tfeduridarint  damna  ,  ncutejus 
commodum  piecasquequae-dam  prsetendatur.  Pra&ici  non  finc  xx- 
diu  notanr.  Nec  fatis  erac ,  pra^cer  coc  rnanualia  Receptis  (ft/pecJis 
antrque  perkukjisqur)  indiffercnter  f:rta,  Conradum  Kuhnrad  ,  Kes- 
icnirv;  ?  Gbuberum  ,  aliosque  Germanicc  legi  ;  eriam  recenciores, 
Ogli  ouo  j  1 1 .  G  a 1 1  ■  (  ubi  ohtter  monemus ,  Ghfcri  verftonem  in  duodec* 
tttulu  (£l/l)lttif$Cr  ^BcgWCifcr  /         'iecttrsiiarem  vidcri  attera  ,  fu- 
fioriLcei^t.t  Mtav.  <£l)t)mifd)C  Sif8nCl>UnJ>  2BCCcf^@^Ul/)  Itali- 
que  co  cra  Jucendi  fueruut.  Cun»  cuucta  ha:C>  (ni  abujut  totofue  ctrn- 
iftxgturu  noxts  cechre  debeant  )  otnnino  Medici  direclione  indigeanr, 
cur  Medicorum  manihus  ei  uditorumque  faltem  Imguae  non  relin 
quuncur  ?  Excerorum  excmplum  eadem  ibi  incommoda  poft  fe irahe- 
re  videas.  Ec  pucare  force  poilet  quispiam  ,  ejuscemodi  labonbus, 


T^ots  ad  Introduciionem  Pbarm. 
ni  a  habitioribus  vcl  animi  gratia  fufcipiantur,  domcfticas  utpluri- 
nuim  fubeflc  caufas.  • 
K^iut  Myrotbecium  quoddam  pnvatum  9parvo  conjtansy  &  compendto- 
Jum ,  at  fufficientijjimum  tanttfper  ordmare ,  &c. 

Plurahujus  generis  Myrothecia ,  labente  prccipue  hocfeculo, 
Pcrc^rinantium  ,  Militantium  aut  Magnatum  ufui  ,  feprfim  de- 
figna^ta  habentur.  Qusedam  tamen  nimis  exuberantia  >  cx  adverfo 
aliacurta  nimis  ,  nec  (ut  arcumfianti&  varunt  rem,)  fingulisinne- 
celfitatis  tempore  debite  fatisfaciencia ;  alia  non  nifi  fecretis  vel  quint- 
eflentialibus  circumfcnpta,  mulca  de  cartero  interhsee  ,  Iucellofal- 
tem ,  (ubt  furnheuferianum ,  olim  publicatum,  profeffo  inexcufabiiefue- 
rit,)  aut  patrono  quoquc  conquirendo  deftinaca.  Qui  portatu  fa- 
cile  ,  plerisque  tamen  requifitis  in  excurfiones  peregrinarionesquc 
obveniencesfufficiensvolueric,  perfonarumnaturam  (modohocmodt 
illud  maoU  admtttentem)  numerumque  (nec  tamen  omnes (latim  &gro- 
taverint,)  tempus  hinc  przecerpropter pra:fixum  ,  loci conditionem, 
medicamentorumdenique  deftinationes  continuationes  vel  reitera- 
tiones  (quandoque  neceffarias)  expendens  &  inter  feconferens,haut 
difficulter  e  polychreftis  aliquot ,  debita  ncc  fruftranea  quancicace 
felegerit  ,  Exempli  denuo  &  incipientium  gratia  ,  pro  Vomicorio 
Tartari  Emetici  quidpiam.  Pilulasporro  laxativas  Aioeticas :  item 
purgantes,  ex  eie&ivis  quibusdam,  naturse  convenientioribus  ,auc 
tancum  ad  Panchymagogi  modum  compofiras.  Pulverem  porro 
pro  adultis  laxativum  ,  e  quo,  fruftuum  vulgarium  fuccis  aut  firu* 
pis  ,  (utipafjim  obvii  funt)  diluto  brevcs  nec  ingratae  (cum  rofacea 
fitmlisve  aqu£ portiuncuia)  potlones  :  fique  Magifterii Jalapii  quid- 
piam  inangulo  feorfim  (ervare  piacueric,  dum  omnes  indifferen- 
ter  non  ferunt  omnia  ,  cum  Amygdalis  diluendo ,  vei  in  vini  fpi- 
ritu  ,  ( cum  edulcoratione)  folvendo  liquores  haut  inaccepti  prove- 
nient.  Pulverem  denique  laxativum  pro  infantibus ,  qualem  vel  in- 
fra  defcripfimus,  Et  cum  vomitoriis  his  nil  fxpc  magis  neceffarium 
proficuumque  ,  Oxyfacchari  Emetici  noftri  Mynfichti  quidpiam, 
proaetaris  ratione,ucha*cpcrfequemuralibi,  didendum.Nec  Mereu- 
riusdulcificacuscommodefcmperhisdefueric.  ExOpiacis,  quando- 

*r^p  quidem 


Nota  ad  IntroduBionem  Vharm.  425* 
quicicranon  folumnaturarum,  vcrumceum  fymptomatum,  prarci- 
puc  vomitus  gratia  variatio  quajdain  efl  neceffaria ,  fuffecerinc  tamen. 
rnaflaLiudanipiluIaris,  ptilvis  &Tinchira  aliqua  Anodyna :  poiu-e- 
maqueha^c,  (#/ ex tempore placuerit ,  )  m  Jiquore  quodam  non  prac- 
cipitanre,  nec  nimium  acido,  {Tinffura  Bezoartic*  armoniacali ,  Ttn- 
clura  Tberiacali^Jpirituve  Epiiepttco>  )  proportionaliter  diluta  pro  in- 
fancibus  ;  quemadmodum  etiam  puivis  pro  iis  fimilis  ;  ceu  inferius 
dcfignatur.  E  fudoriferis  ponamus  TindturamBezoarticam  Mixtu- 
ramve  fimplicem ;  altcrutram  vel  cum  Tartari  vel  Armoniaci  fpiri- 
ru*  Spiritum  porro  falis  Armoniaci  fimplicem  ,  aut  olcofis  velcor- 
nu  cervi  re£tincato  combinatum  \  undtque,  etiamfi  vel  Florumali- 
quid  fimul  adfcrvetur ,  polychreftum.  Bczoarticum  fimplicem  e  prx* 

I  cipicancibus  vel  abforbentibus  (  cttra  Antimonidtaprolubitu  adjicien- 
day )  Pulverem.  Bezoarticum  minerale,  vel  prout  quis  adfueve- 
nt,  Antimonium  diaphorcticum  fimplex,  aurejus  Joco,  vel  pro  fu- 

p     perpond:o  Martiale  cachccticum.  Pra:terea  vel  fudoriferum  maxi- 

[  mum  Fabri,  vel  anrihcclicuni  Poterii,  pr^cipue  pro  plechoricorum 
muliercularumque  teneriorum  ebullitionibus.  Accedat  infupcr  Sal 
aliquod  anrifebnle  ,  quafi  Mynfichcianum,  aut  ejus  Ioco  Arcanum 
dupffcatum,  eodemvefcrenuncrecidensSal  Polyclueftum:  &cum 
Theriacali^qiKrpfdm  rnixrura  nullibi  fercnon  habeacur,  Carnphorae 
tandem  potychrefh Eflentia ;  proqucpucrulisincerdum  haurincon- 
yehiens  cornu  cervi  Magifterium  cum  fpir.  Nitri  paratum.  Ex  Ape- 
rientibus  ac  Diureticis  fatisfccerint  Arcanum  Tartari  xque  poly- 
chicrtum  i  Tinftura  Martis  apcritiva  conveniencior  ,  pro  cujusvis 
fconfuetudine*,  Limatura  Martis  fulphurataaliterve  ad  apcriendurn 

f  prar  parata  v  Nitrum  vitriolatum  M,  quod  etiam  ipfius  fpiricus  loco 
efib  polTec ,  fed  non  incongrue  feorfim  fcrvabicur  ejus  quidpiam, 
cum  Elixji  io  Prop.  vel  communi  falccm  ;  oleo  carvi ,  &  Effencia  Ab- 
finthii.  Porroveroillamulciususpricparaca,  oculi  Cancri,  Conchac 
vclconfimilequid  ,  acque  coralliarubra  ejusque  plumofum  (olubi- 
Jevc  (tn  Tncturt-formem  liquoremfictle  redtgendum)  Magifterium, 
Ha:macicesprarp.EflentiaTormentilIaf,acqu^damVulneraria,Tincl:. 
Marcis  adftririgens.  Hinc  pulvis  aliquis  pe&oralis  fulphuratus,  vcl 

Hhh  ctiam 


qpjG,  Not<e  ad  Tntroduclionem  Pharm* 

etiam  Benzoinatus y  pulvis  fpecif.Pleuriticus  j  Effentia  florum  pe- 
£toralium epicerafticorum  faccharata ,  fed,  nefermentec ,  fpitfior; 
imo  forfanquidpiamdeOxy-faccharofciliitico,  oleoquefaenicultaut 
Elsofaccharo  fimdL  Ampiius ,  potfehrefta  Succini  Eflentia  ,  Cin- 
nabarisnativa  vel  Antimonialis ,  &c  inde  pulvis  aliq.ins  Ancepi!epri- 
cus,  infantibus  etiam  proportionarus  •>  (Mgtfierium  Luna  cujtuvk 
arbitratuitedat.)  Sequacur  autem  Effentia  Caftorei ,  &  propter  oc- 
eurrentia  fsepe  fubitanea  ,  unaalterave  dofis  fpecifici  ad  partum  ex 
Angujll^hepate \  Siefophthalmicumatrcmperans,  cum  virriolialbi 
^ipolychreftaspinguedinis  viperinse  particula*  Demurode  aquaCi- 
namomi>Hyfterica,Apople&icavelCarfa^ 

xnachiea,  & ad  drtuendum  rofarum  aut  mfuper  fior.  Acacise al  iquan- 
tunn  Vivirur  parvobenc  Abfittamen*  utLexicon  hicquaftmcdi- 
copra&icum  condere  voluerimus^  Saltimc  parabilioribus  pociora* 
xquivalentibus  fingularionbus  oppido  permuranda  r  quin  etiam  at> 
altera  parte  ,  fi  ( prochcumjiantiarumratione  )  fuccenmriandain  vi> 
einiaprasftofuerinr,.  prsecidenda defignavimus>  quibusfubcuratio- 
ri  adhibendi  methodo ,  &  domefticorum  euponftorum  chirurgico- 
rumque  (fiopusfuerit)  acceflfum  >  peregre  degens  facile  forfan  ac- 
quiefecre  pofter»  Sed  hcec  in  tranfitu, 

Jnfuper  in  caufa  ejl ,  ut Medtcos  modopenittM negltgant  %  modo  re  den.um 
dtfperata  vocenty  anttumultuariealterncnt% 
Invitac  huc  falutis  avidosmoderna  quoque  illa  Medicorum, 
nonin  civitatibus  foium  ,  fed  eciam  ir*  negleftioribus  faepe  oppidis> 
frequentiafeuaftlucntiae-  Unde,  pra^fertimfide  faciliori  feliciorique 
curatianerumor,  privata  nonnunquam  de  caufaincrebuit,  alterum 
in  medio  eoncepra  fibi  curationis  decurfu  deferunt*  quid  alcer  potfk 
experturi :  quo  pierunque  damno  ,  palameft  i  commodumque  fo- 
ret,  fi  ifti  praeavendo  ,  exoriendque  hinc  Medicorum  ttfdio  ani- 
morumve  faepius  infuper  collifionibusque  prsecidendis ,  praeter  alia, 
vcl  Opificum,  {femet  autfua  y  fub  numera  excejjivo  perdentium)  exem- 
plo  y  certus  forte  inter  ingcnuum  pra>cipue  fele&um  determinare- 
turnumerus,  netotinunoIocoPra&iciabomnibus  quidemaliquid,- 
ift  toto  tamen  tandem  h^beant  NihiL  Quam  verd  fimiliccr  dein- 

cer 


NoU  dd  lntrcduciionem  Tharm.  4*7 
cepsfibi  confulerenc,  qui  animum  arci  primitusapplicaturi,  eam  ex 
anaromicis  quibusdam  Botanicisque  deliciis ,  concepcave  ,  nefci» 
qua#  majorumredituumfacilicaccarftimanc;  fiamphuseciamexpen- 
derenc  rnolcftiffimos  illos  &;  fimul  periculofisfimos  labores ,  qui  in- 
teream  pasfim  segrotorum  ingracicudinem  eaque  pra^judicia  ,  faca- 
gencihodie  Pra&icopoftmodumindics  nec  noftequieta  obveniant; 
(qui  cum  revera  fervorum  fervi  fianc ,  praxisque  eorum  quocidic 
circa  quincum  feveri  judicis  praceprum  verfecur :  Ut  neceflarios 
non  inunum,  fedpluresftudiorumannos,  in  librosferecariores,pc- 
regrinaciones  quoque  6cc+  fumpcus ,  (  cum  &eu* paupericres  etiam  hic 
df/evety}  Animum  vero  parientem  6c  ad  qusevis  obfirmatum  ,  cum 
agilicate  1  udicii ,  mcmoriarque  pra:fcrtim ,  in  ea  rei  medicas  vaftitatc* 
vigoreprarfupponamus.;)  Nepoftmodo  fufcepcamtelam,  privatis- 
Cmo  cum  damno,  velnon ,  vcl  perfunclorie  faltem  abfolvant;  auc 
cunchslicetrite  peraftis ,  nihilomintistamen  pasfivenuncdefidcntc 
promocione,  falario ,  foftro ,  inccr  fupradi&a  txdia ,  erogacos  fumptus 
cxandatosque  Jaboies  >  Cceu  a  permultis  non  fine  dolcre audivimw^ 
feredeteftenctir,  Ecfanemage  hac  tempeftate  vilefccncis  fcre  exifti. 
fnatkinis  mcdicannibi  caufaharretintcr  alias  haut  ukima.  Siquidem 
qui  in  illa  paucicace  olim  rogabantur  &,  invitabancur  ,  hodie  folif- 
citare  coguncur  &c  diu  fatis  cxpeclarc ,  Salariaqucque,  qureconful- 
tius  reticentur.  Ufque  adco  utnonnullibieo^  quod  joconuper  (tx- 
leptls  tamen  excipiendis)  invertimus  ,  fimilicer  jocabandus  querelas 
fuas  foi  tc  poffetconcluderes 

Nunc  dat  bddtis  opes ;  dat  iuftimanus  honores: 
Acru  &  ^jtirnii  ml  habet  Hippocrates. 
Irno  nonnunquam  in  remedia  plane  prohibita  prtcipitentur. 

Qusc  &  oiirn  &  fuperioribus  annis ,  (tnter  qu*  tamen  D.  Mer- 
rcti,  infignis  virt,  tabores  Angltc*  Hngu&peritia  dejlituti  nondum  vidi- 
tnu,s>)  de  hisce  edka  func ,  fupervacuc  repetere,  ingenuisve  per 
alicnar  cuipa:  recenfiones  xgre  facere  nolumus :  fiquidem  res  alias 
in  proparulo  ,  diuque  eft  ,  ex  quo  vel  Opium  falccm  cum  Apio 
in  proverbium  abicre.  Sicubi  verd ,  quod  ahquando  obje&um  fci- 
mus ,  improvifi  vel  humani  quidpiam ,  eciam  in  privatadifpenfaciorie 

Hhh  %  non 


+1g  NotA  ad  Intrtdactionem  Pharm. 

non  nemo  pafllis  fueric ,  re  cum  circumftanciis  fuis  penitius  excufTa, 
longe  alio  ex  capitc  id  prodiifle  deprehen  iecur ;  dum  modd  a&ioni- 
bus  natura  accidentarium  quidpiarn  interferuic  ,  &  hinc  v.g.  da- 
to  revera  fudorifero  alvus  fluere  ,  a  Laxativi  confueta  alias  dofir 
perhunorum  copiam  vel  acrimonlam  planediSluere  coepic,  huic  veL 
illi  pulveri  Epilepfia  ,  Archritts  ,  externusve  tumor  fupervenit ,  aut 
seque  ac  Dyfenteria  ,  afTe&us  uterini  ,  Nephritts ,  &c.  exacc  baci 
vifi  fucrunt ;  $t  fi  quac  infuper  per  prarjudicia ,  prsedpue  conlidt  n- 
tium,  &  fuperciliofe  grandem  adeo  parecphafin  exfgentium  muiief- 
cularum  exaggerantnr  auc  ditferunrur ;  Medicus  vero  generofus  op- 
pido  contemnic,  auc,  quod  fa&uapud  ejuscetnodi  Sirones  haut  iqt* 
confulcum  erit,  dupla  vel  diftuliori,  prore  naca,  in  coliationemda- 
tadofi,prompce  diluic :  Dumporro  hujuscemodi  exocericafympto- 
maca,  velli  quid  amplius  ,  e  vpmitoriis  pricipue  ,  purgantibus- 
que  ,  ad  grani  dodrantem  (prafirttm  in  minm  ab  initto  fiwdtari- 
btu  fubjectts)  haut  adeo  femper  (etiam/i pharmacopolm  quoque  pr<c- 
fcrtbaz,)  dimetiendisex  improvifbnonnuoquam,  irnprimis  latitan- 
te  febrili  difpolitione ,  inftantibns  menfibus,  fimilibusqueetiatn  cu- 
ratiorem  inquifitionem  hauc  rard  fallencibus  exurgic,  fimplices  qui- 
dem  fponcanese  remiffioni  permiferunc ,  maiitiofi  yero  velrefracta- 
rii  apud  aliosexculerunt,  implicicum  aucemmedictim  ricede  iis  cer- 
tiorem  reddere ,  quo  exorcas  force  curbas  fiftac ,  noluerunr,  &c,  vel 
demum,  (quoduraliasranflimum,  itainftirucum  hocnoftrumhaut 
ajque  tangit, )  dum  aliis  negoriis  laboribusque  diftra&i ,  rertio  cui- 
dam  nec  fcmper  fatis  verfato  (  in  Pharmacopohis  tamen  tdem fimititer 
fepim-,  eademdecaufa  ,  evemffe  conflat>)  demandarunt,  quo«i  ipfimet 
coram  oculacisque  manibus  expedire  debuiffrnr.  Nam  imprarfen? 
tiarum  hoc  ipfum  eftnoftrum  Poftulatum.  Quod  autem  praclious, 
frequenrariflimusquoque,  cjuscemodi  difpenfacioni ,  ponderacioni 
obfignationiqiie  ,  eciam  cicra  adftantem  ,  aur  (  extra  neceffitatis  ca* 
fum ,  prjtfentt  nihilominu*  direclioni  tunc  fubjecium ,  J  viliora  faltem 
curantemaliquem  ,  (utrobicfue  fic  fecure  fatis}  fufficiat,  experti  no- 
bifctim ,  qui  vel  bic  folum ,  anno  non  uno ,  fub  extrrmo  famigeratis- 
fimi  feliciilimique  Pra&ici  D.  Balthaf,  Glaffii ,  Anceceflbris  noftri 

mor- 


Notd  ad  Jntroducliomm  Pharm. 
morbo ,  folicarii  (velqu.ftfltem  )  viximus ,  affirmabunr.  Quaro  vc- 
,  rd  publico  hac  ia  parce  conduceree ,  fi  Supcriores  Medicos  practi- 
cos  ordinaribs  aliis  omciorijm  generibus  ,  (ob  cauffts  fape  haut  adeo 
graves  yfalir;ive  aliunde  fane  emendib/tem  paucttatem^  )  incricari  non 
finerenC:  dumahas  vafta  fua  Profesfionc  fatfincobruci :  &:  revera, 
quodcxperrisfimus  Craco  ad  fuum  Monavium  alicubi  fcripfic :  Nemo 
muliafmuL  agat ,  eademaue  recJe. 

Imprimis  autem  Poljpragmoncs  PharmacopoU ,  cjrc. 

Hic  nil  addemus ,  mfi  e  Sacris  illud  :  quod  oculus  Domini 
pafctr  equum :  (  Nim  in  matcrta  ea  fonttca  mmium putamm  :  Merccna~ 
rium  non  curare  oves.)  Ec  tnmen  plerisque  Pharrnacopoliis  ,  qu# 
publicePublico  prsecipue  deftinaca  dicuncur  ,  ejuscemodi  Admini- 
^  ftracionisadfignatamcernimus  rarionem. 

Et  ,  ( in  praparattone  fua )  indicibile  fepc  accejforiorum  proportio- 
niy  ejrc% 

Hic  vexatisfimi  iftius  R.  q.  f.  fundamencum  eft.    Ec  revera, 
ceu  fupra  jam  deodonbus  ex  parce  nocavimus ,  rarius  per  foiam 
fimplicemque  exrempornneae  nec  antea  crica:  formula  pr#fcrjptio- 
nemobcincas,  uc  quarfica  in  (apore  ,  odore,  colore  vel  confiftencia 
graciafcmper  &  exquifite  re/pondeac  >  cum  drachmalipe,  granum 
nucg  itca,  exccJens  auc  dcficiens  cotum  nocabilicer  immutec,  uruc 
ingredientia  methodo  de  ca: tero  fotis  convenianc.  Alicer  vcro  longe 
res  fchaber,  cum  ifta  ,  &quidem  a  nobismetipfis  paracacoram,  per 
additionem,fubcra£lionem,  guftando,odorando, &cc.  modcraripof- 
fumus.  In  fimplicioribus  eorundenv  vegecabilium  deftillacis,  fuccis 
&c.  procemporumcradacionisque  chverfiratcmulca  pasfimnocatur 
diverficas ;  Spiricus  eorum  modo  ardentiores  modd  cemperanores, 
Mineralesjamacidiores  jam  remisfioreshabencur;  &  fi  quseamplius 
func  plurima ,  quar  non  cam  graciam,  quam  ipfum  erFectum  operacio- 
nemque  hinc  jufto  farpe  incenfiorem  vel  remisfiorem  concernunt: 
V,  gr.  validiorum  purgancium  opiacorumque  Extra&a  Jiquidiora 
Yel  (  &  tracJu  quoque  temporis  )  fpisfiora  >  Eilenciic  liquoresque 

Hhh  3  An- 


^0  Nota  ad  Dijfert&tiencm  l  Vharm. 

Antimoniati,  Opiati  &c.modo  magis  diluci,  madoconcentratiores 
&c. in  menfes  fepe  mucabilia ,  auc  rcpecica  vice  rarius  vel  difficillime 
eoiem  planc  pondere,  odorc  ,  fapdrc  ,  vigoxe,  coniiftenriave  ha 
benda. 


.  Ad  DilTertationem  L 

DeRemediorum  fele&u  111  genere. 

Neutiquam  hwc  Poiycbreftorum  smpirico  penifm  abufhi  patrocinamur* 

1§~p AHs  fcre  (ceu  olim  in  Iheriacaf)  erac  fub  ftudiorum  noftrorurn 
exordio  circa Fitrioli  (alisqucipiritum,  Elixir*prop.  Balfamura 
Sulphuris  firniliaque  magnofarpius  aeftuantium  hypochondriacorunv 
pluhificorumve  damno.  Poftmodumfeptentrionalioribusprxcipue 
ju  locis ,  circa  Sal  ( velquaji)  viperinum  ,  Tin&uras  folarcs ,  Balfa- 
rnum  vitsc,  Emplaftrum Norimbergenfe,  &cc.  £t  nuncpaifim, 
terdumquefainm  ne mbiUgatur, )  circa  tin&uram  Bczoarcicam ,  An- 
ti-Tartaream ,  Solarem,  Nephriticam  9  pulverem  nephriticum  >  ful- 
phura  folaria ,  Cinnabarim  nacivam ,  fpiritum  falis  Ammoniaci  oleo- 
fum,  praeterqueTheenunc  &:  Chocolacam ,  a!ia* 
Sefqmpedaliumve  quemftdam  Receptarum  complementum ,  ejrc 

Quo  fimiliter  prsecipueque  pertinent  ilia  ahas  infblita  feu  fu- 
pervacua ,  officinis  faltem ,  co  quod  femel  aliquando  compofico  cui- 
dam,  Pulveri,  Ele&uario,  Sirupo, Unguini, Emplaftro eorumprar- 
jterproptcr  drachma  una  vel  altera  (e pauci* plujculum)  infumacur, 
pro  compiemento  quaii  illata  ,  v.g.  Concha  vencrea  ufta,  Enrali, 
Dentali,  Umbilicu.s  Veneris ,  Vitrum  uftum,  Rufci  Orobique  [dum 
SctlltnktrochifcUjampridemaliudadfgnAtumefty)  femen,  Tribuliaqua- 
tici ,  Smiiacisafper#baecae ,  Auguriarfuccusf  Elaterii  folia,  pesco- 
lumbinus,  Millefolii Geniftaequeradix,  &quid nonamphus  ?  Defi- 
cientibm  fanc  Afphalti  drachmis  quatuor cum  femitfe  >  nemo  Thc- 
riacam  &c  trochifcospro  Mithridatio  Cypheos  hodiedebiliorescre- 
dcc.  De  fpcciofioribus  inferius  agecur. 

J2$ 


Afo/<e     Differtathncm  7.  Pbarm.  43t 
gutprttcrca  &c.  in  mufeo  fc  ad  fuperftitionem  ufque  extendit  y  vtdeat, 
ne cum  ad exccutioncmratioctniorum  veniendum  ,  ^ . 

(Jc  in  Anacomicis  ejuscemodi  conj.crurje  rem,  donec  feverius 
adnovaculaeaciemrevocarecur,  noncxpedierunt;  ica  fi  fufticiens  bc 
per  pra:viam  prius  manuducfroncm  firmata  expcrientia  ,  cum  qua- 
dam  in  recenfitis  hic  circumfhntiis ,  {quaft fymptomatibtfi praclias,) 
tolerantiadefuerir,  Praclicarum  colJatiunes ,  inftiturxdefupcr  fpc- 
culationes ,  caufarumerarioriquodamcafuvenaturje,  praeci lx  tcm- 
porum  dimenfiones ,  feveriores  exotericorumdire&ioncs,  cV  fi  quas 
funt  amplius,  quibus  naturam  fibi,  non  fe  naturxregrotantiumque 
conditionibus  accommodare  inftkuunt  ,  (qujque  a  necejfaria  Aforbi 
potiorumque  circumflantiarum  perquifitione  ac pondcrattene  ,  prjferttm 
in  Abfentibus  ,  confufa  alias  fepenumero  narrattone  refercntium  >  oppida 
dtjferunti)  Mcdicarioncs  profeclo  hauc  reddiderint  felieiores  ,  dif- 
ficiliores  pocius  utplurimum  ,  habitioribus  raro  obtemperancibus* 
plebcjis,  etiamft  velint ,  non  fufficicntibus.  Atvjue  hinc  haut  infre- 
quencer  videmus ,  uc  faepe  frigeanc  vela  fcopo  declinenc  erudicifli- 
morum  quoque  de  cartero  virorum  T  fohda  tamen  continuacaque 
Praxi  non  confirmatorum  de  hisce  judicia  vel  confilia.  Imo  exerci- 
tatiflimi  quandoque  per  nimlas  fuper  conrumacroribus  fingulario- 
rive  cuidam  compifcatis  chronicis  affedfrbus  fpeculariones  aliover- 
fumabripiuntur,  utrelida  ordinariacaufa  curandique  viaaliam,  ceu 
e  Schencfcii  obfcrvationibus ,  auc  fi  rari  qUtd  ulcerius  /ernel  in  vita 
contigit,  conquiranr,  medicamcncisque  eodiredis,  (at  incaffum  } 
perfcquantur ,  autpenitus  incurabiles,  contrario  faspeeventu,  ju- 
dicent„  Exempla  de  prarfuppofito  fic  circa  Meninges  calculo  ,  in- 
fixove,  uti  Dn.  D.Schneiderus  ahquando  obferva vit,  ofiiculo,  de 
Polypocordis,  ftomachi  ulcere,  uterifcirrho&c.  adducerelongum 
forer.  Itaporro,  cumabannoidsj.  Germaniamnoftram  ufquedum 
ab  univerfali  Pefte  ,  divina  gratia ,  clemenrer  fervaveric ,  quoufque 
complurcs  eorum,,  quiiftius  curas  interea  haut  prasfuere,  cogiracio- 
nes ,  diflercationes  ,  methodique  ordinationes  percigerinc  ,  experci 
procul  dubio  erunt ,  quos  parcicularium  quorundam  Emporroruux 
miferia,  ejuscernodi  labori  involvic^   Sic  quid  non  de  Dyfenteria,- 

falcenl 


^  Not*  ad  Diffcrtationem  1.  Th&rm. 

fakem  ab  1634. anno ,  quo defaeviebattum  epi  Jemia ,  ufque sd i666< 
aplunmisadlercumaiuconjecluratumeft?  quod  fiquis  absqucopia- 
tis  &Theriacalibus ,  per  clyfteres  falcem  aut  prsecipue  Laxaciva,  in- 


D.  C.  forfanin  Apoplexia  vomicoria ,  notumeft:  &:  taincnquantum 
inplerisque  circumftantiis,  prsefertiiri  ftomacbo  Hypocbondriisque 
debitis,  imo  in  ipfis  capitis  ( cthafraeinras  ,  purgentiaquc  harvm  ai 


mcnyngcs  fpicula ,  ac  tontrafijftras ,  Jpontancos  attas  cum pertcnlo  vomiti* 
itantes)  concuflionibus  (c^teris  iamcn pro  fnbjetfi  ratione femper 


conct 


parihts, j  yaleant,  Experientia  oftendk;  &ohm,  cumakcriusgene- 
ris  in  ejuscemodi  affe&U  remedium  adinbitum  segrotus ,  evidcuci 
aneiiftationis  praecordialis  allcviatione  ,  fenfuumquc  recolle&ione 
revomuiffct ,  obfervavimus ,  cxemplo  hinc  duflo  >  pncfertim  dum 
fcbtbmias  c  venerjculo ,  obtufumque  ac  fere  comatomm  in  crapula, 
poft  dcglutitum  e  furno  recens  calentis  panis  aut  placentse  bolum, 
pyrumveadftringencius&c.  conferrcmus.  Plura  deinccpsalibi. 
Sccretorum  fat  hnbet ,  ejrc. 
Occulta  enim  aut  fane  minus  pervia  ,  etiam  in  albedine  fua 
(compofttnmaliquodpr^fifirente)  magisque  adhuc  perdiverfas  tin- 
dhiras ,  prsecipue  rubificationes  (ex.gr,  Santalo ,  papavcre  errattco,  co~ 
cbiniliis,  Torna Sofa&s* )  colorata,  permanenc,  quxfie  Pharmaco. 
poliis nonnullibi  petenda  juflcrimus ,  v.g.  Coralliorum,  oculorum 
Cancri ,  Concharum  &c.  pr;rparacorum  ,  fimplicium  ,  auc  Marcis, 
A ntimonii ,  Cmnabaris ,  Anodynive  pulverisaliquantillo  fociatorum 
dofin  ,  de  fpiritibus  acidulis  Tincluris  vei  EfTennis  conrra&ioribAs 
drachmam,  riderentur,  &tanquam  praealiis,  (huc longc magis  confe» 
rentibus  ,  tot  in^redientibus  conflantibus ,  adeoque  hinc  nonnummu  fal~ 
tcm ,  fedimpcrtali  ejusve parttbus  aliquotredimendis  )  formulis  eleva- 
rentur ;  ejusgeneris  quinimo  aliquo,  cum  plerisqueinnumerato  fint, 
etiamfubfidefilcntii  qiiandoque,  fubftituto. 

Dehorumperquificionibus  fuperius  exparcc  cgimus  :  Revera 
aucem ,  uc  rcs ha&enus  tulere ,  [&  dum  Helmontianagennina parilisvc 

gcneris 


Notd  ad  Bijfertationem  l  Pharm. 
gtmrU  Stcreta  pauci  ufquedum  viderunt,)  prater  (  e  Vegetalilihus  qui- 
dem)  opiatum  aliquod  ,  Arcanum  Tartari  fimplex  aut  Corallinis, 
Martialibus  &c.  fociatum,  Myrrham  eftentificaram ,  EffentiasTin- 
fturasve  acceflbriis alcalinis  vel  acidulis  (ua  potius  debenres,  e  Mufco 
clavato,  Lunaria  bonyoide,ifungo  faligno,  Dentana^JuvifcuIum; 
( '  cxanimdibtts)  Salaut 'piritum  volatilem  urinofum ,  folitarium,  vel 
fulphureo  acidove  volacjli  cornbinatum  ;  prseterve  demum  (e Minc- 
ralium  cenfu)  Antimoniale,  praefertim  fulphureum,  autMercuriale 
diverfimode  ( &  velfeorjim  velinvicem)  rixatum ,  aut  Martiale,  vel 
tandem  (  acfepe  nominetentu  faltem  )  Solare  aliquod  ,  rarius  infuper 
inventumeft,  quod  Materia: ,  Menftrui,  fingulariorisveelaboratio- 
nisrationepotius,  quamperfolam  occultationem,  exrravagantisve 
nominiscujusdamimpofitionem  ,  ejusccmodi  titulum  jure  fuotuea- 
tur;  nec  demum  actiriofioribus  talium  indagatoribus  tra&u  tempo- 
risfit  exfculpcum.  Exempla  ,  ut  inftituimus,  e  recentioribus  adde- 
remus,  ni  6c  odiofum  id  forec ,  &  raliumasque,  acv.g.  Glauberia- 
norum  olim  ,  tam  Medici  quam  Magnarum  non  pauci ,  nec  fine 
damno  ficpe  ,  acihuc  probc  recordentur.  Hauc  infrequenter  enim 
concepta  primum  de  tantis  (  rnedtcis  ac  Metaliurgicis  )  Secretis  eorum- 
que  ja&atoribus  fpe>Jnterfruftraneosfumptus ,  Aulasnonnujlibidi- 
tioresque  alias  nihilominus  poftea  excidifle ,  ha&enus  vidimus ;  au- 
toribus  farpelonge  refar&iore  ,  quam  anteadventumerat,  Experi- 
mentis  Mantica  ,  (dumproinaudiendoeorumjudicio  qutvis  BibliotbecA 
fecretifjimaque  colleclancaipfispatuerunt , )  femet  fubducentibus;  quod 
Serenilfimi  nuncbeatiflimiPrincipisnoftndeExteroquodam,  Aulis 
hincinde  perquam  fuperioribus  annisfamiliari ,  fmcerum  tum  erac 
judicium.  Quod  autemgenerofiflSmus  van  Helmont,  virnobisde 
cxteroaeftimariflimus ,  tantumfuo  tempore ,  £ut hacquoqueattinga- 
*««*,)  praeftiteric,  forfan  id  non  femper  Alcaheftinis  falcemfimili- 
busque  quinteflentialibus  fecretis  fa&um  fuifle  colliget ,  qui  vulga- 
tiora  quoque  e  Sulphure  ,  Sale  ,  Vitriolo,  Marte  &c.  paflim  legit 
adhibita  ,  contuleritque  fimul  paflivum  ibilocorum  ea  tcmpeftatc 
medicandi  modufn,  plerumque  Clyfteribus,  purgantibus,  venasfe- 
flionibus,  Alchermes&c.  (vid.Prafationem lib.de Febb.)  tandemque 
Aquis  Spadanis  circumfcriptum ;  unde  fingulariorem  &  efTedum 

Iii  &sfti- 


434  Kou  ad  Dijfertationcm  7.  Pharm. 

&  xftimationem  polychreftorum  talium  paucas  quoque  guttulas 
tum  fuiffe  infecutum  nemo  mirabitur,  Nec  tamen  ,  quoquo  etiam 
interea  ufus  fuerit ,  prasfixum  fibi  finem  femper  hinc  obtinuifle  vel 
ctra&atude  Afthmate,  (prater  D.Franchipani  ad  D.  0.  Grcmbfium 
literas  ,  bujus  operi prafixas^ )  deprehendetur.  Quod  autem  fpecia- 
liora  pleraque  inter  eas  conteftationes  ,  publico  nihilominus ,  (ni 
editori  quidpiam  bic  e  tracJatu  In  Verbis ,  hcrbis  &c.  item  Indigefta  tn 
fcriptoimputare  voluerit  aiiquis,)  negarit>  tot  indeut  plurimum  fru- 
ftra  deperditis  fumptibus  ac  laboribus  ,  id  quidem ,  ut  per  Cardani 
decretum  €,7.  De  lithiafi  relatum  deczdamus ,  ahfit;  Potius  per- 
fecutionibus  fuis  fra&o ,  arevifione  Operum,  (utc nonnullorumTra- 
iiatuum ,  eodem  rectdentium ,  mutilorum ,  aut  fecundum  ejus  ftylum  non 
jatis  exafciatorum  coilatione  patet ,  )  impedito  >  vel  fublimiori  incer 
aequales  antagoniftas  animo ,  humani  quidpiam  fic  forte  paftb ,  ad- 
fcribentes.  Harveiana  enim  ,  Afelliana,  Sennertiana  ,  imo  Gallo- 
rum contra ScholafticamPhilofophiam  aliqua,  (cumjam  anno\6%\, 
iibrosediderit^  legere  fi  potuiflet  ;  multa  proculdubio  in  Theoria 
ipfaquefcribendi  vehementia>  ( Theologica enimreliqua^forfanmagnam 
partem  Teutonuo  iftilacobo  Bohemodebita^  hucnonperttnent^  mutatu- 
rus.  Haec  ingenue  de  Helmontio.  Fuerint  autem  Arcana  ejus 
potioraincipientiumgratia  compendio  acprsererpropter  Liquor  Al- 
caheft  ,  Mercurius  corallatus  ,  &:  Diaphoreticus ,  ignis  VenenV, 
Aroph,  (cummixtnra panis fecalini  ,  Lithtafis  c.jifumptuofum  tamen 
c.  8.)  (de  quibus  inferiksi)  6c  quse  infuper  vel e  ParaceKolaudavit: 
Tindura  Lili  ab  Ele&ro  minerali ,  (Tr.  Arcan*  Par.)  Tindura  Lili 
Antimonialis  ,  (Tr.Potejias  Medic.  &  Arcan.  Parac.)  Mercurius  vi- 
xx  Subii  proles  ,  (tr.Potejiasmedicamin.)  eodemque  Tra&atu  Lac 
Pcrlarum  antihe&icum  &  antiparalyticum  :  Vel  e  propriis  labori- 
bus  aut  obfervationibus  iftis  intermifcuit,  Arbor  vitx  (rr.  proprio) 
Subfticurtim  tapidis  Butleriani ,  ( cujus  tamcn  ingrcdiextia  kngealtter 
hunc  inteilexijfe  ,  nec  qua  Tiobtlijfimus  -Ftlius  coram  de  Minera  Fitrioli 
cum  Ammoniaco  faie  fubiimanda ,  cum  /piritu  vini  reclificanda ,  &  hinc 
in  Sniphur  Phtlofophorum  $lei  forma  per  Retortam  mdeftillanda  ,  poft- 
tnodurn  cum  jale  vitrioli  depuraitffimo  jungenda  ,  &  per  Arfentcum 


\Not£  W  Differtationem  I.  fharm*  4^ 
femel  fublimatum  mortificanda  perquey  igms  gradus  denuo ghrificands 
Venetiis  communicaverat ,  Jufficerefibi  vtfa  refert  ad  turiofiffimum  ,  ea 
tempef/ate  ,  Prtncipem  /'#  H.  D.  xfsinonymu*  tum  inde  Alcabefl  Eptfto- 
la.)  Porro  Opii  ,  (ut  lethalia  a  papavere  feparentur  ,  tr.  de  Duum- 
viratUy)  prrparacio  ;  (  tjuam per  cydoniorum  fuccum  [ aque  ac fi  cum 
Alcahtfl  tnfittuta  foret ,  ]  tranfigi  idem  dtcia  eptfioU  autorem  docuit, 
ac  citra  controverfiam  fermentatoria  fuit  ;  vix  tamen  majori  hujus  m 
praxi  fttsfacltone  ;  fed  de  his  alibi  egtrnus  ;  &  infra  (imiLiter.)  Ar- 
canum  fedacivum  in  Hydrope  5  cujus  in  finc  cra&atus  proprii  mc* 
minic ,  nc  primus  revelaturus ,  &  camen  (»/  Mercurius  coroltatus^ 
Bryenia  Colocynthisque  inverfa  inte/ligantur , )  non  pcrfequicur  vir 
hboricfiflmius,  Bryonia  proin  ,  virulencia  foluciva  exuca  ,  tr.  de 
Hydrope  :  &  Colocynchis  ,  cujus  (fecttndum  tr.  Dijpenfatorium  in- 
fcnptum  )  vis  laxaciva  ac  deleteria  intro  ,  quo  refoluciva  emergar, 
verfa.  An  Alcaheftine  harc  fint  accipienda  ,  nefcimus  ;  Fermen- 
tacio  ,  in  quam  ,  dum  circa  Paracelfi  Anodynum  illud  cum  fucco 
Cydoniorum  occuparemur ,  olim  accidcnrario  incidimus ,  fingu- 
larius  nobis  hic  non  contulir,  Ludi  Paracelfici  folucio  9  libro  dc 
Liduafi.  Cujus  expedtaciones  an  exolvant  conftancia  nocioribus 
acidis  auc  alcalinis  liquoribus  Diluca  ,  vim  calium  perquamadhuc, 
(vel fecundum  ipftus  Helmontii  catalogum)  modificandam  &c  plerun- 
quccoincidencem  quadancenus  expcrci  fuo  loco  rclinquimus.  Eft 
demum  Emplaftrum  anciquarcanarium  Tr.  de  Febb.  014.  &  17.  c 
Tabaci  cum  vino  infufo  atque  Mclle;  laboriofiftimo  tamen  D.Ta- 
kenio  in  aliegata  facpius  cpiftola  pariter  haut  facisfaciens ;  &:  An- 
nulus  concra  Haemorrhoides  ac  fuffbcacionem  uceri ;  ideft,  fecun- 
dum  fa&am  communicacionem  ,  clavus  equo  ad  vivum  ufque  per 
ungulamada£lus;  ubi  camenscquc  experienciam  quamequumclau- 
dicafle  dicic :  Ec  fi  quac  force  alia  fuperefle  pocerunc.  Dc  c#cero 
alia  infuper  ha&enus  a  diverfis  locis  &:  inventoribus ,  fcripco  quo- 
que  fchcdulisque  commendaca  vidimus  fingularia  ,  prsecipue  An- 
tarchricica  &  Lichoncriptica ,  Spiritus ,  Tin&uras ,  Pulveres.  Mirari 
forte poflet  quispiam,  cur  ifti Bohemiar,  A uftriff,  Moraviseque cra&us 
adeo  non  frequentent  i  millia  a  tot  contra&is  calculofisque  lucraturi; 

Iii  x  fiquc 


KoU  ad  Difertationem  1.  Pharm. 
fiqueperfe&e  filiceum  Dulech  totalitereliquaverint ,  neminemnon 
(dumtamdiutaUa ,  afceminu qmque.fumptuosequidem,  at  frujlrafumpt* 
vidimus, )  iacer  admiracores  habituri.  Sed  haxtantum  in  generedi- 
lucidacionis  gratia. 

i^dtque  hinc  nec  Autorum  nomen ,  libellosque  fpeciatim  allegabimu*. 

Cum  haut  parum  obfcuritatis  e  nominum  fiibintelle&orum  au- 
torumomiflionelegentibus,  loco  acmaceria  memoriasnonfemper 
protinusfuccurrente,  equidem  oriri  queac ,  addemus  eaimpofterum 
ubicunqucpromajori  dilucidarionefeu  diftin&ioneopuseric:  inge- 
nuecamen,  &  exp!icandicancumammo,non  craducendi »  alicigiis 
cavillifque  increfcencibus  nuncannis  eo  magisalieni. 
K^idhnc  dum  mcerta  ,  profapiam  mentita  >  fufpecfa  &c 

Exempla,  cumincer  eos,  quia  Joh.Prasvotio  ufquead  D.De*-  | 
rebeque  nuper ,  pro  Medicina  domeftica  fcripfere ,  prxcipue  J.  Be- 
verovicius  in  Aucarkia  fua  compendiose  ex  Antiquorum  ,  (Dio- 
fcortdu  Pliniique )  xquc  ac  Recenciorum  admoniciombus  &  defide- 
riisfuper  uficatiora  famofioraque  pleraqueconculiffe  videatur  ,  pau- 
ca  falcem  in  recentiorum  leftione  obfervata  ,  vel  fub  manuali  tra- 
£tacione  magis  obvia  adjiciemus.  P#  a  S.  T.  Carmelita  ,  icinerario 
paucis  abhinc  annis  edico  ,  Lufitanos  referc  ,  Piper  ( altas  in  Sole 
jam  ambuftum  )  onerariarum  fuarum  feu  Caraccarum  ,  uti  vocanc> 
fundo  (quaji ad fentinam)  condidiflb  ;  Cinamomurn  extus  in  faccis3 
per  xo.  plurcsve  dies ,  donec  evacuatis  aquae  affervandae  deftinatis 
compluribus  doliis  locum  intus  inveniat,  appendifle  :  uc  debiliores 
hujus  e  Malabar,China,  ac  Cochinchina  fpecies,evehi  jam  Linfchor- 
ti  cemporeptohibitas  quidem,  nihilominuscamen  (tclomoqucqueeo- 
dem,  quodpro  Zalanico  datur  foluto,)  pasfive  eve&as  tactrani us.  Cu- 
bcbas  in  Java  ,  ne  alibi  plantentur ,  prius  decoqui  infignis  llie  vir> 
O.Wormiu?  Muf#i  p.  197.  monet  :  mirum  quod  Jac,  Bontius  11% 
fuis  de  Indorum  Medicina  opufeulis  praeterierit  !  Qmd  non  ho- 
<heque  pro Rhapontico,  Draconis  fanguine,  Amomo,  Behen,  pin- 
-guedine  ac  trochifcis  viperims  pasfim  divenditur  >  Quantum  arenula- 
rumLadnno,exocericorumf]'jealiorum  Aloi,  Galbano,  Opiointer- 
naixtum  eft?OIea  aromatica,fi  vel  exlndiis  Rhodoque  petas,rarisfime 

plane 


Notd  ad  Dijfertationcm  h  Pbarm.  437 
plane  fua  funt ;  &:  quantum  ipfa  Aromaca  in  illis  quoque  Empo- 
rioruin  horreisperfrequenteralterentur,  nemo  non  novic:  Sicque 
cencum  alia  ahis  norata,  in  permultis  tamen,  cum  vix  declinari 
queanc ,  toleranda  ,  vel  artis  ope  nonnunquam  poftmodo  emen- 
danda. 

Namutpcrexempladenud  eamus ,  adhucdum  nobis,  experi- 
mencis  circa  calia  forfan  fat  confirmacis  ,|  nemo  facile  perfuaferit, 
auc  cum  adexecucionem  vencum  eft  ,  reipfa  tum  oftenderit  ,quod 
Jalapio  v.  g.  cflfe&u  falcem  &  operandi  modo,  uc  de  fapore  molequc 
nil  dicamus ,  Iris  noftras  ejusque  fuccus ,  aut  femen  Ebuli  vel  Sambu- 
ci  xquipolleat.  Quarpriorisfic  violentia ,  duiiora  quoque  MeiTorum 
iliafenciunc:  ipfaque  Florencina,  [cjuod  in  modica pecloralium  quanti- 
tatc  equidemnonpercipitur,}  paulo  liberalius  (/^/jt Uticnttbu* ad gra- 
y#*/wr)dacncftemecica.    UcEbulina,  prascipue  veroSambuci- 
na aliquancillum miciora finc  *,  plcrisque  tamen  omnibus  adhxret  vis 
vomitoriaaclonge  curbulencior  opcracio  j  five  corcicum  deco<Sum, 
fivefemenconcifum,  auc  in  Emulfioncm  (ferino  iflt  oleoexprcffohaut 
parum  acccdentem>  )  velctiam  Ele&uarium  cum  Sala  Qoppido  robu- 
ftiortbut  b&c  de/linante.  )  Anat,  ElTentiarum  Vegec.  fimphcium  reda- 
dum  decur.    Gcmms  in  acecariis  quoque ,  alvum  quidem  curbant , 
fed  nulla  cum  Jalapio  Senave  comparatione ,  nec  in  paulo  ceneriori- 
bus  citranaufeam;  quameciamcxacecccondicis ,  Qantequam  fiofculi 
expandantur , ) corymbis ,  ipfoq ue  vino  floribus  pro  conciliando  fapo- 
remofcharellino  haut  raro  infefto,  perpauloliberaliorem  hauftum 
experiunrur.    Ec  nea  cransplanracione,  (tantifper  hic  fuppofita  ,  pcr 
Oricntaliorum  quoque  exempla ,  quafi pojfibili  ,  )  parabilius  quid  expe- 
ftecur i  cum  adhuc fuperiorjbus annis  mirabilis  Peruana  idem  cum  ifto 
crederecur,  dedimus  noncum  Cloffeo,  fingulariviro,  apudD.G. 
Horftium  duas  drachmas,  fed  pro  tra&us  noftri  conditionc  falrem 
dimidiam.    Movitaliquid ,  fed  parum  in  plerisque  promovit.  Qtjis 
vero  hicexccflivammolem  iftamfumeret?  Atq;eademeft  horcorum 
noftrorumRhabarbari,quod  nuncpro  verohabent  curiofioresnatAli- 
tium  ej us perfcmtatores ,  fcu  operandi feu  naturalifandi  ratio.  Multo 
minus  aucem  vulgariaLapachi  generainnocoriaea  lacicudinefeuim- 

Iii    j  becilli* 


IVoU  ad  DiJJertationem  fhdrm. 
becillitatc  id  exasquarint,  aut  Frangula?  cortcx  fuftulerir.    Nec  in 
adversa  ac  turbatrice  Bryonia  invenerimus,  quodin  Meclioacanna, 
utut  congeneri  aeftimata  quotidiana  praxis  oftcndit,    Senam  fubfti- 
tucafuaeSambucinocortice,  Ebulinofentine ,  Bryonia,  Soldanella, 
&:  (  e  lihro  plemmque  commendato^  Polygonaro  fimiliaque  (febricitan* 
tibus  debiitoribusquealiis ,  quo  animo  hic  proponenda  f^manifefte  exce- 
dunt >  Epithymum  ,  Fumaria,  Polypodium  ne  quidcm  actingunt, 
Colutheam  fenrper  debilem  invenimus.    Sique  per  tot  fecula  civi- 
tatcquafi  donata  3  plane  nunc  Excellentiflimorum  Virorum  voto 
non  uno,  domeftica  fieri  defideraretur,  teftari  poflumus,  fubinitia 
belli  primiGermano-Suecici  in  pago  Vinariac,  (patria)  propinquo, 
adhuc  fuhTe  cultam,  patrique  hinc  venditam,  fed  extera  longelan* 
guidiorcm  ;  ceu  quam  ex  ifto  poftmodum,imd  exoticse  interdurn 
etiam  femine  produxeramus,parilem  fimilirer  (cum  Croccibi  colleflo 
Aufiriaco  per  quam  inferiorem)  invenimus.    Sororia,  uc  de  noftrati- 
buspurgantihusamplius  aliquid^addamus ,  collcgerat  olfm  pro  ace- 
tario  Rapiftri  ar vorum  fy  1  veftris ,  (  J£)(i)&f  f  ufy  vulgo , )  folia ,  loco  fa- 
tivi  illius  (^Kftbf^flflt/)  cujusfemen  oleo,  herbam  laftucae  loco 
menfis  noftracesdeftinant,  Ut  comedentes  per  nodem  exercuerir, 
referrehic  non  attiner.    Ita  cum  noti  nobis  Nobilis  fervus  Domi- 
num  Coryza  fimilibusque  fuperfluitatibus  extreme  confe&os  equqs 
cardui  pratenfis  leucanthemi  radicc  fucceffive  dara  feliciter  expur- 
gando curare  vidcret ,  eandem &  cum  fucceflu  [inter  hjpochondriacas 
prafocationes penitus fere  confumtus)  fumpfit  ipfe  ,  &:  aliis  ufquedum 
haut  fruftra  propinar*  Sed  ejus  generis  Sennata  ego  nolim :  utinec  pro 
Scammonio ,  adeo  rodentia  ac  ( prsparantiumque  quoque  manus atque 
yic/VwjurentiaEfulina.    Adulterari  iis  fuperiorijamfeculoe  copio» 
iiflimoproventu  conjecit  diligentisfimus  L*  Rauvvolffltin.  p.x.c.  i. 
Verum  eo  ipfo  colligipoterir,  vel  foli  faltem  rationeibimitioraexi- 
ftcre  Tithymallina,  noftris  in  regionibus  fub  tertiata  quoquc  dofi 
haut  aeque  torpida,    Sicque  gutra  etiam  Gambodia  ,  ejusdem  {ceu 
Bontius  c.y.M.  M.  Indict  refert ,)pvohpiz  incorre&a  quoque  ,  nihi- 
lominusnoftratibus,  (nifi forte  longe  fumptuofioribus  laboriofwribusex* 
trattionibus  varie  repetitk  penitm  exbaufia ,  vel  excejfivk  acidk  quafi 

com* 


NotA  ad  DiJftrtationemL  Pbarrn.  43 ^ 

combu/lafuerint ,  )remisfior  deprehendicur,  liberaliorique  hinc  doll 
procul  dubiopariteribi  ac  alia  ejusgenerisEfula  Elateriumque  Java- 
num,  inlocisramen  alvifluoribusadeoexpofitis  datur.  Certdipfum 
Turbith  infulinis  vulgaribus  eft  mitius.  Nec  invenire  poffumus, 
quid  Aloideraum ,  adeo  polychreftx fubftituatur :  cum Mannas  Caf- 
u^quefuccedaneu  tantaoperacolle&adcficiant ,  conjundtimque vix 
ca  commoditaceerFeduqueeoprxftent,  quodiftiusduo vel  cria,imd 
unicumfacpegranum.  ita  quoad  Aromatica,  exseftuationesin  fan- 
guine  hic  concitata: ,  (  fubporri tamen ,  caparum ,  allii ,  Sinapt ,  raphano- 
rum&c.pro  condtmentis  commendattone , )  accufata,  Caryophyllorum 
fub  ea  oleofitate  fragrantiam  Caryophyllata,  quandocunquc  etiam 
efrofa,  profe&ononxquabit :  Multo  minus  Cn;cus  nofter  Crocum, 
aut  Juglans  Mofchatam  nuccm.  Uc  Piper  cum  Zingiberc  per  Sina- 
pi,  raphanumque  exfit,  quid  tenerrimi  pcnecrantisque  dulcoris  re- 
fedivo,Cinamomo,fuccedere  queat,  non  vidcmus:  nonquid  Aro- 
maticotato  Cardamomo  •,  utut  Carvi  femen  effe&us  partem  forte 
prxftet  ,aeque acjuniperi  baccxLaurinarum  ;  Saccharum  ,fi  ad  mel- 
laginem  fimplicisfime  redigatur,  Melle  hodie,  prxfertim  iniquiori 
aerisconftitutione,  plerumque  minori  pretio  comparari  poteft:  & 
revera  in  fapidis  nunc,  per  tot  annorum  decurfum  inveSis,  venter 
oppido  auribus  carere,  fruftraqueinter  eosfubditorum  hinc, &inde 
adtMagnates  reditus,  deeo,  quod  endemium  eft,  &  mercium  per- 
mutatione  utplurimum  parvo comparatur ,  difputari  videtur.  Cher- 
mes  grana,  Magni  quoque  Bartholini  judicio  ,  vermiculis  articulae 
murisvelpcjygono  adnatis  potius,  Rofarum  rubrarum  Eflentia 
tntlitcr  aliquantum  firingente)  facilius  quam  mage  diureticis  Cochio- 
nilliis ,  alteriusquedeftinationis  Sambuci  Rubive  Idad  Rob  fupplen- 
da,  cum  aliis  quamplurimis  inrra  dimifimus.  NectamenLignum 
Aloesexhoccapitefufpe&um  ;  quod  cum  Santalo  citrino  cariusin 
China  Japoniaque,  quam  apud  nos,  (teffe  Mullero  tn  Cataja  fua)vz- 
niat,  tantoardore&forfitan  non  minoribus  Impoftis  idololatriasibi 
deftinatum.  Siquidem,  utdiverfas  fpecks ,  crefcendi  ac  colligendi 
modos,,mercantiumqueinvicem  differentiam  taceamus.,  Vina  v.  g. 
Franconica  Rhenanaquc  hiicein  diftri&ibus  pluries  minori ,  quam  in 

nata- 


^0  Nct*  ad  D.Jfcrtationem  h  Phtrm. 

natalibus  fuis  pretio  bibimus;  dum  rei  familiaris  caufTa  generofiora 
perdoliaexterismiccuncur,  oligophora -veroretinentur,( veltandem 
quoqucifia.nonfmemultUgravamintbm)  domi  Afam  fecidam  paritcr 
expurXtam,  nemo  tamen  riferit ,  quod  Indi  pifcibus  precipue  \  pro 
condimento,  Bontio  referente,  addant:  nam&aliumnos  Verveci- 
naeaffse,  fiiillsc  in  farciminibus,  PafTeribus  ieu  ,  ut  Aufonius  vocac, 
Piaceflis  pifcibus  pafllm  neo  fine  mulcorum  dele&atione  adjicimus : 
ucc^paium,  porri,  raphaniquerufticr  matutinos  quoque,  (ut  ^pt 
avena  tntermixta  totum  equi  corpus  penetrat ,  fascores  praecereamus. 
Sed  excra  jocum,  quodnam  forec  Camphoraefuccedaneum  ?  quod 
Opii  i  dum  eo  fine  addu&a  aut  ed  non  adfcendunc ,  auc  quod  D, 
Zvvelferus  huic  immerico  impegit ,  vere  dementantia  lunc.  Hyo- 
fcyamifemen  adpaucagrana,  in  Hsemopcyfi  poceft  aliquid.  Quid 
paulo  largius  pondus,  radicesvecomeftx,  aliquoties  hic  experti  (ixH 
mus,  comatofoshinc, &circa  praKcordiafummcanguftatos,  Vomi. 
torio,  (mucilaginojiflima  ejiciente^  )indeque  Tin&uraBezoartica  Ar- 
moniacalinon  finelaborereftituences.  Dacuram  Turcarum,praece- 
dence  anno  dedic  ancillis  duabus,  e  Pharmacopolio  quodam,  ne- 
quam;optime,quodipfemetifueracebrius  :  nam  fecundum  Itinera- 
riorum  Mandelsl.  &OIcar.  confequentiam  mire  fedeveftierant,  ob- 
dormifcentes  tandem,  fed  ob  parciorem  dofin  non  adeo  protra&o 
(  quem  D.  Dapperus  Africa  fuap.  m.ponit,)  cermino, 

Guajaco  Fraxinus ,  Buxus,  aliaque  fecretius  adhuc  habita,  in 
remiiTiori  Lue  haut  adeo  interduminfeliciter  fint,  (utexpartenovi- 
mus , )  fubftiruca :  Cur  camen  vile  hoc ,  incerea  camdiu  cxperimentis 
mage  confirmacum  ,  ac  caduceacori  tandem  adolefcentis  Veneris 
Mercurio  zque  oppidoquc  cedcns,  penitus  hinc  extcrminemus,  in 
caufanondumliquente,hautpaucis  adhucdubia,  vix  videmuc#  Ita 
Theriacac  Andromachi  locoequidemquandoqueluffeceritEle&ua- 
rium  aliquod  c  praefentioribus  nonnullisalexipharmacis;  etiamfine 
vipcris,  fine  Opio  &c.  ceu  Diateffaron  quoddam;  uri  Zvvelferus 
quoque  advertic.  At  cum  ad  maligniora  vencum  eric,  Calendulx 
confcrva ,  &  (  quo  vulgus  aqueacfuo  carduibenediclt  pulvere Alltofy  mtfe^ 
roshuincajfumjattimtumdebtlttat,)  Rob  Sambuci  vixfatisfecerir. 

PJura 


T^ota  ad  Dijfertationcm  h  Pbarm.  4^ 

Plurafupervacuc  adduceremus;  cnm  D.  Primerofiusjaml.^c/ 
7,  aliisque,iftafufficicnteroftenderit;  &  qjaz(e totpolychrcftis)  civi- 
catemedica tamdiudonacafunt,indigena::ijm confidenciar,  adfuecu- 
dhv\\mo(demuj  rwnnunquam)yctiuahorA  ncmo  tcmere,pcr  conje&u- 
ras  novasque  experimentationcscxemerk;  necSulphure  Magneceve 
diftn&us  carere  hinc  vclle  putaverimus,  quod  penes  eos  non  inve- 
nijiKiir.  Multiplicarcntur  infuper  denuo ,  fere  pro  Ducacuum  nu- 
mero  ,  fub  domefticorum  ctijuslibet  diftridus  parciculari  fubfticu- 
cione,  cum  Difpcnfatonisfuiscompofitai  proculdubio  nonfinemul 
ta ,  (  boc  veltllud expctentium  at  circa  ignotaproprihve  experientia  minus 
coxfirmata  hsfitavtinm)  perturbacione ;  dum  nofter  hic  dele&us,  fi- 
quidemidopponatur,  utricjue  forti  communis  fic,notoriisq;  conftet. 

Sic  iv  vcrnaculorum  hodicque  infnitocumulo ,  cuibonototfub  uno  generc 
1 « jy  mboHzantia  i 

Ita  wg.in  Vulncrariis  fdtcm,  iisque  inrernisac  vegerabilibus 
tantum,  pra:  Alchimilla  ,  Pyrola,  Bellide,  Sanicula  ,  Vinca  pervin- 
jcn,Hypenco,  Confolidis,  &o.  direchus  agerecreditis  (  ut  co/I.iteralia 
prttcrcametf  y)videimis  numerum  plus  quam  tricenauum,  dum  cit- 
Cumfpe&iores  chirurgxvel  tnbusacquicfcunt. 

Tot  hac  tcmpcjljtefereexoletay  ejrc, 

Ita  hibemus  Rufci,  Afparagi  Solanique  baccas ,  Cicer  etiam  ai- 
bum ,  Ervum ,  Juglandes,  Avcllanas ,  Longobardieas  quoque  fcor- 
fim,  Tribu.os  aquaticos,  Caftanearum,  Avcllanarum,  Mori,  Sam- 
buci,  Juglandis  .  ortices,  Propolin,  Oefypum  ,  volacilia  repnhaquc 
aliquoc  ufta,nidos  Hirundinum,  Album  Graecum&quidnonSpcei*- 
Ifaris  ciieftus  antiquariseve  cujusdam  compofitionis  gratia. 

7et  plane  inefflcacia>  vclnimis  imbecillia,  &c. 

Quo  fineluftremusfaltem  Antipod;>grica  >  Antepileptica ,  aut 
Menfesmoventia.  Quid  enimipra  Iva,  Ckar^Giy<.,SarfaacqueSaf- 
lafras,  ukra  alia  e6  tracta  ftomachica  ,  f-fy^rc^ca  ac  Diurecica  uf- 
quedumferioprxftitennt,  notumcft:  S;V  '  pfia,puerorum 

k  k     A  quo- 


„  A  ;  2fotf£d  Di^crtationemhHarm^k^jl^kL^lL 
quoque,  ipfaplemmque  Pxonia,  Vifcum  ,  Cranium  :  ut  co  magis 
SecarJariahincexeffepoflint.  ln  Retentione  (jtt parce  (Inentcsfaci- 
itus  mandoque folHcitentur ,  )Menfium  atque  Lochiorum,  quid  illuc 
reiatorua^  pieraque  ab  Artemifia  ufque  ad  Sabinam  queant,  cum  ru- 
bore  fepe  experimun  &  quod  alia  eorum  ac  Purgantiumfit  opcra- 
tioj  prsefentanea  hic  ,  cseterisque  paribus  certa  brevisque  periodi; 
dum  per  menfes  illic  annosque  incafium  paflim  allaboramus.  Sfc 
Alimentarise  ,  praefertim  temporatiores  indeque  Hepatica?  di£las  her- 
brs,  a  La&uceo  genere  adusque  pecorum  gramina,  haut  exiguo  in 
officinis  numero  ficcatas  profe&o  medicameatofi  parum,  intas  prse- 
cipue  relinquunt  &c.  ln  refpe&ive  vero ,  Qfeu peculiaris  morborum 
tecorumvere/pcc7u)vcm\ffiot:\bvLS  Antifcorbutica  tantum  nobis  in  ex- 
emplnm  eftequcuut,  6«:  quam  a  fuperioris  xvi  praeftantitfiniis  Medi- 
cis  commendataplurima,  n\xnc{invalefcente  paffim  qus.fi per  trachcem 
jllx  fangume&  maff&corruptione  ^  (promiliis  ftarepartimnolinnpartim 
vel  ohdomcftieam  debilitatem ,(  ut  apudnosex.gr  .penefatuumeft  Che- 
lidoniumminm\)vc\  adfumentium  (ad plcbejos  quoque  nunc  extenfat) 
averfationes ,  f  uti  in  expreffistalium  fuccis ,  firnilibmque  fat  tunc  com- 
wendatis  MifceUU  ccrnimm>  jnequeant* 

iJVlolevtpr&ter  remabominahilta  &c. 

Molem  incaffum  utplurimum  in  Pulveribus  compofitis,  Tra- 
geis ,  Pilulfs  Scc.  augent  plerarumque  foliorum  >  fummicatum, 
florum  Julorumque  ,  imo  Radicum  ,  minus  refinofarum  mucila- 
ginofiorumve  Pulveres.  Et  ipfa  paulo  ancedicrorum  fuccorum 
quantitas  reddit  eos  fere  abominabiles.  Addimus  quidem  noftro 
quoquc  Scle£tui  graveolemia  quasdam  &  minus  Sapida:  Sed  prx* 
ter  Hyftericum,  aut  amaricans  adftringentiusve  unum  akerum* 
que  pauca  :  eaque  per  aliorum  acceflum  (  ut  in  Bkcluario  The- 
riacali,  )  Extro&ionem  ,  (  ut  in  Opio  ,  )  condenfationem  (  ut  in 
Exiraclts  ptlidaribm  ,  )  Vehicula;  demum-  domeftica  mitigata , 
obnupta  ,  coir  mendatave  :  ut  infuper  nuJla  forte  neceftitas  adeo 
impcret  Graciohmv.  g*  Chelidonium  (  ntut  alias  fatis  efficax^m^- 
jus ,  Imperacoriam  ,  Cuminum  &:c.  vel  inter  GraveoJentiora, 

Matri- 


Not£  ad  T>i(frtttionem  /,  Pharm)  4^ 
Matricariam  >  Nepetam  ,  Horminum  ,  Ccdendulam ,  Valeria- 
nam,  Allium  &c.  ne  Coculam  ,  auc  in  fcminini  fexu$  concumc- 
liam  alicubi  fuperadditam  Acriplicem  foecidam  attlngainus, 

Tot  curipftorum^vilpr/judiciis  occupatorum  minutU. 

Hic  denud  in  exemplum  finc  a  Talpa  ad  Sciuros  &  Ciconfe 
ufque  excenfa  tot  Ancepilepcica.  Paucis  abhhvc  annis.  in  Vi$nia 
perquam  fe  efFerebat  aliquisLunaria  barryoiJe  ,  in  fomno  fibi  £  uc 
oltm  ifti  contra  hydrophobiam  Cynorrhodi  radtx  \  )  ofcenfa  Alius 
noftras  ,  granulis  quibusdarn  ( uti  vutgus  vocabat  _)  corallinis* 
Cum  nacti  eflemusahqua  Fumaria:bulboia:femen  ,  Erfe&usiaucern 
in  Epilepticis (qnibutjtracfpue d/cabatur ,  pufiombus  nihili  erat.  Plu- 
ra  inferiusperfequemurjiiterea  in  hujuscemodi  fingulariorum Syllo- 
^ge,  cui  bono  Orobanche  infuper,  Pulfatilla  vel  Afphodelus,  llm- 
biiicus  Vcneris,  Ocnithogalum  ,  Amaranthus ,  -^chiopis  &:  hortu* 
lanis  convenientiora  j  item  FJammuIa  atque  Ranunculi  (^vtlibm  ta~ 
men  adeo  Cantharidibw,  )  &:  quorum  nil  aut  tantillum  aliquando 
ufui  publico  cedic,  Aparine,  Dulcamara  ,  Convolvulus ,  Galiiura 
(etiam  utrumque feorftm  ;  )cum  lacryma  Cervi,  Scarabarorum  cor- 
rui,dencibus humanis ,  Tauri  vulpisque priapo  >  pilishircinis ,  pingue- 
dineurfas  feparatim,  lapide  Ccraunio  ,  jj|^H|^^ 
Tot  exjiccata,  quorum  vires  recentibus  tanthm  conftant,  &c. 

Exemplo  finc  i.coc  Confohdorum  GeraniorumTerrarumqj  hinc 
inde  figiilacarum  genera.  Rofarum  cum  fylvcftribus  6c  centifoliis 
nunc,  qumque  ad  minimum  numeramus  fpecies:  &  camen  alicubi 
lutcas  quoquc  fuperaddicas  vidimus,  Ica  i*  in  fruftraneam  faltim 
mulciplicationem  adfervancur  Cydoniorum  quoque,  Cicrulli,  Ca- 
lendulx,  Enulas,  Caryophyllacas ,  Tormencilla:  ,  Ellebori  albi&c 
folia :  Papaveris  horcenfis ,  Chelidonii  minoris  5  Enula? ,  duphcesfc[ue 
MelilotiMeliiTxque&c.flores.  Ericx,  Agrimonia:,  Verbenar,  Ar- 
temifise  &c.  tadices  j.Perperam  Siccaca  v.g.  Antifcorbutica  pferaq; 
A quofioraque alia  pridem  aliis notata  func >  eodemque  referri poffenc 
Fabaria ,  fedum  minimum ,  ipfaque  Ruta  hortenfis ,  antiquaram  qua- 
rundam  compofitionum  Berberes,  imoFraganonnullibi,  Id#ique 
rubi  baccas&c.  Kkk  t  Et 


444  %{ou  ad  Dijfertationem  h  Pharm. 

Mt  qub  utriusque  generis  prtparata  (  vulgo  quidem fpecioftus  quam  verius 
fic  dttta>  )fimiliter  excutiamw: 

Huic  enim  Tituloinferta  quoque  videmus  fimpKciter  tantum 
exiccata,  v.g.Elateriurn SciIIamfere,  lumbricos ,  membranofas ani- 
maliumpartes ,  cruores ,  acparenchymata,  vin*faltem  priusfimpli- 
ci  vel  myrrhato  lota.  Item  Marina,  lapides,  duriores  animaiium 
partcs  &  excrefcentiasPulveratafaitem  vel  lasvigata,  nomenhoc in 
fpecieprae  aliorum  fimplicium  Pulveribus  na&a. 

Cui  bono  adhuc  dum  hincinde  fervantur>  &a  fcientibtu  etiam  nonnun- 
quam  imperantur  tot  pota  ,  nutrsta ,  ujla  ,  tojia  ,  cocla  ,  macerata , 
drc. 

Nec  enim  indifferenter  ejufcemodi  Trachtiones  rejecerimus: 
&  ut  equidem  hodie  fuperfluahabetur  v.  g.  illa  Su] pluuis ,  fekcttorc 
fiquidem  pnlverijatotantum ,  tamdiu ,  florumquoque  loco  fecure  ufi  furnm^). 
mfufio  jMagnetis  Cohobatio,afellorumimb;bicio;  (dumincrudo aque 
ac  ipfoLaurembergiano pulvere  ejfcffus  differentiam  vix.  altquam.ab  utrofy 
verb  partter  pr&cordiales  quasdam  in  tenerioribm  fcnx&tatcs  obferva- 
vimm\  3  Myrrhx  {cribro  k  quisquitiis  fecure  feparabtlis  ,  )  Aloesquc 
fimultanea  ,  (  cum  experientia  nunc  tefte  gummea  pars ,  etiam  in  exp~ 
gua  quantitate  ^prdfentior  fn  minmque  velltcet , )  Expre/Iio;  Sarcocol- 
\x  olim  Nutfltibj  Olivi ,  Adipum,  lapidis  Lszuli ,  (  centies pojl  Jim- 
plicem  fdttm  Uvigationem,  Emplaftratione  jum  olim  a  Libavio  Boetio- 
que  diffuftsftme  defcripta ,  piclortbm  retiffa ,  a  nob/4  citra  aliquod incom- 
modum  exhtbttii)  in\o  paucarum  ,  (in  Collyriis  (ponte  fernst  feparan- 
tium>  in  Emflafit  is  unguentisque  exigu&profeclo  confidtrationis^)  Impu- 
ritatumCerufia?,  ipfiusve  (aliasrecftficatiffimum  Vinifpiritumexigen. 
tis )  Lacc# ,  (  dumgroffaprius  contujio ,  feleclm  hinc  &  tandem ,  £que  ac 
in  Terris  Jigiliatis  ,  Crtbrum plerumque  fatiifaciunt ,  )  Lotio;  Salis  de- 
crepicatio;  Serici,  Avellanarum  tkc.  Toftio ;  AL\is  (fi  quis  in  ufm 
chtrtirghoslerr&  Vttriolt  dulcificata  conjidere  noluertts  )  Turiaeporrd, 
expertentiate/le ; )  Vitri,  (quando praupue  e  negltgentius  ficlu  lagenidis 
ekgans  Jecurtorque  ,  poft  dtuturniorem  inibi  fpirittu  Vitrioli  vel  Solis 

'Jfir- 


Nouead  Dijfertafionem  L  Pharm. 
ajjcrvationem  ,  exttrgit  pulvU  )  Eboris  ,  (five  interni  ,  five  externi 
dum  ionge  minori  ex  ojjibtts  corriibtaque  cxiccativttm  aiiquod  habctur9 
ttjits  gratia, )  Uftio  j  Scilte  in  panc  ,         cruda  tamen  ,      £/V  /^- 
r«w  venundatur  ,  tamditt  in  Aceto  Oxyfaccharoquc  ufijttmtts,  )  Coclio; 
Anacardiorum  ,  Coriandri ,  Cumini  &c.  plim Maccratio,  <_Vc,  Ira 
cxadvcrfo  laborcs  ifii  circa  permulca  fme  Simplicia  ,  vcl  accuratio- 
ris  (altem  Mcdicacionis  caufla ,  omicti  profeflb  nequeunt :  v,g,  Ni- 
hili,  (uti  coiglomerat£  majfxprojiant ,)  in  ophchalmicorum  excoria- 
torumqueconvenientiorenuractatiojjem  Lotio:  Colcotharis  vulga- 
ris ,  ( :utn  omnes  collechonis  tantifper  injfpidi pcr  protraclijjimas  iilas  de- 
fttliationes  vacarc nequeantfj  propolychrefta  ,  ({rringentt/Jimotjnc ,  eiti- 
vis  tnde  circumfianttdhaut  tauc  apto  pitrtolo  Vencris  calcinato  commodio- 
ri)  Vicrioli  Terra  E  lulcatio.  Saccnim  crficax  m  fuo  gencre  dcpre- 
hendjcur,  paiiter  acquc^Es  uftum,  Crocus  Marcis  &:  Veneris  fimi- 
literfercquajidoque  craftaca ,  hincque  falinisiftisadhxrcncibus  par- 
Ciculttincatirum  L<  ahqunndiu,  (fiquidcrn  ejusecmddi Martu ftdphurati 
Pttlvts  nthdommu* poft  dtuturniorem  in pyxide  ajferv.Uionem  denuo  femi* 
vitriubttr  concrejccrc  occtpit,)  quafimulcaca  :  dumprocul-dubio  aci- 
do-faifus  ulcerum  vulnerumquc  lacex  five  ichor  ea  pofthminio 
ii}ioaggrcdicur  &  •.  ceu  p; a?cer crfe&um,  vci  ipfemutatus  hincin  Em- 
plaftris  coloi  oftendere  potcnr.  Pprcinc*  porro  huc  Aluminis ,  (fife- 
tnipkltgmatictjpirttus  capttt  mortunm  dcfuerit, )  Uftio.  Limatura?  Mar- 
tis  {cjuo  magis  attepuetur  ejr (picndor  ejtts  obnubatury)  Prrcparacio;  per 
derlagtationcm  anacici  vcl  plqfculi  Sulphuris  de  carcero ,  yxx  Magda- 
JCdnsbus  .  {ferrumnon  ntji  exircmc candens ,  ac  Jubfequam  mhilominu* 
dejlagrationemreftdui  exigentibusf)  prxque  prorrachore  per  Acecum  , 
4^it i i lar u m  for t iffimum  {fat  U bertofum  )  a c ccn  ua c i o n  e  fa  ci I j o r ;  pra?  u r i- 
nofis  Queicctani  rubificationibus  naiurx  conveniencior,  effe&uque 
praifencior,  Icem  Radicis  Ari  in  vino  accrove  fimplici  maceratio.  Se- 
cedic  cquidemproculdubioficaliquid;  figitur  camcn  etiam  eoipfo  in 
ipsa ,  pungens  urcnsquc  illa  fubftanci» :  ceu  in  {adtaclum  confort&is) 
SciUx  Aceco ,  fi  fucco  conferas ;  inque  radicis  pulvere ,  guccis  aliquoc 
fpiricus  Vicrioli  confperfo cernimus ;  nemoque  temere ,  pr#fercim  ce- 
nerior,eam  fimplicicer  ficcacam  degluci  veric;  cum  poft  quadriennium 

Kkk  3  etiam 


Kotd  Ad  Di/fcrtationem  1.  Pbarm. 
etiam  fauces  fatis  impetat :  uc  hic  quoque  quod  in  Ioco  ncgUgitur, 
pro  lucro  habendum  videacur, 

Bcr  ifta  autem  vexationes  vires  magnam  partem  exuunt ,  aut  fi  quid-  . 

pinmfutrit  reltqui  9ufitatiortkw  tamen&c.meritocedunt. 

Oftenduncpartim  hoc  in  Strumofis  Spongi^  Pilajque  marinse, 
incerdum  a  vulgo  plusquam  toftas :  icem  vegeciora  quardam  anima- 
lia  cornucerviuftum,  Conchsc&c.  dcquibusinfcrius. 

9  V.  vt.  Radices  quinquc  apericivas  msjores ,  aiiaque  jam  ancea 
aotatatemoeratiora ,  (hacJenwinnoxia-,)  iiberalitispra^cipuc  Aceto 
merfai  a  pungcncibus  iShs  QSci/ia  atqueArp*)  in  adhibitionepra&ica 
pcrquam  differentia.  Ecforfitan  hinc  pro  riiirufioriapparatu,  {dnm 
noftro  nunc  ftc  non  conveniunt ,  Tmdcduccre  pqflec  aliquis  Hellebori, 
Efute,  Mezerei,  &c.  itamaceratorum,  plerumqueramen  cumahis 
potius  quam  folitarie  exhibitorum  ,  (jorte  etiam  abAri  Sci/Uquepar- 
ttcults  altquantum  infuper  dijferenttum)  toierabileav  tantifper  exhibi- 

cionem.  ':tWmB^^r '  '"'*'*'<' :  k  1 

Aut  ftmplici  faltem  pulverifatione  >  vel  mucilaginis  cujmdam  aggluti- 

natione fuperficietenus ,  autnilmintts  quam  corrigumur. 

DePulverifationeante  diximus;  ut  autem  Sele&is  quoque  no- 

ftris  pariter  equidemin  fuo  genere  eft  neceftaria ,  itanihjioninusea 

v.  g.  Agarici  ac  Colocynthidis  accommodatio  abdle  facile  hinc 

poterit :  licet  pro  diffufiori  & ib  fubftantia  ufu ,  proque  heterogeneo- 

rumibi  feparatione  ,  promptiore  vero  hic  accenuacione ,  radulacum 

siitgummi  quoddam  abeffe  force  nequear, 

c)it&  pcr  infolationes  fruftra  dcbilttantur.  W&Mk- 

Alo&  cum  conterraneis  fuis  equidem  ardentit;  Solisradios,  fed 

brevioripcriodopcrpefta  eft.  Annon  finealceratione  aliqua>(^Wtf 

Aromaticts  dtutiut negligentmsvt  iftiexpofitis  fupranotavimus ,  ejr  in  ve- 

getabiltbtts  noftris  ^fixiortbm  quoque  ,pr£  cultnarii  ignk  competente  mi- 

ntxqueftc  fujfurante  Calore pajjtm  experimun)  fa&a  inlocoproportio- 

nalibusque  fubjc£tis  collaciobftcudcrit.   Interca  protraftions  apui 

•  nosifcfolationis  vice,  convcnicntius  viderurmiceilJud,  fuum  tamcn 

brevi  abfolvens  vaporofum  Balneum  ,  aeris  mutationibus  fordibus** 

que  miaus  fubjeftum. 


Note  ad  Dijfertationcm  L  Pharm.  4^7 
yelpcrinjuccaiiones >  accejforiis  ncquicquam  obruantur ,  &c. 

ln  exemplum  hucadduci  poterit  nontam  Aloederiud;  utpotc 
inde  haut  quidem  (prajertim Ji gummea  tanquam  petior pars,  ejr  fucci 
laxativi  vcl  amaricantcs  magis  ,  quam  adjtrtngentes  attt  dinrctici  adhi- 
beantnr,)  deteriorj  inccrcioris  ramen  dererminationis ,  dirfuiioris- 
que  dofis :  quam  Scammonium  Cydoniorum  fucco  aliisque  accef- 
foriis  [pro  Diagrydio',]  Euphorbiumque  Amygdalarum  dulciurn 
oleo  ,  [curn  defuper potum  auxilio  ft ,]  olim  prarparacum  5  irem  ra- 
diccsilla:  purgantes  vegetiorcs,  Ari,&c.cumfuperfufoaceto  (ZvveU 
feriano ,  pcr  animadverfloncm tamen  ad Gtgnmi  Gamandrdfere  dubip  in* 
Jfitmo)  exiccata:.  Siquidem  fi  parum  hujus  fueric  ,  parva  quoquc 
liinc  videatur  exitura  corre&io.  Sin  copiofius  ;  evaporati  magma, 
non  fine  exerentefedenuopoftmodummadore,  fruftra  iftis  appin- 
getur :  guttacque  aliquot  fpiritus  ViCribli,  ut  in  gutta  Cambodia 
ipfius  D,  Zvvelferij  Sca:r,moniequc  rofatoMynfichci >  (qnandoqui- 
dem  omnino  acidum  hic  auispiam  cxegirit,)  totum  compcnuiofius  ex- 
pediverinr, 

Praparata&c.  magi/lcriis  evidenterin  ftogenerc  prapolient. 

Quia  magis  hic  abibrbere  vel  invertere  pofle  videntur.  Licet 
interca  magiften.i  plumofa  ac  folubilia  Zvvelfferi  quod  fuum  eft, 
(quamvis  cx  alio  qttafi  eapife  adhzrentthwve  menjiruorum  copula^)  ni- 
lr.lominus  agant.  • 

Et  divcrjam  iflorum  folitbditatcm  ,  foktorumquc  divcrfos fmiliter fa- 
poresy&c- 

De  ejuscemodi  diverficate  ,  in  folurionibus  eciam  Aceto  non 
dettillato  fa&is  manifcftc  pcrceptibili ,  fatisque  ( in  ocults  Cancri,  Co- 
rafliis ,  Conchis  &c.)  difttoguenda  a&bi  egimus.  Indcquc  forfan  ex 
parte  provenire  pofler,quod  la£ten:es  adhuc  Coralliis  pr^paratis  ex- 
hibitis  (utpotc  quorum  jolutio  aliis  accrbitts  quid  fapit,)  alteracionem 
aliquamcirca  prsccordia  pleruraquc  paci  videantur  :  dum  fatiscom- 
modeconchas,  oculos  Cancri,  Unicornufoflilc&c.  feranr. 
^  Vrivataqnc  prajcrtim  difpcnfatione ,  ejrc.  ^ 

lta  enimmulca^grotorum  cum  conSdcntia,  minori  veronau- 
fea,  effe&u  dc  cascero  prafentanco  exhibcrencur  accifac  ift#,  at  po- 

lychreftas 


^  NoU  ad  Differtattomm  I.  Pharm. 

lychreftse  talium  dofcs  j  quacin  fchedulisdefignatae,  [RtConchartm 
pr*p.  drachmam  dimidiam ,  R.  Corallorumpr&p \fcrupulumunum\  vciocu- 
lorum  Cancrtfcrupulum,  Limztura  Martisfulphurattgrana  quinques  &c.) 
ab  zlns  non adfuetis  aut  diifufiores  carioresque  hinc  Mixturas  pvxfc- 
rcntibusvilipendiofaspius  aut  rifucxciperentur. 
Cut  vcro  fubttltor  pulvcrifatio  non  fatisfacit^  elutrtatio  tencnorcs  parti- 
culas  ,  quas  a]ti  c  concbis  radcndo  quarunt ,  facilius pr&ftaktt. 
Ceu  mcritifiimus  D.  Rolfincius  olim  foiebat ,  ( fpUndentem  Mar- 
^aritifcrarum pulvcrcm  vulgari pcrlarum  Magiftcrio *quiparans\)  dqm 
j}.  P.  Mullerus  in  miraculis  Chimicis  per  Finteolum  indita  &:  aqua 
merfa  excuflit. 

Calcinationes  borum  &  lottones  Lapidum  Tcrrarum  ejr  mineraltum  cx- 

punffa, 

Cum  nil  videremus  fcu  neccflarii  (  cum  factllimc  fecus  acvulgode 
pltri$que traditur i pulverifentur)  feuadcd  fpcciahs,  quod indehodie 
expe&aremus,  abipfis  Praxis  primordiis  non  Calcinatis  ebdemeR 
fe£tu  ufifumus,  extus  v.g.  Tutia,  Pumice,  [quem  infuper  in  vaedno 
latfe,  ]  filicibus ,  [  quos  aqua  Ammoniaco  falc  acuata cxttnguijuffit  Myn- 
fichtiusf]  &c.  Cryftallis  intus,  iapidcLazuli ,  fpcculan,  (contraEpi- 
lepftam  tnfantum  qnorundam  cxpcrimentoy  ceuMtifro  antifebrilt'%  Cbi- 
ncnfesrcfctcnte  7^euhofoy  Atbanafta  loco  hahuerc:)  &  fi  qyi  fantpra^ 
tcrca.  Sic  jam  antc  hos  6cvannos  TenzeiiusinExegefi ,  Commcnta- 
tores  Begvini ,  Mynficht  f.4.  Htlmonr.  c.3.  de  lithiafi  8c  tradaru 
60,  &c.  Coralliorum  ,  Margaritarum,  Eboris,  Coricharum  Crollii, 
cornu  Cervi  &c.  caicinationes  noluerunt.,  antea  ,  quam  fuperiori- 
busannismageconfrrtim  impugnari  occipcrcnr.  Qriod  autem  Tcr- 
rarumLotionesattinct ,  decedere  proculdubio  hinc  quidpiam  ,  nou 
Potulenta  folum  scgrotantium ,  dum  S  gillata  Sti  igomenfis  iis  injici- 
tun  fed  [cumintirnior foiutiohinc  aliqua ,  aque  ac  txerfts  intbiiapidtbua 
Cancrorttm  ,  Creta ,  Jefits ovorum ,  Ovis  intcgris  &c,  p!us ,  quam  Abfor- 
bcndofolum  forfitan  agentibm  contingit ,  adduciqtteat,]  ipfi  Aqua  fim- 
pjex  ,  pnrce  quoque  ac  citra  cxternum  calorcm  fuper/nfufa  oftcrc 
dcrcvidetur.  Siquidem  prarterodorcm ,  ficcatorum  Argirlaceoj 
dcuuomadefa#orum  cxpartc  quidcrnannulum,  fimul  tamenfifij 

lar 


AV/.<  ad  Differtitidnew  I.  Pharm.  449 
lariorem  &:  quafi  niedicinalem ,  fapor  ej us dcprehcnditur ,  ur  in  AgaU 
locho  fere  aut  Abfincbii  Romani  Exrriclo  ,  cum  amaritie  quadam 
faris  adftringens  ;  Color  aliquanro  obtufior,  ac  poftquam  maxima 
fikfafi  pnus  liquoris  pars  in  parellu  vitrea  lenre  exhalata  eft ,  fpiceus; 
innacantJbusatomis  eflavo  rubentibus;  Remanenu'apoftperfe<5tam 
evaporationcm ,  quafi  vifcofa ,  falinisparticulis  inrermixta  fubrubens, 
Jinguam  concenrrato  quafi  prardidto  fapore  vellrcans  ,  pondere  e  li- 
bra  una,  cum  fbntanx quadruplo , ad  fcrupulum  unum  accedens,  aiia 
vice  eum  excedens,  cumfiabipfius  Aquarconcentis  deducacur,  ejus 
ad  prasnotatam  quantitatem  triplum  ,  Qnifa/U  communu  topbaceive 
qutdpiamlibcraltits  admtxtum fuerit,)  vix  ac  ne  vix  quidem  grana  duo 
Concremencipulverulf  ntijalisfdlpbureitatisque  tamennocasaliquas 
fimul  prarfe  ferentis  commurijter  fimplicique  fub  exhalatione  rehn- 
quar.Tcrrademum  refiduaipnftinpfaporelonge  recedir,compacT:a- 
que  licet  denuo,  jcgrius  cchxrer:  scque  ac  in  venalibus  illis ,  exalba 
rubraque  Sigillata  paratis  urceolis ,  ( utpotehattt  adeo ,atquepraftantio- 
res  argi/Ufoltnt ,  vitrijtcand'ts3)  ccrnimus* 

Ulterius  de  cactero  in  qusccmodi  fuperiorum  annorum  cxperi- 

,  menrationibusnonperreximus,quofaIinas  quoqueparticulas,ceula- 
boriofilfimus  D.  D.  Schrocckiusnuper ,  feorfim  colhgeremus:  cum 
cquidem  illarum  tantilloj  imofere  necnoftro,  ex  iis,&  (cujate etiam ) 
acccfiono  compofico  coagulototnlisaucpra^cipuuseffecius/^^/Vr^ 
fieriforte  vtxpoter tt ,  qttin  fub  prima  quoque prtparatione  ac  cjformationey 
talium  qtiidpiam quandoque fubtrahatur\  mtcgr&porroTerra.  aliotnfuper 
modo in flcmacho ultmus ,  feurefoluta  fen faturntA agere queant, )  fimpli- 
ciccrfc  infolidum  adfcribi  forfican  vix  poffic :  licec  proin  fimplicifo- 
lum  Troehifcorum  fcledtiorum  concrkione  ac  percribracionetantif- 
pcr  acquievcrimus.  Ccu  eciamin  Argillacruda  Coburgenfieandem 

*  d  i  a  p h o r i fi n  a  b fo r b  en d i q u e  f acu 1 1 a t e m  am i cu s  n o ft e r  a  I  i q u is  o bfer va- 
vit;  &  in  Terra  femiargillaceae  vicinonobis,  famofifiimoalias  mon- 
te  Horri(bno  (b(ni§6rfc(bCt*9/)  elata  ,iteminterfortalitiorum  hic 
rcparationc  nonnulhhi  errUia  fcre  margaeformi nobifcu  notaruntalii. 
Otra  conflantem  fequiorum  olfervanttam4 

£ xempla  forfan  talium  eciam  in  recentioribusadhuc,  (poflfupe^ 

Lll  norum 


NoU  ad  Dijfertationem  /.  Pharm. 
riorum  annorum  luflrationes)  pharmacorum  difpenfatoriis  invcniri 
poflent :  ea  vero  hic  adducere  noftri  non  eft  inftituti.  Ita  porro  pro 
Chimicisdeftinationibus  videmusalicubitriduanasillas ,  D.  Harfero 
1. 8.  c.  4.  relatas calcinationes  ab  Antimonio ,  forte  £  fi  compendia vet 
iSala  deforent,)  convenientiore  ,  ad  Corallia  rubra  traftas;  an  cum 
VegetabilisilliusHelmontiani,  (tr.de  Conceptis,)  confervaeione,  auc 
effluviorum  igneorum  potius  congregatione  ,  (haut  f&pein  conftmu 
Uumextra£tionibusdefide> )  vel  prastenfa  quadam  extraverfione ,  nunc 
quidem  nondeterminaverimus, 

ContradJior  apparatns  ifiis  pariter  in  tantum  carere  poterit. 

Ita  jamolim  Pulveribus,  v,g,  Grifco  &Rubro  Caefariscontra 
Peftem,  Theriacam  acMithridatium  Bczoartio) N.  fpccies  Diamar- 
gariti  frigidas  Gonfe&ioni  pedtorali  D.  Zvvelfrcri  fpecies  Diaireos, 
&  Paftfllis  pe&oralibus  fecundis  Iridem  denuo  intermixta  cernimus. 
Interea  revera,  teneriorespraecipue  ,  lubentius  admittunt  hujusge- 
fieris  pulveres  in  natura  ,  quam  accefloriis  in  cochleari  turgefcen- 
tibus  obnupta. 

Aut  &ris  inter  tundendum  confortium\ 

In  antiquioribus  puriorismetalii ,  ceupaflim  adhuchabcntur, 
Mortariis  iliis  talequid  olim  peragentes ,  perHelmoncianam  Aqua; 
fjprtisarTufionem  Venerei  nil  evidenter  deprehendimus ;  quod  fortc 
c  mage  nunc  confufanea  asris  caldarii  (  quo  pajjim  longe  ponderofora 
eedentiaque  fingunt^)  mafia  facilius  contingere,  aceto  tamen  etiam 
citra  reliquorum  difpendium  feparari  pofTet.  Gucta  cavat.  lapidcm; 
&uttantiilum  Venerii  (nec  pnretamen  talis)  fit  adco  noxium  ,  vel 
c  ferrco  fecedens  Martiale  aliquid  ,  infons  erit  &:c.  Obfequentio- 
rem  hic  efie,  etiam  felediffimum  porphyrium  pro  prasparandorum 
lasvigatibne  lapidem ,  paflim  in  duriflimorum  quoque  mcdio  ,  cir- 
cumcircaftt  attrito  cernimus.  Sed  &  hoc  acceflbrium  equidem  eft 
innoxium  :  vidimusque  aliquando  non  fine  rifu  fceminam  ,  quar 
filices  exiguos  fimilesque  lapillos  quafi  Gallinarum  Indicarum 
more  integrc  deglutiret,  magno  (ut  pojlfemiconfumptorumextretfr- 
*    nem  notarat  &  adfeverabaty )  languentis  ftomachifolatio, 

Ant 


Notx  ad  T>iffertationem  I.  thxrm. 

Aut  infolubilitatem  ,  e  Chimicis  obfrViUionihus  ad  flomachi liquatio- 
nem  traciam. 

Forfan  cnim  quispiam  cfficacia:  talium  feorfim  exhibitorum  con- 
teftatignibus  duftus ,  Irradiationemaurem  Helmontianam  haur  adeo 
concipiens ,  pcrmembranoforum  faltem  (in grandioribus  ac  quidvis 
ftpeconcoquentibus  pifcibus )  ventriculorum  coliationem  colligere  hinc 
poflet  folutionem  aliquam,  velaliquantilli  folum ,  &  qualeforfitan 
Cinnabari,  Antimonio  diaphoreticoautin  quibusdam  infufis  (//*/*- 
ttutemporis  nihilominus corporale quidpiam tandem  dimittentibtts,)  ejus 
vitro  Crocoque  metallorum  dccedere  nounemo  crederet ,  fat  de 
cactero  efficax. 

Et  quidni  eo  magis  f^ceffant  hinc ,  qtt£  &c. 

Exemplo  fintex  ejus  fortis  fimplicibus  tot  Aqux  fimplices  cc* 
phalica:  &  refrigerantes  hepaticx  ,  ad  Gramen  ufque&  Cucurbi- 
tas ;  ItcmHerniaria:,  Nigella*,  MeliflacTurcica:  &  adverfifllmarpro 
vehiculo  ,  de  cxtero  infufficientes  graveolentium  Alexipharmaco- 
rum  Aquar :  tot  Nervina  infofa  ,  &  (  e plantis  &pinguedinibus  )  deftil- 
lataolea  j  forfan  etiam  Rofarum  verum,  dum  Rhodinum  tantifper 
fatisfacit :  Eflentiae  vegetabilium  antarthriticorum ,  ed  tamennon 
pertingentium,  &c. 
Seu  hedieque  nonnulli  fingttntur* 

Adaucamus  faltem  Eflentias  &  Quinteflentias  illas ,  quaf  v. 
g.  e  Tin#uri$  plantarum  cum  fpiritu  falis  fortiflimo ,  vel  vicc  verfa 
e  SolutionibusMineralium  (pereumfuJis)  cumfpiritu  Vinidigeftis, 
Gkiub.  F#t.  c.9.  (genimen tamen Vitts imbt  F.  z.c.§i\agnofcente)  pro- 
ponuntur :  Qux  cum  oleis  c  retorta  (ipfsque Rofts )  deftillaris ,  em~ 
pyrcuma  poft  quasvis  etiam  re&ificationes  penitus  non  exuentibus 
6c  Sale  volatili  hodieque  in  Aurora  ChimicaBoInefti,  ceu  olim  in 
MyrotheciofpagiricoFabri,  parantur:  qua:  Extra&is  vegetabilium, 
fua  tamen  penitusfub  exhalatione  difpcrdentium  (qualts  CMeltJfa> 
Kuta,  CMentha.  &c. }  fociantur.  Olea  carminativa,  antepileptica,  fto- 
machaIia,nephruicaD.ZvvelfFeri,dumoleofsebafideftiIlatorumali. 
quid  facile  adjicitur,PuIvis  ad  generationem  La&is  cum  ubere  vacca:, 
Aqux  vivorum  vofucrium  ac  catellorum ,  &c.  fuo  loco  amplius  ex- 
pendenda.  LIlx  Ejfeci* 


452,  NoU  *d  DiJJertationem  I.  Phartn". 

Ejfeclfu  yoftmodum  natura  pradeftinationiquefimplieis  reluctitnte  ejrc. 

Uci  fere  vidcntur  Tin&urse  &c  EfTentiae  cum  Aicaheftino  il!o 
GlauberiNitrifixo,  Menftruisve  volatilioribus,oleofioribus,mmisve 
Incidentibus  (  wterea  equidem  qnodjuum  eft  agt>ntibm>)  e  vegetabjli- 
bus  matinisque,  adftnttioni potius  deftinatis ,  (uti  v.g.Junt  Corallta, ) 
prseparatae. 

Ceu  mamjeflifftmahabemm  in  Amimonhlibus ,  mercarialibtt,s>  folaribm 
&c.  exempla. 

Ex  Antimonio  fittotaDiaphoretici  yulgaris  confraternitas:  ut 
crudummodo  fimultanee,  modoper  vices ,  cum&fine  {eoquevarie 
tddito)  Tartarojimocum  Perlisatque  QozzXXm^L^.StphntjwiverjA- 
lis  P.L  Fabriaiiis^  )  calcinatunDilutum  cum  Acetovtl  Vitriolifpinru 
in  Flores  Diaphoreticosfixos  prxcipitatur;ut  ctudilocoReguhis,  {qu$ 
Mercurium  vit& ,  Sulphur  K^Antimonii  vulgare ,  Piores  atqtte  Crocum  me- 
tallorum  varie Jimiliter  fixata prjtereamw ,)  pro  Ceruffa  Antimonii 
diaphoretica&c  recipitur,  &cc. 
Aut prdter  rem carefatis ,  inter  tot  euporifta redimendo\ 

Ceu  tamin  Aularnm  nonnullibi ,  habitiortimque  (enporiftapas- 

ftmproficua^  tongeinfra digmtatemfuam aftimantium  )  affiuentijs ;  quam 
in  Confulentiumquoque^t/»^^^/^-^/^/?/  reditibtssque  fttis  >  hac 
temporum  pracipue  iniqui  sgrotxintiumqttc  tenaatatc  )  IxpG  ingratiis  in  vi- 
gilantium  commendationibus  adverterequi  volet,  hincindepoterit. 
Redundant  tanien  dquipolkntium fimpliciorum  Jamiluriorum^  refpetJu* 
V.  g.  Species  ,  Pulveres  atque  Trochifci  officinales  plerique, 
recentiusque  Subftitutorum  haut  pauci ;  ob  vegetabiliuro  (.fepeni- 
mero  parum  conjcrentium  )  acceffum ,  magnas  molis  ingrati ve  faporis 
petfunftorise  infuper  haut  raro  (fi  accuratim  qiudam  conferantur^) . 
compofitionis,'  Dtiminterea  ponderofioribus  e  cornuCervi ,  con- 
chiliis ,  Terra figillata ,  Coralliis  &c.  folitariss ,  aut  minerah  quodam 
diaphoretico  fpecificove  fociatis ,  idem  profe&o  ramdiu  (pramijfts 
tamen pr&mittendis  ,  interpojhk pr&  renata  interponendi^,')  prasftiteri- 
mus,  quod  alias  in  famofiflirnisquoquePuIveribus  Pannonicis,  Be- 
ZoarticisOfficinalibus  Sennerti  Speciebus  atque  Confeftionibus  dc 

Hyacintho,  cordialibus,  dc  GemmisDiamargariri  frig.  &c.  {inqni- 

bm 


Not&  ad  Dijfertationem  L  Pharw*  Agi 
bus  aqueac  in  Aiarchionis pulvere%  co/Utis  invicemingredientibus ,  ejus- 
ccmodi  praparata  pr&cipttantia  vel  invcrtentiaalias  prtvahnt ,)  qu*e- 
rebacur. 

Vtplurimumunicttm ftltem  aut  duo ,  percept&operationufundamentum  fu* 
J}inere>  ideoqtte  folitarte  quoquedata  idemfepe  numero  efficere  ejrc 
lca  Trochifci  de  A!kckengi,Diacorallii  Galeni  Philoniaomnia* 
RequiesNicolai  Electuarium  D.  ZvvelrFeri  micigacivum  ,  ipfa  Try- 
pheramngnaacconfecb.o  Archigenis,  fupputatione  infticuta,  Opio, 
alicubi  quoque  Hyofcyamo  fimul  quodagunt,  debentj  vel  podffi- 
mumfalrem  :  xqueac  fi  alius  Laudani  pulvensve  Ancdyni  debicam 
dofin  vc  I  jn  ocuiis  Cancri  exhibuifftt. 

Cui  b&no  tot  compofittfnes  aciu  &  in  promptu  cont/nuo  fervantur  ,  qu& 

lengeconfultws  ej?c.  cxtempore  conficrent  ? 

Pertinent  huc  plerseque  pro  ufitatioribus  fubftitucisque  deco- 
cTrisfpecies;  prazfcrcim  Daclylos ,  Caricas ,  Paffulas  &c.  fruclus  pe- 
ctorales  ,  (  alias  fttb  ajfcrvandt  modo  corruptivnem  adhuc  facilius  eo 
fentientesf)  in  fe  concinentes ;  ufns  cempore  fccundum  proporcio- 
ncm  haut  difKeulter  confundendse.  Species  feorfim  pro  Cucuphis, 
Sacculisque  cordialibus  \  Pefii  ucerini  D.  Zvvelfferi  poft  induratio- 
nemincommodiores.  julagiad  VioJiS,  Sambuco,  Vino,  Rofis,eciam 
iaboriofisfimi  incuh&is hifce  Viri,D.  Zvvclfferi  faturatius^ 
Cui  bono  hodieque  rcponuntur  antproponuntur  tot  ingratisfimd  MtfcelU  ? 

Sic  quancum  incer  fe  differunt  Eie&uarium  de  Gemmis  frig. 
CcnfcdiocordialisN.&feredeHyacincho?  multaintereaGemma- 
rum  Margaritariunqueconfumptjone.  Icemcoc  Sirupi  fru&uum  aci- 
duli&acetoii,  cumfuis  variationibus :  cum  iftorum  falcem  (prjfcr- 
tim  ejusdemcoloris)  aliquoc  conjun&im  facilius  djfpenfarentur. 
Imprimis  autem  abominabili  moie  languentem  ftomachum  moleJtantes& 

in  lufta fua  natur&m  perturbantcs. 

In  exemplum  finc  vulgaciora  Elecluaria  ,  &  Boli  hinc  cum  ac- 
«effbriis  farpe  unciales  j  Looch  Vifcidioribus  porro  csepisque  {utut 
fubtiltorem partem  inter  prtparationem  perdant, )  hodieque  conftan- 
tia;  Alliata-,  Pwlveresacquefpecies,praefer:immagevegecabiles  ,ad 

Lil  3  unam 


454  NM*  ad  Dijftrtationem  L  Pharm. 

unam  alteramvedrachmam  prodofiexcurrenres,  graveolentibusve 
vel  arnaris  (  aliaratione  exhibendis , )  hautadeofociatse,  Forfan  etiam 
Epileptica;  aut  Antarthritica'  £  volucribus  catellisque  per  Retortam 
deftillatasD.Zvvelffcri  Aquae:  dumutrobiqueSalisatnioniaci ,  Uri- 
nx  ,  cornuCervi  >  Fuliginis  &c.  rcdhficati  Spiritus,  idem  ,  &quod 
hocingenereobtineripoteft,  inasquivalentibus  Aquis  domefticisvc 
vehiculisagunt ;  ceu  paulo  ante,  &  in  fuperioribus  quoque  talia  no- 
tavtmus. 

Vtipro  certis  interdum  circumfUniik  w  pefloraltbus  &  vulnerariis  di- 
lutiorah&c  contraffioribus  doftbus commodtora  deprehendtmtur. 

InPhthifi  (vera9  necjicca  hypochondriacorum  teneriornm  tujjicu- 
la,  collectionibusve  matutinis  circa  excretoria  faucium  vaji  ,  velali- 
quandiu  tantum  deludente, )  funt  equidem  Chirnica  nonnuila,  Opiata 
prsecipue,  &quandoqueTin£tura  illa,  (eStturno  Marteque ,  pro  hy. 
pochevdriacis  prtfertim,)  Anriphtbifica.  In  He&icis  Coraliina  8C 
Margat  itifera  rard  tamen  ad  radicem  mali  pertingenria.  Nacura  in- 
terea  nihilominus  prse  Eflentiis  Extra&isque  peftoralibus  prxque 
fauccsin  internisibi  ardoribus  tantifperlenienribus ,  ( aut  magtsptpt 
invifcantibus)  Morfulis,  TrochifcisatqueMixturisantihefticis,  an- 
tiphthificis ,  (recentioribus qnoque,)  diffufius  quidpiam  &  ad  remo- 
tiora,(^^/^/^)perveniensunautplurimum  vellevidetur:modo 
ftomachusfemper  in  hifce ,  palliativa  quoque  ferre  pofTet.  Sic  in  in- 
vctctaxiiTiKh )  (cum Sulphurea &c.  dejinunt>)  &circa  Empyematum 
dechnationem  parilis  eft  ratio.  Vulnerariaque ,  licet  EfTenria?  Ex- 
tradtaque  Traumatica  oculi  Cancri ,  vino  infufi  OfteocoIIa  ,  &c. 
quod  fuum  eftprarftcnt,  ncmo  tamen  inca  Praxis  variabilitate  fim- 
pliciter  rejecerit.  Quid  L&xativa  ,  parca  quoque  dofi  ,  in  durioris, 
nec  (repetitis  etiam  )  eledtive  fcu  una  vice  purgantibus obtemperan 
tisalvifubjeftisprseftent,  notum  eft,  &veteranus tuncPra&icusD 
Thonnerus  in  obfervationum  fine  inter  alios  jam  pridem  monuir. 
Ne per  inconftderatam  minus  convenienlium  conjarcinationcm  &c. 

Ccu  in  ejusgeneris  formulis,utut  alias  fumptuofior,&:  circa  [ngrc 
dientium  coacervationem  vel  dele&um,  (pro  temporis  tummorex&  at 
te Hclmontianafulmina)  inconfideratior  ,  jampridem  tamen  fele&u 
ibi  quendam  fervafle  cernitur  My  nfichtius. 


Not*  ad  Diffirtationem  7.  Pbarm.  4^ 

gui  vero  &c*  aut  Galenifmumquendamdataoperaajfec7antium  perfuafto- 
neduttt,  tnifcellas qttales  quales  lubentius ,  quhm&c. 

Hodieque  forfitan  nonnuilibi  invenmhtur ,  prxfertim  circa  chi- 
micorum  polychreftorumquc  aliorumfpccialioremaccommolatio- 
,  nem  minus  verfati ,  qui  majoris  quoque  Abolla?  hominibus  confiden- 
tiam,  (etiam infecurtfftmis  longeque  convenientiortbus ,)  magno  fepe 
horum  damno  ,  nec  fi  tertius  quandoque  fuperveniat ,  fine  propria 
confufione ,  ejus  generis  perfuafionibus  excutiunt. 
Et  citra  neceffitatem  aliquam  ftpenttmero  non  (ine  rcpugnantia  invicem 
commixta  bodiequeperfrequenter  oflendunt. 

Exeroplaante  fpecialiorem  recenfionem  prseftare  poflent  ufi- 
tatiores  feu  fuperioribus  annis  feu  nunc  quoquc  ,  Species  ac  pulvc- 
res :  ubi  Myrrha  cum  Amygdalis ,  Da&ylis,  Liquiritia,  Galbanum 
Valerianacum  Ambra  &  Mofcho,  Pyrechrumasqualiponderecurn 
Orobo  ,  Pyrechrum,  Capficum  atque  Piper  longum  cum  Marga- 
ritis ,  Flores  nymphex ,  BugloiTa? ,  femen  papaveris  (  adfcrtipulos  qtto- 
qtte  expenfrmy)  aliaque  oleofa  cum  iisdem  reliquisquc  Gemmis  fo- 
ciata,  hseque  ipix  cum  Aun  foliis  Ambra  &  Mofcho  nimis  largiter 
(ceu  alibi  notavtmtts)  hinc  inde  erogatse  deprehendetur  ;  etiam  in 
Mynfichtianis  hujus  generis ,  Rotulis  infuper  atque  Morfulis.  Tro- 
clulci  Mofchati  oleisquefacuracivulgares  &  Mynfichcio  cordialesvi- 
tacque  di&x  pulveribus  fuis  debice  affervatis  plerumque  remisfiores 
funr.  De  Camphoracis  dieercfupcrvacaneum  putamus,  &c.  Omnes 
vero  hujuscemodi  compoficionis  modi  mhilominus  cxcufabantur 
olim  ,  &  quo  omnium  (bic  fattem)  darecur  ratio  ,  ingredicntium 
unumalterumactcpiperabat,  confervabat,  obnubebar,&:c. 
Feculas quodconcernit\  eas  cqttidem  baut  exigit  apparatus  contratfior. 

Uci  nomen  illud  ab  Amylo ,  (quo  recentior  expreffitia  Brasfilia- 
norum  quorundam  Ruccafarina  ,  ac  femiffontaneae  Segumante  Jndorum 
arbore  excuffa  ,  fimiliterque  pofimodum  fecundum  Iverfens  Itinerarii 
r,4-  traclata  pertinet,*)  &c  a  Serpentaria:  feu  Dracunculi  bulbofi, 
(tujus  loco quidam  cognominem  ,  at  inconvenientem  Eifiortam pofuere, ) 
Gersa ,  ad  fequiorum  annorum  amyliformes  Pa:oniac ,  Bryoniar, 
Ari  &c.  feculas  proculdubio  tradu&um  ;  &  curiofioribus  poft- 

raodum 


L 


4j6  Not&  ad  Dijjertatiomm  L  Pbarm. 

modam ,  femimucilaginofis  bolaribusque ,  minus  plerumque  albican- 
tibusfedimencis,  Lihorumalborumfcilicec  Scilla:,  a  Quercecanoin 
Pharm.  Ref.  cum  fpiricu  vini  digeftae ,  Raphani  rufticanijridis  vui- 
garis  8lC.  applicacum  eft.  Ceu  hujus  fortis  plura  fed  vegetlora  e  Si  - 
rupiformibusPulmonarisearborex  acmaculofa4,  Tusfilaginis,  Ono- 
nidis(// 'nove/Ufutnt ,  in  arthritide  vaga  parefique a/ias  haut  evanidi ,) 
Plantaginisve  Extra&is;  veleeochlearise,  Nalturtiiaquacici&c.fuc- 
cis,  pro  confeivacione  majori,  cum  quarta  fpiricus  vini  parcc,  (/>" 
BrendeliiinChimJn  artforxedact.  w^jdigcftiscoliigerequispoceric. 
7{am  acriomm  radnnm  juayjuperjlites  qnasdam  vires  exptrienti  mon- 
jlrant. 

V.g.  Siemplaftica  Amyli  vis  hic  nil  valuerit,  Aro  tamen  id, 
Bryonias  Scltidi,  (utut poti/ftma  cjus  videntiamfiiccutentaparte  ftabule- 
tur  ,  )  dencgari  nequir.  Ctfterum  curn  fub  (pecifici  anodyniPara- 
cd{i(/.j.  Archidox*  a/tbiqne  hinc  defcripti ,  )  drgeftrOne  forcuito  in 
rb*mencationemaliquandoinddercmus,eamquenon  folum  in  Opio, 
ied  fub  Helmontianitum  voti  (traclatu  Duumviratus ,  Igncti  hlydro* 
pis  Dijpenfatoriique  modtrni  ad  Sal  ttrculatum  ubique  forfitan  directi  ) 
fuccedanea  expe&atione,  in  Helleboro  quoque,  Colocynthide  ac 
reftante  hic  Bryonias  fucco  perfcqueremur  inde  ufitaris  eorum  {fed 
tamenfecundum  cuju shbet naturaminfitutis )  Exrradi^  nil  adeofingula- 
riusaut  incatharfimirius  habuimus ;  eBiyonia  vero  turbatprium  po- 
tius  hincquidpiam:  uti  quoque  eft  ingracum  e  pradi&ofucco(j£w- 
fliciter  cu m  jaccharo  confcctum )  m e  1 1 i  f o r m e  E x  rr a St u m . 
Sed  quia  aliqti£  quidem  juflo  funt  curiofiores ,  plerarumqne  verb  loco  pr** 
jentiora,  commodiora  dantur  fuccedanea: 

Scillac,  Raphani  &c.  Et  quis  vel  Jalapio  falrem  Iridis  feculam 
certius  atquefecuritis ,  in  unguento  fiafilicoGerfam  Amvlo  ve!  Ari  fe- 
cula  non  fuppleat?  Stomachica,  Pc&oralia ,  Uterina  &prafenciora 
vel  aequivalencia  ,  ceu  nora ,  prarcerimus. 
Siwplex  mitiorum  pulvis  epfcac/or ,  acriorum  vero  parabilior  eft* 

Ponamusinpriorum  excmplum,  fed  fri fua  cantum  hic  corhpa. 
racione,Pa:onia2racIiccmcumcort)Cibus,3Utfcnicn  pulveratum :  in- 
ccr  pofteriora  Arum  falcem  fupradi&o  modo  mitigacum  ,  auc  cum 

/phirus 


Not£  ad  Dijfertationem  1.  Pharm.  45^ 
/piritus  Vitrioli  tantillo  perPapaver  erraticum  vel  Santalum  rubrum 
incarnatum:  totumficufibusfuisaptum:  dum  e  libra  recentisver- 
no  tempore,  e  Bryonia  autumnalt ,  alias  vix  dimtdium  daturL ) 
parum.ultra  tres  feculse  unciasprovenit. 

Terra  ejus  adeo  expertia  deprchenduntur. 

Suntenim  &  alii  talium  colligendorummodi,  Sirnpliciafuain- 
terea  equidem  diverfimode  refcrentes  s  quidam  vixamplius,  qui- 
dam   aliquantum  >    alii  ,  (  ut  Gummi  GuttJt  ejr  c£tera  vegetiora 
eamque  luclam facilius  perferentiapurgantia ,  quis  enim  innocens  imbeciffc- 
que  Rhabarbarum  huc cum nonnullis traxerit  ?)evidentius:  Itainterre- 
miflioraquoque,  exiftiusmodiLixivio  vel  oleo  Tartari  cumSantalo 
rubro  digefto  ,  praecipicavimus  per  Vicrioli  fpiritum  Magifterium 
brunnumquidem,  &  originale  fuum,  arque  ac  Liquor  refiduus,  fa- 
tis  refipiens*    Nec  ramenproin  quispiamtamcaretemere  mercabi- 
turlicet  e  di&o  liquore  Tartarus  Vicriclacus  queat  colligi  ;  prsefer- 
timcum  ipfius  Magifteriiexiguaficquancicas.    Sic  cum  femircfino- 
fum  quid  per  Alcalia  omnino  fimul  videreturextrahi,  Acecumalia 
vicecumRofisrubris  tentavimus,  peflundatumque  poft  filtraturam 
eftperoleumTartarifedimencirubicundi,  fecundum  proportionem, 
plufculum,  rofaceum  quamdiu  madebat ;  exiccacum  nullius  momcn- 
ti:  Perpaucum  verd,  ucadftricloriumquidinibi  diftinguere  vix,po- 
cuerimus,  cum  alteri  Aceci  facuraci  parci  Vicrioli  fpiricum  inftillare- 
mus,  Magifterium  mage  confercim  ,  (ceu  in  ftmtlibus  CoraUiorum, 
Ocu/orumCancri,  &e.  folutiontbtis  acetofts folet ,)  fecefliirum  expe&an- 
tes.    Quoduutem  nunc  Aluminofa  accinec,  proculdubio  Lacc#pi- 
ctoriae,  jam  olim  ica  paraca? ,  debenc  originem,  primusque  forfican 
Mynfichcius ,  {ftquidem  pariles  Balfamorum  Ttntfura  anteprimam  Ar~ 
mamentarii  ejus  edttionem  haut  tnnotuere  ,  )  ea  propofuifle  vide- 
tur.    De  Aluminis  vero  complicata  innoxia  licet  terreftreitate 
in  Diflert.  de  Volatil.  falis  Tartari  jam  diximus  :  Superpon- 
diumque    iftud   pro    Aluminis .  acccdentis    quantitate  haut 
difficulter  forte  computaverit  aliquis ,  cum  ejusuncia:  duodecim 
parum  ultra  uncias  duas  cum  dimidia  dent  Terrx,  primitus  &c  an- 

Mmm  tequara 


45&  ittfe'    Not&  adDiffertatiomm  LTharm. 

tequam  exiceetur  ,,  leviflimse ,.  diffufisfima: ,  ni  fupcrinfufi  Aceti  fa- 
lutio,  fapor,  odor  &;  coagulucn  plane  fallac,  fimul  Saturninae.  E 
Ghermesaucemgranis,  ucexemplo  fint,  fecedat  per  lixivialem  co- 
fiionem  eorum  dimidium:  (  ceu  ExcelL  quoque  D.Schrbckim  notavity 
&  per fimplicem  quatuor  unciarum  extrattioncm  y  cum  fuperadditi  uncia 
unafacshari  ExtraEii  ftiffi  melliformktantumtresunci&  babentur.  )  Lac- 
cx  ycto  denique  inde  confeche  pondus ,  ceu  diligcntiffimus  D, 
Zvvelferus  advertit^duploipfis  granisaffumptis  (ic  auctius.  Quod 
autemindiftinclrius,  etiam  in  majori  Apparacu  huic  labori  fubjician- 
tur  Cochlearia  quoque,  Nafturtium  aquacicum  Chelidonium  minus 
Salvia,  Majorana  ,  Mentha  6cc.  expericncia  poftmodum  oftcndic* 
ipfeque  B.  D.  Rolfincius-4e  parcium  volacilium  tum  conlervatione 
dubitat,  L.5".  f.  2,.c.  5. 

Kam  quipro  majori  M:\giflcrii  copia  fhiritui  vini  fd vel oleum •  Tartan 
addiderit,  &c. 

Affinia  his  funt  fedimenca  illarefinofa  ,  fortuita  vScammonij 
fdlicetnigrumvdumfecundumD..  Brendclii  modum  Chim.  in  Ar\ 
Form.red.  c.4,  cum  aquarfrigidx  partetericur,  majoris  iftitis  vche- 
mentia,  ceu  diligentiffimus  Vir  ibi  coliigere  videcur ,  cauffai  in  fe 
tamcnnilnifirefinofafubftantia:  utimanifefte  fi  fpiritu  vini  digeren- . 
dadiflblvarur  , indequc  prxppiretur,  deprehcnditur.  m  Siq  alcem.n? 
Gummi  guttae: ,  in  Magiftcr|i  hujus  confe£hone  fubfid^-Tubfijk 
vum  colophonixfimtlc,  ejusdcm  foms  eft,  6c  fprritti  vini  y  rcffi&^  1 
catiori  tamcn ,  integre  rcre  hinc  foivitur,  liccc  caadidiflS-mus  Saia 
Effenr.  veg.  £5- 07,  dJ tfi-dat.    A) ias  aucem quod  ardentjs  Spiri tus 
ad  ordinanam  Magifteritfrum  refinofortim  canfeSionem  feicdtuu 
atcinet,cum,  feeumifte,  quem  vini  vulgbdicunt,  etiam  poft  reclirr- 
cationem  graveolencis  »quidpiam  Refinis^ffricety  femper  frumcnra- 
titio  hic  locorum  venali ,  necdenub  interdumrcCl:iricatoufifomus.r 
odore  fi  quis  poft  elotionem  fuperfuerit,  brevi  clifparence  ;  quoacf  1 
quanticatem  verb,  pro  fuccorurn  conden/atorum  e.gr.  Scammonii,, 
Gummi  Guctae  &c#  Extra&ione  fexrtiplo  vel  feptuplo,  rachcibui  1 
pulveratis  ad  (ummum  dccuplo  (  citra  fupirvacuoA  ulterius  repetita^ 

rum 


NoU  ad  Dijjertationem  1.  Pharm:  ^ 
rum  affuftonum  infumptiones  iftas  )  fufficiente  \  ceu  ahbi  ac  infrano- 
ravimus. 

Magnam  partem  aut  totum  difperdet. 

Accidicid  aliquando  nobis  in  Jalapio  &  1/gni  Guajaci  cortice ,  ut 
refinofis  particulis,  per  alcalinas  femiaffines  aflumtis  ac  dilacatis, 
(quemadmodum  infaponariis  mafjis  mdcmsss ,  )  nobis  nil  efletreliquij 
Decartero  ipfa  Filcratio,  ctim  calidior  quoque  Liquorintra  manus 
fenfim  refrigefcac ,  multum  quoque  ,  prxfertim  in  femigummeis, 
(porosobftruentibm  ,  )  fubtrahic  ,lotione ,  quod  extraneum  eft,  fatfs 
fcparante. 

Ita  cum  Accto  vel  ipfa  Aluminis  dilutiori  folutione  albicantius 
interdumprovenic  magifterium. 

Etiam  cum  Acidis  inftituta  poftmodum  pr<.tcipitatione. 

tlfque  adeo ,  uc  hypercatharfes  f#pe  vix  compefcibiles  infe- 
quantur,  prsefertim  fiquis  hicpaulofueric,  procujusvis  regionisra- 
tionc  liberalior:  uti  de  Magifterio  Jalapii  a  17.  ufque  ad  50.  grana 
temere  excenfo  fupra  laudacus  D.  Thorinerus  exemplum  in  obfer- 
vacionum  Appendice  reculir.    Alias  vero  iub  confideraca  exhibi- 
tione  non  folum  JaJapii ,  fed  eciam  (  adeo  tamen  rodere  crediti,) 
Scammonii  ipfiusve  GummiGutcje  promorerindti,  breves  equidem 
tutse  &:  jucundae,  (pafpve  nunc)  habentur  dofes  ,  ulcra  drachmam 
unam  ufque  adduas  nccelTario  non  excurrcntes  ;fpiritu  vininontam 
Sirupis  {poftpaulo  protracliorem  moram  totum  pro  prtcipitantibus , ) 
quam  Eflentias  Glycyrrhiza: ,  violarum  Paparisve  Erratici  facchara- 
ix  tantillo  edulcato,    Emulfiones  cum  Amygdalarum  dulcium  auc 
^eminis  Cucurbitxvel  Melonurnexcorticati  drachmauna,  Magifte- 
rii  Jalapii  vel  Scammonii ,  granis  hic  locorum  o£ro  vel  decem  &2 
Aquas  Cinamomi  tenuioris  portiunculaaliundenota?,  coloretamen 
jejunis  quandoque  naufeabunda:  func.    Siccas  vero  formulse  con- 
veniec  Tarcarus  fele&ior  auc  depuracus  Arcanum  dupl.  ipfius 
Jalapii  pulvis  &c#  uci  paflim  conftar.     An  aucem  feparacarum 
fic  refinarum  purgantium  Refiduo  evidencior  quasdam  vis  ca- 

M  m  m    z  thar- 


45o  2{oi*  ad Dijfirtatienem  1,  fbarm. 

thartica  infit  >  occafione  Obfcrvationis  34.  Hecatoft.  i.  Celeber- 
rimo  nunc  beatifs.  D.  Velfchio  aliquando  relatae  quarfitum  efi\  De 
gummea  fuccorum  feorfim  condenfatorum  parte  >  Scammonii  fc. 
Guttse  Chambodiae  &c.res  videtur  planior ;  eoque  pertinet  Scamrrio- 
nii  quoque  inaqua  fimplici velphlegmaticaquadam .{citrafuprano- 
tatum  D.  Brendeliitritum  ,  tenuioremgummofiscjueparticulis  mage  impli- 
catam  refinam  exparte fimul abripientem  ij  Infufio ,  Aloesquc  notoria 
illa  cxtra&io.    Nec  ipfarum  plantarum  partiumque  carum  ,  fimilt 
feparationi  fubje&arum,  (poftquam  refwa  binc  confueta  pracipitatione 
feparata  fuerit  ,  )  reftans  Liquor,  per  fe  vet  cum  faccharo  in  mclii- 
forme  coagulum  reda&us,  in  Jalapio  v4g.acTurbuh  planedefesde- 
prehenditur:  movet  aliqaids  non  tamen  ut  ipfa?  radices  in  fubftan- 
tia.    An  autem  idem  etiam  agat  refiuua  {pra/ertim  fuo  modoinfipi- 
dorum)  lignofitas  fpiritu  Vmi  furhcienter  exhaufta  ,  hxfitarc  forte 
queat  quispiam.    Superiori  anno  facetus  quispiam  expreflioniprae- 
di£H  Jalapii  fuperveniens,  Sc  nunquid  remanentia  adhucpoflet  ali- 
quid  ,  rogitans,  abftulit  aliquid ,  periculum  fa&urus.    A  drachma 
dimidiaquaedam  inde  tormina  ,  alii  duo  (alias  tamen  uno  radicis fcru- 
puiofacile  movendi>)  nil  fenfere.    De  Turbith  ,  Mechoacanna, 
fimilibusqueidemconje&urare  posfit  quispiam,  velguftu  nonn-ulli- 
bi  eo  ducente  >  &:quod  non  folum  Refinofas ,  verum  etiam  gum- 
mofas  fimul,  (  vel  magna  ex  parte  tantum  )  inde  feparari ,  fupra 
notatus  poft  Magifteni  pr#cipitationem  oftendat  Liquor.  Rha- 
baibarum  poft  fpiritus  Vini  extra&ionem  htifcere  conftat ,  ut 
adftringentibus  pene  afibcietur.    Agarici  aut  Colocynthidis  re- 
manendam  de  priftino  amarore  quidpiam   pJerumque  adhuc 
prae  fe  fercntem  ,  ulterioribus  experimentis  relinquimus:  Siquu 
dem  &in  nonnullis  fenfibilioribus  Alterantibus  veftigia  quafi  qua> 
dam  nonnunquam  fimilicerreli€tavidentur ,  v,  g.  in  Sabina,  Hype- 
rico,  Angelica  &cc*  Succinique  hic  reliquia:  aliquid  adhuc  olent : 
dum  ex  adverfo  Cinamomum,  Lignum  Aloes,  Guajacum  &c.  ex- 
haufta  deprehenduntur  :  ceu  poft  talismodi  tra&arionern  deftilla- 
tioni  pcr  rerortam  fubje&a  ,  nec  oleum,  (utut  qualemcunquejpi- 
ntum)  dare  folertiflim»  quidam  viri  dudurn  obfervarunt  ;  lon- 

gequc 


NoU  ad  Dijfertationem  1.  fbarml  461 
gcquc  parcius  ex  Incineratis  Salprovenire  alias  conftati  Quodau- 
tem  remanentiacjalapii  duo  fcrupuli  fat  valide  tumpurgarint,  forfi- 
tanobimperfe&amrcfinxextra&ionemcontigic :  utiplures,  (propter 
menftrut  paucitatem  ,  dige/lionis  infufficientiam  ,  calentiffim&ve  exprep 
ftonts  intermtjjionem,)  de  multo  minori  quantitate  unciave  queftos 
fcimus ,  cum e  libranobis  ad  minimum  tres  uncia:  provenirenc 
Collecla  ejuscemodi  Magifleria  refinofa ,  quidni  cnrioftortbfis  binc  re- 
mittemm  ? 

Exemplaquorundampaulo  anccadduximus :  &  v,g.  Extra&um 
Ligni  Aloes ,  Radicis  Angelicse  Enulac  &C.  longe  hic  foret  conve-  » 
nientius ;  ficjuidem  cum  gummofa  parte  etiam  refinofi  aliquid ,  ( cett 
de  Diagrydio  Brendeliano  fuperius  notavimus ,  inftitutaque  defupercum 
fj>iritu  Vini  extraclio  oflendit^  eluitur,  Ita  porro  Tin&ura  Succini, 
oleum  Cinamomi ,  juniperi  ,  fabinas  &c.  pras  operofioribus,  cario- 
ribus ,  parcioribus  aut  femiexhauftis  talium  refinofitatibus  oppido* 
commodiora  vidcbuntur. 

Et  cui  bono  cunfta  Animatorum  Marinorumque  Magifteria  \ 

Etiam  e  Lapide  Manati  ,  Bezoar  Mynfichti ,  Dente  Caftoris, 
Hippopotami  ,  ofteocolla  ,  Ofle  Sepiae  ,  adeo  alias  folubili,  teftis 
ovorumSuuthionis  ,  comu  Alcis,  dum  hic  Cervina ,  illic  culinariar 
noftr*  fufficerent  •,  e  Lapidibus  Percarum ,  lunulari,  non  triangu- 
larifolum,  Carpionum  lapidc,  teftis  cochlearum ,  &c.  Jam  autem 
antc  Glauberum  quoque  &  licec  ex  alio  forte  capite  agentem  Hel- 
montium  hifce  Prxparara  praetulit  D.  Scnnertus ,  &  fubtilicatis  prse- 
cipue  inruitu-Ang.  Sala  Tartarologia  l.i.  c.z.  &  Synopf  Aphori- 
fmorumn.  36% 

guamvisnon  quidem  in  Acidis  ,  inurinofts  tamen  fpiritibus  qttadante^ 
nus  iternm ftnt  folubilia. 
Quod  tamen  non  abfolute  nec  de  omnibus  indifferenter  intel- 
iigendum  efTe  ,  taiium  digeftiones ,  folutioni  tamen  ac  retentioni 
fufficientes  feu  refpondentes  fatis  oftendunt  :  utut  jam  ante  D.  D, 
Zvvclferum  Glauberus  F#2.  0.9,  pro  Magifteriorum  per  oleum 
Tartari  przcipitatorum  ,  (  equidem  pr&  Vitrieltcis  prtctfttattombus 

Mmm  3 


4  6i  Wf*  *d  Differtaiionem  I.  Tharm. 

mimuMbentium}  elevationcpotiilimum  id  fereurgeat,  nihilominus 
tamen ,  cum  ejus  e  Nitro  fixo  Alcaheft  omnibus  fubje&is  non  fuffi- 
ceret  ,  adeoque  dc  Nitrum  erudum  illiusque  fpiritum,  in  Pharma- 
ceuticis  fuis  adjungere  cogeretur,  Animaliaaliaque  in  prsedi&o  fpi- 
ritu  foluta  &:  inde  per  Nitrum  alealifatum  praecipitata,per  quam  poft- 
modum  commender,  Subigit  autem  talia  ,  imo  (quod b,  D.  Schroe- 
ckim  infuper  ohfervavit,)  pkimofa  quoque,  feu  per  Vitrioli  fpiritura 
ex  Aceto  ptlTumdata  non  folum  modo  adduftus  Nitri  fpiritus  :  Ve- 
rum,  (fipauto  videretur  refpeclu  noflri  corporis  viotentior,)  proqua- 
damfuiparte  obfecundant  etiam  mitioribus  adhue  Menftruis,  fpiri- 
tuifalis,  Vitrioliphilofophico,  VenerisZvvelferi  &c*  ceu  (inexem- 
plum^)  praecipitatum  per  alcalia  Magifterium  oculorum  Cancri  in 
iftiSj  item  plumofum  CorallorumMagifteriumin  fpiritu  Vitrioliphi- 
lofophico  digeftum,  inftillato  denuoTartari  oleo  oftendit;  a?queac 
v.g.  Spiritus  Salis  ammoniaci  fuper  Cancrinum  illud  prascipitatum 
fimilicerleniterquefaltemdigeftum,  quidpiam  per  Alcalia  inftillata 
deponit.  Quis  enim  ufque  dum  determinaverit ,  quid  Sc  quantum, 
(  ut  An  dr  Qui ,  circa  taiem  tiquationem  ejr  difpenfationem ,  tanquam  con- 
ceptu  profeclo  dtfficUtima pr&tereamus, )  de  iftis  in  ftomacho  refol  vatut, 
Siquidem  purae  fuorum  non  funt  caices  j  fed  uti  Helmontius  (Sotu- 
tiones  tantum  ejmcemodi ftmpluium  in  Acidovulgariter  facJas  ,  ante  ar- 
tifictaUmeorum  pr&cipttationemintti*  intraciatu  Dtfpenfatorium  moder- 
nurn  infcriptorejiciens, )  pridem  monuiffe  videtur ,  Apertisiis  {etiam 
cumfecum quandoque rejeclione)  Archeusfeminalisibiadhucpr#fider, 
fervantquealiquamconcreticrafin:  (tr.  Natura  contrar.  nefcia\  ejr  tr. 
fextupiex  Digrftio:)  licet  in  lufta  illa  equidem  quid  patiantur,  aut 
per  fol  ventis  pr^cipitantisve,qualem  quaiem  quoque  Aflociationem, 
(etiam  A.  SaU  attegato  Tartarotogi*  loco  agnitam,  Mediciquejudicio pcr- 
mtjfam)  fimul  aliter  modificentur  ,  evidentioremve  abforbcndi  in- 
vertendique  vim  priftinam  tantifper  tum  femiquafi  deponanr,  In- 
tcreatamcn  hautfunt  penitus  inertia;  ccu  velin  Cervino,  Coralli- 
no,  Cancrmoque  per  feculi  decurfum  notatumeft,  hodiequenota- 
tur  :  fique  (atfiont  folvcntis  ac  pracipitantis)  renitentiora  hsec  forte 
putarentur ,  etiam  in  tenerioribus  Afellis,  Cantharidibus,  Lumbri- 

cis, 


NoU  ad  Dijfertationem  L  Pharm.  463 
€is  j  Viperis,  &c. in  fpiritu Nicri  Glauberiano  more  folutis  ac  cum Ni- 
croalcalifacoprascipicacis,  nacivarum  faculcacumparcem  in  praxide- 
prehendiraus.  Uc  falis  volacilis  illud  ,  quod  (fecundum  recentiorum 
folertiam}  addicofaturatioribus  Animacorum  Magifteriis  ana  Alcali 
furgit,  hic  (dum  de  Tartareis  agimus,)  prsetereamus.  Quod  autem 
talia  quispiamperdiu  accumulata  retinueric,  fingulari  forfan  condu- 
ftuum  vaforum  auferencium  ,  muci  inceftinalis ,  &c.  confticucione 
fimilivc  decaufafa&um  eflepocuic,  cumpaflimapudMagnaces\  ifta 
copiofiffime  variis  fub  formulis  affumcnces,  id  haud  adeo  obfervacum 
fir,  deglutitaquemarinaacMctallicapoftdiucinamrecencionemalios 
arrofa ,  alios  illsefo  fuperficiei lasvore  reddidille  videamus. 
Simplicium  vires  maximampartem  neutiquarh  attingunt  >  &c. 

Ancepilcpcicacnim  v,  g.  propriecas  in  calibus  e  Cranio,  Alcis 
ungula&  Cornu  &:c.  paracis  perquam  exigua  deprehendicur  ,  force 
quia  nec  in  crudis  fempcr  tanca  eft.  Evidentior  in  Mandibularum 
Lucii  ,  dencis  Apri  &c.  ancipleuricicis  Magifteriis  \  forfan  quia  dia~ 
phorifis  hicahasmagisneceflaria. 

Nitrofa  Animatornm  nonnullcrum  fpecioftora ,  &infe  honafunt\ 

Ex.g.  eTalis  Leporinis,  Suillis,  item  e  triangulari  Carpionum 
lapidecarcilagineo,  fpiritui  Salis  &:  Vitrioliphilofoph.  alias  nonobe- 
diente.  Scd  m ediocria  lfdtem  hxc inveniuncur  eo  in  gcnere. 
Nt  forte  pro  infantibtts  unum  ,  adgranu/.tres  dofes  drc 

Surncerec  fprtc  loco  oir.nium  Ccrvinum  Eborino  prafentius, 
Viperino  parabi.lius  :  de  cxcero  in  njahgnitacib.us  eorum  ,  proce- 
dencibus  pra&ppuc  diebus  haur  mcominodum.  Quod  autem  ipfa 
cornufolutio  fub  abftra&ronis  vd  cxruhtionis  ferefincm  ,  dum  po- 
fteriot  fpiricaMaicnrubedoprodire  incip:t>  cotumque  adhucdum  fa- 
ciseft  liq  ui  d  u m fla rnma m  in  cucurbfeflfefpontefacileque  concipiat,  & 
incineres  hinc  fatifcac ,  notumeft,  Sed  &  bacilius expcriundi  vel 
circumagirationis  caufu  immiflus  ,  ardere  occipic  >  idemque  nobis 
aliquando  cum  recenciori  Cervi  dFanioconci^ic ;  uc  oJeofioraproin 
talia.irnq  minus  quoque  medullofa  v.  g.  Ebur ,  Apri  dences  Scc* 
abftradioni  adperfe&am  ficcicatem  poitmodumhaut adeo  expofue- 
rimus  :  prasfcrtim  cum  ea  in  durioribus  illis  fecurrus  quando- 


Rot*  *d  T>iffertationem  l  Vharnu 
que  obtenta  ,  intcr  neceflariam  Magifterii  cdulcorationem  nihilo- 
minus  tercia  fepe  hujus  pars  una  eluatur  ,  pcr  inftillatum  Tartari 
oleum,  vel  (quomagiscavdicat ,)  fpiritum  Vitriolidcnuohincfepa- 
randa.  Per  quandam  itaquequafi  Prseventionem ,  dum  craflamen- 
tum  aliquod  in  fundo  cum  prsedi&o  rubore  fenfimus ,  (quodv.g. 
in  cornu  Cervi  citius  ,  in  Ebore  tardius  contingit ,)  plerumque  ex- 
emptum  protinus  ,  &c  frigidas  immiffum  vitrum ,  quam  totum  tum 
perdere  maluimus  :  quod  Aquas  folutum  adhuc  inhceret ,  Sc  farpe 
tertia  Soluti  pars  eft  ,  relato  modo  (  Magi/ierio  interea  in  operatione 
fua  fatis  adhucvalidoy)  prsecipitando.  Nam  cum  folitaria  Aqua  fim- 
plici  (  ctiam  maximk  copia  ajfufa ,  &  tribus  quoque  Jpiritus  Nitri  parti- 
bus fubtraffis,)  tsediofiflime  tamen  quardam  obtinetur  prsecipitatio ; 
atque  v.  g.  ex  Eboris  foluti  quatuor  unciis ,  poft  eam  abftra&ionem 
&  refrigeracionem  Gelatinam  potius  quandam  exhibentibus ,  vix 
drachmas  duse  fubfident :  dum  talia,  prsecipue  foiidiora,  fub  priori 
fuo  ponderedenuo alias rcdeunt*  Quod  autem BranchiarumBalenas 
(fartprum  §lf$fcCltt  /  intentione  huc  trattarum  _)  folutio  plane  per 
retortam  tranfieric,  inferius nocavimus  :  idemquecum  infedoquo* 
dam  minori  (quod  tamen  memoru  excidit,)  nobis  aliquando  conti- 
gitie  recordamur. 

Secretiora  tandem  pleraque  iicet  fer  diverfa  menflrua  modosque  Varie 
fplendeant ,  &c. 

Quo  fine  diverfa  funt  obfervata,  &  a  D.  Schroedero  ex  parte 
propofira,  jamancea  vero  D.Michaelis  &:  D.  Rolfincioufitatamen- 
ftrua.  Iftius  plumofum  ,  exana  Nitri,  Salis  &  Aluminis  cum  bolo 
deftillatum :  cui  alii  fimplicem  vcl  cum  Alumine  Vitriolove  deftilla- 
tum  Nitri  fpiricum ,  ( exigua foiticet ,  cum  SatPetr*  ubiquepr&vateat,  dif 
ferentia )  fubftitucre.  D.  D.  Rolfincius  autem  eligebat  tum  Cohob 
illud  Antimonii  feu  Spiritum  Vitrioli  philofophicum  uti  communi- 
ter  poft  Mercurii  vitar  prxcipitationemremanet ;  item  PhlegmaVi- 
trioh  roridum  acidul  urmfed  parum  id  hic  agit,inftabileque  deprehen- 
ditur ;  arque  ac  ipfe  Spiritus ,  Clyflus  nicracus ,  fuccus  Cicri ,  Betula:, 
Berberum&c.  prafertim  diutiuscum  fblutofuo  repofici :  aggrediun- 
mrhoc >(quodvispro fuanatura)  fatis  valide;  atfimul  vel  poftmodo 

totum 


Notd  ad  Di/prtAtionem  I.  Fharm.  4^ 
rotum  aut  potiflimumdimittunt,  exiguoretento.  Dccastcro  Ami- 
anthina  talium  e  fpiriribus  Nitrofis  auc  Salinis  per  Vicrioli  (pracipue 
bene  dephlegmatum)  auc  Sulphuris  /piricum  praecipicatorum  facies  Sc 
candor,  e  VitriolicorunihorumacceiTuprocuIdtibioprovenit;  fiqui- 
demfilcco  fpiritus  VitnolioIeumTarcari  recipiacur ,  idem  infubftan- 
tiacolorequecum  vulg....'  usfubildet:  Ex  ^ceto  quin  eciamfimplici 
quoque  ( ceu  infenm  not  t  vimus ,  )seque  plumofum  cltgansque  per  (x- 
pedi&um  Vicrioli  fp-i icum  lubaur jfuperftance Liquore  &incus Po- 
lychrefto,  &:  Oftracouaina  flmiliaquc  denuo( qu*L.  CritgneriinVe- 
reChimicoc.  6.  fuit obfcrvatio ,  j  (olvence,  Mag;fterium  fane  ad- 
hucelcgancius  5c  flocciforme iterum  per  inftillacum  fpiricum  Vicrioli 
reddence.  Ut*  quoque  amplius  elegancerlanuginofum  e  Coralliis 
( qu* hacJenu* nohif  exewploj7i9t)m  Clyfto  Antimonii  Nitrato,  ceflan- 
te  fervorefubfidet,  a  corpulentiareliqua  facile  eluendum.  Incarna. 

f  tum  jucunde  acidum  c  Bcrberum  (fed  ultra  biduum  cum  folutofuo ,  ne 
(pontcfecedat ,  haut  affervando)  fucco  per  prascipitacionem  cumfpiri- 
tu  Vicrioli  colligicur  ;  (  ne  tamen  acor  cum  colore  pcreat  >  non  edulcoran- 
atow)Squammofum  elcganciflimum  eadem  racionee  Magifteriis  hu- 
jusgeneris  folubilibus  Zvvelferi ,  aqua  fimpHci  diluco  ,  &c.  Sed 
enim  &  nicrofum  Glauberi  Alcaheft  in  hanc  claffem  ab  aliquibus 

I  crattum  cft;  &  licec  ficca  forma  liquandoque  Marinorum  lapidum- 
que  anin^iacorirrn  qusedam  folvac ,  via  camenhumida,  v.  g.  oculos 

f     Cancrinecdigerendoncccoquendo  ferio  aggredicur.  Ecquidcan- 

|  demprimicuscircafecrctumZvvelferimenftruum  in  Aceco,  Agrefta, 
Tarcaro&c,  noncencabacur,  donecalreraedicio  V.  Bafilii  Dodroris- 
quc  Schroderi  illud,  publico  explicacius  fifteret.  Carccrum  ,  fi  fibi 
deLacteis  quoque  conftac  Helmonciii  (/r.  Difpenf.  mod.  )  aflercio  : 

\  quod  (etiameo  loci)  fuperaca  &:  cransmucaca  percgrina  illa  venisque 
hoftili  Diflblvencium  aciditace  ,  foluti  Lapides  pulvis  maneanc 
ut  ante  &c.  adeo  magna  pra:  aliis  ufitatioribus  gaudere  vix  po- 
terunt  praerogaciva  ejusmodi  Solubilia  hinc  Magifteria.  Quod 

*     vero  Spiritum  ipfum  feu  fimplicem  feu  fulphuratum  attinet, 

!     rcvera  poft   aliquot    adhibiciones  debilicacus    deprehendicur  ; 

t  imo  in  confeftione  Tin&urae  Martis  adftringencis  Zvvelferi 
fub  prima  abftra&ione  perquam  facifcit :  ceu  alibi  nocavimus. 

Nnn  ,  Ec 


1 


^  g£  Nottad  Di/fertaticnemL  iharm. 

Etfane,  quo  folubilia  exiftant,  falinas  Menftrui  particulas,  (fivt 
Acctof&fint ,  five fimullartarea  volafiliores  ex  acinis  inverfa ,  utrobique 
wtereahicconcentratiffim&i  (Soluto  proportionaliter  adhasrere-oppi- 
do  neceflum  eft.    Si  porro  Aceti  deftillati  loco  fimplex  recipitur, 
Vint  j  Pomacei ,  -Hydromelitis ;  procedit  quidcm  etiam  aliquous- 
que:  &dumv.g.  librauna  femis  ^£rtiginis  in  duodecim  iftiuslibris 
coquendofoIuta,viridisfimus  liquor,  (remanentibus  unciis  novemfe- 
tulenti&^  )perfiltrumtra}e£tus,  6c(nepenetrans acidttas ftmplici  evapo* 
rationefrufira  difperdatur, )  ad  trium  ferelibrarum  remanentiam  per 
retortam  lento  cinerum ve  igne prius abftra&us eft , intenfiori  tandem 
libr#cju#unci2equetresvel  quatuor  fpiritusunacum  olei  prascerpro- 
pterdrachmaevinipomaceique  ^dum  Melleum  hicnildat>  )  Aceto 
proveniunt,  Aceto  deftillato  communi  longe  validioris ,  quseque 
fpirituiVeneris  quadrant,  equidem  folventis,  fed  longeparcius ,  ac 
\ix(hujm  refpefiu)  dimidium:  Poft  abftra&ionem  demum  debiliflu 
mx ,  ac  quendam  Mellis  Mellis  Mannseve  fpiritum  tunc  refipienris. 
Jguandoquickm  alias  ccmpluribus fapor  prater  neceffitatem  adverfior  & 

vix  dechnabilii  &c»  hinc  exurgit  ingrateftipticus  *> 
^cque  hoc  etiam  v.  g.  Mngifterio  Gorallorum  rofato  Mynfi- 
chtifimilibusqjcontingit,  utauc advetfus  (necjucunde  aciddus)  fapor 
relinquendus,  autcolor,  qui  etiam  Floribus  Papaveris  errati*i  con- 
ciliari  poterit ,  eluenclusfic.  Paricer  fc  habec  cum  Magifteriis  fpiri- 
tu  Veneris,  re&ificaxbquoqueconfe&is,  &c. 
V.  g.  Diaphoretico  adftringentes  particulas^  ftringendo  roborantibm  ape* 

rientes  ejrc. 

Arqtie  hinc  proculdubio  ex  gr.  Magifterium  cornu  Cervi  per  fpi- 
ritus  Nitri  abftra&ionem  pure  velmaximampartem  fupradi&o  mo- 
doparatumprsealio,  fimpliciter  tantum  ac  totaliterper  Vitriolifpi- 
ritum  prseeipirato ;  item  Magifterium  Corallorum  plumofum  prsc 
vulgari  in  competentis  adhuclibi  operationis  confecutione  prsefen- 
tiora  dcprehendimus. 

Cui  bono  tandem  tot  Mineralium  ac  CMetallicornm  Magifteria ; 

Etiam  hodiequee  Magnete,  (inter  tot  Martialia )  Lapide  cala» 
minari,  (dum  Antimonialia  tmetica  fecuriw fatisfaciunt,  )Pifolitho, 

Ther- 


Nota  ad  Dijfertationem  7.  Tharm*  4^ 
Thermarum  concrementis,  concumaci  \\\o  Talco  ,  Tutia  ,  Lirhar- 
gyrio ,  ( inter  puriora  Saturninaalia ,  }  &c.  propofita. 
Imprimis  autemtot  ac  tantJt  corum  variationes. 

Cumfupra  de/fncimonio  diaphorecicoejusqucaffinibus  :xem~ 
plum  adduximus„  Mercurius,  faltemex  Aqua  fcrti ,  («/  aliosmodos 
prttcreamus  (prarcipicatus  apud  Iaboriofiflimum  D.  D.  Schrodeium 
alibique  proponitur  albus,  flavus ,  incarnatus ,  rubcr  s,Turbich  mi- 
neraleCroIlii,Mynfichci,  cumliquorefilicum  Glauberi  &:c. Plures- 
que  taiium  fecundum  prxcipitantium  diverfitatem  in  colore^varia- 
tionescuriofas  fuperaddidicin  Hippocrate  Chymico  D,  Tachenius, 
Hucque  diverfi  Marcis  Mctallorumque  Croci  pertincnt.    Ceu  de 
casterohos,  Pnecipitacorumquc  feriem  Alii  pridem  ad  hancclaflem 
mericd  reduxerunc:  D.  Libavius  aucem,LogicaeRamiftic#cumde- 
«licus,  diffufioribus  diftin&ionibus  exotericorumque  pereasinfercio- 
nibus  nimium  in  Alchimia  fua  auxifle  vidctur.    Quod  verd 
&c  hujus  demum  Sortis  folubilitatem   atcinet  ,  ^ntimniuhi 
Diaphoreticum  ex  gr.  in  Spiritu  Salis  ,    Magifterium  Saturni, 
etiamfalecommuni(Z./y»rf^r»^w^)  prsecipitacum  in  Aquaforti,  ^ 
ineademporro  aliquantum,  largius  vero  in  fpiritu  Nitri  {cum  fale) 
compofico  Joviale  illud  ,Fabro  Sudoriferum  maximum  di&um  ?  Cro- 
cusmecallorum  vulgarisipfo  Acetofimplici,(utiparatihincOxyfaccha- 
ri emetici fubfidentia aliquandiu poflteftatur , )  Crocus  Martis fuJphura- 
tusinquibuslibet  acidisMenftruis  folvitur:  &  quod  etiamin  ventri- 
culo ,  ( licet pro  ejus  elevatione  infolubiliorem  quoque  Glauberus  l\  z*c*q, 
dicat)  velExcrementain  plerisqueindenigricantia  teftantur. 
Et  varias  folum ,  fs>pcque  mirandas  mutationes  inde  fubeant. 

De  prxdi&o  /fncimonionororium  hoc  eft;  6c  ut  per  fimpliciffi- 
masPr^paraciones  modoEmeticum  modoDiaphoreticnm  prodeat. 
Adfummum forfitanquinquc  vel fexhujus generibus  pulveribus  drc* 

Imo  diffufiori  apparatuiduo  triavepernosfuperaddancur,utv. 
cinternosinufusex  Ancimonio  hujus  fortis  duo^duol^artiaiiajo- 
viale &:  (inter  Solaris  aiicubiforfanoptiones,)L\iMte unum ,  unumque 
(  maximam  partem  topicum  )  Mercuriale  habeatur» 

Nnn   *  «te 


46$  2{ot&  adDiffertationem  U  Pharm. 

Necopftfeft,  ut  ejuscemodi  prcdutla ,  eorumqne  <tque  ac  totliorum  Subli* 
tnatorumque  variationes. 
Etiam  hinc  inde  exccsfivas.    Nam  e  Coralliis  quoque  atquc 
Margarids  Flores ,  etiam  cumfale  Ammoniaco  {neutrius  deflmationi 
adeoquadrante)  conquifiti:  e  Camphoraporro,  quodtamcn,  fecun- 
dumrecentifiimam  colligendipracfertim  curiofiffimi  D.  Brynii  Tomi 
4#Eph.  Germ.  relationem,  tenernmi  jam  fublimati  repetitatantiim 
fublimacioeft:  ex  Arfenico&Rubiniformesex  Auripigmento,  exer- 
cicii  Chimici  pocius  quam  feriiususmedicigracia.  Tocdiverficolo- 
risAnrimonu?apud  D.Schroderum ,  A,SaIam&c.  &:  quosR.Ghu- 
berus  majoribus  plerumque  impenfis  ac  promiflis  quamfuccesfibus 
in  primo  fuo  Furno,  e  Mineralibus  atque  Mcrallis,  non  finemultis 
experientis,  (inter  eas  effumationes ,  difpcrfiones ,  prunarum  (uffocatio- 
ncs ,  fcparationesdffciles , )  moleftiis  conficere  dooebac ;  tandem  etiam 
Furni  2.  c.2.6.  ex  ipfo  Ceraunochryfo.    Fruftraneas  nonnullorum 
fublimationes  repetitas  ,  reliquorumque  Sublimatorum  &C  Coralli- 
norum  ^rcanorum  feriem  ftudio  prasterimus.    Odiofum  adcoque 
inftituto fuperioribusque  noftris  de coincidentiain idem medicamen- 
tum  adfertionibus  conrrarium  foret  5  fi  a  Baulio  Valencino  ufque 
ad  Cunradi  Medullam  deftillacoriam  Kesleri  Centurias ,  Tenzeiii 
Exegefin,  Hartmanni  Praxin  Chym.  &commentaria &c.  fecretisfi- 
me  haftenus  dcnuo  habirorum  plurima  in  ejuscemodi  fcriptis  jam  de- 
fignata  oftendere  quis  volueric.    Salcem  in  hujus  elaffis  exemplum 
iirMercuriuspra:cipitatus  Vicriolacusfixus  dulcificatus ,  in  ?ecentis- 
limaKesIeriedicionebis  ,  numerofc.  145.  hincaD.  Schro- 

dero  c.  15-.  n.  14.  defcripcus.  Cum  eo  fecuiidum  Magni  cujus  iam 
Amici  communicationetrT  plane  idem  eft  famigeratiilimum 
illud  eeiebetrirai  ri^tisfimique  hinc  Medici  Anripodagri- 
cum  ,  nifi  quod  ance  fpiricus  Vini  cohobia  ,  ter  prius  aqua  al- 
buminis  ovorum  abftrahatur  :  de  quo  pluribus  forfitan  inferius. 
Sic  in  D  Hartmanni  notis  ad  Crollium  alib;que  ,  &:  in- 
de  apud  D.  Schroderum  c.  1.  numero  (*  intcr  practpttata  cum  Me- 
taliu  Cprimo  habetur  D.  Riverii  Febrifugumj  fifibi  conftat,  meri- 
tiilimi  D.  D.  Rolfinciz  ( antiquitatem  hujus  pariter  notattts ,  ) 

Chimia: 


7{ot&  ad  DiJJertatiottem  I.  Pbarm,  46$ 
CliimixL.5.f.6. c.  n.  defcripcio:  Noftris  hic  Jocorum,  cum  in  du- 
rioribus  quoque  experiri  velicmus  >  plcrumque  vehementior.  Sin 
autem  pcr  totconteftationes  cercior  deinceps  fueric  fuperius  lauda- 
tiP.Chnftini  compofitio,  1.3,  ArcanorumRivenip.6^.  relara:  Vi- 
tn  hiacinchini,  Sc  florum  Ancimonii  cum  Ammoniaco  cer  fublima- 
torum  ana  unciam  djmidiam,in  Aqua  forci  diflolutam  ;  Mercurii 
porro,e  Cinnabarirecliricatiuncias  fex ,  fimilicer  in  Aqua  Forcifolu- 
tas,  &  Auri  dcmum  (  eCechink  Venetts  aut  V,:gar?cis)  prseterpropter 
unciam  unam  in  Aqua  regia  refolucam  recipiens ,  uc  a  cribus  hifce 
invicem  mixtis  Spnitus  per  recorcam  cum  duodccim  cohobiisab- 
ftrahatur,  Pulvis  aquis  cordialibus  aliquocies  abluatur,  fexies  hinc 
demper  fpiricus  Vini  re&ificatus  cohobecur  ,  refiduum  per  criho- 
riumincrucibuloigniacur,  candemque  abftra&us  Vini  fpincus  fuper 
iddeflagrec:  Dofi  a granisfex  ad  20. eciam cum#i2.  granis ,  ufque  ad 
25.  MagifteriivelfulphuraciScammonii.  Largafane fimilicer  dofi,££ 
quam  noftratium  quispiam  cemere  vix  auc  non ,  ii  vero ,  qui  inchirur- 
gids  quoquequidvisibi  fuftinenc,  facilius  fbrce  culerinc ,  auc  poft  fi- 
mftenorem  evenrum  pro  Chimicorum  remediorum  indirFerenci 
rulencia  allegarinc.    LIc  abftca&i  prius  ,  adeoque  acidis  particulis , 
(quaram  tamen  fcparatio  intenditur ,  )  vix  hinc  deftituti  fpiricus;  Vini 
dt<flagratiopem  prxtcieamus,    Ca:ccrum  quod  reliquorum  hujus 
claflis  circa  T»ru!os,  colores  &c.  variacionem artincc,  exempla pas- 
fim  in  Chimicis  nonr.uilorumdefignaciombus  inveniuncur ;  &gene- 
rofioresquoqucM  dicosquandoqnehumanihicquidpiam  paflbscer- 
nimus.    Calomelaiucultifljmip.  Riveriipauloante  fa&a  fuit  men- 
tio^Antidocus  Querecuni(/>a  quam  hoc  in  genere  libera/ts)  Lyfiponos 
Ancimonium  eit  diaphoreneum  paulo  protraclius  calcinarum,  auc 
Cerufla  Ancimonii  diaphorerica  D.  Schroden*.     Antidocus  poly- 
chrefta  ejusdem,  fi  fecundum  laudacum  modo  D.  Schtdderum  fic- 
ca  formaadfcrveuir,  vix  aliquid  ulcra  Mercurium  vitx  ;  Anima  Vi- 
crioli  Mynfichti,(  per  totum  ftmtltter  hic  mmii  ,  )  croco  Vicrioli 
Marcisufuacolongeinferior.    Candidisfimusalias  A.  Saia  nihiiomi- 
nus  inScriptorum  fuorum  appendice,  (  de  Erroribm  in  Pr&paratione 
KMtdtc.  \  de  dancate  &  materia  Perlarum  ,   Sole  diaphorecico 
'  Nnn   3  per 


470  Nota  ad  Differtationem  /„  Pharm. 

per  fanguinemDraconischimici  prarparato,  Thyroab  Aquilarapto 
&;aTartaroliberacograndius  quidloquicur.  Quod  tamen  poftmo- 
dum  D.  C.  Combach  quatcrnione  deiftius  Ancidoto  preciofo  pari- 
tcr  obfcurata  editb  ,  intelligibilius  fecic.   Ut  fequiorum  feu  nimis 
olim  hic  Faracelfizantiu  Arabicas  mageve  Barbaras  infcripttones ,  feu 
aliasecitulispraeter  remquid  affe&antitim  conipofitiones  caceamus: 
v.g.  Fioravantae  olimLapidem  philofophorum  ;  id  eft,  Mercurium 
prsecipitatum  >  particulas  croci  Martis ,  (cum  ^urum  additum  Ac/ux 
ejut  firtU  ifixfolide  attinget^ )  fociatum  :  Bovii  Herculem  3  Angelo 
Salseper  quam  quidem  commendatum ,  jam  olim  tamen  notiffimum, 
&  a  pofterorum  Auro  vitx  parum  dirferentem  :  e  recentioribus 
Azoth  Heslingii  parochi  iii  viciniaofficio  depofiti ,  adhuc  dum  hic 
locorum  &t  in  Ducatu  Wurtembergico  vel  e  mordaci  fcripto  noti* 
Excellentifs.  D.  D.\lichaclis  in  pra*le£cionibus  pro  Mercurio  cum 
Sole  &:  Luna  pr&cipicaco  aliquando  habuifle  docebacur.  Sed  per- 
quam  deacceffbriis  hifce  dubicamus ,  noca  nobis  paupertate  homi- 
nis,  inhocquidem  planeapoftolici :  Atirum  enim&argentum  non 
habebat.  Alia  hujus  fortis  fuo  loco  adducemus.  Sicquoad  colora- 
tionem  ,  ejuscemodi  Remediorum  Tin&uras  non  rejicimus:  fiqui- 
dem  contraincompetentes&:  aprofcffione  noftra  alienos  inquifito- 
res  ita  obnubuntur  ,  atque  argrotantibus  femetipfa  eo  magis  com- 
mendanc :  fed  nimia  tantum  hinc  promifla  >  majoremve  ob  partis 
force  gravi*accefllim ,  expe&ationem,  Nam  v.  g.  Rofa  vkx  mincra- 
lis  A.  Sale  peculiari  quaternioneadeo  commendata,  aD.T^entzelio 
[circa  coloremintereaferehtfitante,]  poftmodum  in Exegefi  protra&a, 
£).Rolfincioolim  eBrendelii  c.j>  in  prarle&ionibus ,  &  tandem  I.y. 
chimias ,  f.  6.  c.  14.  claritis  tradita  ,  poft  abftra&ionem  addicamenci 
quafi  mentalem  in  eflentialihus  fuis  Mercurius  vitx  eft  ;  seque  ac 
MagifteriumCorallorum  rofatum,  paeoniatumD.  Mynfichti ,  Rol- 
fincii&c.abejus  procefsfis  Plumofo,  Pulvis  Scammonii  polychre- 
ftus  feu  fantalinus  ,  Scammoniumque  rofatum  ,  Gummi  guttx  fan- 
talinum  aut  rofatum  Eorundem  ab  ipfis  fimplicibus  depuratis  illo- 
rumve  Magifteriis  parum  in  cffe&u  differr, 

Cui 


Not£  ad  Differtationcm  /.  Pharm.  471 
Cui  hono  tanta  faltum  vegetabilium  fixorum  feries  ,  rjrc* 

Namin  recentiflimis  quoque  Taxis  ac  DifpenfatoriisSalPerfo- 
4  liatje  ,  Plantaginis ,  Acetofella: ,  Borraginis  ,  Bugloflae ,  Althese, 
Malvas,  Satyrii  (ad  conceptum,)  Cinamomi  reliquorumque  Aroma- 
tum,  Lilioium  convallium  acconfimilium  volaciliorum ,  carniinati- 
vorum,  fcorbttcicorum  &c#  icem  Meliflse  Chamemehque  utriusque 
falfeorfim  fegimus.  Et  quanta  porro  eftcultisfimi  Mynfichcii  etiam 
in  compofitis  faciiitas  ?  dum  prseter  Panis  triticei  Sal  in  fpeciebus 
Diafaturni,  Apople&icum  quoque  [ex  Eruca  quoque  ,  Ceraftsque  ni- 
gfis,  ]  Epilepticum  ,  (  epalma  Cbrtfti^cineribuA  volucrium  ejrc. )  Pe£k>- 
rale  ,  (e  Liquiritia  ,  Altb*a>  Confolida  majoriejrc.)  Cordialc  ,  ftoma- 
chalcac  Carmihativum  ex  Aromaticis,  Croco,  Cydoniis  fcc.  pro- 
ponir:  ni  gencralisvis  inciforiain  fubjectis  quibusdam  una  requira- 
tur,promisfisdeftinationibusquehicfuis  certelonge inferiora.  Num 
lcilicet  fimultanea  parcium  fimplicis  fapidarum  ,  prtfcipue  fixiorum, 
(inter  deflagrationem)  colliquacione  ,  unione  ,  alia  configuracione 
m  &c.  prodeanr.   Qua:  recencior  doclisfimorum  Virorum  ,  &  incer 
hos  etiam  Wcdelii  (  Pharma^inArt.for.  /.  i.f+.c.  4, )  videtur  fcn- 
tentia,  An  vero ,  (  quod pofl  D.  Takenium  aliis  quoquepariter  DoBiffi- 
mis  ,  etiame  Helmontii  quibusdam  locis  complacuit3 )  ligato  potius  Salc 
volatihab  Acidoquodam  *>  diverfimode licec, &:quandoque forfican 
profundius  requifito  :  dum  obfcurior  adhuc  appareret  calium  pro- 
portio;  &Producti  per  fimilem  (Jalfi  acidique)  mixturam  faporfo- 
xet  aliusi  fuperficialiorqne7  Qceu  velTartari  oteopajfive  disjiciuntur,) 
confociatio  i  manifeftior  denique  poft  disjun&ionem  reftantis  Aci» 
di  deprehenfio  ,  (ceu  alibi  de  cellcclo per  Tartari  7S(jtrique  deflagratio- 
nem Alcali denuomonebimu6\)  acSulphuris  infupermineralis  (iriaccef- 
foriofuo  acore)  oleofarumque  vegeeabilium  particularum  ,  falia  fui 
generisvolatilia  promptiusamplc&cntium  hautexigua  fortasfis  dif- 
paritas.  Ut  Enixi  Experientisfimi  D.  Barneri  Sahs  fpeciem  quafi 
quandam  tacite  hic  fupponi  prastereamus,  Aut  demum  &  tert.o, 
num  Alcaliaifta  ,  inter  disgregantis  Ignis  turbas ,  e  falis  volatilis 
parte  ;  arrepto  vicino  fibi  Sulphure  (fecundum  Blas  humani  Helmon- 
ti*ni§Al<)  quafiligata  exurgant :  perquefulphureas  ibi  particulas 


Notd  ad  Dijfertationem  I.  Pharm. 
oleofe  quatalestantum  intelligantur  ;  quod  e  tradhrus  §.  3 8- 
(  pr<xter  ^lcalinorum  cum  tjlti  tntimiorem pr*  acidis  amicabi/itatemy) 
nonfine  fpecicquadam  colligeret  aliquis :  utut  interea  complicata: 
pinsuedims  (ceul.  c.loquitar)  proportio  fimilicer  indctcrminacaran- 
tifoer  maneat :  adeoquc  hinc  nihiiominus  per  dcftillationem  multa 
refidiucoleoficacis  pars  prodire  queac,  arque  ac  in  deflagrationibus 
cum  alia  falis  Volatilis  portione  >  \  mage  forfan perfuncloria  vel  altter 
proportionata  hic  copu/a,)  in  fuHginem  ahir,  Imo  ulterius  hxc  novi 
Luminis  c. 2.  videri  poflet  extendere Poicmannus ,  (Helmontiariorum 
alias  fatis gnartay)  fcilicet  ad  cransmutanonem  ufque  fulphurearuin 
in  Alcalinasparctculas  :  ni  paulo  duritis  hic  (y?  He/montniocay  falis- 
quee Refinis  confrmi/ibttsque  paucitas  conferantury)  erfatum  c.y.modifi- 
caret ,  &:  plane  fecundum  fupra  allegati  Blas  Humani  §.  38.  expli- 

carer.  ^lfe^^^^aRi 

Et  multa  inter  fe  copia  ,  coagulo ,  figuratione  ,  verum  etiam  efftftu  qua- 

dantenm  hinc  dtfferunt. 

Icavero  Gramen  ,  Borrago  ,  Beccabunga  ,  acrioresque  {forfu 

tan  liberioris  ftc  falis  volatili*  )  herbac  fplenetica?  ,  Tilia  ,  Fraxinus, 

Abies&c.  refpe&iveparumdant.  De  Lignofan&o,HeI!eborofimi- 

libusque  egicinMantifla  (deducra  rattonee pr&pollente particu/arum  fa- 

linarumnitrofitate  )  Zvvelferus  :  Ec  cumper  unum  alcerumque  An- 

num  animi  gratia  collegiflTemus  ha&enus  e  caridelis  pro  fumo  ,  ad 

imicationem  Mynfichci  (fed ftmp/iciffime  tantum,)  e  Scyrace,  Ben- 

zoe  ac  Ladano  cum  mucihgine  Tragacanchse  formacis  Cinerum  duas 

tandem  uncias  ,  vix  habuirnus  inde  craflamenci  faiini  flavefcentis 

Scrupulum  dimidium  ,  odore  tamen  acfapore,  prasfertim  primicus 

in  Lixivio  ,  fimplicia  fua  fatis  referencem.  Ex  adverfo  ,  ex  Abfln- 

thio,  Carduobenedi&o,  Arcemifia,  Millefolio , Ghclidonio,  Ono- 

nide&x.  equidem  copiofeprovenic;  ucid  genuscinerum  fatis  alben- 

tium  ,  (auodfacit,  ft  perfuncJorie  faltemcombufli  denuo  Arena  loco  Ca- 

pcllx  in  deftil/ationibm  indantun)  Libra  facile  praebeat  falis  fat  puri 

&  aibi  uncias  praeterpropter  quatuor  :  ceu  circa  calia  veriatis  alias 

notum  eft.    lta  quod  ipfum  coagulum  diverfamque  Configutatio- 

riemconcernit,  Ononidis  v.g.  quafiarenofiuseft,  tenerrimumBor- 

ragi- 


Netd  ad  Dijfcrtationem  I.  Pbarm*  ^73 
faginis,  foJiatum  quafi  Chelidonii  majoris,  un&uofius  Centaurii 
minoris;  quod  infuper  pulveris  Pyrii  inftaraccenfum  ftrepere  nora- 
vicHecacoftea*  r.  obfervarionc  25*  Celeberrimus  D.  Vellchius :  ceti 
anteaidem  in  Extra&o  Ligni  Guajaci  D.  Zwelfcrus  in  Append,  &: 
cos  aliquando  in  Carduibenedi&i  dccodto  infpiflico ,  (poft attqualem 
affrvationem  nitrofts Jpicults afflucntijfimo^)  igni  fimihterpercrucibu- 
Jum  pcftmodum  expofico.    Dum  autem  ifte  Carduus ,  AMnthiuoi 
stc  co n fi  m ili a  ,  (  intm  nitrosefaltna ,  oleofts  quoque particuli*  fatU  fimul 
in/lrucJa,)  nihilominus  plurimum  Salis  fixi  dant  >  circa  univerfali- 
catem  rationis ,  fuperius  de  paucitate  aliorurn  a  D.  Zvvelfero  data:, 
fucfieare  forfitan  hinc  poflet  quispiam.    Ideales  vero  i!Jas  fimpli- 
Cium  in  congelato  Lixivio  Figuras ,  a  Quercetano  [Herm.  tjttei. 
Vefenfionk  c.  11,  ]  ufquead,  8c  ultraBorrellum ,  (Cent.z.  Objerv.zi.) 
nonnulhs  hodieque  traditas  ,  invenire  ha&enus  hauc  quivimus; 
phanrafia  foice  noftra  non  adeo  cxtenfibili.  Advertit  id  pridem 
curiofi/Timus  Boyleus  Diftcrr.  2.  de  Experim.  fruft.  ncc  ante  eum 
Helmontius ,  Cmeribus  Ens  feminale  figuracivum  ,  Archeo,f^/ 
inter  defltgrationes  bic  ablatus  esl,  )  debitum  ,  denegans,  concoque- 
re  potuit  ;  toties  (in  Iractatu  Formarum  Ortus  ,  ad  Difpenfatorium 
mod9  infcripto»)  in  Quercctanum  inveclus.    Dcpinxite  Celte  ja- 
nua  accidentarium  hujusmodi  Phamomenon  diligentisfimus  D. 
Regius  Fundamenr.  Phil.  c.  6.    Totaque  die  in  conglaciata  ali- 
quoufquc  urina  videmus  Filicis  ,  Polypodii  vel  ctiam  Abieds  fo- 
liola  ,  picato  caaien  vafc  pro  potulcntis  haut  ufi :  Et  in  Aquae  firn- 
phcis  fupe-ficie  ,  cui  non  folum  Tarcarus  pulverifatus ,  verurn 
etiam  Corallia  ,  ocnli  Cancri,  Conchse  &c.  Iamgatarfuperinfper& 
(cum  altquali  agitatione)  fuerint ;  imo  in  ludicro  illo  Puerorum  li- 
quorepro  bullis  faponorio  ,  eosdem  botros,  acqui  eTarcaro  cuta 
proprio  Sale  co&o  (cjfentiati  tum  refotutiont)  provenire  dicuntur. 
lca  nec  Alcalium  femcnta  unquam  frugifcra  deprehendimus ;  utuc 
facpura  Millefolii,  Chclidonii&  h\:tcm\(\x(tanquamberbarum  cujtu- 
vUfcrefolt)  Saliacerrse,  adid  quoquepra:paraca:,ha<3:enusaliquocies 
crediderimus;  prarcipue  recentiorum  P.  A^Kircheriin  M.S#auto- 
ritate,&:  curiokfimi  Dn.  Rochas  tr,  de  Aquis  Mineralibus,  binadc 

Ooo  Urticac 


474  NotA  ad  Dijfertatitnem  I.  Pharm. 

Urcicac  fimplici  falcem  ,  vel  infpiflaci  combuftique  Succi  Sale  con~ 
teftacione  moti.   Nam  P.  J.  Fabri  Alcali ,  in  Panchymici  c.  z.  ad 
ignsm  fluens ,  ( indeque  commode  a  D,  D.  VVcddto  Phtr.  art.  I-  t.f  z. 
c.  4.  notatum , )  profe&o  fingularius  fuerir.  Ec  quod  Sereniffimo  no- 
ftro.fuperiorihus  annis  Illuftrifs.  Comes  L\  H.  referebac  :  Cineres 
fc.radicum  Graminis  OrficinaUsaut  filamencorumTurffisimpIicato- 
rum  terrae  infperfos,  tenerrimumdaregramen :  asque  quispiam  [dum 
in  Finetts  fortuito  ,  aut  Yrutetis  aiibi  data  opcra  ,  agrorum  hinc  for» 
mandorum  caufa  combujiis  ,  taie  refufcitativum  temerevix  deprchenda- 
tur  )  ad  primamquafi  communemque  Terra?  (prafertim  Utamine hoc> 
aitas  Pratis  dejiinato  ,  eoque penetrantton  fufcitatd^  inclinacionem  re- 
ferrepofifec :  ceu  inter  penicus  accidentaria ,  (in  notoria  variaqueta- 
Itum  ad  difianttora  quoque  delatwne  > )  Dn.  Febure ,  mediam  Hel- 
montii  viram  ,  Formarumque incorrupti bilitatem  pro  fe  part. u  c.9. 
Manud.  Ch:m.  hic  adducencis  ,  Farnrculi  ex  ipfo  efutriato  jap  ci- 
neregerminacionem.  Cum  diverfiffimorurn  feminum,  fimpiicicer- 
que  ialcem  defiiilacorum  refiduum  toties  hinc  inde  difperferimus, 
nulla  tarnen  ralium  propuilulanre  hinc  plantula  :  Ut  D.  Highmori 
D.  Anat,  L  i.  p.  4.  c.     &  ante  eum  altorum  D.eco&a  {pTxteruu 
inter  tbuihtioncm  ponnulh*)  fuperficialiora  ,  &C  Nuciftarum  {' ojK 
qmm  ab  avihm  cum  cortice  dtvoratA  &  iterum  exirei*\  nihrloniinus 
{saar.c^.  CMtlit*  Indtcar.  ^euhojf  Ztp 7&tffiW. 360. )  revivi!cen- 
tium  ad  inftar  fucrint.    Sed  ha*c  ,  ccu  quoque  Semina  forruica  tri 
Aqua  hmplici  vel  deftillata  faris  alre  furgencia  >  cenetioresque 
Menthae  ,  MehflTx  &c.  ftolones >  radiculas  candem  in  ea  agences, 
dire&c  huc  nonpertinenc. 

Requifita  tamen  Aikahum  adtptatio  vel  pr&deftinatw. 

Nam  Quercerani  aliorumquc  de  indirferente  ,  eminentiore, 
imo  refufcitativa  fp  ecificarum  virium  poffeffionehyperbolcn  ,  (  Spag, 
mcd*  def  c.  13.)  jampridem  agnovit  A,  Sila  ,  Tanarol.  f.  3.  c.  z. 
Quandam  camen  nfhtfominus  parrxiparionem  ibidem  admitcens. 
IMum  e  Uelmontii  Traclatu  Rl.is  Human.  (ubi  fuam  Aicaitb&s  ponit 
Eempublffam,  ^§.42«  Sal alcatifatum  denuovoUtiiifari  dicit ,  manente 
concrett proprietate ,)  eaden;  fimiliter  deduci  quadancenus  queaci 

(cum 


"  Not*  ad  Differtationem  1.  Pharm.  ^fq 
(cum  Traclatt/  Potcftas  Medtc.  al/biqttc  faponaria  ac  rej$lutiva ,  [emwali 
vero  vtrtute  crbaponit,)  inquirere  noftri  non  cft  inftituti  :  id  verd 
toc  annorum  veriatorumque  in  Praxi  Virorum  experiencia  certum, 
quandam  inibi  circa  effectum  (Alcaltum  tamen  natur* general/bmqut 
proprietatib/u conformcm  )  in  Diaphorifi ,  diurcfi ,  vi  ancefebrili ,  ape- 
nciva  &c.  [pro  varta.vttum  hic ,  eoque  decltnantittm fimplicium  ratione\ 
differcnciam  depcchendi.   Lllccnor  enim  excenfio  ucplurimum  ipfi 
corum  deftinationi  fimul  repugnat ;  &  dc  proprie  AnccpiJcpticis, 
cordialibus  &c.  fuperius  modd  dubitavimus  ,  ceu  jam  clim  ,  cum 
Cichorii,  Arerofas,  AcetofeIIa:Sal  fitnplex,  (eminenter  entm  V/trio- 
tatorum,  ceu  D.  D.  Rolf/ncitts  L  c,c.  6.  habet ,  alta  tttm  cffe potcfl  ratio, }  no- 
bis  utatcemperans  autrefi  igeransHeparicum  commendaretur,  quo 
ticulo  in  Manuali  quoque  Pra&ico  materisc  Mcdicar  Schcenb.  lege- 
bacur.  Purgancia  ,  fpeciofa.  Iicet,  pridcm  tamen  alii  ,  &  noviffimc 
curiofiffimus  D.  Rhedi  tr.  de  Viperis  notavit ,  cum  in  Adftringen- 
tiumetiamalcahbusvim ,  ceuD.  D.  Roifincius  L5.C1.arc1.  c.3.  li- 
mitavit,  abfterfivam,  fi  ad  3;,ifl#  darentur  deprehendiiTct.  Procul- 
dubio  aticem  (uti  qttoque Excell.  D.  D.  Borricbitis  Sap.Acgypt* p.  2.  c.4. 
sdvert/t, )  aflertx hodiedum  aliquibus uniformitati anfam  dedere ex- 
ceiii var  ralium ,  {promore acquirendoquemajorc  candore, )  Cakinatio- 
nes,  quod  e  fimplicis  fui  profapia  abfbrptum  quafi  refticabar ,  tene- 
riusve  erat ,  fub  indirTerente  Impuritatum  nomine  diffipantes ,  ut 
facile  quarca  pars  primo  minusque  albenti  coagulo,  vel  prima  vice' 
deccdat ,  &  diverfa  infuper  parcicularum  invicem  hic  complicacio 
iVcI  conformacio  invertatur :  quoequidem  demum  vulgari  Tartari 
Sali ,  prxcipue  in  acrcdinis  intenfione  ,  magismagisque  accedanr; 
uccamen  ne  iic  quidcm  difparicarem  fupradictam  penicus  exuiflevi- 
dcantur  :  ceu  v.  g.  Mercurii  atque  Martis  (apttd D.Tachentum  H.C. 
(.7.  &  16.)  pervcgctabilia  fatis  ,  (vel  Abftnthii  tbi  cxemplo)  alcali- 
fata  falia  mhilominus  diverficolor  prarcipitatio  (proculdubio  pro  va- 
riante  adhuc  refiduarum  ,  prifertim  fulpburearum  particularuw  partici- 
patione  intenfior  vel  remiffior ,)  perfuaderc  pofiet :  quemadmodum 
&  varians  talium  concretio  ,  feu  configuratio  ;  ac  fupradi&a  in 
Gummatum  quorundarn  cineribus  obfervatio  :  fi  forte  fuperna- 

Ooo  2  tans, 


^-6  Nota  ad  T>iffertationem  I.  Pharm. 

tans ,  inTartari  Vitriolari  confe<ftione  ,  qualiscunque  fulphureitas 
accidcntariaeretentioni,  auctantilluraoleofitatis,  quod  fub  violen- 
tiorifaiis  Tartari ,  Aceto  deftillato  faturati ,  deftillatione  plerum- 
que  provenit ,  Aceto  abforbenti  #que  ,  ac  ipli  Sali  adfcriberetur: 
licet  pofterius  in  pure  Acidis  profefto  difficilins  ac  tardiUs  contin* 
gere  videatur  prac  mixtis  iilis  ,  urinofo  volatili  fimul  confta uibus 
fpiritibus  ,Tartari  v.  g.  Mannse  ,  Mellis ,  Lignorum  duriorum  &c. 
poft  deftillationem  &;  diligentisfimam  Filtracionerrt  nihiiominus  de- 
nuo,  (pracipue  TartarewS)  mulrum  vifcofa?  oleoficacisdeponennbus. 
Experientia  interea  di&orum  Alcalium  difpantatem  ,  quodque  ex. 
gr,fal  Abfinthiievidentius,antifebri!eacdiaphorecicumquam  ( quod 
dlicitbioppemtur)  SalTartari communefit ,  oftendentc. 

T^thilominus  ultra  duo  diapboretica  ejr  diuretica  vix  ac  ne  vix  qttidem 
requirit. 

Siquidcm  communcs  Alcalium  Proprietatesfunt  incidcrc,  ab- 
ftergere  &:c.  adeoque  nec  Affe&us  necipia  Medicario  ,  ubi  quali- 
taccs  iftas  non  quadrant ,  Salia  ex  appropruris  fimplicibus  fcorfim 
cxigcnt :  nec  per  iftorum  admixtionem  klieius  tra&abuntur ;  ut  fi 
v.g.  Opium  ,  in  quotamen  vim  incraflandi,  fiftendiac  demulcen- 
di  quatnmus  ,ftimulantibus  hifce,  ( py  ^fertimir»  vomau ,  veldiarrhaa 
fimptomatict* ,  dyfenteria,  ejrc. )  proufualmm  Liquorum  veJ  Tinftu- 
rarum  confeftione ,  (  qubGlauberi  Alcabefttna  correcJio  e  I.parte  Operk 
miner.  refirri  quoquepojfet, )  indjfferenter  fociaretur. 

Prafertim  in  ea  Nitri ,  eo  varie  faeilefc  dt/p&nendi  parabilitate. 

Uufunt  Nitrum  fixum  communeac  Glauberianum ,  Antimo-^ 
tiiatum  e  Diaphorerico  ,  &:  mage  fixum  e  Croco  metallorum  ,  Sal 
polychreftum  e  Sulphuris  ac  Nitri  deflagratione  Glaferi  ,  Arca- 
num  duplicatum  &c.  partim  diaphorefin,  partim  diurefin  magis 
follicitantia, 

Cat  holtco ,  e fymboliz,  i  ntibut  aliquot  AperitivU  ae  fudoriferis  juncfim  con- 
fecfo  feliater  acqutefcttnt, 

Dum  alias  Tartari  fal ,  Nitrum  fixum  fimiliave  polychrefta 
nemini  non  fuos  in  ufus  quafi  parerg«s  proveniunt.    Id  vcro  pro 

lubitu 


NotA  ad  Viffcrtationem  I.  Pbarm.  477 
lubitu combuftis  inviccm  aliquot  parabilioribus  Hydroticis  &  aperi- 
tiwis  fpleneticis  ,  Abfinthio  (cilicet  Artemiiia  vel  Millefolio  j  (  SaU 
jam  Tartarol.c.l.  tquipollcnti , )  Fumaria  Chamardri  f#mina  Chelido* 
nio  majori  &c.  facde  tum  forteque  infticuto  noftro  convenientius, 
quam  fi  cum  aliquibus  indiffcreiuer  otnnia ,  vel  cariora  quoque, 
parciorisve  filisfimplicia  concremarentur  >  aut  Aquarum  fpleneti- 
carum ,  diureticarum  ,  ftsdonfcrarum  ,  per  Ve/icam  abftni&arum 
Rcmanentia? ,  ab  affufb  Liquorepcrquam  exhauftx,  (imiliterquc  lon- 
ge  minks  bmc  ,  ac  competentiurn  particularum  baut  exiguo  Jic  deflituti 
SilU  dantes ,  )  h  u c  a d a pra tx  f ueritic. 
Simpliciter  ftc>  ejrcitra  rcpetttasfufioncs. 

Vclfialiquanto  nvnusalbens  difplicuerit,  folutione  tantum  ac 
filcratione  depuratum  :  utuc  hicquoquemoduspartemforfitan  non 
adco  inutilem  fubtrahaf,  indeque  eam  candoris  affectionem  in  pri- 
vataPraxi  fcmper  neglexerimus :  Ceu  alii  cum  Crugnero  in  Vere 
Chimico  poft  fufficientem  exhalationem  ,  plane  hinc  forma  liquida 
Tinclurarve  inftar  adfervare  voluerunt:cum  lalia  ip(a  alias  in  vehiculo 
lolvidebeant  ultimamquefui  parcem  ,(c#wmuniviaaut  tandem  cffun- 
dendam  ,  aut  fi  una  exiccetur  ,  coagu(um  ad  dcliquium  maqe  di/pcnen* 
tem  ,  )  ica  perdanr.  Verum  ejuscemodi  [nece/fario)  fufipres  dofes 
reipfaingratiores funt,  ipfaque  refidua,minuscoag.uhbilis pars ,tan- 
quam  fale  longe  magis  alcalifato  conftans >  tantifper  forfan  poflet  ne- 
gligi,  vel  eoi  um  exemplo  ,  qui  Talia  fponte  repetitoque  (faciliu* 
tetto  ftatim  vafe ,  tnfti/lata  fpiritus  Vmt  particula  ,  ejrc.  )  cryftallifaca 
colligunt. 

Nec  tamen*  qui adliquabihtatemeo  magis impcdicndam ,&c. 

Nam  &  modo  di&a  ,  ni  veficfs  defuper  fac  muniantur,  humi- 
diufcula  candemin  tidofieri  incipiunt-,  prarfertim  fi  evicis  profapia 
fuerint;  v.g.  quode  Sarmentiseruderarisveeorumcaudicibusconfir. 
Tulverifati  fulpburis  cochtearia  altquot  fiagrantibus  herbis  infpergtt  po- 
tius  ejrc. 

Siquidem  fub  anatica  quoquc  Sulphurisac  Cincrum  proportio- 
ne  nihiiominus  permultum  non  coag  labilis  ,  auc  in  granula- 
turn  Sal  redigendi  Liquoris  ,  qucm  dcm  communi  Tartari  oleo  citra 

Ooo  3  fer- 


*  fiMii  iiir  inTiVii  iWiir  Tfc^^fciV^Jjff^j  'ft ' : 

Notx  ad  DtJJertdtionem  L  Pharm. 
percepttbilem  hujus  vartattonem  addtdicimus)  remanet;  utexiguo  hoc 
hei  bis  tenuiter  hinc  inde  mfperfo  femper  contcnti  fuerimus  *,  ceu  oiim 
Hartmanntis  aliique  >  inter  fecretiora  tum  habentes ,  aut  pene  hyper . 
bolice  commendantesv  D.-Zwelfero  quoquemoderatiorern  mixtu- 
ram  in  notis  ad  Mantiflam  p.453.  tandem  admittente.  Uti  (ane 
confumpta  ufquedum  haut  exiguataliumquantitate,  vimdiaphore- 
ticam  &  antifebrilem  inde  remifliorem  non  deprehendimus  :  imd 
nec  iplum  cjusf  emodi  Sal,  c  primo  nigricantequc incineratai um  her- 
barum  coagulo,  cum  ana  Sulphuris,  (inter  erumpentes  aliquas  quafi 
rtitrofas  fcintillulas)  uftulato  excra&um;  e  dicb  primi  coagul;  unciis 
duodecim,  per  prsemiflam  hic  filcracionem ,  f#pe  vix  uncia  dimi- 
dia,  adfummum  drachmis  fex  craflamencituncfecedentibus:quem- 
admodum  abforpti  quoque  &  in  Lixivio  harrentis  Sulphuns,  (  alias 
innoxii,  ^potiflimaparsinterhujusevaporationem,  (  &que  ac  Tfjtri  fi* 
xi9  }  Croco  Metaliorum  vel  ^dnttmonio  diaphoretico  fuperftitis  coagula- 
tione  contingit)  ^fponte  ac  fiocciformiterfubfidct, 

^uamvis  Sal  oppido  hinc  aliquautum  ligatum  vel  alteratum  &c. 

UtadEnixorumciaflem  ficpertingat.  Scd  horum  faturatiora 
quoqucnihilominusvidemusdiaphoretica:  v.  g.  Arcanum  duplica- 
tum,SaUupradidumpo!ychrefl:um,  aut  Glauberi  f  z.  c# 5-5  epulve- 
ris  Pyrii  remanentia  feparacum  Scc.  quo  longe  profufioris  mixturx 
Tartarum  Vitriolaturo.  Croliioaliisque,  nec  prartcr rem ,  exprefle 
fimul  diaphorericum  ,  volatilia  prasterea  falia,  per  Vimoli  quoquc 
fpiritum Glaubero  jam  fixatapr&tfreamus ;  &quod,  qui  Alcaliaper 
Acidorum  concurfum  produc;  ftatuunt,  modum  hunc  eo  minusrc- 
jicere  pofie  videantur. 

Admixtosque  falis  Armoniact  fores  perferens  exeat. 

V.g.inSale  antifebrili  Mynfichti  fimilive  recentius  ahcubipro- 
pofito:  ubi  five  fimpliciter  mixta  reponantur  ,  five  novum  foluto- 
rum  ingredientium  coagulum  centetur ,  fal  Volatile  pro  more  per 
quam  evaporarc  percipimus;  dum  inter  fulphuraca  quiefcic,  prx- 
fentiori  fimul  cffc&u. 


NoU  ad  Dtjftrtationem  1.  Pharm.  479 
Q'ti  denique  fbecialths  inccrtas  circumflantias  ,  Alcali  fuum  perfcnfibi* 
liora  addttamcrita  determinare  intendct. 

In  evi  dentiorem  fcilicec  Diaphonfin ,  Diurefin ,  aut  aperientium 
attemperationem  quandam  in  ebullittonibus. 
Nttrt  Spirttu  vel  ^A^uafortipro  mere fxturarcpotcrit \ 

Ceu  plus  vicc  fimplici  (al  Cardui  benedidi  vei  Abfinthii ,  fe  J  cum 
domideftillaca,  aliasve  per  innocenrc^  abftraftiones  emerita  ita  pa- 
ravimusi  innoxium  hinc  fane ;  uti  fi  Jc  Vitriolicts  particulis  quid 
una  furgeret ,  acccffio  ejus  parirer,  vrl  Nttri  Vkriblati  Mynfichti  Sa- 
lisve  Nirri  compo^  antircbrilisl.5.  f.  1.  artic.  z. c.8. Cfiymia:  Rolfinc. 
cxemplo  forer  innoxia.  Licet  indifFcrcntcm  hinc,  fpcualiorique 
deftinationi  fcorfim  non  prarfcripram  Pharmacopolarum  quorun- 
dam  ejuscemodi  combinationem  mentd  incerea  taxct !.  c.  D. 
Zvvelferus.  Requirunrur  aucem  pro  dimidia  Salis  libra  (i»f  q* 
acjuj^f  foltttk  )  fpiritus  Nitri  levioris  uncia-  pi  arterpropcer  rres,  for- 
tiorisduas:  atque  fic  de  Aqua  forci  quoquc:  &  habencur  inde  coa- 
guli  nirnformisficei ,  (in  charta  tamen  traclu  temporis  madcntis ,  un- 
cix  (eptem  ,  aut  pro  puritatis  ratione  paulo  amplius. 
Puri  lixiviofum  Sal  potius  exigentibus ,  femper  convenit: 

Ica  dcgenercs  e  Tertianis  Quotidianse  Alcalia  fimplicia  vel  ful- 
phurata,  Arcanurh  duplicatum  itec.  facilius  e  falino  gencre  ferre  vi- 
dencur.  Ncc  in  (ymptomaticis  Majignarum  Diarrhans  ac  Vomiti- 
bus  Nirrofa  hxc  ,  (licei  alia*  f*t  efficacta,)  uci  nec  Nirrum  ipfum  in 
Mixtum  refrigerannbus  ,  adeo  conveniunt. 

tJibtiomfnm  fxcdior  pr.^fntiorqne  cfi  hnjusmodi  ligatio  fcu  faturatio , 
qnha  qua  cum  ace/o  dejlillato  fit. 
Ahaproculdubio,  &ceu  Nobilift.  Boyleus  quoqi  -  Tra&atude 
Nitro  advercit  ,  fortc  fuperfictalk>n  {cjttalem  etiam  tntcr  Tartarum 
Vttriolatuw  ^ilcalia  fufphuratacomparationcm  fmiliterinflituere  for- 
tajfepoffct  qutspiam,  )  Nicroforum  hic  copula.  Decarcero  quodprio- 
ratum  invcntionis  hujusRcgeneraci  Nitriacciner,  jam  ante  Glaube- 
rum  quoqye ,  D.  D.  Rolfincius  nobisin  prade&iombus  ac  manudu- 
fitionibus  Cbimicis  Sal  Carduibenedicri  fpintu  Nitri  faturatum often- 
dir.    Utpote  in  diaphorifi  penetrancjore,  fiuue  laboriofi  Aceti  de- 


480  NoU  ad  Diffirtationem  7.  Plarm. 

ftill.  pondus(<fdf  octuplumftpe ,  pro  acoru  ratione  extenfum,  )fpiritui 
Nitrifaltem  cum  Aluminedeftillaco  conferasparabiliorenicracohoG 
fale,  praeallegaco,ab  A.  SaIainEflenrk  Vegecab.  Appendice  dcfcri- 
pco,  &perquam  in  deliquiumpronoOxyfaccharo,  Vegeciora  pro 
diaphonfi  func  Alcalia  cum  propno  vel  analogi  Vegetabilis  Spiricu 
acidofacuraca,  &  a  modo  memoraco  Glaubero  F.x.  c.  26.  aliisquc 
poftmodoadmodum  commcndaca  :  nipropccrSpiricus  empyreuma 
utplurimum  ingratiora  exifterenr. 

Saturatio  vero  cum  Salis /piritu  nonnullis  eodem  Jine  inftituta  inter  tot 
tcceptiora  Diuretica  profetto  nil  ftngulare. 

TaliaetiameFraxino,  Junipero,  Mentha,  Portulaca  marina, 
Sarmentisque  vitium,  Magifterii  TituIof//tfr.  ejrfe&ione  ficpitu  cita. 
tis  c.7.)  propofuic  D.  D.  Rolfincius:  apericiva  in  fuo  genere.  Ni- 
mium  vcro  tribuifle  videcur  ipfi  Salis  fpiricui ,  fuper  fal  Abfimhii 
fimiliccr  coargulaco  Mynfichtius;  ncmoqueforfican  cantum  renova- 
tivum  ac  Cordiale,  praefcntaneumvc  in  Dyfenteria  Apoplexia,  Pa- 
raly fi ,  Hernia  &c.  auxilium  facile  invencric.    Decasccro  (upradidla , 
moderaca  tamen,  confociacio  aeimicacioincerea  quoque  ad  ahqua- 
lem  confi  t  itionis  &  naturas  Salis  communis  illuftrationem  faccre 
fortaffe  poiUt;  ac  quc  quantumquc  exotericstquafi  (cujatis  etiam  } 
corpulencise  Acidicati  volaciliori  ,  hoc  in^genere,  prarcerpropcer 
Copulecur  fcuinbarreat.    Uci  quoque  Gaflendianarum  Mixrurnrum 
jOccafione,ipforumfaIium  nacivorum  ac  fadzitiovum  (rationegravita- 
tk  )incerfedifferenciam,nonnunquamadconfuforumd.ftiiiCl:ionem 
concenrorumve ,  (feuintegrorum,feu pblegmatis faltem  ant  terreftr  iork 
corpulcntia)  quantitatem  ahquousque  decerminandam  tunc  confe- 
rentem  hanc  aliquando  noravimus.  Soluca  fcilic.  in  unciis  quinq;  nna 
Salis  communis  noftracis  ficciflimi  uncia,vicrum  pra:cise  fimiliccr  quin- 
que  unciarum  aquac  fimpiicis capax , muria  lfta  rcpletum ,  uncia  dimi- 
dia  duobusquc  lcrupulis  ad  lanccm  invenimus  gravius ;  rcftancibus 
cquidem,prococius  mixturar  complemento  ,  aquscicafalitas  drach- 
mis  cribus  cum  uno  fcrupulo.    Ac  Nicri  uncia  in  eodcm  aquarfim- 
plicis  ponderc  foluca  ,  idem  vitrum  hinc  replecum  ,  rantiim  uncia 
dimidia  unocjue  fcrupulo  prstponderabatj  remanentc  refidua  fo- 
#  lutionc 


?{ot&  ad  Diffatationeml.  Plarm.  481 
lutioncprarcise  drachmarum  trium  duorumque  fcrupulorum.  Sa- 
lis  Ammoniaci  vero  codemdiiToluto  ponJere,  diclum  vitrumfoium 
duabus  drachmiserat  gravius  :  reftantibus  extus  reiiquisfex  drach- 
mis.  Ex  adverfo  Sale  Tartari  ficciflimo  eadem  ratione  trac~tato ,  c 
Vitriolo  communi  Goslarienfi  ,  (  ut  hoc  quoque  addamus  )  ut  &  ex 
Alumine  fuperpondiumdiverfum  adi&is  ruit,  Rcfiduo  intereacon- 
junclum  pondus  femper  explente.    Sed  h#c  obiter. 

Ceu  etiam  de  Jpiritus\fa/is  Ammoni&ci  cum  Sale  Tartari  deflillati  refidu$ 
alibi  notavtmus. 

'  Anatico  adhucpaffim  cum  temporis  Ingredientium  pondcre» 
f  cum  poflmodo  copiofitis  Alkalipro  totali  volattittatU  propulfione  requi- 
ri  oppido  obfervatum  fuerit.)  Sal  e  prioris  modi  refiduo  ,  volatilis 
plufculum ,  Qfive  Igne fimpliciter  fubltmatorio  ,  five  adjeclo  infuper  fa- 
le  Tartari  denuo  tentetur,  )  adhuc  dum  retinente,  D.  D.  Michaelem 
olin?  ,Roifincium  aliosqtie  pro  fingulari  aperitivo  atquc  nephritico 
aaTiibuiiTc  norum  eft.  Eleganrer  autem  prius,  &:  antequam  invi- 
cem  incoagulum  ftriatum  perfecte  exiccentur,  faiina?  hic  parriculac 
in  liquore  luo  primitus  plumarum  inftar,  &:  carum  qusedam  {dejaie 
cu/tnario,  a<i  latera  vafisfigura  cnbica  concrefcunt. 
Ter Vttrioli  fpiritnm ,  fed  ccpiosi  ffifum  acidulatum. 

Uttaha  iauduriilimusD.  Rolfinciusl.c,  c. 6.  eCichorio  Sc  Ab- 
(inrhio  propofita  intellexiiTe  videtur. 
JVY  tantum  tartari  vitriolati  ftmile  quid  exeat. 

Cui  accedit  V.  C.  D.  HofFmpnni,  in  Thefiuri  Pharmaceutici 
{.  25.  Proportio  e  Salis  Abfinthu  Jij  ,  fpiritus  Vitrioli^ij  :  Aperirivo 
intcrea  non  contemncndo;  ac  vuigatiori  Antifebnli  Riverii  Mix- 
turx  c  faiis  Abfmchii  Bive!3fl  fpiritus  Vitrioliguttis  (ex  veldcccm, 
(  cum  Ajti&  cichorii  /.     )  fimili.  .  $ 

ln  ccntracliori  apparatu  vel  folum  Nttrum  vitriolatum  noflrum  fuppU* 
bit : 

PerMy  nfich  tii  commendationem  id  magis  tum  frequentari  noxa?  quc 
fuipicio ,  de  Nitroforum  cum  Vitriolicis  mixtura,  {etiam  ubi  nttro- 

Ppp  fitas 


^Sfc  ttdDilfertationem  h  Vharm^ 

fttatipfaabit»  &fixa  fdinaparsy  quafialcalifataremanet,  y  catempore* 
adhuc validior  *fenfimminui  ccepit..  llfurpavimus autemyufquedun* 
fimpliciflime  faltcm  &  cicra  repetitam  in  fpiricu  Virrioli  Mynfichci 
nieifionempraeparatumy  fac  inierea  acidum  cfficax,  Si  fcilicet 
fpiritus  Vitrioli  optimi  iibra  una  ,  {altas  ^f^reqvirerentur ?)  a  Nt* 
tfi^nontaminftinascoiiereri,  quamcorpuleatiorislibradimidia,  in 
cucurbita  curta  divaporetur  Arenae  igne tandem  fec  valido ,  donec 
amplius  nec  Nicrofi  (piricus  exire  necmaceria  in  fundo,per  agiranrem 
( /aPe§ ftontcinihi  accenfam  ) rudicuiam  ligneam  Muerepercipiatur  i 
Coaguli  albiflimi  plerumque  unciis  feptenrufque  ad  dtmidiam  fere 
remanencibus-  Servari  quidem  poteric  evolansalias  {pene  uftcia* 
rumfedecim  cum  dimidia^ )  Spiritus  *  ab  Aqua  fbrti  tenuiorive  Nicri: 
fpiritu,  odore,  faporc>  .&  interprocedendum  colore,  erFt  ctu  deni- 
que  nil  difFerens  r  Si  labor  per  retorcam  inftituacur ;  in  tempore  ta- 
inen  5  {dum  fub  ultimo  Nitri  rubore  recipiens  jam  refrigerart  incipit  r 
&  materia  in  fundo  quafijiccata  apparet, )  ignem  remittendo :  ne  pro- 
pulfa  fimul ,  (.  9UX  cum  fix*  2&tr*  ParU  coagulata  perfificre  debebaty, 
aciditate  VicrioJica  r  amarefcens  folum  Nitroque  fixo  communi 
fimilis  mafla  tum  proveniar.  Qijo  ipfo  infuper  aJicui  CoaguJi  ra~ 
tio,  qua  fecundum  D.  D*  Zvveiferum  fpiritus  Vinioli  cum  N:tra 
propter  affine  Acidum  facilms  combinari  (UWant/jJk pag.  4 jj.  }  cii» 
citur,  quadantenusfieripoflec  d&bmi. 

Necinefficax  Mxturaalterans,  quafde  quodam  diapfioretico  >  v^gr^A^ 
fintbii*  Carduibcnediffi ,  &c*  m  Aqua  dejtillata  foluto,  &e*. 

Convenientiori ,  fiherbacet  faporis  aut  inodora  fcre  *  vcl  e 
pluvia  Marcia  Roreve  potius ,  quam  fapidiorum  odoratiorumveve- 
getabilium  fuerit,,  cx*  gr.  Rofacea,  Rubi  Idsei ,  Fragorum^c  ordi- 
aaria  poftmodum  vehicula>  jura^  cerevifiam  Scc  ingratrora  feu  nau- 
feabunda  reddentes- 

Etjpiritus  VitrioUfiq.  exaffrerate  conjfat* 

V.g.  Hujtis  parrem  unam,  AJcali  compraccmis  duas-recipien- 
cfb  :  unde  acor  quidcm'  remiflior  :  quacfito  vero  per  addi  /piritus 
pl  ufculum^intenfiore,  potiorparstumeoncrcfcir^ 

Nec 


IfoU  ad  Bijfertationem  t  Vlarnu  4% 
2fcc  Ejfentialiaporro  vegeiabilium fatia  ejrc 

Ica  proculdubioAnteceiforibusdi&a,  quod  citra  violerrtiorersa 
iimplicis  fui  analyfin,  inhserentia  jam  ,  6c  Alcalium  poftmodo  fun- 
damentaliafpicula,  hic,  (licct&nifiormiter)  concentrata  feu  coag- 
mentata,  fpiricurnfuum,  olcum  arquefalfixum  ejusve  (ut  Solariay 
analogum  Cremorem  ,  praebeant.    Indequc  forfan  eriam  impofi- 
tumolimVolaciliumnomen,  aBcguini  quoque  Comrnentatoread- 
Juic  retentum  eft.    Jnter  falium  verdcenfumfuomodofuaquelati- 
tudinerelatavidentur,  quafi  fecundum  aliquam  Attributionis  Ana- 
iogiam  ,  dum omne  Sapidum  a  Salino  deducicurPrincipio.  Quam- 
vis  incereanon  purefalfa,  ncc  in f rigido y[quod SalaTartarol.f  %.  c,  4, 
fotiffimum  urgebat ,  )fint  folubilia ,  oppidoque  hinc  infimum  gra- 
<dum  confticuanc  Bolaria,  ipfa  tamen  falinis  particulis,  j(  vel (piritu 
iefte)  intimius  hautplanc  deftrtutas  Atque  per  diSum  «modo Prx- 
iuppoiitum  Duiciaquoqjnonnullaanonnullishucirelatafuntjutpote 
fimilker  in  fe  EiTentialiag  five  fpontaneaxlecsctero  fuerint,  (cestdt 
*accharo  Indo  olimtraditum>  intereatamenfecundum  TituhifiiiLegaular- 
tar,p.$ff.  ad adultwres Bambufioiones td  quafipumicofium faltemejrnativo 
AuLorefcre  defttiutum  ejl  2  )  five  mitioritradtatione  conquifita  :  v,  g. 
Sacchari  uiiialisfperies,  6c  Sapar,  Rob  Juniperi  Melli&que  ,  ( firefer- 
ri  huc poterit )  diutius  adfervatorum^  in  Append.  Furn.)  conercmen- 
ta>  facchari  -confedioni  Glaubero  fupcrioribus  annis  deftinara;  tiu 
hilominus  confi£urationisxatione(  ati  in  canthifatomm  eoagufo,  atio- 
rumque  fire  cubica  ,  (irreguiari  iicet  9  ^forma  *uidemus ,)  ad  Tarta- 
team  nacuram  hocinpaiTudeclinantia,  eoquepercompetentemfer- 
roentacionem  hauc  difficulter ,  {  quamvis  mbis  quidem  nonin $romi]f* 
ddeo  copia, )  redigenda. 
Superieribtts  annu  fatis  hyperbolice  Mpraiicata* 

Proculdubio  tam  ob  novitatem,  quam  oh  notatam  aliqualcm 
adhucconftitutivorum  participacioncm  :  undc  etiam  i\h(v.g,apud 
Beguinum  c.  17.  &  Mynficht.fi  11.)  pro  dofi  adfignata  paucuas.  ln- 
terea,  ut  fuorum  fimplicium  vires  cquidem  exa&e  ac  indifferenter 
haut  referanc,  nec  temerc  quispiam  inTartaro  %  quara  D.Zvvel- 

P  d  o    a  ierus 


NoU  ad  Differt&tionem  L  Pharm. 
fcrus  Appcnd.  p,  63.  pro  exemplo  reponic,  cunfta  Vini  eflentialia 
quajfiverit ;  quasdam  tamen  ejuscemodi  coagulo  competentes  >  ex 
iftis  ha?c,  &  quidem  evidennus  retinere  experientiamonftratetiam 
in  Bolanbus nonnullis;  quodipfe  A.  Sa!a  quoque  (licet  in  ApborifmU, 
Alcalibus  faltem  aquipararit ,  )  h  c.  conje&avit:  Giauberus  p.  i.  "Ope- 
ris  mineral.&h  3.  c.  generatim  fpcciatimque  agnovit:  nec  ipfe 
D.  Zvveiferus.  ( in  Pharmacop.  reg.  tit.  de  Vuiveribits  ac  Speciebus  ali- 
bique>  )  Sal  eflentiale  Acctofellas  e  Stomachicis  ac  Hepaticis ,  Na- 
fturtii  e  Splencticis,  6c  in  prioribus  Edicionibus  Scorriii,  Cencau- 
rii  min.  Cardui  benedi&i  Abfinthiique  e  fale  Theriacaii  (ubi  ta- 
men  poftmodum  p>  zyS.parabiliora  Cryftaiiifatuque  faciliora  iftorum  Al- 
calta  fubftituit , )  5cc.  exefle  voluic. 
Vlla  requirit  ntceftltas. 

Nam  ad  Tartareum  genus,  nifi  forfan  analogice,  (obdiftam 
principiorum  participationem ,  )  indifferencer  ,  (quod  jam  ante  D. 
Zvvetferum  append.p.  74.  contra  Laurembcrgium  voUbat  BiUichitss ,) 
eunda  referri  commode  vix  poterunt,  vel  evidenci  Coagulationis 
differentia.  Et  in  CarduibcncdicH  decofto  rite  infpiflaco  ,  (  dum 
Succi  ad fext£  tantum  partis  remanentiam  exhalati  ,  ejr  boUre  faitemati^ 
quid  y  in  Tartarolog.f  i.  c.  5-.  A,  SaU  ftc  dantis^  aiia  eft  ratto  ,  )  fti- 
riolas  oblongas  diaphanas  pius  vice  limplici  vidimus  ,  quandoque.; 
tameninfeliciores,uccotodiflbluto,  poft  filtraturam ,  fal  iliudpoft- 
liminio  haucfemperfeorfim recuperarepotuerimus  ;  ceuquoq;  circa 
RobJuniperi>Sapa^>&c.(W/mW//^/^/>/;  fimiliterpluries conrin- 
git.  Percinenc  aucemhuc  ,  quac  Extra&is  Lignorum  nonnuliorum, 
Hellebori,  Chelidonii  &;c.  inhserere  *  fupradi&a  deflagratio  often- 
dit:  Abfinthii  porro,  Fumarias  fociorumque  diaphorericorum  fua  s 
quamvis  interdum  inarqualiter granulata  potius,quam  in  ftiriolns  con- 
creta,  nec  tamen vere  hinc  Tarcarea.  Numne  etiam  D.  D.Wcde- 
lii  ex  Opio :  1.  z<  farpius  laudata?  Pharmacop,  c.  <dc  Salibus  ?  nobis  enim 
inncftrisquidemExcra&ionibuscale  quid  oblatum  non eft ha&enus, 
Nuiia  fpeciaiis  obfervatio  fupra  commumum  Cryftallorum  Tartari  contu- 
bermum  ufque  dum  magnopere  extultt. 

Quidpiamenirrj  nonnullis  v.g.  Acecofae,  Acecofella:  &c.dari  poflet 


NoU  ad  T>iffcrtationem  I.  Fbarw*  ^gy 
Quod  autcm  in  Cicri  fucco  ml  taleconcrcfcac,  A.Sala  jam  1.  c.  c.  3. 
annotavit :  racione  fimul  feu  in  fubcilitate  ejus  ,  (quoD.  Zvvelferi 
defruftranea ,  pro  intcnfiori  acore,  concentrattone  obfervatio  perttnet, ) 
feu  in  aliqua  vifi ofitare  quxlita.  Exadveifo  Tamarindorum  copio- 
fum  eftac  clegans;  fingularc  Melifli  >  planta  pra^fercim  Cicriaemu- 
laj  vulgaciorc  Rfbium >  Berberum,  Ceraforum ,  Mororum ,  (quam- 
vis ettammuciUgtnofiorum ,J  fuccis  ad  quarca:  velfexra?  partisrema- 
nentiam  exhalacis ,  (  Cydontorumvero  ,  quo tandem quid concrefcat ,  fa- 
tisinfp;ffato\)  diutiusque  fingulis  ita  reppfitis.  Fallimur  autem  ,  auc 
ejus  gencrisquoque  fuic,  quod  irtTerrg  Catechu  (per  Acetum dcflil- 
latum)  extradhone  aliqtiandoinvcnimus :  fiquidem e  vcgetabili pro- 
fapia ,  [cum  Mtneralem ,  potiffimum  e  Tcrrarum ibi  natura ,  per  /t/nera- 
riorum  relationes  tum  crederemus ,)  effe  docuic  pecuhari  Traftacu 
CI.V.  D.  D.Hagendorn.qua*queex  Anguriis,  Afparagis&c,  adduxic 
laudacifs.D.  Velfchius  L.  i.Hecatoft.  00^78. 
Vulnerartorum  dturettcorumve fuccis  vcl  decoftis  ejrc. 

ItaA.  S.  Carduibenedicti,  Scordii ,  Ononidis ,  item  Salvise  ac 
Lupuli  l.c.  recenfec :  accopiosefimihcer  ex  Alkekengi,  Hederserer- 
reftris,  pulmonarixarborear,  Plantaginis  &c.  fpiflamencisfecedic. 
T^pnnunquam  etiam  per  acctdens  fubfidcat . 

Dum  v.  gr.  incrafTacio  fuccorum  efi:  infufficicncior  ;  indeque 
proculdubio  bolare  modo  diftum  A.Salae  concrcmencum ,  fuccoad 
fexca:  tancum  partis  remanentiam  evaporaco. 
(  Vti  nos  quidcm  aliqux  tentavtmiu  )  tnvenire  potuimtis. 

Nec  vamcn  hinc  plane  func  erfasrca  ;  ceu  in  Ononide  &  A!ke- 
kengi  deprehendimus.  Irem  in  Flancaginis  fedimenco  fimili,  incer 
Hepacica  &c. 

£  volatilium  vero  vegetabiltum  Salium  cenfu  ejrc4 

Dari  enim  (plus  minus  ,  pro  cujtisvis  fimplicis  natttrk  ,  feu  acidi~ 
tateforfan  inibi pr&valente  ,  volatilesque fic  particulas  rettnente)  calia, 
&:  quiderh  cicra  Q  exceptionibus  hUforfan  expofitam)  fermenracio- 
nern  auc  sncerationem  prasviam  ,  perfimpliciorem  faltem  refolutio- 
nem  ,  foriitan  vel  Fuligo  oftenderit ,  &  jamolim  ,  cum  circa  fum- 
mitates  &:  fcmina  non  adco  aromaticc  oieofa  occuparcmur  ,  etiam 

Ppp  3  fimplii. 


V 


Vot&  ad  Differtationem  L  Pharm. 
iimplicitcr  tantum ,  &  cicra  Calcis  vivx  fimiliumve  addkioncm  ca 
.aeftillationi  fubjiciendo  ,  disjefta  < quafiper  fylveftre  quoddam  Gas, ) 
fub  Volacilis  lanuginofi  Salis  erupcionc ,  recorta  non  una  didicimus. 
Sic  ufitaturn  f  fub  li^uoris  forma^  tunc  quoque  crat  famigeracifs.  D, 
P.Glaflio,quodcopiofiirimee  (iccacis  Vinifecibusperrctorcam  pro- 
•venit,  imoexpo.ficisfigulinofurno,  in  olla  te&ascorumfruftis,  de- 
fuperlnfigni  quancicace  fublimacum  aliqjuandonotavimusi  alibiin- 
ter  SalisTarcari  Volatilis  fpecies  relatum ;  {quodquiSalJartarifixum 
hkprjcjnpponunt  ^forfitan  videbiturinconvcnientius\)  alibi ,  quod  eciam 
D  Df  Schrceckius  refert ,  vermiculis  in  fecibus  fitu  obfitis  nac is  im- 
putarum.  Verum ,  qui  recentiflimas ,  ftacim  poftprimam  Mufttfcu 
jnovelli  Vini{ circa  %uadragefimale$empus)  feparationcm ,  3C  ardencis 
/piricus  abftra&ionem  ,  adSojem  vel  in  furnoficcari  fivimus,  «alc 
quid,  ea  pr^cipue  copia ,  £  compa&is  hujuscemodi  chrombis  con- 
cipere  cancifpcrjnequimus.  Glauberianum  modum  per  peculiarem 
Furnum  profecutiiseftP.D.Rolfo  Cl.  Art.*«c,u. 

£cin  Recorta  paulo  capaciori  prooedir  opus  fimiliter,  prarcipucin 
plancis  amaricantibus  ,  [prdfirtim  poft  tomprefponem  aliquantum  in- 
talefcentibus acrioriiwsve.  Sique  violentiora  liarc  ieftimentur* 
etiam  micio.ri  caloreSalinae  Cochlearise,  Nafturtii,  Sinapi,  Piperi- 
tidis  ,  UrcicsE,  &c.  particular  fecedunt ,  guftu,  ebullitionead  con- 
centraciora  acida,  accoagulo  tandem  percepcibiles„  £rfiqua:am- 
plius  in  exemplum  &C  contra  D,  Zvvcifcri ,  {  quod  miretur  aliquis,) 
fubPharmac,  Reg.  p.xi^.  negativam  ,  (forfetan  fubfervore  diftuta- 
iwnis  contraftxiorum  fimplicium  Aquas)  adduxic  ante  aiiquot  annos 
Nobilifs.  D.D*  Wedclius ,  in  peculiari  cra&atu  de  Glafti  Volacili 
(ale  :  quod  cum  per  infigncm  Evaporationum  Acredinem  ,  nares 
&  oculos  perquam  ferienccm  .,  primus  hic  obfervafiet ,  amice  ad- 
huc  antc  abitum  nobifcum  communicabat ;  ncrobique  tamcn  noa 
iine  quadam  circa  univerfalicatem  harficacionc:  qud,  cumdc  Ama- 
ricantibus  jamdum  ex  parte  conftarct ,  alia  quoque  inconvcnien- 
tiora  praecipue  vifa,  ulccriori  experientiarfimiliter  fubjiciendapuca- 
bamus  ,  Sereniflimo  fumptumnac  laborum  fubfidia  graciose  offe- 
*ence*  At  intervcniens  cjus  Morbus  cum  rccidivis  ,  impeduncnco 

crac, 


NoU  ad  Differtationem  l.  Pharm. 
erat,  quominus  vcl  circa  Lilia  convallium  [tanquam facillim* poft 
paulo  duriores  tra&ationes  putredinis ,)  ea  qurdem  ratione,  &:  ceu  in 
Aprico  ,  Qdum  fecretior  fere  tum  temporis  Liquor ,  pofi  diuturnam  in 
eella  repofitionem  penetrantifjimus  D.  D*  VVedelio  quoque  U  c.  c.  nota- 
tus  7  per  enchiri(is  dtffraritatem  tfiimari  forfan  potuijfetf)  quidquarrt 
tencare  quiverimus  r  uti  nec  circa  vulgare  Gramen  :  cum  Fsnum 
adhuc  humidius  T  inconfiderate  condrtum  ,  &  ad  flammse  pene 
erupcioncm  in  fe  incalefcens  animr  olim  gratia  cum  aliis  bina  vice 
diftrahentesr  nil  urinofi ,  fed  mucidum  faltem  vaporum  odorem 
perccpiflemus„  Quercus  demum  folia  ,  (tanquam  fub  adfiricltone 
fua  quafi  Vitriolica  ab  ejtucemodi  votatititate  perquam  remotaf)  Giafti 
niodo  ingfomos  (facitius quamfccius Abfinthium, )  rcda£la,poft  jufto 
quidem  diuturniorem  aflervationem  ,  in  fe  accenfa,  expirarunc  in 
fuperimpoficum  inftrumencum  Liquorem  ,  herbaceiquid  olencem, 
fimuf  camcn  ,  inter  dirFufius  phlegma,  falini  aliquid  fapientem  ;  uc 
pro  obfcuratiorum  expeditiori  manifcftationc,  fpiritum  Vicriolr  re- 
ilirTcatum  acconcencrariorem  ,  (conjeffuraii  nec  adeoperccptibilipro- 
portione)  inftillaremus  ;  poft  leniflirnam  evaporationem  coagulum 
afiquod  falinurrt  quaft  Ammoniacale  na£ti:  ac  dubio  procul  plufcu- 
lum,  firecentiores  globos,  parili  ratione  rra&are  licuifler,  Acque 
hxc  fub obfervationis  iftius initia ,  quar  piuribtis  experimencis c  J„am- 
priavirae  dilucidavicpoftmodum  Vircuriofiflimus. 
Suffecerit  nofir&  intentiom  vel  unicumac  parabtlius ; 

AucinconcradboriPVaxr,  fufficienciumqueAnimalium  incuicu, 
quandoquc  forrenullum  :  fiquidem  Sal  Tartari  volacile  laboriofius 
fuliginis  Fecumve  Vini  (citra  tjtdtofa^  refufcitationes)  graveolcncius 
videbictir,  aur  uniformia  ftinc  omnra  *  quod  de  fuis  pcr  exrremam 
putrefa&ionem  pecufiari  modo  prxparacis ,  conceflrc  in  Tranfa&io- 
nibus  Angl!ciscurio(usD#,D,Cox;  Evaporacionesauccm  Glaftiimi- 
tacione  colle£ras  odoranci  ac  guftanti ,  fuh  percepra  drverfirace  ali- 
qua,  quadancenus  fieripoffecdubhjm:  ceu  D*  Wedelii  redificacus 
quoquefpiricus  poftannum  nonunum,  Ifatidis  in  areis  fuis  odorem 
&infaporefimiIe  ferequidpiam,,  incer  urinoficacem  fuam  pra:  fefe- 
tebac :  Oleofiquealiquidfbrficanhic  qiioqueSalinisparciGuIis,  yel 

Fuli- 


%  Notd  ad  Dijfertationem  7.  Pharm. 

fuligitiis  exemplo ,  fub  prima  prasfertim  feparationc  adhuc  compli- 
cari  poffer,  cum  per  arcem  hodie  ,  alia  licecenchirifi ,  cancifper  ca- 
incn  liberaliusque  fociari  cjueanc. 

Inter tot  haclenus proce/fus ,  parum  velni/,  ant inverfumpotius  quidpiam 
poft  varios  labores  tandem  relinquentes. 

Exemplofint  coccircaSalTarcari  Volacileconquirendum  pro~ 
ceffus,  quorum  haut  paucos  Diflercacionepeculian  cumretulimus; 
M^ceiia  mferius  fuo  loco  commodius  confideranda. 
jdqueforfan  commodiffime  iiquidafeu  fpiritus  ,  utivocant,  conf/ientia. 

Licet  &  fub  hoc  adverfandi  modo  Salis  Tartari  Volatiiis  Fe- 
cumque  Vmi  seque  ac  Calcis  viva:  urinofus  fpiricus  ,  eo  ipfo  fine 
nnediocricer  folum  re&ificaci  ,  femet  ( quamvis  vitro  fat  obturato,) 
tra&u  cemporis  camen  fubduxerint,  vapp#  quafi  cancillo  relifto*  ' 
In  Animalibus  v.g.  Cervino  ,  Vipcrino  ,  Ammoniacali  &c.  reftifi- 
cationbus  fblitarhs  vel  Corallifacis  Sohve  fdciacis  id  alias  quoti- 
dianum  eft. 

Tcr  Saiis  autem  vel  Vitrioli  fpiritum  qualitercnnque  iigatay  ejrc. 

Icem  per  Acetum  deftillatum  >  quo  famofiifimum  tiim  Sal  Vi- 
perarum  volatilefigi,  fuperiotibus  luftris  nonnulli  judicabanr.  Spi- 
ricus  Salis  aucem ,  vel  Vicrioli ,  (Giaubcro  ettam  hunc  in  fnem prepoft- 
tus)  hic  quoque  ,  fecundum  Zvveiferianum  ,  circa  fal  viperinum,  j 
niodum  ,  \>.%7y  hauc  difficuker  applicari  poterir.   Quod  verp  in-  \ 
terea  duo  hascinvicem  faltem  [citra mtabtiiorem  inverfionem )  com» 
plicentur  ,  per  ucriusque  recuperacionem  ,  (Vrinofx.  fciitcet parpis^  l 
adjccfo  Alcain  i^Acid*. ,  affochto  Marino  vei  Atinerait  aiiquo  folubtlio 
r/t  )  facisnunc  nocumeft  :  qnemadmodum  &  experienria,  (prxter 
factltorem  Evaporationem  ,  matertaque  cujusdam  quxfi  fulphure*  ,  fub 
acidorum  infttliatione ,  fcparationem,)  conftat ,  quandoque  fimphcia 
nilquc  fic  paffa  hujus  generis  Salia,  inter  penetranriam  evidentio- 
rem ,  in  Cephalicis  atque Malignis  inventa  fqifle prarfenciora. 
JSiec  adh&rens  empyreuma  infeiidum  ita  depommt. 

Nifi  pcr  cardtofas  fixaciones  ac  repecicas  refufeiraciones  ,  (cum 
tnultawterim  dtfperfione,)  abadhaerence,  piascipicacionique  cum  ce. 

^       '      -';  '  dentc 


Not&  ad  Differtationem  h  tharm.  4S9 
dente  falphureirate  vel  (remijfiu*  licet,)  per  fimplicem  folum  folu* 
,tionem  atque  coagulationem  magis  liberentur, 
Cumjpecificaa  vires  Vulcantt*  oppidb  prxcidat  vel  alteret  ejrc. 

Deleri  enim  penitus  fimiliter  vix  dixerimus  fimpliciter  :  dutn 
Salifixodifpartcatem  quandam  hic  fuopariter  modo ,  absqueramen 
eminentia  in  certas  deftinationes  tribuerimus  :  uniformem  configu- 
rationem  ,  complicationem  ,  mobilitatem  &c.  ( per  diverfas  praci- 
puecaloris  feu  Ignis gradiu  atque  fpecies,)  deduci  adeo  credibile,  vel 
difFerentiamiftarum  circaodorem,  faporem,  confiftentiam  &c.in- 
tuenti  protinus  probabile  fit.  Experientia  oftendit ,  in  Malignis 
fpirituscornu  Cervi&  llrina: ,  (utroque  licetpenetranti(fimo>)  diver- 
fitatem  tamen  aliquamin  operatione  reperiri ,  ficque  forfitan  Hel- 
montio  (  Trafi.  Sextupl. Digefi+ejrtr.  Aura  Vital.  )  Sa!  urina:  fecundum 
/pecies  Animalium  difFert:  &c  faneuinis  humani  ab  Urinae  di&o  fale 
non  diflfert ,  nifi  quod  iile  Epilcpuam  curet.  Plura  pro  morc  elegan- 
terhuncin  fineproponit  Excell.D#D.Bornchius,  Sapienr.^Egyptior* 
1#2.  c.4.  SufFecerint  nihilominus  interea in compendiofiores ufus  duo 
illa:  Cervinum  &6  Armoniacale:  cariorenecpenetrantiore  velreipfa 
validiori ,  fxtenriore  interea  Viperino  ,  curiofiori  Eboraceo  ,  Mo- 
nocerotis  marini  ,  Ungulse  &,  Cornu  Alcis  ,  Cranii  humani  &c. 
tantifper  fepofitis. 

In  proprio  fcilicet  fpiritujive  liqnore,  cum  alicjuotafpirittts  viniparte  9Ju- 
per  cineres  vel  alcali  quoddam ,  pro  more  reftificato ,  dijfoluta : 
Siccnim  (proratione  tamen  Volatilitatts}  conftantior  ac  durabi- 
lior  plerorumque  videtur  unio  ,  quam  fi  folitarius ,  hic  perquam  fe 
una  fubducens  Vinifpiritus  reciperetur. 

Supervacanetsve prius  fixatorum  refufcitationibus  ,  imb  ipfis  fixationi- 
btis  &c. 

De  quibus  in  exemplum  D.  Zvvelferi  &  D.  Takenii  concer- 
tationes  circa  adeo  fuperioribus  luftris  dccantatum  seftimatumque 
Sal  viperinum ,  vel  primo  faltem  capite  fuper  Hippocrar.  Chim.  Jegi 
queunt,  Saneut  laudatusmodoD.  Zvvelferus  vuIgarisquoqueSalis 
(per  commune feu  marinum)  falfationes  p.  174.  Animad.  alibiquede- 
texit:itaiftoetiam  temporenimiamfecretioris  copiam  diffidentiores 

Qqq  qui- 


NoU  ad  Dijjertationem  1.  Vharm. 
quidam  mirabantur  ,  exoterici  aliquid  urinofi  vel  Ammoniacal/s 
inibi  fufpicati :  ceupoftmododeSaleTartari  Elfentiali  id  c.I.Zvvel- 
ferus  adferuir,  Dec^tero  femel  ac  confiderate  fixatum  na&i ,  de- 
nuo  accitra  fpecialioremrationem  levare  nollemus;  poftliminio  fic 
priftina:  difparentiar  expofito  fublimato,  fique  majorfuenc  Salis  vo- 
latilis  figendi  quantitas,  perdito  una  tum  fpintu  acido  figenre  5  utpotc 
cujus  fextuplum  aut  amplius ,  pro  acoris  modo  ,  facile  requiritur. 
Fruftraneus  circa  Sal  volatile  fupra  cornu  Cervi  uftum  laborolim, 
alias  notus  eft  :  &  quantum  D.  Zvvelferus  (  Animadverf  p.  2,76. ) 
aliique  cum  fa!e  Fixo  (infidofane  volatilium (ociof)  Caice  viva  fimi- 
libusque  profeccrin^^ 

Diverfimode  per  Aceta  tum  vegetahilia  tum  mineralia  infiitutis. 

Ita  D.  Zvvelferus  in  manuali  fua  communicatione  ,  Anci- 
Taken,  c«x,  coram  hoc,  Vitriohfpirirumadhibuir;  in  puhlicaos  au- 
tcm  poftmodum  Animadverfionihus  Salmum^  Glauberus  parte  6. 
Pharmac.  Spag.  fimilicer  Vicriolicum  fuper  fal  Unnac  \  genuinum 
hinc  A!caheft>  etiam  e  quibusdam  F.  M.  van  Helmonc ,  (qui  ta- 
mcn  talium  inquifitoribu*  haut  adeo  erat  facilis ,)  veibis  fibi  promtc- 
tens  \  in  exemplum  Ehxir.  proprietatis  Efientias  &c.  triumRegno- 
rum  feparationes  adducens.  Sed  &  D.  Rhumehus  jam  pridem  m 
Compend.  Hermer.  ejuscemodi  coagula  propofuit,  ac  in  fpecie 
fpiricumUrinaT^oIacilem,  rciiquumquc  e  capicismortuifaiedcftiU 
larum  ,  acido  cuidam  conjun&im  fociatum  ,  falina  forma  ad  gra- 
na  aliquoc  commendavir.  Oleofa  demum  ,  (interea  temporis  ,f>oft- 
quamhdcforext  editay  partim  commendatiora,  partimvulgatiora)  huc, 
quia  cx  Animali  familia  facilius  copiofiusque  habencur,  pertinent; 
ferequefe  ut  fubfi  harium  aliquod  auc  incitamentum  Helmontianx 
volatilifationis  {de  qua  infenus)  habere  videnrur.  Fixa  enim  jam 
olim  C.  Cunrad.  parr.  u  Medull.  deft.  p.13;  cum  oleo  &:  fpiritu  ar- 
denre ,  (quibuspoft  Croliium  in  Elixirio  uterino ,  etiam  ExtracJapropria, 
ceu  in  Zvvelferianu  quoque  Mantiffx  p.  423.  Effenttu  ,  fuperaddita 
funt  )  exhibuic.  In  Sylvianis  vero  Mixturis ,  (qutbus  quafipraive- 
re  faturatifpmx  Glauheri  Part.  i#  Pharm.  Spag*  ex  Oleo  faltem  ejr  /piri- 
tu  ardentc  Tartartfat*  Ejfenti*,)  cura  adhuc  fecretiores  eflcnr, 

ftatim 


Not£  &d  Dijfertationem  1.  Pharm.  49I 
ftacim  fe  prodebat  fpiricus  falis  Ammoniaci  ;  3c  cum  poft  menfes 
aliquot  ,  utuc  vitro  fat  obturaco  ,  plane  fe  omnis  fubduxiflet  vola- 
tilicas,  in  fundo  vifcidam  olecCicri  guccamrelinquebac ;  proceflu 
facilc  poftmoduro  hincexfculpendo;  nec  incommodo  iis,  qui  Olea 
Saliave  Volacilia  ferre  qucunr ,  Medicamine  ,  fi  pravalens  utpluri. 
mum  urinofus  odor  addicione  compecencium  Tin&urarum  vel  Ef. 
fenciarum  ,  {ubiprse  Aquis  quoque  Cordialtbtts  Jpirittts  per  infuftonem 
Jheriacales plerumque  aptiores  invenimtu, )  ulterius  obnubatur ;  cjus- 
cemodique  Formula,  five  magis  Nervina  five  magis  alexipharma- 
ca ,  in  ampliores  apparacus ,  dum  interca  vel  in  Tin£tura  Bezoar* 
tica  Mixturave  fimplici  (locofpiritus  Tartari  cum  fpiritu  Armontacali 
urinojo,  Vitrioltfaltem  rortdo ,  Theriacalique infufo parata )compendium 
inveniri  poterit ,  &  in  paulo  diffufiori  vchiculo  (altasfalis  illa  olei- 
que  copula  ex  parte  felvt  occipit,  )  complaceac ;  five  fimplici ,  (  v.g* 
jfpiritus  urinofi  fortioris  unctis  duabus  ,  olei  pro  fubtilitatts  ratione  di- 
midia  ujque  ad  integram  fpirittis  ardentis  reciificati  quinque  vel  fex 
pr&terpropter)  conftet;  five  fubfequa  infuper  horum  Deftillatione: 
Vel  Aromaticus  fakem  falis  Armoniaci  fpiritus  per  fimulcaneain 
abftraftionem  ,  [quatem  quoque  D.  Deckerm  in  Excrcitat.  Pratf.  c.  5-. 
ex  Armoniaci  falisque  Tartari  ana  libra  dimidia  ,  fpiritus  Vini  quatuor, 
Vini  gencroft  dttodectm  ,  &  fpecierum  ^yiromaticarum  affniumque  cor- 
dialium . ,  carminativarum  ac  pettoralium  quinque  fere  unctis  de- 
fcripfitf^  praepararus  fubftituatur.  Ceu  dc  Theriacahbus  feu  Vi- 
perinis  vulgo  venalibus  ,  fereque  fic  Salium  olim  facerdotalium 
aemulis  ,  paulo  ante  e  D.  Zvvelfero  notavimus.   Remanere  vero 
in  plerorumque  omnium  Cineribus  falfi  quidpiam  ,  ad  minimurn 
fapore  ,  (fi  prepter  parcitatem  ,  oculis  coaguli  forma  ncqueat ,}  di- 
ftingucndum,  negarinequit :  &  hucipforian  Oflium  acCornuum 
incineratorum  elotiones  apud  accuratiores  Metallicorum  Proba- 
tores  ,  prseter  alteratum  fub  prima  talium  extinftione  Liquorem, 
forte  referre  poflet  aliqnis :  Lcec  ifta  ab  ejuscemodi  commercio, 
(  aque  ac  Mel ,  in  quo  tamen  debite  tncinerato  veffigta  quxdam  alcali- 
napercipiuntur ,)  penicus  quafi  abfolverir.    Helmoncius  cr,  Tria 
prima  &c  0  3.  Luhiaf,    Incerea  tamen  cvidenciorem  virium  in 

Qqq  %  Com- 


- 


Not&  ad  Dijfertationem  1.  Pbarm* 
Compofitis  EfTentiisve  fuis  e  Tancillo  intenfionem  (ceuvclimerre- 
centiores  P.  L  Faber  in  Myrctbecit  libr.  i,  f&pe  non  fine  aliquo  excejfu, 
&  nuper  Bolnefl.  in  Auror.  Med,  p.  i#  voltnjfe  videntun)  auc  v.  gr, 
vim  fudoriferam  hinc  in  Cornu  Cervi  ufto  (nti  varie  olim  dijputa- 
baturyJ  prarcipue  haud  expe&averimus ;  publicisve  ufibus  vel  fo- 
la  parcicacis  caufaid  deftinaverimus.  ilc  enjm  cx.  gr#  e  fanguine 
(commodijjtme  citra  laticis  proprti  effufoneh ,)  deft'iljat6  proveniac 
plufculum  i  e  Carnofis  congeneribusque  parcibus  parce  facis  col- 
ligicur,  dC  D.Zvvelferus  emille  Viperis  vix  unciam  falis  hujus  pro- 
miccic:  e  viginci  quacuor  fucceffivealiquandocoiledtis ,  candemfor- 
te  grana  fex  ;  e  Sciuris  quacuor  ,  quorum  Sai  formuhs  fuis  concra 
Verciginem  inferere  folebacolim  D.  D.  Rolfincius,  vix  tocidemgra- 
nahabuimus :  curiofiflimus,  &£  quide  his  A&orum  Haffhienf.  vo- 
lumine  2.  obfervacione  6o.  &c.  amplius  oppido  legi  merecur,  D.D. 
Borrichius  ex  Aquilina?  carnis  unciis  viginci ,  fcrupulum  unum.  Ex 
tirina  fimilicer  pauciflimum ,  coromuni  pene  fimile  nobis  faspius  pro- 
venit,  quod  pridem  etiam  Helmoncius  c.3,  de  Lichiafi  nocavic,  <&. 
fuomodoquafi  duplicavic,  &c. 
Partim  exigum  ejfethts  ,  &c. 

Nec  camen  p!ane  nullus ;  prxcipue  Diaphorecicus  aut  Diure- 
reciCus.  Remanere  enimin  iis  quoque,  vei  quale  quale  quidpiarn, 
c  cotdifFerentibusfubje&is,  praecer  faporis  coagulique  diverficaccm, 
hauc  penituscolligerecdenuororfan  aliquis :  Vi  abfterfive  Laxaci- 
va,  aliis  Alcalibusinea,  (v.g.  3iifl  DAlbedi  tracl.  de  Vtperis~)  quan- 
ticace,  (confertrm fic aliorfum  euntc,  )  communi,  nihilominus  perfi- 
ftcnre.  Nec  porro  camen  hinc  cvi  denciorem  in  compoficis  Ellen- 
trisvc  quibusdam,  (e  vo/a 'tlioribus  Animalium p.irtibu-s  concinnntis ,) 
at>  acceftorio  capicis  morcui  cancillo  ,  f  ceu  vel  tntcr  reeentiorcs  /4  P. 
Paber  Myrothecii  l.j.fepe  non fine  excejfuy  ac  nuper  Bolncftus  inAurora 
Med<p.  i.voluiffe  videntur,)  Virium  incenfionem  cxpectavcrimus t 
aut  ex.  gr.  virn  Cornu  C.  ufti  ( totics  oltm  ex  eo  capite  d'JJ?utati, )  adeo 
deduxeiimus :  de  promifcuo  ( ///  Jpcciales qu&dam  SalSanguinis huwa- 
ni  aut  Cancrorum  voluerint, )  Oificinarum  ufu  vel  injun&ione,  per  eam 
ipfam  quoque  parciratem  alias  forre  fecuri. 

Nec  in  marinorum  ac  mineraliurn  qmrundam  cremore  salc  formi ,  quifciiL 

ce$ 


Not&  ad  Differtationem  /#  Pharm.  49  j 

cet  ex  uftuhtU  &  aquaftmpticipojlmodumperfufisfimplicibus ,  aque  ae 

olim  e  catce  viva  cemr/mni  &e. 
V.g.  Coralliis  (cum Jpecialiori  nonnutiibiexpecJatione , )  cochleis, 
conchis  fimilibusque  Teftaccis  uftis  ; Batavis,( ceu  notum )  Calcis  vivac 
faxacilisloco  pasfimufitatis.  Echujus  quidem  Cremor  excusin ul- 
ceribusfordiJis  dyfcpuloticis,  &:c.  hautinerficax:  in  exulceraco  ve- 
roCancro,  fpina vencofa,  Nactis  &c.  circumfpe&a?  adplicarionis  in- 
digus,  incerque  quaeficas  fepararioncs  dolorem&:  fluorem  haut  rard 
magis  irritans.  E  reiiduoaucem  Coralliorum,  (pecu/iariTinc7ur<e pri- 
dcm  a  nonnutlU  fic  d.ftinttorum  , ) Cryftalli ,  Sihcum  ,  (cum  fale  <^s4m- 
moniaco  deflillatiom,  ufque  adurinofa  voUtilttatU  feparattcnemfuljcdto- 
rum  )poft  qualecunque  iftius  deliquium  fufficiencemque  diiucionem, 
panle  quoque  concremencum  ,  (fed  infundo ut  integri  tantum  fo- 
lutio  )  provenic$  (ceu  in  SchroderianU  etiam  D.  D.  Hojfmannm  pojimo- 
dumt.  ^.c.S.notavit :  )  xque  ac  e  Glauberianis^  Furn.z.per  capita  ali- 
cjuot  fub  Liquons  filicum  nomine adeo  tum  commcndatk )  falisTarcari  di- 
dlorumqucSilicum  vel  Arenxcolliquacionibus ,  moderate  {alias  af- 
fufa  copiofiori  aqua quoddam potius  Magiflerium  fubfidet  y)  dilucis  auc  de- 
liquacis.  E  pulveracoTalco,  inter  ejus  cum  Aceto  deftillato  ebul- 
liciones,  cenuioresadfcendunteo  apud  D. chroderum  nominepar- 
ticula::  coagulacur  defijper(  varicgatum  per  acltonem  aerU)  Vicriolum 
inafHnem  MynficKtio  ita  dictam  Animam  ,  &  fi  quarfunt  amplius. 
Certe  quoad  tpfas  folutioncs ,  dijfufior  quoque  praxis  haut  ultra  dua<s  hac 

tempzflatc  exvgit ; 

V.g.Marcialem  quandam  aperici vam;  ubi  Vicriolum  Martis  fa&iciu 
facilcpi  ^quealiishujusgcneris  faiinisconcremenris  fuffecerit  &:  Sa- 
turninarn;  five  faccharum  vulgarecum  Acecofolum  deftillato,  five 
Zvvelferianum  cum  iEruginis  fpiritu  fuerir.  Ni  Alumcn  forte  dul- 
cificatum,  ac  Vicriolum  Martiscalcinatum  adftri&orium,  (  dum  Ae- 
rugo  cryftaliifata  Jpiritus  cauffa  pottffimum  paratur,  ejr  in  chtrurgicU  ipfa 
drugine  vclVitriolica  VmerU felutionefacilejuppletur , )  fuperaddere  p!a- 
ceat.  Coralhnafnimj&fiquidemplaceaijoculorum  Cancri  liqui- 
da  forma  fere  videturaptionreliquorum  Margarira:  Xfticet,)  Cry- 
ftalli  LapidisLyncis,  Judaici  >  Nephritici  &c. adhrbiuo  infubftan- 

tiaplerumquepracfentior.  j£ 

Qqq    $  W 


49 4  7{ou  ad  Dijfertationem  /.  Pbarm. 

Fertmmerentiumtorturas,  &  calcinationes  aut  menftrua  fenitus  adver- 
fa  procuratas* 

Exemplo  faltim  fint  Corallina ;  &  qui  talium  quidpiam  jam  olim 
diverfimodequ^fitum  fit  pervarias  iftas  calcinationes ,  folutiones 
in?fpiritibus  etiamfalinis,  Nitrofis&c.pras  Acetofis  vulgaribus,  eo- 
rumque  (e  vegetabiltbtts  nonnu/fa)  atfmibuSy  longe  ingratiora  coa- 
gula  relinquentes,  aut  in  fuccis  vitriolicc-acidis,  fimplex  arrofum 
tantummodo,  (  velmaximam partem)  dimittentibus :  item  per  Al- 
ca\'mas9(Siltcuminftar)  Glauberi  fufiones  auc  ejusdemcum  Tartaro 
(F.z*c  77.  Jcodiones,  Nicri  in  Nitrocorallifatoaflbciationes  jvelfu- 
per  Saturnum,  cujus  animafic(/#  Nitro  anodyno  minerali  Saturnino) 
faturari  inque  refrigerando  intendi  dicitur,  Deflagrationes  :  pro- 
ceflu  tamen  vel  Additamentis  Corallorum  naturx  feu  deftinatio- 
ni  pierumquepariim  convenienribus, 

£>uod  autem  hU  nonnuilt fuperioribt^  annh  folutiones  marinorum  &  ojlra- 
codcrmorum  cum  Aceto  de/Iillato  faclas  tanquam  corrojivasannume- 
rarint  ,  conftat  qutdem ; 

Sali  hoc  Perlarum  fuperiori  feculo  contigifle,  multotiesque  Chi- 
micis  remediis  aBiliichio  quoque,  (Thejftli  redivivi^  c.  ij.  )  non- 
nullisque  poftmodum  obje&um  fuifle,  notum  eft;  obfervatione  vel 
relatione  de  Epifcopo  quodam  Uratislavienfe,  ac  Marehionifla  ali- 
qua  inCraton.  1-  i.Epift.  i»anfam  dante,  Veruro  Aceto ,  eciam  ple- 
narie  deftiliaco  abftra&ivephlegmatis  refiduo ,  (alterutrumenim  Ra- 
dicati nomineintelligendum  videtur,)  autparatis  indefolutionibus  vi- 
tra,  etiam  Abiegnas  tantum  profapise  corrodi,  (qttod  ibi  a/Iegatur ,)  * 
ha&enus  quidem  non  obfervavimus.  Ec  Paracelfifta  ejus  temporis 
forfitan,antproculdubioalterius  fortisMenftruumadhibuit:  ccujn- 
ter  reccntiorcs  quoque  variationes,  v*g.  Saturni  faccharum,  Aceto 
fpiritu  Nitriexalperatoconfe&um,  afimplici  ufuali  velcxtusfaltem 
&inTopicis,  perquam  diiferrehautdifficulterdeprehenditur,nulla 
veroexadverfo  cCoralliorum  folutionis  Acetofx  (fimpltcis,aut  inTtn- 
flurtformem  LtGjuoremxedaeta ,)  confideraca  moderataq;  exhibic;one 
noxa.  At enim  quid  apud  Magnar.es  nonnullos  frequentius,  quam  uc 
ob  exotericas  utplunmumconimendationes  fingularioresveTiculos 
"W  cordia- 


Notje  ad  Dijfertationem  L  Pbarm:  4.^ 
cordialibus,  [ita  laudatis ,  )  ftomachicis  ,  Antihypochondriacis ,  Ne- 
phriticisve  quibusdam  nimium  adhsereanc,  &  per  abufus  equidem 
ftomacho  moleftiam  nonunam,  majores  in  Hypochondriis  turbas, 
auc  ad  Renes  Tarcarum  eo  magis  cieanr.  (  guo  Hiftoria  Zvvelfe- 
rianade  refiantibus  CM^gijitriis  fortepertinetf)  Ne  fervidius  tum  tem- 
poris  in  Chimica  odium  allegemus ;  &  quodab  seruginofa  quoquc 
bile  velacidoponcicopariles  in  ejusxemodi  Per/onis  macularautar- 
rofioncs  (qualtsbistn Nobilibtss  ziiimm  ,  )  vel  excremae  atcenuaciones 
ftomachi,  Imperatore  Ferdmando  ///.  D.  Htferus  in  Hercule 

fuo  refcrt ,  )  oriri  queanc. 

£0  tpfotamen  fuasmet  &  aliorum,  eodem  interveniente  pr&paratas  Ttn> 
cluras ,  &c. 

V.g#  Marcis,  Sacurni,  Ancimonii;  Cryftalli  porro  vel  Oculo- 
rum  Cancri  Liquores  ac  coagula;  ipfamve  fere  Coralliorum  cum 
fpirku  Salis  proprii  Harcmanno  in  Crollium,  paratamaliisquepoft- 
modumhaucparum  seftimacam  Tin&uram, 

Et  ex parte  ipfamet  folubiliaper fpiritum  xruginis CMagijleriA  eidem  notd 
immercnter  involverunt. 
Sjquidem  prxcipuum  Aceci  quafi  concentraci  genimcn  habebi- 
tur.  Caeterum  &  Salia  volatilia  mineralium  huc  pertincnt ;  uci  ex 
gr.  e  Sale  communi  ac  Gemmco  in  deftillationibus  fuis  levancur; 
commodjflime  ve~6  fpiricibus  proleclis  redunienda.  Ammoniacale 
quafi  quoddam,  anacurafublimarum,  curiofiflimo  quoque  D.Wor- 
mio notacum ,  6V.  Angl  cx  Rcgix  Sociecaci/ecundum  Aclorum  philo- 
foph.  ann  jm  16  6  j.  in  frufto  qnodam  miflum ,  alcerius  confideracionis 
acque  clafliseft;noftrscvero  poriusfuccineum ,olei parergon,adeoq; 
tumprolubicudeftinacionibus  fuis  accommodandum.  Nam  ipfum 
quidem  fuccinume  Mmerali elTefamilia, cum  hodieq;haucpauci  du- 
bicarinc,  eoque  luculencam  quoque  deflagrarionem  ejus  negarint, 
poftverfacisfimum  in  calibus(«////*w  hautadeo,  vitio  feculi,  *jfec~lat*\ 
Lttinitatis)  Agricolam  &  D,  Aurifabrum,  ArchiatrumPrufficum. 
(1.4.  Cratoniar.  Epijlo!,*)  &  nuper  (in  Ephemeridum  G*&c*  T<*m-  h) 
d!  Schefferum  arque  HefcliuiTi  rcccntiflime  fatis  oftendit  autoptis 
M.  Hartmannus infua  Succini  Pruffici  Hiftonaleaudigna.  Porro 

vero 

IHr   v  «BL 


Tiot&adDiffcrtationem  I,  Fhtrm. 

verd  &  Salia  quafi  eflentialia  e  Marinis  Mineralibusque  per  co&iones 
&c.  quibusdampofle  colligi,  incerea  nunc  fimilicer  magis  innotuic, 
ac D.  D.  Borrichius  eciam  p.  i.  c.  4.  Sapienr.  ^Egypt.  quardam propo- 
fuic:  quantitate  in  (e  oppido  quidem  exigua,quas  camen  rei  dernon- 
ftranda:,  ceu  in  permulcis  aliis,  cantifper  fufficiant:  adTophaceam 
aucemaliquarum  Aquarummateriam,  velaccidentariononnullisad- 
mixtum  Salcommunevelfeminitrofum  reduciforfan  nequeunt;uti 
fimiliter  fortafle  nec  ad  Incimiorisadmisfionis  ipfius  Aquse  fimplicis 
falinas  parciculas,  poftdigeftionesfcupucrefa&ionesdemum  ,copio- 
fiflimasve  exhalaciones  C  quorum  neutrum  tamen  hic  contingit ,  &fedi~ 
mcnti (implicium  divaporationumparcitatem  fuprajam  notavimm ,)  fuo 
tunc  modo  deprehendendas.  Explicatione  incerea  hujuscemodi 
A&ionis  aut  diflblutionis  hauc  aded  prona ;  incalefccnciasque  ac(  in 
Rubiginem )  concidenciae  limacuras  Ferri  Burrhiana:,  vel  Minerarum 
quoque  falino  fulphurearum  accumulacarum  fere  fimili;  necin  exi- 
guac&(pr<efertimpro  Burrhiino  experimento  y)  Aquse  quancicace,  feu  a 
falinisiftisfpecialicer ,  feu  ab  ipfi  Aqu#  incermixco  ,  (quod  etiamcu- 
riofijJimoD.  Majovv,  Tr.i.deNitro  c.  if.placuit,)  alicerve  hic  incerce- 
dence  A'6rc{tanquam  alias  feparatorio  yfermentativoaut  falfedinispromo 
condo  quodam ,  cicra  mulcas  adhuc  difficultaces  adeo  facile  deducenda. 

EUofacchara,  ut  portatilia,  nec  magnatum  Myrotheciis  interdum\insommo« 
da  fint  \ 

Excogicaca  ab  A.  Sala,  (E/fcnt.  Vegetab.  ^ippendice  num.  10.  & 
Saccharotogi&p.  i.r.ic.)  cum  fimiles  aliorum,  (exOleo  &  Saleproprto  ) 
Mixturae  fuperficialiores,  nec  congruae  invicem;  Saccharum  aurem 
hunc  in  finem  conveniencius  ac  neucrale  quafi forcr.  Quod  autem 
hujusuncias  Olei  deftillaci  fcrupulus  unus  auc  duo,  proexpecitas  fcil. 
confiftentise  vel  fubcilitacis  oleorum  racione  plerumque  fufficiant, 
aliunde  notum  eft.  Mynfichc.fe£h  T.quacuor  (fed  humidiore  hinc 
Mixtura,  )deoIeoCitripofuit;  annexo  modo,  quo  gratiora  efucco 
hujuscemodi  Corticum  expreflo  ,  (fubtiliori  adhuc ,  fi  digitis  eos 
complicando  in  faccharum  explodatur  y  )  prseparencur. 

Ni 


7$j>t&  ad  Differtativnem  h  Harm.  49*7 
Nifor/itan  unhum  aliquod  Diaromaticum  compofitum  placuerh. 

Talis  A.  S.  I*  c.ineminic,  Ambra,  Mofcho,  Eflentiisve  conftan- 
tc.    Ec  ahquod  D.  D. Rolfincius  1. 4.  (.4.  Chimia?propoiuit , parcim 
Saccharo  ad  imicacionem  Magiftcrii  cochleanseD.  D.  Michaelis  ,  cum 
lucco  proprio ,  {cui  dii  Tritici  velAvena pubefcentts  expreffum fubflitue- 
tc ,)  velTinftura  aliqua  Aromacica,  Magifteriove  quodam  vegeca- 
bili  Mynfiehciano  tin&o  vel  fauraco  conftancia ;  parcim  infuper  adin- 
ftarTrageas  pulvcribus  vegecabilibus  aucMarcialibus  fociaca;  quar  ca~ 
•men  uc  &:  Mofchardina ,  curbidiora  &:  diferfis ,  imbi pulviiculis  vcge- 
tabilium  curbidiora  ingratiora  reddunc  Vina fimiliave  vehicula : haut 
adeo  incerca  difficili  hujuscemodi  Mixtura,  ctiam  cicra  Mofchutn 
acquc  Ambram  fragrancisfimaVproporcionali  falcem,  adeoque  ma- 
nuali ,  ( tanquam  in  addittone  velfuhtrattione  certwre  )  Oleorum  corn- 
pecencium,  {qtto  etiam  fpontanea Ao[Uarum  Apopk&tcarum ,  Carftmculi 
&c.fia  perttnent , )  con  (ociacione* 

De  fpecierum ac pnlverum officinalium inconcinna  proftfiffimaque  {vretia- 
fiorum  cum  vtltjjimis ,  durabiitorum  cum  fattfcentibm  ejrcj  comjpofi* 
tione. 

lca  qui  v.g.horumFormuIasad  SiceramfecundumuiicatiiTimum 
ha&enus  Difpenfacorium  parare  voluerit  ,  fupputatione  fa&afacile 
Margarirarum  tantiim,  uc ( '  prttcr  Gemmas  .unicdfaltcm  FormuUfuf 
fictentesy  Ambram  atque  Mofchum  cace-mus ,  unciasfex  &ampiius 
infumendas  inveniar. 

Et  qu&  fnpra  de nimietate ipfa  >per  fubflituta  hodieque  magis  adhuc  cr  fcett- 
te)addnximm  >hic  nonripetemus. 
Dum  pro  aftuecudine  vel  confidentia  ,  modd  familiares  Sc  uff- 
tacaeha&enus  nominacioribus  Difpenfacoriis  compofuiones  ai  For- 
mulx,  modo  Mynfichcianse  ,  Zvvelferiana;  aiioj  umve  expuun- 
tur;  auc  Privarse  fuperadduncur  vcl  fubordinancur  5  plerumque 
tamen  ,  ceu  alibi  jam  nocavimus  ,  ordine  fakem  aut  pon  iere 
lngrediencium  aliquancum  ,  vel  per  grana  quandoque  variaco; 
ucifoli  pulveresB,zoarnci,  [qui(i pro  ftngulis  oltm  Scholis  Logicaatque 
Grammat/cd  pecultaresy  )  exemplo  efle  pocerunr.  Uc  v.  g.  lic  pro 
Infancibus  quidam  feparacim  Pulvis  quidam  laxacivus  ,  Ancc- 

Rrr  pilepci- 


^jrtj  Note  ad  VlJfertAtknem  I.  Pfarm, 

plepticus&  Anodynus:  pro  Adultisautemfimilirer  Pulvis  quispianx 
purgans  catholfeus,  Bezoarticus  ,  AnodynuSjPeCtoralis,  Pleuriti- 
cuSr  contra  vermes,  &  in  diflfufiores  ufus  forte  Aromaticus  Poly- 
chreftus  ,  Ambra ,  Mofcho,  oleorum  deftillatorum  vel  EflTentix 
Caflorvi  guttis  aliquot ,  radice  Aronis  praeparata  &c.  ulterius  Ce- 
pha'i  1«,  Cardiacis,  Stomachicis ,  (irjjlarTragearumr  )  Llcerinrsve 
applicandus.    Qjamvis  &  pro  horum  alkjuibus  fimpliciflima  vel 
cxtemporanese  M-xturx  quaidam  intentionibus  qu  miplurimis  iri 
contradioribusMyrotheciisxquevelucpIurimumfatisfoccrcqueant;* 
magtsqu?  aJhuc  in  Reliquis  nonnullis  Affb&ibus  v  ex.  gr.Epilepfiaj 
Bezo  trcico  quodam  per  Cinnabarim  ucramlibet ,  Antimonium  ,alia- 
ve  habita  fpecifica,in  Febribus,  Specifico  febrili  per  Antirncnkun 
diaphoreticum  aut  Jpviale  aliquod,  Scc.  Qfr&ter  Sdina ,  )  haut  dif- 
ficuteralterando:  Hepatico  quodam  roborante,  min  diffufiores 
ufasfeorfimplaceat,  per  EfFencias  vsgetabiles  Tin&urasve  Marris, 
Coralliorum  tec»  pariter  fupplendo  :in  Dyfenteria  ingredientibus 
pro  mahgnitatisrationeoppido  vanandis»  nec  tancopere  fufficienti- 
bus  folis  quafi  adftringentibus :  in  Cachexia  Martis  pra^parati  dofi, 
proftibjedorum  naturahaut  uniformi :  in  Calculo»  tot  ejtis,  {quo- 
uscjue  quidem  pertingere ,  queunt,  )  Euporifiis,  folitariis  aut  opiatis^ 
in  Partu  diffic  li,vel  Anguiltehepate,Borrace&c»contra  Abortum, 
faltem  Coralliis  cum  opiato  >  in  Cafu  prxcipiti  ^  vel  oculis  Cancri 
aliisve  tonforum  experimentis  fufficientibus  :  Sternutatorii ,  alias 
paflim  venalis ,  &:  contra  Scrumas  eadem  eft  ratio :  ac  Cucuphas  Sac- 
culique  cord.  longe  commovdius  cuivis  excempore  aptantur.  Cy- 
prios  vero  8&  Dentifncios  Aulieat  inter  mundum  £uum  alias  fatis 
norunt. 

Fa//imur  autemr  an  (utr experientia  confrmati  non  fal/imur  )  totum 
boc  otfo  vel  detem  &d fummum  formulis  ,  pro  difpenjktionis  fcilicet 
facilitate* 

Taetlio&m  enrm  foret  v.g^Magifteriapro  fingulis  Purgantium 
dofibus,  oleofo  quodam  fubigere  :  Pufioni  quode  Diaphoreticis, 
Prajcipicantibus,  Epilepticis  Anodynisve  fumat  granulatim  autgra- 
Jii  particulis  conquirere  ;  in  Epidemiis  malignitacibus  morari  de- 

cum- 


Nofie  ai  Dijfertittonem  h  Vharm. 
Ctimbentes  &c.  Pi*cerquam  quod  A  omacica  fubciliora  fn  compo- 
fuiorHbusnououlljs  vegctiora  fcre,  quamiifeoifim  pulverucarcpo- 
nancur,  iervari  videancuu 

oi3»/         w/  affecJuum  (      amnirib  pracipitationis  <vel  inver/tonk 
catja  exigentium ,  vel  al/ds  admtttenttum ,  )  ratione 

Pueris  enim fua  (y/^  antepofuimm,)  Ancepjleprica,  Opia- 
ta  acque  Purgancia  pcculiarem  componcndi  racioncm  exjg.inc ,  uc  pro 
annorum  forre,  &novellis  ctiam  fint  divifibiiia:  quod  Anthelmin- 
ticoquoquecuidam  Pulvcri  Mcrcurii  dulcificaci  refpedu  competir. 
Sicex  advcrfoSwnes  exucco  minusque  aprabili  oregraviores&fub- 
iidenccs  pulvcres  minus  commode  e  cochlcari  exhaurire  cernimus. 
Quancum  hac  procedendi  racione,  eciam  in  aliis  excra  ftomachum 
affcctibus,  in  ftomachotamen  nihilominus  prarftetur,  deducere  ho- 
die  quidem  eft  fupervacaneum.  Incereaaliosinfuperagendi  vel  al- 
terandi  modos,  ad  prsecedentem  ,  (citra  nimiam fubttlitatem)  haut 
adeoreducendos,  non  excluferimus.  Etuccercum  c(i(pau/oque  pcjl 
mtavimm,  )  Liquidis  femper  aut  facis  commode,  vcl  cicra  fjMum 
argrisfucum  ,  omniahauc  pofle  transigi,  vel  complurium  ftomachi 
arie&uum,  Alvi  fluorum,Cachecricorum  ,Febricitantiumve  exem- 
plo:  ita  quoque  volaciliorum  olcofiorumque  nonnullorum  parces 
ctiam  fixiores  ipfavecorpulencia  quandoque  requiri  videntur,  quo  fu- 
gitiva:  illx>  citiusquealiorfum ,  (ceu  veijbtrituofiores  talium  Aqu<e,  in 
debtlorum  capite  oftendunt ,  )  euntcs,  aliquandiu  quafififtantur ,  mo- 
ram  ;igani  ,  aliudve  infuper  contribuanc.  Ira  Apople£cicis,  Epile- 
pticis&:  fere  Hyftericis,  in  paroxyfmis  fuis  feu  fpecifica,  feu  (////*• ) 
vomitoria  eaforma  vix  aut  non  quadrant.  In  vomicu  fubfcbrium 
malignarum  iniciis ,  (ni  volatileqnoddam ,  aliquantum  opiatum pr&mit- 
tatur, )  alicerve  violentiore ,  quamvis  fimilicer  opiaci,  nihilominus 
rejiciuncur.  £c  Mercurius  dulcis  in  Pulveribus  ufquedum  paflim 
fufpcdus  eft;  licet  intenerioribus  quoque,  nilindc  damni  ficf  cum 
fubtto  deglutiatur)  percepcrimus. 

Fauafftma  folummodo^femet  inter feferentia>  durabilia-i&c. 

NeThcriacahs  quafi  Diapraflii  mixtura,vel  confufumoleiScor- 

Rrr   z  pionum 


/oo  NoU  ad  Dijfertationem  7.  Pharm. 

pionum  aut  Antidoti  Matthioli  imitamenturn  exeac.    Nec  pratcr 

rem,quofaepms^iektuscernitur  Mynfichtius(?in  inuficatioribusiliis, 
oculis  Lucii,  Faba  Marina,  Lapideftellari ,  Polo  Norvvagico,  Sale 
panis ,  Carne  mammiliarumcumRapuncuiis  &c.peculiare  quidpiam 
ibi  quam  videatur,  Sal  Antifebrile  Mynfichri  e  floribus  Amruoniaci 
falis  Alcalibus  fuperiusadduximus.  Oiei  cinamomi  gratiaaece- 
dente  Vicriolijfpiricu  perdicur,  &  hic  Pulveribus,  {prsparatis  infoli- 
dum  aut  plufcutumconjianttbm}  inftillacus  ingrare  perit;  ceu  Mofchi 
fragrancia  per  paulo  largioradeftillacaoleaetiamoikjrata;  utfoctida 
iila ,  v,  g,  cornu  Cervi  &  fere  Succineum  r  cum  Caftoreo,  ifti  in  fpe- 
cicbusDia  LunacMynfichti  joleum  ligni  Corylini  in  fpeciebus  Di&. 
Mcrcurii  ejusdem,(/>™ pueris interea ,  )fuperaddita;  Nitrum  £ftiwv~ 
lans  >  nec  alviftuoribm  unquam  adec  convemens ,  )  Pulveri  Dyfenterico? 
ejus  infertum  &c,  prsetereamus,  Nec  quantum  energiar  Ambrar» 
dum  iaccbaro  ad  Tabulati  confiftentiam  co&oilliquatur,  infpecie- 
bus  cordialibus  temperatis,  fimilibusque  Morfulis  confortantibus. 
Zvvelferiaccedat ,  {cumnilitapajfa  admifceripoffet  ,Jfctantifper  dcpre- 
hendimus* 

Mole  faporequc  [tanquampotiffimis  vulgark  averfationis  caufis)gratapro- 
portionaliter  mtfcendo ; 

Ne  curiofior  auccu!tior  quispramcemereinveniat,  inquoharfi- 
ict ;  fi  v.g.ufkatios^oJimofficjnalium  fpecierum  acpulverum ,  (So~ 
lutivt  magijiralk  ,  Diamargarttt  catidarum  Diaphrafii,  El.  Ducis  y  Di&- 
shamaron,)  exemplo,  Diagrydium,  Pyrechrum ,  Euphorbium  Ana- 
eardia &c.  cum  Mjtioribus ,  Sena ,  Iride>  Anifo ,  Tragacantha,  Mar- 
gamis .&c.  anatico  ponderc  mifccanrur;  Vel  Remiffiora  quoquef©- 
sniiu  quacuor  frjgida  ,  Glycyrrbiza,  Da&yli ,  carvi,  Anifum  ,  Tra- 
gacaatha&cJn  aJJcgacis  moddfpeciebus,  {quo  Ambra,  Mofchi  Cam* 
phorjjtie  granula  tn  de  Hytcwtho,  Liberantis  a  ejr  Pleres  Archonticonin- 
fcripsis  referri paffent ,  per  grana  compucencur,.    Licet  incerea  ipfe 
Compofui  effc&us  equidem  e  granulari  in  qiiavis  dofi  pondere fimpli*. 
cicer  Sc  indiffcreiKcr  xftincad  nequearvC?'*?  D:  Zvvelferus  animad- 
vcrfiojie  ad  0/ji:inaies.  (j>:aes t9  a.  D,  D\  Schrockiojufim  excujfa  ,inclinarc 
ktidetttr.  ,  )  concurrencibus  hic  ,  ac  in  unum  quaft  dcfincnnbus, 
t  iummodA  a/jas  confjttrent  ,   <$•  revera  cujmdam  vigoris  fint ,  ) 

\c^re. 


Notd  ad  hiffertathnem  l  Pbarwl 
Ingredientibus.  Nec  tamen  hinc  Prarrogativam  aliquam  ob  horum 
ahquod  ,  (fape  fats  exiguum  ,  aut effecfu non  adeoexcefftvum^)  quse^ 
vis  fibi  compofitio  (quod  Tberiaca  Salique  Vtperino  vulgari  conttgtffe 
tltbinotavimu* ,  &tnfcriptioncs  quadam^v.g.  Diabugloffey  Dtafuccmi» 
Diaplantaginis  &c.  Mynftcbtt  pra  fe  ferre  videntur  ,  facile  vel  mdifc* 
ferenter  invenerit, 

Etiam  citra  prdviarum  extratlionum  infuccationes  aut  piaguium  (emul- 
forum  vel  comuforum )  acce(fUs. 

De  iftis  fuperius  titulo  de  Prseparatisegirnus*,  &  quod  necno- 
vum  nec  diflftcile ,  interea  nec  pro  feliciori  Praxi  expedicius  fit ,  Ele- 
duaria,  Extradta,  fimiliaque  liqurdiora  Pulveratis ,  prarfertim  poro- 
fioribus  autficcioribus  Viperinorum  acCervinorum  epilepcicorum 
&  antipeftilentialium  Zvvelferianorum  imitarione  incorporare, 
Emulfa  contufaque  infrigidancium  oleoforum  femina  in  fpeciebus 
DiaireosP.R.  fimilibusque  ejusdem  poft  pauloprocra&iorem  afler. 
varionem  (necenim  parcior  quantitas  femper  protinus  confumitur^ 
seque  rancefcere  dies  docec 

Saccbarive  (inttts  data  opera  corrumpendiy  conditurat. 

Quantum  nullis  non  prseter  rem  Sc  modum  paffim  affri&um, 
((frj-am  pridem  candidtffimo  SaU  Saccbar.p.  i.  c.  6.  taxatum  )  Hypo- 
chondriacorum  noftrorum  picrocholorunraut  acido  pondco  vcxa- 
torum  ftomacho  conferac ,  Cardialgiaehinc  ,  Inflationes?Torrnina 
&c.  teftantur,  Inferiusque  dc  Hyftericarum  y  La&entium,  Dyfen- 
^tericorum  Vc.  incommodisampliusagemus>  Infpecie ,  ut  Pettoralia 
{trcata  vel  tragacantbina  )  id  fub  leiKo  ac  moderato  ufu  in  ranrum 
exigant ,  5c  nonnullorum  fimplicium  (v.grtTormentil/a>  ^ngelic^ 
PimptnelU  r  Dauci  rEruc£,  Xingtberis ,  Piperis ,  fcm.Cyna,  Myrrba  &c. 
amaricanttor ,) acrior  ,  adftringentior  aliasvc  adverfiorfaporinEle- 
dtuario  de  Bolo ,  pulverecontraealcuium  Auguftanorum  ftomacbali 
Birckmanniaut  D*D.Zwe!feri  eontra  verraes  ejusdem  &c.item  qua- 
danrenus  equidem  {cumexcrefcente  binc  dojt)  excufent :  cur  camcn 
ex.( .  Cachedticus  Quercecam  (pro  Hypochondriaciu)  vel  alicubiipfe 
Marchi on is ,  ( pro pnerts ad Eptlepftam  at/as  tum tndtnanttbus, )  pul veres 
iafenon  ingrati  iu  condiancur,  vel  confc£tioniLiberatiCis  Sacehan 

Rrr  $;  pcnidii 


^qz  Mt*  *d  Dijjertathnem  l  VharmZ 

penidii  ac  canthiianafcrupuli  duoacceiTerinc ,  lolidiorem  hautadso 

invenimus  racionem :  uu  forfican  nec  pro  ufuah  Hyfterico  ac  conrra 

Abortum  pulvere  :  fumenubus  alias  tum  temporis  in  toimina 

proclivibus* 

Sic  £  magna  Rotularum  ac  Tabularum  (  ufualtum  aut  denub  varie  prope- 
fttarum  ,)  ferie ,  vix  ultra  Arteriacas  forte  quasdam  (  vartationis cau~ 
fa  )  comptior  contraciiorque praxts  quidquam  exigit\ 

Alias  hacRemediorum  Formula  ,  prsefertim  incer  privatas  dif- 
pcnfaciones  ,  &  cum  Ingrediencia  ,  impnmis  Cordialia  ac  Cepha- 
lica,  tam  ufualiumquam  Mynfichcianorum  ac  Zvvelferianorum  in 
fefacisgraca  fumpcuquefacilia  finc,  fere  nunc  negle&iori.  Defac- 
charoproftomachalibus ,  Hepacicis ,  &:c.  de  calium  commodioribus 
fuccedaneis  paulo  ante  diximus :  PJurcsque  adhuc  vidimus  ftudiis 
prarcipue  ,  Curis  >  Venere,  Ingurgicaciombusve  exhauftos  ,  adeo- 
que  languidiifimum  pro  moreftomachumcircumferentes,  qui  vi- 
riles  MorfulosatqueMynfichti  cancharifacasquoqueRotulasaccon- 
fimiliaquafi  Succolacina  nocru  fumerenc  ,  mane  veromulca,  (&que 
ac  perfrequenterpoft ftomacha/es  ac  hepaticos,)  fuborta  Naufea,  Car- 
dialgia,  &  percurbarione  Vencriculi,  nil  minus  quamhoc  tunc  pof- 
fenc.  Ambraellliquaciones,  Oleorumquepoftmodum  adrnixtiones 
fuperius  &alibi  fimiIicer*hotavimus.  Revera  femper  fic  ahquidrria* 
gedifperic.  Peftoraies  vero  fatisfecerint,  fi  fauces  atque  larynx  in« 
dehume&entur:  Plufculum  Sulphurea  aliaque  additamenta  Tho- 
racica  ,  minucim  hac  ratione  deglutita  ,  in  Phchifi  ,  Hasmoptyfirjl 
Afthmace  &:c.  raro  prxftajit  5  pra:fention  catteris  panbus  incegra 
talium  dofi. 

Accedit  in  purgantibus  ejr  Anthelminticis  draflicorum  inaqualis  inter- 
dum  permixtio > 

DeScammonii,  Jalapii,  Gummique  Gucrar  prseparatis  ac  Ma- 
gifteriisnildicamus,  6c  quod  Mercurius  dulcis  ficquoquefufpe&us 
fic.  Rotulis  fane  ,  v.  gr.  Zvvelfferi  e  Mercurio  Vita:  fimplici  aut 
corre&o  ,  P.  R,  p.6o.  xquc  ac  Morfulis  olim  e  vitro  Antimonii 
indifferenter  ,  hifce prxfertim  in  Regionibus  (motv  !wge faaliori* 
Im)  uci  nollemus. 

Mcr- 


Nof*  ad  Di/feffationem  L  Tharm.  fr« 
iMcrcurii  dulcis  incertis  qttandoque  circumftantiis  fufpcEia  majlicatfa* 

Qualis  oppido  non  poteft  e  Rhabarbaro  ,  Daucoy  Fiiice,  Ci~ 
na,  Tanaceto,  Myrrha  &c  ca^reris  OfHcinalium  Mynfichtianorum- 
ve  ingredicntibus  non  exuigere,  Vid;musqiie  pranerea  haut  femet 
vel  hacdecaufa,  autprc  pcernimiam  falcem  (ceu per id  faccharipon- 
dus  a/iterftvrixequtt,)  quantitatem  ,  in  tegre  Qapuftonibtts  praapuey 
terterioribttevc,)  non  deglutita  ddfi  ,  (adeoque  motatantum  haut  vero 
fromotamateria,)  (olummodoalia  incommoda ,  (clyfteribuspoflmo. 
dolenienda,)  fufcitata. 

Orca  Aromaticas  vero  alias  nofum  efl  ,  quod  vulgatis  quibutque  ni  fu- 
periores>certepares  ejrc. 

Ambra  fepe  ,  Mofcho  ,  confe&ione  Alchermes  ,  exhaufto- 
mmcapita  magispaflim  replentibus  exuberantes,  palatumquepo- 
tius  delicatorum  ,  (ut  fere  Jmperiaks  ex.gr*  Cordiatesque  Mynfichti 
JLotuU,  forfan  etiam  regia  Cephalica  prima  ,  ac  Refecliva  D*  Z).  Z*vvel- 
feri  confccJio,)  delinire  hinc  vifar, 

Bxtracla  talium  fmplicium ,  utplurimum  cffaeta  fuperaddcntibus , 

Uti  in  fingulai  ibus  nonnullibi  officinarum aut confiliorum  Fort 
.mulis,  circa  Corticum  Citri,  Aurantiorum,  Ginamomi,  Meliffe, 
Menthar ,  Ruta? ,  Szlvix  ,  Liliororn  Convall.  &c.  compofita  quo- 
que ,  (ex  eorum  parte  ,  aut  deftillatarttm  Aquarum  compofitarum  reli- 
qjuiis  confeclaf)  Extra&a  ,  languidiora  aut  penitus  fere  exhaufta  de- 
prehenditur.    Nec  adeo  fimiliter  pcrcipitur  >  curloco  ipfius  The- 
jjiaca;  velMithridatii  horum  dcbilitata  fpifKimentahaut  raro,  etiam 
poft  Mynfichtianas  Se&ion.  fept.  Rotulas&c.  (dum  diffuftoris  molis 
tdvcrftorisque  faporis  alia  nihtlominus  adduntur>}  in  fpecie  imperen- 
tur,  Refinofiorum  ant  renitentiorum  v,g.  Ligni  Aloes,  Zedoaria:, 
Angelicse,  Helenii ,  Scordii       fi  horum  ejuscemodi  additamenta 
infuper  in  Peftilentiales  confedtiones,  tanquam  magis  portatiles , dif- 
fufioresqueinapparatusconferreplacuerit ,  aliatum  eftratio. 
Olei  ftmpltcts  velcompofitt  fupcr  fimplices  Aromatariorura  Manus  Chri- 
fti  tllittone  &c. 

Eodemfcopo,  minori verodifperfioney quam  fioleaipfa,  cum 
Saccharo  recocto ,  uficato  more mifcerencur. 

Siqui- 


Nou  ad  Dijfertationem  1.  Pharml 
Siquidem  omnino  res  alia  ratione  iompendio(ioric^ue  modo  tranftgi  ne^ 
queat. 

Nam  &C  ipfa  Mafticatio  ,  fi  caput  per  nervos  aut  ferum  fubti- 
liorem ve  evaporationcm  proximuis  ( velpotatorum ,  mtnutiortbm vi- 
trts  citim  inebriatorumexemplo,)  affivere  dicarur  ,  per  fimpliciflima 
nec  ignocaMafticacoria  {ut  buccellas  EjftnttaSaccini>  7kertacalt,Cam- 
phordt  ,  fpiritu  C.Cervi,  Aqua  C&rfumuli  vel ' parili  cordult  bumeclatas> 
fpiriturn  Cephalicum  Hartmanni  Ammoniact  fimplicem  ejr  oleofum  ta- 
ceamm^  fuppleri  potenc  5  parih  fc,  Cordialtum  &  Alexipharma- 
corum  ratione. 

ConfecJtones  communes  ejr  cantkifau,  conferva  recent'wum(icc& ,  \fimA 
plicis  fui  putvere  plerunque  dehdiores ,]  ejrc. 

Guftu  a  fimplicium  vigorc  id  facile  difcernente  :  Speciofae  dc  § 
cxtero  ,  dum  v.  g.  Pnmulae  Veris ,  Liiia  convall.  &  ita  condiuntur : 
a  Quercetano  Pharmacop.  dogm.  reft.  1,1.  c.  iu  jam  olim  defcriptar, 
vulgaribusque  tum  pra:lata% 

Finets ,  Ptftaceis  &  Amygdalts  quoquo  etiam  medo  comminutts* 

Incifis potius,  quam  contufis,  in  Aquisappropriacisperno&cmr 
pracviam  maceracis. 

Velipfis  Rmarum ,  tefludinum ,  cancrorttmqtte carnibttdfarta  damnantur. 

Nam  profc&o  v.  g.  cultitfimus  Mynfichckis  nimium  trihucre 
videtur  Morfulisfuisrefedhvis  decancris;  aiias  Sulphureis  huic  fcoJ| 
po  minusforfancouvenienterlociatis.  Et  quantiim  e  renitentiorum 
iftarumcarnium ,  velctiam  {uti parttcr  al>u  dddit&funt ,)  pijlparum 
Per  JicumautCaponum  uno  aicerove  fcrupulo  cum  laccharo  comefto 
cxpedemus  ?  uc  culciores  calia  (nec  omnium  Locorum  ,  temporum 
palatique,)  merito  antiquarinr. 

Arentes  hmc  fauces  (quamvts  dtfficulter  interdum}  lenitas  vidimw» 
tUYttum  neminem, 

Videmus  id  etiam  in  Febnbus  ardentibus ,  variolis  &c.  ubi  con- 
fimihbus  Siruporum  Conditorumque  dulconbus,  ipfoque  Diamo- 
ron,  Dianucum  &c.  mellaginibus  paulo  poft  fauces  plerumque nugis 
irricanturautinvifjantur:  ut  fi  collutionescxceraquediluciora  Lenu 
cntia  vclMundificantia,  (^uovis tandcmmodo appltcanda>)  nonfuffe- 

cerinc, 


Nota  ad  Dijfertationem  I,  Pharm.  ^o^ 
cerinc,  velconvencrinc,  olei  Amygdalarum dulcium  tancillo per  vi- 
ces  linguac  ingefto,  lenteque  fic  deglucico  lenimen  in pufionum  va- 
riolis  praefentius,  incer  alia qua^fiverimus. 

gHiinpotius  intenfiores  inde  depajccntesfebres ,  dejeclum  magis  appetitum, 
feJHnatosqucfluxus  co/Iiquattvos. 

A  Sacchari ,  oleoforum  fru&uum  ,  ac  carnium  in  ftomacho, 
jequecuncincus,  acreliquaexcus,  exhaufto  corrupcelis. 
Vcl  (fr  qttis  omnino  ciborum  &  aromatum  faccharatorum  mifcelU  magts 
ejrc.  confidat )  facili  tunc  negotio ,  ad rccenttorum  imitattonem  ejrc 
Aufto  v.  gr,  Aromacicorum  pondere  ,  vd  vegeciori  quodam 
ftomachali  fuperaddico;  ceu  in  Zvvelferianis  nonnullis  forniulisvi- 
demus.  Omifrisquineciam  proftancibus  jam  ufualium  hicfeminum 
confeclionibus ;  ucpoce  (»/  fcorfim  parentur ,)  Amylo  plerumque 
magisnuiic,  quam  faccharoobduftis, 
At  miffis  ambagibus  fupervacuisque  fumptibus. 

Accifo  Mofchi  ac  Ambrse,  incer  &poftcibos  nefcio  quasinfu- 
per  corrupcelas  (  nam  de  naturarum  proprietate  ipfoque  pretto  ipfe  D. 
Zvvelferus  claffundccima  Ph.  Reg.  monuity)  nonnunquam  oftencan- 
tium  pondere.  Revera  porro  ,  praefercim  in  largioribus  calium  dif- 
penfationibus  3  noftrxque  incencionis  incuicu  ,  laboriofior  videcur 
Globulorum  cum  Tragacancha  (dum  vulgaris  confeclionts  formula 
ibidcm,  tanquam,  utifuntyaquivalcntesproponuntury)  efTbrmatio,  fpe- 
ciofior  veiofaIcemcumfaccharodefuperobdu£lio,feucrifpacura# 
Jpita  quoque  Mofchardina  veleorum  Analoga  * 

Mynfichtiana ,  Zvvelferiana  ,  corpus  fine  anima  Schrceder/, 
v  Uz.  c.  86.  &c- 

Coftncticos  Mofchati  vel  medicati  globulos ,  prater  pafftvc  nuncvenales, 
qiunam  AuUnonnovit  commodtorafaiubrioraquefpefuccedanca  ? 
£  fale  Tartari  Aceto  fimplici  vel  deftillacofaturaco  ,  folucioni- 
bus  Benzoes  prsccipicacis ,  Marcafitis  ,  Saturninis  in  Liquores  me- 
dios  vel  extemporaneos  reda&is  ,  dc  fi  qu*  pra:ter  Talci  fucos 
Cofmetica  Aulicarum,  Medicumgenerofumcancoperehautfemper 
l  attingcntia  continenc. 

Sss  Ejnt- 


^c6  Not&  ad  Dijjertationem  L  ?h.irm. 

Bjusdem  fortis  &  exoleta  prtcterea  fere  funt  poma  Ambra. 

Vel  pro  dciicatioribus  fecundum  Mynfichci  ,  Zvvelferi  alio- 
rumque  proportionales  mixturas,fcd  enim  &  cicra  pretiofiorumodo- 
riferorum  nimmm  inhisaccefllim,feorfim  cunc  fingi  queuhr,  arque 
acfequencia  Suffimentorum mage ferias  medicacioni  fupervacane:?. 
Candclas  pro  fumo  inflitoribm  hodie  ,  &  fpeciofiores  contra  fubitanea, 

§{ttfflU''S?Cl*§Cn  /  etiam  conchiliis  coralitisque  conj}erfas  medicaflrk 

reltnquimts. 

Ceu  jam  olim  a  negoriofiorihus  introducTa?  fu»t ,  &  in  nomi- 
nationbus  nonnullis  Urbihus  hodieque  coatra  defluxiones  &c,  a< 
hibentur  ulcusquoque  vulnusve  otra  hanc  in  fine  perfumationen 
rite  deligatum  vix  creditui .  D/rectius  quidem  &  minori  adfcendea 
tisfumi  diilipatione  locum  feriunc >  Sed  brevior  vagmtis  candclse 
mora,  confertiora  ex  iisdem  vel  confimilibus  hauc  adeo  fane  carisH^ 
in^rediencibus  (  Sabtna  infupcr ,  corticibm  baccarnm  Lauri ,  Colophoma, 
Sandatacha  &c.  )  diverfimode  accommodatis  fuffimigia,  (fuum  alitis 
inter  lentam  concremationemmagis  quamper  lucuLentam  flamwamagen*  \ 
tia)  vix  auc  non  (inter fricli&nes >  litm  aiiaque  penetrantiora  vel  con- 
/fantioraTopica)  fuperar.   Eft  vero  iftarum  ( bcT  3fttfAf[;&Ci$Cn/3 
uti  loquuhcur  .)  eaantiquirus  \tn  Collectaneis  ofjmVr'urtembergttijii;tts 
Euport/tij^Dcfccipzio.  Refp.  Thur^  mafculs  glft,  foemini n i  §ij,  Su cciM 
ni  alb.  citrin.  ana  gj#  Camphora?  §ft.  Maftichis  3jj.  Mynh.  rubr.  fi* 
Bcnzoes,  Angelicse,  Pimpinellas  ana  ^ft,  cornuCervi  r;ce  promore 
cxii  rafpati        Cera:  libras  duas :  pulvcrabilia  pulvenfencur  ,  Ii-^ 
quatx  Cerx  permifceancur ,  &:  e  maffa  cum  rnbus  Cannabinis ,  Sefrj 
rueis,  Aureis  Argcnreisque  totidem,  invicem  ellychnii  rnfhrcon- 
torcis  fllis  Candela:  umalibus  pares formencur :  quibus  poftmodum 
otnarus  gratia  Corallorum  rubr.  Matrisperlarum  ,  Entali,  Dentali 
&c.  fruftula  extus  imprefla  vidimus» 

Vti  quoque  reliquorum  Sief  ac  Trochifcorum  pagmenta  inter  fupervaea- 
nea  &c.  relata  ftint. 

Horum  communiter^.  fere  numeramus  ;in  antiquioribusnon- 
nullis  plures  :  curh  tamcn  fubducta  rajione ,  non  tam  in  noftros, 
quam  diftufiflimosapparacusvelduoforte,  (Peclora/es,  &Rotularum 

IOC0 


Not<e  ad  D/Jfertationem  /#  Pbarm, 
loco  Alexipharmaci)  fufficercnt.  Supervacuam  (plercrumque dhamta ,) 
efformationem  ac  difficiliorem  pulverifatjonem  fiib  clafle  12.  ad- 
duxit  quoquc  D.  Zvvelferus  :  addamus ,  quod  virium  haut  parum, 
praicrtim  in  odoriferis ,  fmftra  fub  exiccatione  divaporct  :  nam 
Trngacantham  in  Adftringentibus ,  cum  ejuscemodi  emplaftica  in 
acriorihus  flifonbus  haut  raro  fimul  demulccant ,  hic  non  elevabi- 
xnus.  Sief  vero,  dumoclo  pnflim  eorum  ponunturformulae ,  poly- 
chrcfta  autem  Vitrioli  albi  folutio,  Croci  metallorum  infufio,  Pin* 
guedo  Viperarum  ,  Colubrorum  ,  Anguillarum  ,  Mufteteve  ])ifcisf 
inter  alias  cxtemporancas  ac  fimpliciflimas  ficcantes  vel  detergentes 
Mixturas  ,  plerisque  indicationibus  fatisfaciunt ,  urJco  fub  fchcma- 
te,  ad  Officinalis  Albi  cum  Opio,  vel  Pulveris  OphthalmiciMyn- 
{ichti  (fcdacct/am  bic)  imitationcmcompofito,  pro  attemperatione 
fufficerent ;  omiffa  fingulari  illa  effiguratione ;  fal tem  quia  fruftranea 
cft :  nam  pravia  (ejrrevera  in  diclo  Sief  Albottdioja^  pulverifatione 
pagmcntum  tale  non  indiget  ,  fiquidcm  aquis  inje&a  ,  per  alias 
hcceflariam  circumagitationem  nihilominus  brevi  diflblvuntur  ac 
difflu\mt. 

\£l!lA  nec  paft<**  f>ro [ujfumigiis*  licet  inter  comburendum  aliquando  re- 

,    nitcntiorcs  exemertmt/f.] 

Nec  repeticrimus  hic  ,  qux  de  Vegetabilkim  Saccharique  ad- 
ditamcntis ,  ipfoque  Mofcho  prunis  una  ingcfto  monuit;  fi  dclica* 
tum  potius  ,  quam  medicatum  faltem  fuffitum  ,  (ceu  elaminis  eti&m  # 

tfidel/isqne  fornacumplerumquefit, )  quarrimu*. 

l£t  cui  beno  ctiamnum  tot  ptlularum  purgantium  majfie  &c.  paffim  affer- 
vayfur.  ;  sv , 

Ceu  ejuscemodi  variarujn  deftinationum  Formulas  jam  pri- 
dem  apud  Quercetanum,  inucquc  Mynfichtium,  Zvvelfci um  ,  $c 
tpaflim  in  potiorum  Civiratum  Officinis  Piivatas  lnh.per  (ultravul- 
Watiores^  adic.numcrumfireexcurrcntes,)  invenirinotum,  idquecu- 
juslibetdcledusefl. 

Aut  per  inanes  intcr  fe  commiflioncs  ,  acccjforiorumve  [upervacanccrum 
adjetliones  impcrantur  vel  mulciplicantur. 

Sis  i  L,  Mcrc, 


j08  NoU  ad  Differtationem  1.  Pharm. 

More,  o!im  prxcipue&  donec  Purgantium  operatio  indeque 
adaptatiopaulo  clarius  proponeretur ,  hautadco  infrequenti  >  ut  tres 
velplures  ufitatse  Maflx,  (Aggregativa  v.g.  Aurea,^  Aflaireth,Ca- 
chia  ,  Sine  quibus  &c.  mifcerentur  invicem  ,  aut  Extra&um  ali- 
quod  ,  Pulvis  ,  Magifterium  &c,  fuperadderetur  :  ceu  in  Authorum 
Confiliis ,  (inde  tamen  temere  nunc  non  dftimandis >)  paflim  exem- 
pla,  itemin  Mynfichtianis  Pilulis  Catholicis  cemimus. 

Dum  du&  prtterpropter  Mafftt  &c.  totumbocnegotiumexpediunt? 

V.  g.  Vegctabilis  fbrte  una  ,  (  vel pro  robuftioribus  attt  locorum 
rationeinfuper  alterA-,)  altera  fimul ,  (e  duicificato)  Mercurialis.  Uti 
Jalapium  nunc  dl ,  Magifteriaque  compaSiora  ,  Extra&um  Hel- 
lebori  ,  Colocynthidis  &c4  minus  interea  quadrantibus  vegetabi- 
lium  ,  prsecipue  remiffiorum  pulveribus ;  Mechoacanna  inprimis, 
Agarico  eorumque  Extra&is. 

£  vegetioribus  minorisque  molis  aliquet  ingredientibas  fimplieifjimccom- 

pOfltA  &C, 

Per  competentes  ,  qud  Jalapium  fimilter  ,  (prtter  oleo^rum 
hunc  in  finem adjeftionem  aliquam >)  potiflimum  facere  porerit ,  Pul- 
veres  :  quod  Schrcederus  jam  \.r.  c.yy,  notavir,    Dccascero  pro 
totali  maflarum  incorporatione  ,  fi  gumrtiofa  vel  refinofa  alite>ve 
vifcidiora  Simplicia  vel  Excra&a  reeipiant  ,  Aquas  quoque  ,  Suc-  \ 
cosexpreflbs  cerevifiam,  vinum  &cc.  fufficere  ;  nvinusyero  >  fi  Pui- I 
verulentisfolum  conftent ,  ex  hinc  inde  habins ,  v.g.  fuper  pilulas  ^ 
de  Caftoreo  adfertionibus  haut  adducecnus.  De  fuccirio  Cratonis,  ' 
deBdellio,  fimilesque,  itemcumMelle  quoque  Sirupisque  (utTra- 
gacantham  ibi  prdtereamm,  )  fubriclx*  maflk  indurefcunt  randem, 
segerrimequc ci tranovaacceflbna  (Opiimodo)  in dofin effbrmantur. 
Extra&a  vero  fermentata  ,  cx.gr.  Ctelocynthidis ,  Hellebori  &c. 
molliores  utplurimum  relinquunt  paftas  :  llnde  quemadmodum 
nec  Tartarum  Vitriolatum  (tliks  hic  in  permuttis  compefitwntbxsfre-  \ 
quentttiffimurh?)  Zvvelferique  flores  Marcis  Ammoniacales  ,  Vitrio- 
lum  Marris  faftitium  &:c.  ita  nec  ipia  Alcalia,  fub  moderatoponde- 
re ,  vcl  ea  dc  caufa  exclufa  opta  verimus. 


Notd  ad  Dijfertationem  /.  Pbarmi  fQ^ 
Et  in  rei  veritate plererumquc  chtrtgogorum  feu  dirigentium  ,  corrigtn- 
tiu?n  &c.  addttiones. 

Quibus  tamen  ( tantiolim habita , nec  inertes )  Cochix , de Fuma- 
ria,  Factidsc,  de  Colocynthide,  de  Hermo  Ja&ylis ,  Nitro  &c.  ad- 
modum  ,  arque  ac  rccentiores  Mynfichci  Pcruviana?  ,  Polychreftaz, 
Hydragoga:,  Benedi&ar  ,  Zvvelfcti  Magiftrales  Panchymagogx  , 
Tartarex  Bontii  SchroJerianar.  Extra&a  CathoIicaacPanchyma- 
goga  officinarum  ufualia&c.  pilulafia,  perquamdeftituuntur  j  peni- 
tus  vero  ex gr.  Extradl u;n  pilulare  Zvvclreri  P.  R.  cl.  7, aliarque  nomi- 
natisfimorum  Medicorum  Formular;  nihilominus  fatis  hucufque  in 
fuo  genere  effic.Kes,  &:  quodaliorfum  ruit,  vel  incompetente  loco 
colli^itur,  fubducentes.  De  quibusinferiuspeculiari  loco. 
Vt  e  frufl*rma  molt  20.  fepe  vei jO.majufula qnoque  formentur  ; 

Olim  prarcipuc,  utfclopetorum  quandoque  globulosarmulari» 
-  dcglutii  1  ramcn ,  pucri  adhuc  miraremur.    Cur  autem  impari  ple- 
rumque  numero ,  qtufi  per  traditionem  ,  praecipue  laxativa:  impcren- 
cur,  aliquo.ics  a  curiofulis  rogati  ,  expcdire  commodius  tantifper 
nosneqmvimus,  quam  verfatiflimi  lllius  Philandri  fcOH  Sttt?nttMf& 
feptima  (Libri  fut  w/ionum  ftccundt )  relatione:  quod  dum  mterMi- 
]ices  cgifiet,  ut  farrttlatrociniaque  fua  fibi  feliciter cederent,  fimilirer 
knon  nifiimpari  fempernumerocxierinr. 
Elaxativts  pariterper  tot  variationes ,  additiones  ftnventiones >  amula- 
tiones  &c.  adnanfeam  ufqtte  mttlttpltcatis  (fyc. 

Ita,  dum  nd  minimum  14.  Ufuales  Aloerica?  fimplices,  &  aliis 
purgantibus  vcl  altcrantibus  diverfimode  alteratas  in  ufitatioribus 
D^pcnfatoriihabentur,npud  Myt,fichtium  infuper addirar  funtFami- 
liares,  Proprietatis,  Aloephnngma?  propnar :  in  Pharm.  reg.  tres  ad 
feptcmufquevariarioncs:  m  D.Scfrrdderi  1.  2.  c.  73.  fereplures.  Ec 
qnot  circumlatar  Formular,  quibus  Francofurtcnfes  ,  Glaflianar  , 
Wurtenbergenfes ,  Bavatiar  &c.  nunc  aut  olim  celebriores  conftare 
credufttur. 

Vd  umcaforfn  ftmplicifpmaque  compo/itio  in  omne  qttod  inde  quaritur, 
[uffecerit: 

Ni  forte  Hypochondriaca  quardam  prolocorum,  fubjecloram 

Sss  3  app*- 


jT0  Not*  ad  DiJJertationem  7#  Pbarm. 

apparatasvc  rationejfeorfim  infuper  complacuerit,  accefloriis,  non 
tamPurgancibus  femper,  (dumgummofa Aloespars ,  citra  mediocrium 
accejfum ,  fuitm  f&penumero  felicius  btc  tranfigit ,  drafiica  vero  ante  ci- 
bumbautraroquidpiamturbant ,  qiiam  Alterancibus ,  &c  quidem  vege- 
tioribus  Mecallicis  ac  Vegecabilibus  nonnullispocius,  quamremis- 
fiorum  fuccorum  pulverumve  magmace  tuncfociata.  Ec  hucquo- 
quequispiamTerebinthinam  co&am,  fimpiicemaur,  (adimpedien- 
dam  colliquationtm  vegetiorumve  abfierfivorumincorporationcm^  Cice- 
rum  Tartari ,  Pilularumve  lerebinthinatarttm  Mynfichti  imitatione)  aug- 
mentatam,  fpecialiores  nonnunquam  in  ufus  laborisque  exrempo- 
raneicompendiumforcereferret.Dum  Pulveres  Cinnabarinos,Mar- 
tiales,  (in fubfiantia  magis  tumproficuos )  Opiacos  &cc.  pcr  addica  Prx- 
cipitantiaintercapaulodiffufiores,  perve  Hyfterica  qu#damadver- 
fiores  deglutire  nequeunt > aut  inter  concinuatos  Vomitus  liquida 
quoque rejiciuntur ,  mora  qusedam  in nonnulhs  Scomachi  Inteftino - 
rumque  viciis  vel  in  odontalgia  requiritur, 

Miaffacilime  velextempore ,  procircumfiantiarumfatione,  citravanam 
talium  ajfervationem  efforrnantur. 

Perquam  enim  exiccancur;  prarfertim  fi  Tragacantha,  (utinon- 
nullibi  in  P/lulis  de  Caftoreo,  accedat  ;  eo  difficilius  poftmodum  nec 
fine  naufea  inccrdum  vci  gravaminc  liquefcentes;  ccu  in  ipfa  etiam 
Lauclani  pilularisMafla  candemcernitur.  Volatiliores  infuper  non- 
nullorum  ( oieofevelfalina)  partes  fucceflive  hinc  exhalant:  Conci- 
nuatioqueipfa  (  utifi  quis  StomachaleStHepaticas ,  Cepbalicas ,  (prtfertim 
mage  vegetabtles  cjrc  )  ad  D.  Zvvelferi ,  Mynficktive  imitationem  tJtta- 
gnatibus  delicatioribusqyepr&fcribere  voluerii ;)  naufeam  demum  fecum 
trahit.  Diaphoreticas  auc  Theriacales ,  eciam  coeleftes ,  Q  in  ea 
Pulvifculomm  Liquorumve  exiguitate ,  )  rcliquorumque  Spccifico* 
riim  adhanc  formam  nonnullibiredu&ionem  ,  uti  fuperioribus  an- 
niscjuscemodi  (portatilium  equidem  Medicamentorum)  Theca:,  prrc* 
cipue  in  Ducatu  Wurtenbcrgico  ,  aliisque  inde  Aulis  haucinfre- 
quentes  erant ,  privatis  authorum  intencionibus  oppido  reiinqua- 
mus. 


Not&  ad  DtJJertationem  1.  Pharm.  ^XI 
Kt  propter  confuetudinem  Theriacale  quoddam  excipias ,  reliquashujns 
generis  mifcellas  ,   vu/gares  ac  correcliores  ,  tanquam  manducum 
horreant  i 

Nam  fpeciofius  prx  aliis  Pe&orale  quoddam  liquidis  Mixturis 
reveracedit;  per  feinvifcat,  ficcis  (  vel  applicationis  ratione)  incom- 
modius.  Satyriacum  inter  arquivalentia  noflra  ,  rrinus  faccharata, 
aliaqueanaleptica,  etiamfimplicia,  dclcclus  hicadeo  non  exigit. 
Cumlenicntium,  pulpis  faccharoque turgentium  incommoda  &c.  alias  no- 
toria  fint ; 

QModetiamD.Zwelferusinnnimadverfionibfis  fuocr  Eles&tia- 
rium  Diacasfix  ac  poftmodum  in  Pt&fatione  Clasfis  4.  Phar.  Reg. 
monuir,  Quamvis  m  cjus  quoque  fuccedaneis  Purgantibus  Cl.  4. 
&  Alterantfbus  fplenc  ticis ,  hf-paticis  &r,  CI.  15.  quaedam  fimiliter ad 
dimidiameV:  integramunciarti  adfcen  Jentia  .  adverfioribusque  non- 
nullis  incerdunj  una  conftantia  rhyenire  forre  pofiet  curiofior.  In- 
terioribusvero  hifcc  m  dtfbiflihus  didrachmales  etiam  Bolos  pur- 
gantes  a:gre  deglutirj  paflim  experientia  docet. 
Tutioribivque  &  accept/,irjf>sts  tdem  nunc  obtineatur. 

Ceu  (uperioi  1  jam  feCido  yel  Fernelius,  (A  Foefto  in  Pharmace- 
poeiafua  hicferc  tum  hberiori  Mtehxibv )  in  Merhodi  Med.l.^.  &7# 
cum  pcrdoftyComfnentatore,  fuo,  Gml.  Plantio,  item  Cratohinc 
jnde,  Scnnettus  poftmcdum  1. 2.  de  f,  b.  &:  paflim  in  Praxi ,  P.  Morel- 
lusin  Maceria  MdQ.aliique  curatiores  Pradici  fucceflivc  ufquedum 
circa  Febrcs ,  Icterum,  FIatu!enrias,  vermes,  debiljtates  ftomachi  , 
Pueros ,  Reconvalcfcenres  &c.  monucrunt  ;  acuereque  hinc  talu 
Velacpifis  vegeciorum  dofibus  fupplere,  liiagis  magisque  ceperunt. 
Bleclive  vero purgans  ,feu  Bolus ,  quandocun^ue  libet^loco  tot  herrtbi- 
Itumaut  tanturn  fupervacuorum  magrnatum  habeatur^  ejre. 

Uti  e  Rhabarbaro  Agarico,  Senna  (Jpfaque  ojlim  Colocynthide) 
cumLeviftico,Che]idonioC,Cichorio  fylveftri,  Gratiola,  Pimpinel- 
la&cetiam  mrecens  fubfticuris,  ipfohincD.  Zvvelfero  Rob  Cera- 
forum  purgans , (  in  Ph.  Reg. )  Ribium  ibidem,  (  quo mtnusadhuc reltqu* 
Compoftttoncs eximi pejfe  vtdentur  9)prxfcremc,  ncn  poteft  non  oriri. 
Ceu  ,dum  Tuniperinum  quandoque  hic  fiieric  inconvenientius ,  Sam- 

bucina 


pz  7{otd  adDiJfertationem  t.  Pharm. 

bucinavulgi,  Ceraforum^Prunorum^in  viniferis  quoqucMufti  efh 
Reyeratamen v.g.Eimatura  Marcis  cruda veipraparataex  tempore 
fic,magisque  adhuc  in  {dtuturnitris Affervationis  ,  ingratioribmque 
hinctandcm)  Ele&uariis  qbnupca,  (quod etiamcircareliqua  Prtctpitan- 
tia ,  fett abforbendo  vclinvertendo  agentia ,  &  interdumper  id  gcnus  Aci- 
dula ,  nonjine  quadam  fubortaprius  effervcfcentia ,  jam  femifaturata  haut 
rarb  percipi poterit; )  utplurimum  aliquando  remisfius  agere  dcpre- 
hendicur.  *•>  Uci  alias  Pulveraci  cancum  alius  longe  efl: aftionis  modus, 
praefubfticucoir  ecencioribus  Ele&uariis,  per  Marcis  falcem  Vicrio- 
lum  Chalibeacis.  Gracia:  enimexiguse  ufitacis  plerisqueomnibus, 
nonnullisquoque  fuperaddicis,  (quo  Abfinthttcum  Mynfichti  deB/tccis 
Lauri,  Hepaticumcdtdum  Phar.  Reg.qu/spiam  forte  retulerit  ,)  in  ea  ta- 
men  diffufiori  Dofi infunt.  Et quis  Scypcicis  vel  Dy fentericis  Q  horurn, 
aut  antiquiorum,)  eoinaffe&u;  itcm  Opcico  Mynfichci,  Opiatisinfu- 
per,  Micigacivis  auc  Narcocicis  Recentiorum  allegacorum,  arqueac 
fuperiorumfeculorumConfe&ioiti  Archigenis  Phiioniis  &c.  ob  inx- 
qualicatem  mixtionis ,  (  quam  inter  moderna  contradicliora  non  tmmerito 
nunc  veretur  aliquis, )  fimplicicer  fempcrque  confidac;  Marmeladas 
intereaotiofioribusdomi,  vel  negociofioribus  Aulicis  relinquens. 
Ita  neculio  Lochfanoinfanove ,  nec  alia  Eclegm.itum  antiquorum  vel  re- 
centiorttm  fpecie  ejrc. 

Uciuficacis  in  frequencacioribus  Difpenfacoriis ,  Mynfichci  fal- 
tem  ac  Zv  velferifeu  Formulas  feu  variaciones  fere  (edecim  fuperaddi- 
tas  injrenimus. 

Sive  de  cAtero  quidpiam  inde profiwdiu-s  defcendat ,  fivenon ; 

Quodpenevidetur,  diuturnisque,  macucinispraecipueexfcrca- 
tinonibus,  (ftve  materta  e  profundis  ,five  c  prjtliminanbus  ,  variade 
caufa  provenerit ,)  vcxaci,  (probe prius  interea  ex  inanitis  circumcirca 
faueium  termhis  acplicaturis ,  j  haut  raro  nihilominus,  evidencerra- 
men,  perLaryngem  tandem  Arteriaci  quidpiam,  (  namacriorum  De- 
tergentium ,  Exficcantium^velpUnein  Diacodtisv  g.  Dyfenterico accontra 
Sputum  fanguinis  Zvvelferi  Adftringentium  equidem  difficilior  fueritra- 
f/0,)adfcendere,  (poft  leutamprms  infmuattonem)  etiara  nobiscum 
«juandoque  percipiunt, 

lta 


RoU  ad  Differtationem  1.  Thirm.  ^ 
Ua  Ltncitts  quoque hunctn fincm  pr&fcxt anei ,  jucundt ficilesqtte ,  quando- 
cunque  cpusfuerit ,  promte  confiunt ,  perfuncionafaltcm.  Extracio- 
rnm ,  Effenttarum ,  Ttnciurarttm  &c. 
Arreriacorum ,  &vel  fupernre  lalrem  ViCcoikms  ,  Incifivarum 
&:  Dttergencium  infra  relacorum.    Quid  enim  e  Stypicorum ,  ril  for- 
re  Emplaftica  fimul  vel  oblinencia  fimul  fuerinr,  acctfiu  fibiquis  hoc 
modo  in  Harmoptyii ,  magisque  adhuc  in  Dyfenceria  fpecialicer  pro- 
niitcat  ? 

Interfe <& cttm facchari{feorftm acftmplicifftme ,  complures  tameninufus) 

ffrupifati  mixtura ,  ejrc. 

Qaa  rarione  plurima  compendiose,  cicra  quoque  coloris,  ubi 
opustlc,  jafturam  edulcorari,  dilui,  ad  confiftenciam  fuamredigi, 
crrormari  &:c.  qucunr.  Dec.xcero  &:  Mel  Paffularum  SaJa?  modo 
'Efientiarum  ir.ftar  paratum,  ejusccmodi  Lin&ibus  fimilirer  haut  in~ 
convenicnccr ,  canquam  mageleniens  fubfticuecur. 
Cui  bono  tot  confcrv£  &  (  cffceta,  vei  ft  muriam  propriam  reddasy  maxi» 

m*m partem  tngratiora  htnc)  condita^  &c. 
Enam  per  concradiclionem  quafi  ,  ex  Amaris  illis  ,  Abfinchio, 
Carduo  bcnedicloCencauriominori,Scordio&:c.icafaccharacispro- 
pofica?;  aliccrve  Mixcuras ,  prsefcrcim  fub  paulo  Iiberaliori  aeceffu 
jngratas \  (  ] ttod  Anthcs  quoqtte  Lavendula ,  Ruta ,  Fumaria ,  Mentha ,  Bo- 
trtis ,  Veron'ca,Hypertcum  &c.foient ,  )  rcddences-,  auc  virium  perinul- 
tumfubipia  Praeparacione>  (rf*  veitnter  Embammatum  e  Cochleariay 
Tiperitide,  Na/iurtto  &c.  confeciione perctpitur ,  )perdences#  Uci  fe- 
cundum  labonofiflimi  D.  Zvvelferi  fuper  Clafiem  14,  accuracionern , 
inEnuIa,  Calamo  aromarico  Cichorio,  Pimpineila,  Mefpilis,  {fu- 
glandes enim adducere nimiumforet , )  deprehcndecur.  Qiiodquc  fimi- 
iiccrfimulcaneaejusdemlncoftio  haurfemper  quadibec ,  v.g.  Auran- 
tiorum  Cicrique  cortices  &:  radices  minus  ^ceupleraquehic funt , ) pul- 
pofas  fufficienter  &  pro  expctita  tenericace  emolliac :  licec etiam  pro- 
tracrior  (  at  non  finefubttliorttm  i ^onnulUs  particuiarum  dijperfi&ne ,) 
fueric.  Vafe  claufoenim  easexcipere,  5c  craffamcnco  reddere;  id- 
quc{ub(plerumqueneeeffaria)tahum  recoftione  feu  incraffationere- 
pecere ,  vix aliquis  circa  ejusccmodi  Bellaria  volueric. 

T  c  c  Efftc  4X 


NoU  ad  Differtationem  L  Pbarm. 
Efficax  LMedieiva  borum  pauciffiwii ,  &  vel  fo/i  fortc  Ro/arum  (  quarttm- 
libet  ^  confervjt. 

Nam  &hicrevera  negotiofior  foret  Albarum,  IncarnataruH*  > 
Rubrarumdelectus. 

Ncc ,  (i rem pau/o  curatius  expendirnus ,  ullo  Syrttporum ,  Rob  ,  Mivarum, 
Mdhum  mcdicatorum ,  oxyfaccharorum ,  oxymelitium  rjrc  ( pro  majori 
virium  confervatione  veljpcciojitatc  )  correciiorum  tantopere  indi- 
get. 

Ex  Amaris  infuper ,  aliasve  fub  Sacchari  quoque  ccgmine  In- 
gratioribus,  Vifcidis*  volatilioribus  Ialinis  auc  oleofis  &c.  (cum  com. 
modtor  confervandi  vel  appltcandi  modu*  tumtemporis  vu/gone/ciretur  y  ) 
paracorun?,  Chirurgis  incerea  fuo  Melle  rofato  (  quod  tn  Cly/leribut^ 
cum  conftmilibut  y  etiam  Sirupis  eo  dejlinatis  ,Jimp/tci  mcl/e  vel  faccbar? 
a/ias  facile  /uppletur  )  relidto. 
Adpr^cedentia  adhuc  referri  queunt  fcquentia. 

Dumv.g.  Mynfichcianorum  complurium  Gompoficio,  (Jl  ln~ 
gredientia  baut  pauca  Aquofo  Liquori  neccjfart&ve  Exhalationi  conferi- 
mu4y  aut  inutt/e  Vtni  magma  expendimw ,  )  ferc  inconveuienrion  De- 
ftinacio,  ut  in  Dyfencericis,  infida,  CommenJatio  frpe,  aun  Hy- 
dragogo  ,  Panchymagogo  ,  nimia  eft.  Circa  recenciores  v  ::6 
Pbarm.  Reg.  variatione?  >(  CMyvficbtiznis  noxnnllU  >  PerLao ,  C&r^liinoy 
Nephrtcico  &c%  a/tcubi  vtctnas ,  )  adhucdum  h^firare  poffet  a i iqnis* 
quod  Volatiliorum  complurium  ,  Menthse  ,  Mclillae  ,  Hyfiopi» 
Cochlearia?,  florum  Tilix,  Aromaticorum  arHniumque  nonnuilo^ 
rum,Nymphese  (rcfrigerii  caufa  )  &c»  feu  Excra&a  feu  Spilfanieta- 
tacrefiduo  ad  Tabulati  confiftentiam  cocta ,  revcra  tamcn  cxhaufta 
vel  debilitatanihilominus  infinc-,  Aromatica,  ac  vicina  qusedam  Cd- 
phalica,  carminativa  &c.  fimpliciter  6c  in  aqui  dccoquantur  \  SiiC- 
ci  non  foldm  humidiorum  herbarurn  ,  fed  Radicum  quoque  ficcio- 
rum,  Centaurii  minoris  feorfitn  &:  operofe  coilecli,  minusque 
huncin  finem,  (etiamfecundum  an*i#tationes  *d  Apcritivnm  tJMindere- 
rt  )h?*b\)c$  alias  exiftimaci  povis  Extrd&ionibusdeftinentunCochle- 
aria  ,  Fa?niculum  &:c.  Aeecofis  cxtra-hatur  ,  Afthmaticiac  Nephri- 
tici  carpis  teneriorum  plerisque  adverfis  imbuantur ,  &c 

Cum 


Not*  ad Dijft  rtationem  I.  Ph.ivm.  ^ 
Cu*»  porro  ,  (fquidem  attcubi  fyrupate  remedtum  onmino  requiritur  ,  ) 
prompta  feu  extemporanea  compctentium  extractorum  ejrc. 

Et  ficca  &liquida,  Aquarum,Mixturarum,  Tin&urarum,  Ef* 
fentiarumvcforma  :  qui d  emm  Sirupalis ,  in  Cephalicis,  Cardmcis 
calcracientibus,  Diaphoreticis,  Nephriticis  in  fp  cie  conferat,  tan- 
tifper  non  videmus \  minusque  adhuc  in  Splenericis ,  Uterinis ac  Dyf- 
cntericis. 

Ant  metpurius  velpro  lubitu  ad fodoris qualcmcunque ob litcrationcm  reco- 
flurn  &e. 

Ceu  paulo  anrenoravimus.  Circa  Mel  vet  o,  quod  jnm  antc 
Helrnontium  (tracl.  T^utritio  Infant.  pro  Bjfcntia  Roris  ccettjiti  haben- 
ttm  J)  Qucrcetanus  in  Pharm*  1.  r.  c.  ro.  Saccharo  prsetulit ;  fi  fpontc 
fccundum  C.  Cunradi  pridem  tracl.  6.  p.  i,  traditum ,  in  Api- 
colispairim  ignotum  ,proceiTum  ffrllans,  (equidem  fpecicftus)  defuc- 
rit,  curiofiores  elTe  nollemus)  vuJgari ,  unica  rameu,  Albicantioiis 
prxcipue  eliquatione  concenti ,  ob  planamufquedum,  (  ttcet  hetero- 
genet  quidptam  ,  non  fortaffetamex  ipfa  Cera  atque  Propoti ,  quaminvifca- 
tis  utplurtmum  Aptbtu  eorumquc  amartsfimis  cxcrementu  arripttertt ,) 
Innocrntiam;  &  inter  fubfequas  cjus  Adaptiones ,  vix  tum  evicabi- 
lem  confervatarum  prius  tcnuiorum  particularum  Diffipationcm  J 
quas  imo  Glauberus  cx  adverfo  &:  quafi  contrarius  ,  ne  mgraro  illo 
mclleo  odore,  etiamftillatitio  Cunradi  adhsercnte,  Hydromel  Spi- 
ritumquc  ejus  inficeret,  data  opera  Reco&ionealiqua,  tancifperh- 
bonbus  effecluique  innocua  ,  (  pturics  enim  repetttas  tpfum  tandem 
UWet,  quodetiam  D.  Zvvetferus  S.t.  P.  R.  hac  inmatcrta annotavit, per- 
quam  exhawire  certum  efi ,  ^dctraxit,  F.5.C.12.  &  in  fequionbus. 
J£u£  denique  (numeroforte triavelquatuor)  fub  atiafereformk  &c* 

V.  g*  Viola:  purpurea:  Glycyrrhiza,  Citrus,  Sciila,  fi  cruda  re- 
cipitur;  quibus  addi  forfan  poflent  ctiam  Cydonia ,  inque  diffuiifli- 
mos  apparatus  Subfhtutionis  aut  Vaiiationis  in  Refectivis  cauiFa 
Rubi  Idsei  baccse  Fragave. 

Condenftiora  fctltcct  co/orcm,  liquidiora  vcro ,  {fub  coxcepta  fermenta- 
tione ) fiporem  attquantum  m  utant ,  &*. 

Ttt    x  Ica 


5l6  NJtatdDijfirtationem  1,  Fharnt. 

Ica  paraca  in  vapotofo  Balneo  Eflenciarum  Sala:  modo , {facchar* 
taqttoque ^Extra&a,  Violarum  quidem ,  poft  debitam  infpifiacionern 
pnftini  caloris  equidem  minimum  ,fi  caliculi  una  ,  (necpro  defttnattonc 
remedii  inconftdto  ,  }  rcli&i  fuerinc,  nil.,  quod  nos((ecus  ac  laudatus 
viedo  A.  Salaflx.  c.  3.  )  obfcrvare  forfan  pocuerimus ,  reciner.  Ljqui- 
ricia?  facfpilTumacgre  rcliquispoftmodopermifceturj  pauio  iiquidius 
autmoJliusfitumplerumquecontrahir.    Cicri  fuccus,  (prater  Aibo- 
rem  ,  in  Mtxturarum  variationibus  tnterdum  nonnuttu  qn&fitum  ,  )  per 
nimiamexhalacionem  de  Acorefuo,  («//£>.  Zvvelferus  f\,  Ph.  Reg,  & 
jtmanteeum  Helmontim  deLithiaf  c.~[.  ncntmperttnenter  monmt >&.pa- 
rile  mitifitAttonis  exemplum  in  tpfts  Liquirttia  Succique  ejtts  Extraclhan- 
ter  fe  collatts  ^m^  ,)notabiiicer  remittit:  nec  infpiflato  Cydonio- 
rum  fucco  priftina  adeo  fere  gratia  ineft;  uci  quidcm  ^tadiopt  tamen 
afflrvationis  dtffuftorisque dtfpenfattonis)  Vmo,  vel  ad  certias  tantum 
evaporatse  Kcmanentise >  gratiori  quidem  ,  at  {(ine  faccharo  quoque>) 
faciie,  (cuminduto  aliquo  amarore)\cxn\eMam\.    SciJla  cruda  porro, 
jiobis  tamdiu  innoxia,  in  Aceco  fimplici ,  (cum defttllatum acrius modi- 
ficznte corpulcntia deftituatur  ,)candem  mucilaginefcic :  &  fiFru&uum 
haut  acidulorum  Succi  complacuerinr,  Iiquidiores  fimiliter  eciam 
fulphurati,  tandem non fine  faporis immutacione  aliquafermencantj 
per  fe  vero  corpulentioris  cujusdam  Rob  mftar  condenfati ,  v,  gr. 
Fragorum,  Mori ,  ceraibrum  nigrorum  fitum  vix  effugianr. 

Nec  confervatoria  talium  cnchcirifi penittis  deflituantur  ,  uti  nec  tqui- 
valenttbus  fuis  fucccdaneis, 


Nam  in  privata  confirmatiorique  praxi  Color  primo  ple- 
rumque  tanti  non  cft  :  nee  per  fermencationem  mutacus  ali- 
quancum  fucci  Cydoniorum  (ad  tertias  exhdati ,  & pro  lubttu  fat- 
cbari  quoqui  particula  condtti  ,  )  Sapor  deftinationi  ejus  ofli- 
cic  ,  excemporc  infuper  compcndiofiusque  in  fingulis  dofibus 
per  fupndicbum  Sirnpum  immucandiis.  Ad  pnecavendum  vero 
fuiim,  fcrvandam  ramen  interea  rcliquorum  SubduJcium  auc  Aci- 
dulorum  fluiditatem,  poftperactam  ad  quarca:  partis  remancntiam 

largio- 


1 


Not£  ad  Dijfcrtationem  I.  Pharm. 
Jargioremve  evaporationem ,  vel  fadchari  falcem,  [at  aliacutn ratit- 
ne)  Addic*o,  (dum  Acidulatio per  Vitrioli  Saltsvtfptrttum  omntbu* 
fiibjcciis  affcctibtuquc  haut  femper  coiruentt ,  &  nonnulbrum  conftften- 
tiam  denuo  diflurb.tt  ,  Sulphuratto  vero  qua(i  Hcimontiana  ,  cum  odoris 
adverfttate  quadam  expcctationem  htc  tnterdum  dejtttuit ,)  caruifper 
lumcic :  longe  fc.  quam  in  ufitaca  ifta  Syruporum  diffluencia  ,  par- 
cior  ,  &  uc  mellago  cantiim  aliqua  feu  Sirupalis  confiftencia  [A.  Sa- 
1.4 ,  faccharum  tamen  in  Saccharol.  p.2»  ct  14.  fere  nimis  accidentts  imita- 
tione  quadam ,]  exeac :  ficque  Fermencacio  etiam  ,  carceris  intereas 
{rattone  repoftttonis  &e.)  paribus ,  in  condcnCacioribus  ejus  generis 
fiicois  impedicnr  :  qucinadmodum  &  Aceci  fcyllicici  fupra  noti  cor- 
rupcio  ,  fi  vel  dimkiium  falrcm  inibi  diflblvarur.   Acidi  Bcrherum, 
Ribium,  Ceraforum  &c.  fucci  ad  cercias  vel  quarca:  parcis  rema- 
nentiam  exhalati  alias  per  fe  ,  &  citra  hujuscemodi  condituram 
duranr.  Piura  enim  in  ejuscemodi  Epicerafticorum ,  Incidentium, 
ac  Roborantium  temperatorum  genere ,  parabiiiora  quoque  ,  fup- 
petunt ,  qux  pro  regionum  tempeftarumque  ratione  deficienci  uni 
fubftituanrur  :  v.  g.  tot  Arteriaca  e  Papavere  utroque  ,  Pafihlis, 
Tragacantha  ,  Seminibus  mucilaginofis  ,  vel  (in  Emulftones)  oiea- 
ginoiis  ,  Malvaceis  &c.    E  Bedchicis  Ammoniacaiia  ucraque, 
Arum,  Nafturcina  cum  affinibus ,  Ireara  ,  Hedera  terrcftris  &c. 
Liquiritia  vili  pretio  e  media  Germania  ubique  habetur  :  Cydo- 
nia  fimiliter  ad  Septentrionaliora  ufque  ;  aut  ficubi  defuerinr, 
quin  cum  aliis  nonnullis  Acidis ,  hique  incer  lc  foli  vel  acceflb- 
riis  magis  accommodaci  ,   vel  exafperati  ,   invicem  permucen- 
tur  ,  obftare  profe&o  ferii  nil  deprchendimus  ,  minusque  ad- 
huc  peculiarem  Ruborum  Fpagorumve  pro  intentione  noftra  ne- 
cefficatem. 

Sicy  quamvis  ExtracJa  quadam  ,  e  ftmplicibpts  atiquot  Polychreftis ,  ex- 
traftioni  revera  fubjcclts  &c. 

De  hifce  primus  egit  diftincTrius  ingenucquc  A.  Sala  Anato- 
rnia  Eflcntiarum  vcg.  C1.C.5.&  (.3.  c-j.Cura  olim  indiffcrenrer  tantum 
non  omnia  huc  (five  interea  vegetabiltum)  traherentur  5  planc 
Volatilia  ,  Aquofiora  ,  Mucilaginofiora  ,  Farinacea  ,  fru&us  ac 

Ttc  j  femma 


^lg  Notte  ad  Differtationem  /.  Pharm. 

femina  illa  pinguia  ,  cuiinari*  ,  ncc  fingularius  aliquid  rcvcra  pra?- 
ftantes  vefcorum  Animalium  parccs  ,  Lapilli ,  Tefta:,  aliaqueMari- 
»a,  (in  (peciebm  aromaticis  diverfimode  Anedynis  Purgantihusqtte  Ex- 
tracits  dejiinatis ,  plus  minus  contentat  )  ac  Mineralia ,  ad  Mai  rem  uf- 
que  ejusquc  Solutiones.  Ceu  velm  Quercetanofaltim ,  toro  Pharm. 
dog.  reftitura:  c.  25.  exempla  habencur  piurima  ;  nec  fiiperioribus 
annisin  Mynfichtio,  P.J.  Fabroaliisque  dcfunr.  Nec  tamcnproin 
nonnullorum  inconvementiam  c  Deftillationis  per  Vefic-aro  colla- 
tione  indirFerenter  arftimaverimus  :  fiquidem  ut  oppido  fatis  valida 
cft  ,  (D.Zvvelfero  quoque  Phar.  Reg.cl.  i$.monente,)  vaporofiB.il  nei 
adtio  i  reipratamenper  immediatam  illam  coclionem  magiscxhauri- 
ri  ac  feparari  immerfa  fimphcia  vidcncur  ;  indequc  Caryophylli, 
Cinamomum,  florcs  Tunicae  &c.  qu#pr#difta,  etiam  remifllor 
Deftillatio  effera  reJinquit ,  de  fuo  quidpiam  vaporofo  Balnco  irn- 
pertiunr, 

i_sic  parum  inter  ad^uati  menflrui  dtvaporatienem  vel  abftraflio- 
nem  tyc, 

Tacdiofloreminterea,  alienoque  (xpc  faporc  Vini  fpiritum,  in- 
ileque  Extra&um  etiam  fubfequum  ex  parte  inficientem  ,  nonnulla 
infuper  ita  debilitantem  >  ut  nifi  cariffimus  tunc  fuent ,  immorari 
iftius  colledioni  nollemus.  Idque  non  folum ,  cum  riaturae  fimpfiCis 
inconvenientius  fuerit  Mcnftruum  ;  indeque  v.  gr.  Croci  ,  Abfin- 
thii ,  Rhabarbari ,  Sena^  fimilmmve  cum  Vini  fpiritu parata  Extra&a, 
aliquanto  magis  debilitari  partim  Sala  Lc.f.3.  c.j.  &4.monuit,  par- 
tim  cxperientia  (utnt purgantium  hortim  major  hinc correcJio  aut  fubti- 
lifatio  hodieque  prttendatttr, )  oftcndit.  Vcrum  etiam ,  cum  adaequa- 
tius  adhibitum  eft  Menftruum  :  ceu  collcclx  mter  evaporationem 
humiditatis  fapor  odorque,  ac  tandcm  ipfum  coagulum  ,  etiam  in 
fixioribus  quamplurimis ,  Vulnerariis  ,  Adftringentibus  ,  6cc.  D. 
Zvveiferi  hinc  rcftitutioni  per oleum  proprium ,  difficillime  quoquc 
per  M.B.  prius  conquificum  ,  Appcnd.  p,  17.  haut  ita  fubjedbs  ,  {fi 
parili  rattone  liquidis  adhuc  talium  Infufts  gufiando  cdorandoque  confe- 
ratur,)  quidpiam  hic  (non  tamen  rejtcuits  ideo Extraciis,)  dcccflifle 
teftatur,  Indequc,praetcrraagis  ficexpanfum  Mcdicarnen,fortaifis 

^mS?Bv  ■  *Jfflp'  \ .     ih  w^-.       i  n  fu  - 


NoU  ad  Dijfertdf/onem  L  Pharm.  ^ip 
infupcreft,  quodejus  generis  infufa  aliqua  validiuslipe  prac Extra- 
flisfuis ,  proingredientium tamen  rationeoperentur, 
Deperdenttbm  in  vaporofb  balnco  confecJj, 

Vulgari  faltem  ;  fi  Galeacum  olim (  D.  Brendelio  adhuc  Cbim0 
c.  3.  tommendatum  ,  tardifimum  tamen ,  &  Cortandri  femen  aliquando 
nobts  (emtemfyreumate  tnfictens  )  difplicuerit,  auc  recenciori  imitatio- 
neD.Zvveiferi  claufum  pratfentiusquedefueric.  Pacina,uti  notum, 
pureftann*a,  vel  proacrioribusetiam  vicrea ;  ceu  (aciscommode  e 
Recipiencium  vitrorum  dirfiilbrum  fundis  habencur  feu  exfcindun- 
cur.  Evaporacionc ,  ("  (t  Czrbonum  laborumque  Compendium  quandoque 
pUceat,)  hycmali  cemporefuper  Familix  ln  hypocauftis  (pauloAm- 
pliortbutvel altieribus  )  Veficamaquariam ,  aequecelcriter  acinnoxie, 
QutdeOpit  ExtracJo  plm  viceftmpltci  fcimus*)  inftituenda. 
Pr&ferttm  quat  liqu<da  formkdanda  funt ,  idqtte aliasfcrunt ,  &c. 

Uti  circa  Sirupos  nouta  fpiffamenta  Arteriaca  ,  Refectiva&c* 
V.g.  modo  dicla  aliaque  Pecloralia  ,  Epiceraftica  ,  fucculenca  Aci- 
da&Acidula,  Vulneraria,  moderate  Adftringencia ,  Diuretica  ac- 
ceptiora  qusedam  &c,  Nam  ,  ut  in  Sirupis  olim  ,  nemo  forfan  nunc 
amarailla ,  aliterve  adverfa,  Abhnthiaca  quaft,  vel  Opiatici  faporis 
plurima  amplius  itacondienr,  vcJ  hinc  e  Tin&urarum  ,  Piluiarum 
ilmilive  compeccnci  fnrma  cxcluferir. 

Ettamft  veL jtmireftnofi  &  cttm  vim  jpiritu  extracla  fnerint  &c. 

Siquidcm  6c  hxc  gumrnofis  yd  mucilaginofis  pariter  fociaca, 
v.G.  Ligni  Ah  c> ,  {quxmvis  D#  Zvvelferm  prafatione  C/.j.  Vb,  Reg. 
divcrfhrr*  rcfraty)  Acon  >  Hyperici ,  item  Confolidar  maj.  Altheas 
&c.  (acdiarum  ampIeoTtr-ur;  iicec  pferumque  minus  inde  diapha- 
na  ,  purpureis  camen  (  v.g.  Eff  P^pav.  errat.fucci  LtquiritU  &c.)  haut 
difficulccrobnubenda  \  ut  laudatiflimi  A.  Safe  percolatione  •(  c.  +.f. 
2.  de  Polycbrejfo  Hypertco,)  vel  fpirituofioris  liquoris  nonnunquam 
ininus  convenientis  additione  ,  hauc  adeo  hic  opus  fir.  De  ca?cero 
iftiusgenerjs  fimul  femircfinoia,  jampridem  &prxdeccflbruiri  cxem- 
pip,  cicralaudatiflimiD.ZvvetfcnparticuIa 

iinarum,  {inttmtorem  equidemfvix  tamen  undtquaque perfeciam)  fe- 
parationem  ,  in  Vini  fpiritu  (blutionem  ,  vel  ciiro  Amygdalis  aut 


HoU  ad  Difjtrtationem  l  Harm. 
Mclonum  femine  ,  (  quorum  etia%  rancorem  fubfequum  D.  D4  Schrce- 
cktmCt.  y.p.llj.  oppofutt , )  fub  actionem  ,  ac  reiteratam  (  qua  denuo 
nihilominm  inaqualior  ortrt potertt , )  conjun&ionem  ,  (fimnltanea 
tantum  ac  conttnuatiori ,  ctr-ca  exha/attonis  finem  permixtione  ,  vel pi- 
iulartim  Cordiaiium  ,  Amdynarum  ,  ac  ftomachahum  ejmdem  imttatto- 
ncy  contentiy)  fecure  nihilominus  6c  cicra  inarqualis  hinc  operatio- 
nis  pcrceprionenr,  etiam  in  Purgantibus ,  (  Agartco ,  Mechoacanna, 
Turbetho,  GuttaCbambodia&c.)  adhibuimus. 
Secundum  recentiorum  inventum  faccharata. 

Prsecipue  A.  Salx  jam  du&u  Saccharol.  ft  2.  c.i^,  Poreriique 
1.  j»  c.  6.  pofteacommendationc  Papaverina  ,  Rofacea  ,  Violacca,- 
quasquee  Liquiritia',  Confolidis  ,(f  a/tubuerit>)Satyiio  &c.fuperius 
fepius  allegatis  habentur. 

Bt  qutdni  magis  hinc  expungantur  ,  qtu  majori  adhuc  numero  e  fwpli- 
cibm  extrattioni  plane  non  fubjeclts  ejrcr. 

Ceu  ipfa  talium  Simplicia  inter  fuperflua  ,  in  principio  ex 
parte  recenfuimus  :  excmploque  efle  poflenc ,  alibi  forte  Garfina?, 
Angelicac ,  Enula: ,  Zcdoarias,  Petahtidis,  Imperarorix,  Levifti- 
ci ,  Diclamni  albi ;  albi  Fumarise  ,  Linguas  Cervina?  ,  Polypodii, 
Filicis,  Ceterach,  Cufcutse  reliquorumque  (quovis  in genere  mino* 
rum  adhuc gentium)  Simplicium  Extra&a.    Et  fellimu-r  ,  an  (fi  ex- 
perientiam  Jpecta/emve  necefptatem  conferimm,)  fingularitatis  tantum 
funt  ,  qua:  [*/  accejforia  quid  nonnutlU  conferant ,]  e  bubulo  vitu- 
linoque  Hepate  ,  ac  (Vu/pino  qtioque  dixerimm)  Pulmone  >  Bovis 
fplene  ,  Matrice  Leporis  ,  Secundina  Muheris  ,  Alcis  Ungulis, 
humanis  brutorumve  Craniis  ,  {gelatiniformia  ferey)  ipfoque  Mar- 
te  ,  fub  longc  latiori  vocis  fignificatione  ,  pro  feculi  tunc  more 
huc  relata,  Tinfturisque  forian  (cum  Magtfterium  Martis  apertti- 
<vum  tMynfichti  Armam.f  1.  nihi/ominm  iterum  di/ui  debeat ,  V/trio- 
lum  vero  Martis  faclttium  D.  D,  Sennerti ,  L.  3.  Prax.  c.  5.  de  AJfcct. 
Hypochond.  imitatione  ,  Heltebori  extrafto  facite  certiorique  propor- 
aone  permifceri  tedem  fuccejfu  queat,)  parantur  aut  proponun- 
tur.  ? 

Vtres- 


Not*  ad  Dijfertationem  /,  Pbam.  jlx 

Viresque  fuds  inibt  difperdenttbiu  adbucdum  nonmlltbi  propontmtur  ? 
qudve  numerofius  adhuc  &c* 
E  Piperc  ,  Cochlearia  ( cum  vegetior  pro  coloratione  viriditas 
aliter  aut  aliunde ,  certius  babentur,)  Liliis  convalliuiri,  Mentha, 
Melifsa,  &c.  herbofum  falccm ,  amaricans,  aut  remififfimum  magma, 
(  cujustntuitu ,  exemplorumque  per  ftngula  perfecutione ,  taiiaquoque  te- 
nertorum  aliorum ,  nec  tamenplenarte adeovolatiliorum ,  Croci,  Rofarum, 
Caryophjtlorum  bortenftum  &c.  Extraclis  A.  Salal.  c.  interpofuijfe  vide- 
tur})  praebencibus. 

£>u&  fcilicet  nimiis clarificationibus  ,  ant /ongioribus  digeflionibus  debili- 
.    tamus potius ,  qnam  exaltamus ; 

Ucrisque  Pocerio  quoque  Phar.  Spagir.  f.  4.  l.i.  acP.J.  Fabro 
in  Myrotheciip.  u  frequentatiffimis :  atab  ingenuoSala  f.  2.  Eflenr. 
c.1.4.  &:  f.  3.  c.4.  item  Hydradeolog.  f.i.  c.  5.  hauc  fine  racione 
forfan  improbacis :  dum  multse  fimul ,  a:que  efficaces  pnrfertim  le- 
nientes,  item  refinofar,  Tartarea?,  fimilesquefixiores  parciculxfub- 
rrahuncur,  vinofi  vel  mucilaginofiores  Succi  quidam  ,  v.g.  Frago- 
rum,  Mororum  ,  &c.  Infufa  Lyfimachise  fpicatse  abforpco  albumi- 
nis  cantillo  fscpe  curbidiores  reddunrur  ;  Caftorinus ,  in  Eflentia 
ejus  ,  odor  auc  imminuicur  ,  aucpucido  qnopiam  decurpatur,  &c. 
Non  tam  ob  copiofiorem  Liquorem  ,  Calorem  remiffiorem  &c. 
equidem  declinabilia ;  (indeque  Sala  l.  c.  plures pro  evaporattone  Patel- 
lasrecipit:)  quam  ipfam  Liquorumeo  declinantium ,  Epioerafhco- 
rum  vinoforum  &c.  nacuram  :  ancequam  cales  debicam  confiften- 
tiam  ,  {nam  fluidorum  faccharoque  conditorum  fuccorum  aliam  ejfe  ra- 
tionem  tolerabilioremque  mutationem  ,Juperius  Tttulo  dc  Syrupts  notavi- 
mus,)  nancifcancur.    Acerbo  vel  Acido  ,  dcftinationiSimplicisin- 
competence  oborto  (  cum  cffeciu perquam  accifo )  fapore  j  praferrim  in 
fubdulcibus  mucilaginofionbusque  nonnullis ;  uci  nobis  circa  Sena: 
infufumSambuciquefuccum  aliquandoaccidit. 
^uantmits  repctitisqtte menftrui  ajfnftombus ,  [dum uniatfimultanea in- 
fufio  in  oclup/o  veldecuplo  liquoris  fufficit, }  obruimus  &c. 

Quod  ipfis  Zvvelrerianis  quibusdam  Extra&ionibus  eorumque 
in  Agarico ,  Jalapio  &c.  Paradigmatibus  impingere  fortafle  poflec 

Uuu  quis- 


q1%  NoU  ad  DiffirMhffim  1.  Ttarml 

quispiaSa    Gasferurn  a  primis  manualis  operac  cxercitiis  \  hac 
Maccria  ad  planum  A,  Salx  du&um  inftitutis ,  poft  plures  ufque- 
dum  variaciones ,  Produ&orumque  ponderaciones ,  familiarem  ipfi 
Proportionem  planfe  adasquatam  &fufficientiftlmam  effe  deprehen- 
dimus :  proRadicibus  fc.  Lignis&c.prascipue  compa&ioribuso&u- 
plumj  levioribus ,  fpongiofioribus   mucilaginofioribus,  ac  Herbis 
plcrisque  concifis  decuplum  >  Floribus ,  praefertim  cenerioribus ,  le- 
vioribus,  mucilaginofioribus.  V,  g.  Violis  purp.Papaveriserrat.&c, 
a  decuplo  ufque  ad  duodecuplum  ;  Succis  infpiflatis ,  Refinis  ac 
Gummi  rcfinis  plerumquefextuplum ,  aucpauloplus,  Ica  Recenti- 
bus ,  nr  fponce  fuccuienti  quidam  Flores  ( ut  Borraginis)  difrluanc, 
Frudtusve  acidi  aut  vinofi  copiam  perfe  prarftent,  facile,  fimiliter 
tamen  cum  aliqualacicudinefuftecerinc,  Floribus  quidemanacicun# 
pondus,  uc  &  Herbis  medio  modo  hicfe  habentibus,  Plancagini  fc. 
Gichorio  ,  to*'  Succo  enim  abundancioribus Fumaria; ,  Acecofae, 
Carduobened.  5cc.  (cum accedente  calore externoprompte  inpaucohu- 
mido  concidant  y  immediata  vero  talium exprejfiojit  tddioftor,)  tan- 
cum  hoc  longe  foret  exfuperantius ;  Siccioribus  autem,  Veronica?,, 
Cencaureo  minori  Hepacicas  nobili  (pro germinationis  tamen  eymatu- 
rationisratione)  dimidiuminfiiperaucduplum  oppidomagisnecefia-- 
rium    praefercim  levioribus  mucilaginofioribusve ,  v.  g.  Pulmona- 
t'\x  ucrique,  &c„  Sicque  in  Radicibus  eciam ,  Liquiricia* ,  Cichorif, 
Scorzonerae  (femifecc*  enim  Sal*  fz.  c.  i$,  equidem  addit p/ufculum,)) 
Tormenrilla?  &c,  ulcerius  &:  prouc  nacura  exuccse  fuerinc ,  ulcerius 
&radcriprumufqueafeendendo  :ceuRecencium&:  Arefa&orum(<sfc-- 
bite  ajfervatorum  )  incer  fe  collatorum proporcio  y  (dumv.g* e Liqui- 
rittA  Bambergenfis  recentts  libris  quatuor  rficc£  vix  ultratinam^  e  florum 
violarum purpurearum  recentius  collectarum  libris  fex pefl  ablatos  petiolos' 
ejr  exiccationem parum fiipra  unam fimiliter ,  & fic  de  aliis  cenfequenter  ha- 
bentury )  caliaampliusdeccrminaverit. 

Jgua  ex  aquarum  extreme  defiillatarum  reliquU admodum jam  wfra£tls> 

colligimtMy&c.. 

Indufta  jam  olim  ,  Salse  camen  tumquoque  (/.r.  Hydrd.  c.  5, ): 
jmprobaca  confuccudine  j  eciam  ad  Compofitas ,.  poftmodum  verd 

Qncon-<- 


NoU  ad  Differtationcm  7.  Pbarm, 
(inctnvtnUntiam  advertentibtu)  ad  carum  (Cepbalicarumfc,  Cordta. 
lium  ,  Alexifbarmacarum  ,  Aperttivarum  ,  Hyftericarum  ejrc.)  falcem 
fpecies  ,  perquamnihilominus  indeplerumque  exhauftas,  excensa: 
uc  ordinis  cancum  exemplique  caufa,  cale  q  uid  e  Liliis  convallium  me« 
ricisfimus  quoque  D*  D.  Rolfinciusadjeci/le  videacur. 

Vel  vulgatifftmo  modo  e  magna  feplaftarum  trulla ,  ( igne  violento )  pro- 
feclo  toleramus. 

Sic  incer  ftudiorum  decurfum  ,  plus  vice  fimplici  in  veftibulo 
jam ,  ejus  generis  quid  confici  odore  prius  percepimus ,  quam  ipfi 
furno  Ancmio,  fimilive  carbonum  concepcaculo  appropinquaremus. 
Undenec  Vcficse  A.  Salas  Elf.  f.c,  ftanno  incus  huncin  finemobdu- 
£tecemereconfiderimus:  incruftacionefc.pluries  variabili,  &perSa- 
turninum  Cxpe ,  candem  ad  Venereum  concagium  ducence, 

^uadiverfimodo  menjlruorum  reatui  inconfideratiut  t  bodiequenonnun- 
quamfubjicimus  :  ut  dumrefwofa  Aquofis  &c* 

Ceu  in  Quercecanicis  pasfim  olim  fa£tum  eft ,  &  in  Pocerio  quo- 
que ,  L  c.  Schrcedero  1;  2.  c.57.  aliisque  poftmodo  unum  alcerum- 
ve  exemplum  inveniri  poflec.  Ipfc  D.  Zvvelferus ,  qui  camen  Ex- 
tra&um  Quercecani  Phlegmagogum  refinofa  Turbich  Agariciquc 
parte  ob  Cinamomi  (\haut  dubto  interea pro  Ojjicinarum  more  >  fpi- 
rituoftorcm)  Aquam  adhibicam  defticui  in  Animadvcrfionibus  afle- 
ric,  non  cafolum,  fed  plura  infuper  ejus  generis ,  eciam  Aqux  fim- 
plicis  Succisquc,  (altas  faturatiortbus)  pro  Pilularum  Panchymago- 
garum,Peftilencialium  Splenecicarumconfticuendismasfisin  Pharm. 
Reg.  fubjicic  :  fpeciofiori  fere  ,  (dum  Rob  cujusdam  ,  v.g.  Juniperi> 
in  corpulentia  fua  cum  aqua  fmplici  tranfacli>  alia  eftratto,)  nec  Ex- 
periencia  adeodefticuco  A.  Sal#  Schrcedcrique  l.c.  modo,  qui  [//- 
cet  communis  quoque  Vinifpiritus  gummofas  etiam  particulas  haut  parct 
ftmul extrabat,)  pro  faciliori  camen  cerciorive  utriusque  obcencio- 
ne  hunc  diverfa  incerim  proporcione  cum  Aqua^fimplici  vcl 
Qro  more  tum  quorundam)  deftillaca  mifcenc ,  fpiricuofam  quafi 
aliquam  ,  generofiorique  Vino  {ut  in  Mafticbinis  Zvvetjferi  pi- 
lulis )  parem>  itanafii. 

Uuu  3  Vt 


524  Nou  dd  BtffertSiionem  /.  tharito. 

Vt  dum  refinofa  Aquo(isy  &  vice  verfa  aquofum  faltemrequirentia  Ar~ 
dentibus  liquortbus  infufa  tantum ,  debilitantur  ,  ejrc. 

Quemadmodumfuperius  {propotiorifaltem)  Abfinthiurn,  Cro- 
cum  &cc.  eSala  •,  icem  Rhabarbariatque  Sena;  Debilitationern  re- 
tulimus  •,  etiam  cum  prima  horum  cum  aqua  fimplici  confe&a  Ex- 
tra£Ho  fpiritu  Vini  denuo  ,  labore  Drafticis ,  promajoricraffiorura 
feu  {PhanReg.tir.de  Helleb.)  vehementiorum  particularumfepara- 
tione  convenientiore  >  extrahitur,  Aioen  ita  tra<3tatam,  iongedif- 
fufiori  pondere ,  (  dum pratenfa  vis  confortatrix  aliunde  commodtuspets 
poterity)  dandam  ,  in  gummofa  vero  fui  parte,  exigua  quoquc, 
adeo  prafentem  efife  ,  nemo  nunc  non  novit.  Non  quod  cum  Be- 
guini  commentatore  (c,  9.)  fpiritura  Vini  penitus  a  Purgantibus, 
excepto  Scammonio  &  (aquofiori  tamen)  Coiocynthide  adhucdurri 
exefte  veiimus.  Saltem  6c  v.  g.  prseter  fuperius  jam  recenfita ,  Calen- 
dula  quoque  ,  MelifTa  ,  Mentha  ,  Scordium  ,  Ruta  ,  &c.  in  ipfius 
etiam  laboriofiffimi  D.  Zvvelferi  binis  iliis  abftra&ionibus ,  &:  pro 
confticuendis  Pilularibus  maffis  deco&ionibus  (Ph*Reg.  cl.6*atque 
7.)  inconvenientior  forre  curiofiori  poflet  videri. 
Dum  Aqua  fimplici  (in  fuo  genere  fufficientijfima)  negleita, 

Pura  quavis  ,  ( ftquidem  ejr  Trophacea  nonnullarum  materia  fub 
tpfa  hic  fervefattione  digeflioneque  fecedit  :  rigidior  vero  montanorum 
&c.  vel  aliquali  ajfervattone  pro  iubitu  infringt ,  ejr  ad  copiofiorem  Ex~ 
tracltonem  diftont poterit ,)  non  Piuvia  foium  ,  aut  Marcia,  Majali, 
Tonicruali ,  ex  alio  capicehic  quoque  nimium  aliquibus pradara. 
DeftilUtis  officinaltbm  vet  fero  deflillato  prcttum  folummodo  >  &  /abores 
nequicquam  intenduntur : 

Saias  quidem  etiam  ,  (post  JQuercetanum  ,  proprias  practpue  am~ 
pleclentem, )  tum temporis,  exemplo  Rhabarbari f4 4.  c.i. adfumptis^ 
uc  circa  D,  Zvv«lferi  mencem  ,  prsefatione  Claffis  7.inqueRhabar- 
bari  ac  Senx  Excra&is  eas  admictentis  ,  in  Marocoftinis  tamen  D. 
D.  Mindereri,  acalibi  rejicicncis  haefitare  poftet  quispiam.  Sapidio- 
res  mcc  rca  ncgraviori  Oleofitace  imbucse  eqtiidem  relinquunt  ali- 
quid  ,  (  vet  liotularum  Manm  Chrifit  cum  aqua  Rojarum  aut  cinamomt 
sxemplo,)  iefpe£livetamencariusideft,  &atomoides, 

t)um 


Nota  ad  Dtjfertationem  U  Pharm. 
Dum  aquajimplici  neglecla,dejiillatk  officinalibus  vel  fero  defiillato  ejrc* 
Vel  La&eetiam.  Taliavero,  acido  fuo  inciforio  perquam  pri- 
vata,  morisfimiliterautordinisfaltem gratiaD.D.  Brendelium quo- 
que],  Virumfuotemporehaucadeo  inaccucarum,  c.4.  Chim.in  Arr. 
Form.Red.  inferuiffe,  nonimmericofufpicamur. 
Dum  vinifcu(graveelens )  fecum  vinijpiritus  fmpliciter  ejrpraciseexi* 
gitur. 

Viniquidem;  tantisf etiam  ad  Maritima,)  c  Gallico,  Hifpanico 
&c.  ibi  prsenoftris  Rhenanis  Franconicisq;  equidem  parabilioribus>6c 
eoultraquartamfaepe  parcem ,(dequa aUegatus modb Z>. Brendelim L  c 
p.^f.C?  anteeum       Saia ,  quoque  Hydr&leoL  f.  4.  c.  7,  videatur ,  )af- 
fluencioribus ,  impenfis camen  declinandis  collectus,    Fecum  vero , 
utucinmodo  diclisLocis ,  benivolencioribus  annis,oppido  parabi- 
lior,  &ocT:avamearum  parcem  faepe  fuperans  autexsequans,  nihilo- 
minuscamen  adultcrinusfxpe,  incermixcis,  {utifcimu* ,)  eciamCe- 
revifiariis;  Tincluris  porro,  Effenciis  acque  Extraciis,  poft  rectifica- 
tionem  quoque,  ingraci  quid  afFricans:  icem  fuper  tantillum  faltem 
fecum ,  quo  vinoCi  quid  fpiret ,  ( cum  nihilomtnm  tantum frumentaceus 
Jh,)  abftra£his;  auc  e  fuperionbus  verius  nos  Regionibus  propure 
Rhenano  Infenoiibus  divenditus.    De  ca:tero  Abitraclitium  medi- 
catum,  Zvvelferusetiam,  proExcracto  Gummi  Guttse  fivejuniperi 
fpiritum  (  ceudiuanteSalapropriuwf.i.  Efftnt.  c.  deHyterico,  )  recepic, 
forfitan  non  fine  aliqua  quorundam  circa  Animadverfiones  hichsefi- 
tatione:  praecipue  cum  pallim&:  fuper  Extrachim  Diapaeonise  Min* 
dereri  totum  hoc  in  auras  abite  monuerit :  seque  ac  Cinnamomi 
Aquam  in  Extraclo  Holagogo  A.  cujus  tamen  paremin  P.R.ch  7. 
difperfionem  D.D.Schrockius  ei  poftmodum  oppofuit:  eoque  qua:  de 
Aquis  deftillatis  fimplicibus  paulo  ante  diximus ,  referri  pofTenc. 
Ab  omni  camen  Phlegmare  neuriquam  hinc  ,  licec  lintea  quoque 
feu  ftuppam  ,  difperfis  tum  fimul  refticanribus  aquofis  parciculis, 
comburat  ,(/W  ut  K^i.  Sa/a  f  4.  c  ii\  Hydr<e/,monente,  )IibenGum- 
mofas  incerea,  Mucilaginofas,  Salinas  Tarcareasve  parciculas  com- 
plurium  Simplicium  (ceu  jampridem  quoqueBoyUm  curiofijJimw^Dif* 
fert.de  Expmm.Fruflr.]  advertit,  )facisunahaucactingens. 


<j  26  NoU  ad Differtationem  h  Pharm. 

Satts  faciente (parabiliori alicubi^frumentaceo quovis  &c. 

SiveTriticeus,  generofus  fane  ,  8c  cuivis  fccum  Vini  fpiritui * 
(foft competentem dephlegmattonem ,  A.  Sala  olimftmititerc.y.fi^Hydriih 
Giauberoquefurnoj.  c.  10*  annotante)  ineffe£tu  par,  prae  aliis  infuper 
uberior  ,fivecommunior  Secalinusaut  ( plane ,fuper acceptioris  tamen 
ftmplicisparticulam^fi vetiifimsfuerit ,  reffificatw  )  Hordeaceus.  Mal- 
thofaltem,  five  omnefrumentumejuscemodipraparationi  (quodD. 
Kergero quoque prafimpliciter  contritorum  Fcrmentatione  f  i.c.z.  com- 
placuif,)Civc  pars  tantum  ejus  vulgari  paflim  more  fubjiciatur  ,  rite 
confe&o,  necperegrino  odoreinquinato.  Nam  oryza  quidem  In- 
dis,eoinnegotio,  (jama  part.  3.  Navig.  lndic.tempore)  verfatiffimis, 
inque  ea  tam  fementis  ,  quam  prodeuntis  inde  Spiritus  affluentia 
prarnoftratis  caritate  aptior ;  ut  ut  Gve  fingularis  Proprietas  Bontius 
Dia/ogoi.  &  f#  Bernier. pag.  364.  five  rodentia,  iftique  Dialogo  3.6^ 
M.  M.  c.3.  adeo  aecufaca  Holothuria,  five  demum  Abufus  potius 
(profeclo  hinc  in  lndojianis  interdi&o  ,  velmodoallegatus  D.  Bernier 
Mogolicorum partei,)  in  caufa  fit,  interea  haut  adeo  fic  commoda; 
ePifis,etiam  poft  negotiofam  Vcficx  (Traff.  Teflimoniumveritatis 
infcripto  )ArticuloiJ.)  Glauberi  duplicaturam,  empyreumatinihilo- 
minusexpofitus ;  Avenaceus  vegetus  quidem,  ob  farinaceae  tamen 
fubftantise  paucitatem  admodum  parcuseft;  &dumexgr.  e  Modio 
noftrate,  quod25^1ibrasfccalis,  hordeii^o.pnseter  proptei  capit, 
fubtra&is  per  molendinam  fubtrahendis ,  hordeacei  65.  auc  paulo 
plureslibrae,  fecalini  vero  fpiritus  uitraoo.faepehabentur,  hic  ultra 
iS.feextenditrariusrceuaiibi  quoque  Tom.4.  Ephem.  Germ.ietu- 
limus.  Gerevifia  per  fe,  huicfini,ni  infortunium  quoddam  extus, 
(adeoque  Japorem  cdoremve,  qt  in  internacorruptclanon mutans)  acce- 
dat  (  ceu  duaspoftcoftorttm  lamentabilem  fubmerfionem  clamitainfumptas 
meminimus)vix  apatribus  familix  Jlasimpendituncuriofitasminoris 
quantitatis  robur ita  probat  potius ;  &  noftra  recentior  atquc  vegetior 
ultra  o&avam  f#pe  partcmadfcendit;utiSalasBernburgcnfis  Anhal- 
tinorum,ac  Megapolitanorum  Knifenack  fextam ,  inferioris  vero  po- 
tiftlmum Saponia  55t'(Ufjfl!t  (cujustamcnmagnaejl \fentitttrquebiben- 
tib/4sinroborediverfitM,xixi$.fpimusM^       re&if.partemf  4»Hydra: 

l.c.7. 


NoU  ad  Lijfertationm  I.  Pbarml  Jxj? 
i x,7.dedit.  Laboriofior infuper  ob continuatiore  ebullitionem  talium 
obvenit  Deftillatio  >  ut  Fecibus  potius,licet  haut minus  defidibus,ple- 
rumq*,  tamcn  {quamvispre  Regiommfrumenti,trac7ationisfcdiver)ita- 
te,  )ditioribus,  &cas,quas  Muftum  (  cateristamenparibus  )  deponit,  in 
proventu  ad  minimum  exaequantibus ,  folis,  aut  denud  Makho  no- 
voveFrumenrofociatis,  hocinnegotio  occupati,  prsecipuehifcein 
traciibus,  acquieverint.  £  Lentibus  fat  bonum  fuperioribus  annis 
privatos  inufus  deftillari  curabatMedicusnominatiflimus,  Qui  vc- 
ropriori  tricennali  bellofubeatum  annonaecaritatc,  e  Loliaceis  re- 
jettamentis,  viciis  fimilivefarragine,^^^**  ^Amfi quisquiiiis pro 
Spiritu  Oleoque  hic  locorum  quibmdamfolet )  imo  prater  Cynosbati  ac- 
ceptioresfruftusprunaquefylveftriaautumnalia,  e  Rhamno  infuper 
catharcico,  Virga  fanguineaMatthioIi  &c.  parabatur,  vulgoqueni- 
hilominusbibebatur,ingraciorerac&:faucibus  plerumque  adverfior; 
Praifcrcim  li  Mecereo  (ut  Piper  quoque  nunc  loco  Granorum  Paradifi,) 
maliciofe  nonnunquam  acuiffenc.  Pomacei  etiam  Pyra  comple- 
ftencis  fpiritus ,  dum ad fru&us  quoque  ica  devenimus,  e  fele&ioribus 
(uti  noium  )  facis  vegecus  ac  copiofus  eft.  Casterum  ex  expreflbrura 
quoque  remanentia,  (ceufucci  baut parum  adhuc retinente ,  )poftfer- 
mentacionem  hauc  incommode  colligi  poceric:  quemadmodum  & 
exfemipucndis,  aucgelualiquousque  caftis,  (perimmerfionem  vero 
hincpromereltberatis>)  confradis  falcem  aut concifis,  fermentacioni 
p^r  fccum'  parcem  in  loco  cepido  ,  indeque  deftillacionif  adjeBis 
gtiarnprolubitu,  ^admajoremficilitationemnovisfecibm,)i\ibm\%C\s 
un  pr^cedence  anno  quispiam  ,  ne  quid  periret ,  experimen- 
turr  «jumemolumentofaciebar.  Sedhasc  diffufioris 
Familias  func 


l  g  )  f  # 


DANIE- 


f  5*8  )  ^ 

DANIELIS  LUDOVICI 

DE 

VOLATILITATES  ALIS 

TARTARI 

DISSERTATIO. 

ad  Exemplar 

EDITIONIS  SECUNDjE 

GOTHANjE 
denuo  recufa. 

PRiEFATIO 

Ad  Bemvolnm  Leffiorem. 

CVm  fuperioribm  iuftris  AlcaheftinA  disquifitiones  complures  fatiga- 
rent,fterinonpotuit>  quin decollmte pafftmjpe ,  nihVominmintanti 
Liquoris Vicariumpariti  dittgentta  inquireretur.  lentavimusque  hinc 
circafixitatis  Alcatina  Volatttifationem  ftmiliter  nonnu/Ia ;  qu£ poftmodum 
Amicorum  duftu ,  horisfuccifivis  e  Memorialtbm  cottecla,  nttnc  ante  fe- 
ptenniumedidimm :faltem ^uoadhuc  verfationrum  aut  feliciorum  obfer- 

vatio- 


AD  LECTOREM.  <%J 
vationcseyEucharifes circ<t hujuscemodi  materiam  eliceremtts.Nee  f\nc  ccn- 
tepta^cunof/fjimohoc  fecuioffpes  nos dcftttutt ;  experiment.i  fua  ltbc,raiitir 
publtcoconfcrcntiti*  Vtris  exercttatiffimts+Ceu  tnter eaquidern.qujt  a  i  m  tnus 
noftrasbuctifrj.Perveneruntyifteforfanprtmm  efl  Sptrttus,qui  qu  -ft  fc.>\fde- 
itqutis  in  cclU ,  vet^dum hujm  prgrior ntplurimum ,  ac  minus  agttatus  aer 
eft ,  )  per  Subajlrattcncs ,  (  ut  tta  loquamur  ,  )  poft  quamlibet  deft.llatto* 
nemrepetttas,  e  SateTartar. coitigtpracipitur :  confenfu  tamen  hactenustrt 
dtverfa  abcunte\  dum  qutdam  faturatiffimum  hinc  dtxerunt :  Alii  vero 
phicgmaticum  foium^  ejr  Alcaltum  in  Aquam  tandemrefoivendorum  Ex- 
empium :  ceu  forfan  circa  Ignis  gentts  atque  gradum ,  Vafa  ,  Alcaiifolita  - 
riurn ,  vel  accefforiorum  reitquits  adhuc  dtverfimode  infeclum,  ipfamque 
Paticntiam haut  exigua  accedcre potuit  variatto.    Nobis,  (  cum poftttmmio 
circa  tatia  fufcepto  altquando  tentamine ,  hunc  quoque  procejfum  pcrfequere- 
mur  i  )fingut'i4  vicibtts ,  poft  phtegmatis  egreffum ,  urtnofi  votatttis  Liquoris 
qutdptam ,  (  Arcn&  qutdem ,  at  valtdifjimo  affumpttque  quantitati  fufficien- 
ttffmo  igne , ) per  Retortam  ,  (  Sale  tamen pcrdiuprtus ,  altosin  ufus ,  mo- 
derato  caiort  expofito , )  tantifper  tnfineobtatum  efl ;  donec  tot  repetitionum 
ac  confracttonum  pertffi ,  abfceremas  Qtnter  alios  offictt  )  producliorern 
hurtc ,  &ftticthribw  ,  cttm  reiiquis,  reiicJum  laborem,  elutriato  rcfiduo 
cquidem  Tcrrx  fix& parttculam  ,  pro  horum  ( tactte  tandem  fattfcenttum) 
more ,  pr&bcntc :  dcflillationhs  autem  Modo  eum  (  infra  notatis)  Ttnffura , 
vfl  Saltcm  Solattonis  Satis  Tartart ,  (/#  Spirttu  ardente  fa5t& ,  ejr  afubfi- 
dentcftrurat/fjiwo  htnc phiegmate feparatd)  Deftillationibm  quadantenus 
convemente :  Sique  Afcenfu* attquatts  htc  ratto perquirenda ,  fslicitato for- 
fan  ftc  ,  autper  toties  repetttas  ignearum  ejr  aquearum  particuiarum  alter- 
nattoncs  ,\f''re  ceu  qu&dam  quaficohobiay  )  vel  intimiores  quarundam 
compltcattones  ,  fucccffive  dtffojito  magis  Subjetto  ,  ad  induendam  Juffi- 
ctentis  fibi  vehtculi  quantitatem ,  aut  altter  reddendam  attenuatioretn  fut 
portioncm.    T{am  tnter  varidsadhuc  difficultates ,  &  percepttbitioraqu^ 
dam  experimenta  9forfan  arbitrartpoffet  qutspiam ,  fmgutariorem  horum 
ac  confinnltum,  (  adhuc  copioftus prodeunttum  )  fufcitationem  avtemerfio- 
ncm ,  peruniverfaltstftins  Satis  attraclionem  vet  inftnuationem ,  [ftmpli* 
ciort  Kadtorum  vibrathne  vei permeatione  tonge fublimiorem ,  )  necaum 
adeo  cjfe  planam ;  Pr&fertim  dumpeniti^expenditur&confertttrextgua 

Xxx  pk- 


530  AD  LECTOREM* 

picrumque Proportio falina participationis tamin Rore %?luvia ,  T^jve  &c, 
quaminipf  ( zmbientenos)  Atmofphara  \  (  utut  in  fuo  goyire  feudefuper  , 
feu  ab intfcv'ioribus^quovei  copio/ifjimactdinarii  ignis ejftvvia  ad  Gasusque, 
referre  quts pojjit  ffatis  aliastrnpragnatk , )  cttm  ea  Coagulorum  quantitate , 
paffim ejr  brevt  fape ^tamefixis y  ignemvariepritts perpcffis ,  quamc  Minc- 
ris  j  fubdio uvidofatifcentibm  cmergente  ,y? porro confderatur  Salis  tfitm , 
{hafienm  quidem  notis ,  etiam  opcrofioribm  modis  collecft,)  nec  dum  ea 
pajjim  yJ  uinmedendo  ,feu  folvendo deprehe/fa  univerfatitas :  imoipftis 
concentrati  quorundam  Spiritus  Mundt,  ( ni  dc  Magneticis ,  coltecliont  com- 
muniterdeJitnAtk  corportbus  quidpiamfimut  evehat ,)  exiguaautnullafa- 
pe apriore Roris  deflitlatodifferentia:  exadverfo  vero,  ([prater  igneorum, 
Jive  transeuntium fve  nonnulltbi  coharentium  ejfluvtorum  vartetatem,  ) 
imprimis  Jqua(  quafi  femi-  Mercurialis  cujmdam  elementi  ,)  fub.accefjit 
complcxuque fiuo ,  (  vel  Vegetabilium  excmplo >)plane  vartabiiis  &diver~ 
fmodt  appttcabttis  ,  Mtncralium  autemy  (pracipuc  Jaliniquid  evidentim 
participantium  >)  haut  adeb  facile  exhaurienda  vel  cnervanda  Natura ; 
quin gtiftentes inibt  >  etyfemet fenfim poftmodum  exotventes,  aut(poft  ali- 
qualem  fuppreffionem  vel  alterationem  fuam , )  denuohtnc  inducntes  parti- 
cuU  refient :  &  quod  per  lentam folum  humecJationcm  ,  ejr  repcfttonem 
(  conceptacutts  interea  fatis  obturatis  , )  diuturniorem ,  e  plerisque  hujmge- 
nertsfubjeciis^  (vet  perfeclt  Colcotharis ,  Atuminis  ufii ,  tjfl\  excmpio  ,  } 
nthitomtnus  eadem  produlla  habeantur ;  aut  fi  qu#  (gufttti  odoratulve , )' 
diverfi  quid  pra  fe  ferant  ,   td  pariter  fortaffe  non  tarp  mvaex- 
trtnfecaque  fubflantia  accejfu  ,   quam   variata  folhm  parttcularum 
figur  itione  ,pofitura ,  occultattone  &c%  contingere  qtteat  >  indequc  hoc  tnfu- 
pcr  non  rarojaltem  fit  temporaneum :  (  ceu  Saic  Vitrtoti  confummatiffimx  de- 
f  illattonis  capite  mcrtuo ,  accuratc  (ic  cclkcJum  ,  nobis  nunc  pcfi  i  z  demum 
annum  vitriolcfcereinciptt : )  (jrfiqua  dmpiim  (  v.g.eCaicts  (honic  rcflin- 
fta  fimtltumquc  vere  Catctformtwm  obfervatiowbws  \  ISlftri  murarit  najtu 
ra  \  Pyndts  atr amentofi conctdcntias  \  acido-faltnarum particuiarum  fub  in~ 
fiptdo  vet  quafi-dutct  coaguto  latttatione  \fulphureo  odore^  Cephatui  quom 
rttn/fjm  Spttitw  haut  remiffiore ,  etiam  itftcr  vutgarh  inodortque  Spirttfts 
Vttrioltretfficat.ionem  rcpetitoprodeuntc ,  ejrc .  )  adduct ,  (fid pratcrinftu 
tutumnojlrum  )pofficnt,  ab  antmo  fublimioribttshujus  generis  prafuppofi- 

tis* 


AD  LECTOREM.  551 
///,  addimeHfiommferepenetrati^nem  intcrdum  deducentihus  minus  ad- 
fueto.  Pottus  fequatur  aiitis ,  ex  Accti  defli/lati  Saturninorumqne  mag* 
mate  ^fo/ttarie  vel  fum  lovisca/ce  (imtltbmvc >  {admodum  Sptritus  Co- 
ra//torum9 )  valido  fatis  igne  defti/latus  :  in  variationibtM  chymi  is  jam 
o/imetiam  ad  fixiora  commendatus  y  net  qmbusdam  inconventens  :  ceu 
cotjformes  fere  ,  {pofl  abflracliones  a  So/utis  ftiis  tandem)  prodeunt 
Guajaci  quoquc  ,  Mellis ,  Mann&  ,  imo  Tartari  nonnttnquam  Spiritus> 
Acetumque ,  vel  ab  tpfo  Sa/eTartari:  acumineta/ium ,  a  priflino  fuo ,  haut 
parum  dtfferente.  Verum  curn  noflra  nanc  recenfio  practpue  circa  vu/gare 
Sa/  Tarturi ,  ( ///  illic  ftngu/a  ritis  a/iquod prodeat ,  )  occupetur  ^pfficiet  forfi- 
tan  ,  menttonem  tantum  bujuscemodi  Liqupris  feaffe.  £)uemadmodum 
etiam  Tertit ,  eficcatis  vinifectbus,  ceuinfubfequa  Difjertatione  jam  addu- 
c7i  \  cum  addittone :  qttod  comtnode  priws  Sptritu*  ardens  abfirahi ,  ejrrefi* 
duum pofl  refrtgerattenem ejrfubfidentiam ,  extccari  demum  queat.  For- 
fitan  autem  ex hoc  capite  commercioquc  eft ,  quod in  crudi  quoque  Tartari  dc- 
(l  llatiombus  nonnunquam fimilis  Sa/is  quidptam  apparuerit,  Amplius  re- 
tulimus  tbi  etiam  Tartari  Tartarifatt ,  (  uti  quibusdam  vocatur ,  )  Spiritum: 
cui  quemadmodum  affinis  >ita  iaboriofior  quidem ,  at pofl  debitasrecltfica- 
tiones  penetrantior  aut  faturatior ,  proceffuique  >  (cum  Spirituejr  Sa/e  Tar- 
tartinftituendo)  tuncfere  compar efl ,  qut po(i  Tartari  ejr  crudi& ambufti , 
( tanquam pr* falefixo  mintis  adhuc  exhaufti , )  debttam  inter fe fo/utionem 
dcfti/iatur.  Jgvod  autem  caput  mortuum  eitxiviatum  ,  a/cali  quidptam 
nobis  exhtbucrtt ,  tncaufaforfttan  fuit ,  ni  falinarumparticu/arumtempo- 
ranea  (ceu  Tartari quoquc >cum  A/umtne  defiillati  capttimortuo  contingit,} 
latitatio,  ve/confueta  renitentia ,  fa/tem  fcrrex  cucurbita,  intenfiortsque 
fic propu/ficnU  dcfccius.  £)uodqutdem  in  medienMcfeiicioribusve  reptti» 
timibus  re/mquimus :  quemadmodum  etiam  >fiforte  qutfpiambotrtformes 
htc  fub  dtffo/utione  bu//as ,  (  cumnon  fo/itm  in  crudi  quoque  Tartari  depu- 
rattombus .  aut  cum  Vttrto/o  coclionibu* ,  veritm  etiam  in  a/iis  pu/veru/erJis 
tnfterfionibus ,  faponariisque  ejr  a/bugtneis  mixturis  concuffis  evcniant ,) 
non.tam  adSa/  Tartari ,  (ianquam  intimtoris  adhuc partictpationu,Vitk 
genimen  )  quam  adftmp/iciorem  (  quadrantium  congredientiumque  )parti- 
cu/arumpofituram ,  varia  httjus generis  phxnomena  in  CMinera/ibw ,  fa- 
/inis,  alitsvecoagHihficcU aut  cong/aciatis  &c.  (citraomnem  Effentia/tta- 

Xxx  %  tis 


5}i  AD  LECTOREM. 

tU primordia/is  acceffumf)  exhibentemreferre  voluerit.  RefiJuds  autem 
formulas  ,  v.g.  Terre*  Alc&lium  partis  fubtraclionem  ,  quo  volatiliores 
factlttu  prodeant :  (  nifi  de  primittu  notato  procejfu  ,  vei  aliquorum  per 
fufiones  depitiratione^  aut  k^icidorum  accejforiorum  arreptione  ,  ceu  tn- 
fra  b&c  notavtmus ,  inteiiigatur;)  Item  ,  Alcali  hujus  ,  etiam  absque 
igne ,  tn  aliqualem  voiatiiitatem  abttum ,  (  ni  urinofum  quidpiam  ,  vel 
Aluminis  mtfcella  fingulariorve  enchinjis fubterfuerit ;  ceu  mfdida  quoque 
vegetabiiia  compacla.fionte  concepto  calore ,  quxdam  inRimmabtie  Sulphur, 
quxdam  jal  volatile  coptofum  eruclare  deprehenduntur:  )&[t  qu<a infuper  effc 
queunt > plamor  olim  Aicali  hoc  perfequentium  explicatto  deteget >hucfc  tunc 
€um  altis  factle  reducentur.    De  c&tero  in  ipfa  (ut  publicata  primitusfuit,) 
Dtffertatione ,  (  ceu  oppido  nunc  fieri  potutjjet , )  nthilmutavimm  \  nealia% 
fed(ob exemplarium defeclum, )  recufa  jaltem  exiret.  Prjfart  tamenb&c  vo» 
luimus ,  ne  manca  in  refiduis  vtderetur :  addimusque  infuper ,  tanquam  pro  | 
complemento  :  I.  fgtiodrecltficatiovel  cohobia  fuper  proportionalem  Mcal'% 
quantttatem ,  compiurium  acumen  aut  faturattonem  notabiltter  augeat. 
2.  *>uo d dque  ac  Caicis  Viva  Spiritus ,  ettam  liquore  competentidtiuti ,  nihi- 
lornMws  admodum  ,  (  pr&fertim  tn  frigido , )  tranfpirent.  Et  $ .  quoad  effe- 
tlum  ,  uti  prfjens  quidem  efi   {in   convenientibus   affechbus  & 
4xhtbitionibu>$  )h&c  volatiiitas  ,  itaper  fe  inconftderatiu*  dtutttts- 
*ve  teneriortbus  data ,  haut parum  tandcm  apetttum  dejiciat  •>  ( xque  ac  exeo- 
dem  fere  capite ,  iargior  Vtni  Spiritw ,  ejr  ipfum ,  nonnulhs  tn  pietkoncts  3 
Sai  effentiaie  Tartart:)  Aiits  vero  pt  r  foiutiones  fociata ,  bonum  qmdem 
fub  Prudentiamedicaremedium ,  non  tamenprotintufemi  univerfde  vel 
fine  pari  pr&flet.    £htx  tncipteniium  ,  finguiariortbus  fape  proceffibtu , 
formulisy  autQaitatunc  ibt  Praxis  vuigartsfacie ,)  pr&cipui  Autbo- 
r&  commendatiombm  nimts  tnh&rentium  caushxfuperadderc 
'  vifurn  hautfuit  tnconventens9 

^  (  o  ) 

DE 


®  )  w  c  ® 
£te    vlatilitate  Salis  Tartari. 

QUantopereTartaricrudi  Volatiiicas  etiam  Verfatisfimorum 
manus  hodie  dum  fatigarit ,  nocoriume/t  :  ufqueadeo,  ut 
(torum  hauc  pauci  ,  poftquam  nihil  non  per  Serpentinas 
quoquc,  l<efrigeria,incerpoficum  cum  Spiritu  Vini  Globum,  Furnos, 
Alcmbicosquefingulares  &:aliahujusgeneris  Compcndia ,  incaflum 
fere  tentaflent :  tandem  ad  incoercibile ,  ac Fermentantium  efHu viis, 
aucFulminancium  Sylveltreitacibus  confimile  Gas retuIerintTotum 
illud,  quod  (naturaeforfan  maximam  partem  Salinar,  )  incenfo  prse- 
fertimpoft  fequcftratam  humiditatemTartaro,  communicer,  (plus 
minus  tamen,pro  Artificis  dextericate ) evolat :  quodque  Caput mor- 
tuumin  bilanceprole&o  Liquori  conferentibus,  paslimdefideratur: 
etiamcum  planeproportionaleTartari  ad  recipiens  pondus  adfum- 
pcum  elt:  nec  toc  ejus  libra:,  Vulcano  inconfideracius  (licecadhuc 
perfrequencer, )  una  vice  fubje£tas ,  pocisfimam  fui  partem  incer  com- 
mifluras  per  reliftum  Epiftomium,  autaliasvi  facta,  nequicquam 
eru£tarunt:  aut  (quamvis  fpeciofuni  Recentiorum  invento)  fuccef- 
fivac  Ingeftioncs  nihilominus  per  Dcftillatorii  defuper  Operculati 
conciguitates,  (fruftraneoetiamcircumfluoPlumboO  vcl ttinferius 
adapertum  fuent, inter  Obturatorium  ingratiis  demiferunt.  Sed  ejus- 
modidefHerio,  fervandoquc  fubtiliori  (  aLaborantium  venali  certe 
nimium  quantumdifferentO  Spiritui  fuar,  cicra  dubium,  adhuc  fu- 
perfunt  Enchirifes* 

Majusauremnegotium  tardiumquecuriofisfacesfic  Volatilitas, 
quxinteramplisfima,  AIcaheftinisquefereproximapromuTa,  exipfo  *****  queat 
AlcaliTarcareo  ha&enu*  (certo  &  aliquali  copia)  quaefita  eft.   Uc  v°^euU 
inde  nonnulii ,  dum  fixitacem  &  rcnitentiam  Salis  illius ,  e  prseoa  T*ump, 
randi  modo,  cogitartnt:  herbaceorum  Alcalium  ,  cum  Bolo  vel  dubimnm 
Argilla  concinuaioigni  fubjectorum,Spiritumutplucimumcandem 

Xxx  3  AcU 


^34  VoUtiUtAte 

Acidulo  falinum  guftarenc  vel  expirerentur:  in  plcrisque  hacde  rc 
Libellis  modo  Voca  cantum,  auc  Obfcurum  fuper  a?que  cbiciuum, 
modd  tralaricios  falcem  aliquot ,  mucuoque  (cicra  fuccefsus  afleve- 
racionem  )  defcriptos,  velalias  Authoris,  Ingredientium ,  EnchirU 
fis,  Circumftantiarumve  nonnullarum  caufa  (jure  vel  injuria)  fu- 
fpe&os  Proceffus  invenirenc ;  dubioque  hinc  evencui  diflicilcs  com- 
plicacosque  labores  elocare  nollenc ;  aucexperiundo  candem  (feu 
propria  ,  feu  Praefcribentis  culpa)  fa?penumero  nihilorninus  modd 
nil,  parum,  aucphlegmaticum,mododuhium,  cerciumvequidpiam 
cegrc  nancifcerencur  ;  cocum  hoc  negocium  incer  vanas  Chymico- 
rum  Aflerciones ,  auc  ipfa  Non-Encia  reculerint. 
toteflt*-  crnm  ievari  revera  pofle  quandaminde ,  &genuinam  qui- 

wenfeps-  dem  parcem  *,  manifefta  inibi  verfacorum  ,  nec  fubcerfugiis  cemere 
fubvercendadocecExperiencia:  Imofimplex  infuper,  ac  paulo  vaii- 
dior  continuacaque  Alcalium,  (  eciam prius  fufficiencer depuratorum 
autconccntratorum)  calcinano  ,  vel  cum  fixioribusnonnullis ,  nec 
adeo  fulphureis  Subjc&is  inftttuca  Fuflo  j  Salis  Tarcarei  vel  conge- 
neris  haucparum ,  ( vei  incra  horam ,  &:  incegro  adhuc  nec  inchnsus 
undiquaque  vicrificato  Crucibulo,)  unacum  accidentaria  Acceflb- 
riorum  humiditate  elidens :  naribus  efrluvia  falma  fatfcntientibus. 
Troponun-        NcC  tamen  ifti  proinde  fumus  ,  qui  EieufiniSacri  ,  vel  AJca- 
turhkmo-Ucftmi  Vicarii  revelacionem  hic  proficeamur.  Salcem  iftud  Aicali 
^^'"-(proconquirendahinc  proficua  quadam  Volacilicace  )  adorientium, 
Alc*hefli-         hiitio  (^circadele&um  autfucccffumProceflus )  ha^fitancium ; 
m,fed aitds  prsererea  ^Egrotorum  (ejuscemodi  Remediorum  genere  fa?peper- 
boctnge..  qUam  adjutorum  )  caufa  fimpliciflimc  profequamur,  quasmanualis 

ntre  f*t      X  \  t_  •       /  i-  r    -  * 

proficHif  Experientia,  ac  longa  nobis  ,  (per  aliorum  prancripta  ,  pnvatos- 
que  conceptus  cuntibus,)  dedit'obfervatio  ;  qua_que  pariter  Inci- 
pkntibus  quidem  confirmationem  ,  &:  ulterioris  Inquifitionis ,  auc 
( Medica:  vel  Chymicse)  adaptationis  Fundamentum  ,  Exercitaciori- 
bus  vero  anfam  dabunc  ,  audciora  ,  exaEhora  ,  clarioraque  eodem 
candorc  fuperaddandi  >  quo  nos  impraefenciarum  ,  fine  cujusquam 
AllegationeautVellicationebreviteringenuequeiolum  Inrroduftio- 
nemquafi  quandam,  cum  Experimentorum  pociorum,  (illucforfi- 

can 

Z  rm 


SaIU  TartAri. 

tan  compcndiarie  ducentium)  SyHabo  proponirnus  :  Superpondii 
loco  hincinde  intcrferences ,  qucelicec  ad  fingulos  Paragraphos  di^* 
recle  non  percineanc,  incidencer  ramen,  &daca  fic  occatione  haut 
inuciliter,in  quam  plurium  opcrarionum  &  expenfarum  compendium 
ann^Si  poffe  videbantur. 

Qui  lraqne  hoc  in  negotio  operae  prcria  facere  volueric :  prin-  s*iTart*~ 
cipio,  quod  Materiam  Q^iixUci  noftn  concemit ;  cquidem  (od  in-  nlntm* 
convenientias  cuivishinc  facile  concipiendas,)  majori  difficulrace,  hocfinttx* 
minorique  fccnore  occupabicur  circa  vulgare  lllud  Alcali ,  per  figu-  *£™£d 
lorum  exrremas  uftulationes ,  aut  (Iicct  communiffime  praecepcasi )  caruU- 
ufque  ad  Virorem  Cxruleumve  Calanariones  exhauftum ,  ac  fubli-  umveco. 
mandis  poftliminio  parciculis  canttim  non  quafi  fpoliatum.  ^Eque ^^vi- 
accocies  repecicas  deprardaroriasque  Salium  OfKcinaiium  Fufiones,  dttur. 
eacandidiora  quidem,  nihilb  camen  hinc  ufibus  medicispisefentio  Sal**v'g% 
ra  reddere ;  eoquclaborum  minus  prodigos  primis  illorum  coagulis,  p^Jcul 
vel  ipfis  honnuncjuam  Lixiviis  parili fucceflu  fecuritateque  aequiefce-  nimiufu. 
re  cernimus  :  fiquidem  defuerinc,  auc  fpecialem  fcopum  \nitxAum  ftombmdem 

rr  ~     *     .  .     rF.r        -    .  purantur. 

haut  adeo  atcmgere  poiie  purentur  Granulara  ;  in  Unpeniacionem  Sai  Veg9 
alias  commodiora  :  nec ,  (  dum  per  Sulphur  flagrancibus  herbis  mo-  granulata, 
derate  incerje&um  confiunc,)  invertcncem  diaphoreticamquavim^yJ^ 
fic  admodum  perdentia.  iu  intkt* 

Porro  vero  nec  illud  citra  Iahorum  fruftrationem  hic  aflu-/*^»»- 
metur ,  quod  extemporanea  anatici  Tarcari  ac  Nicri  Detonacione,  J^JJJ 
(decsetero  compendiose  ,  fiquelicec,  perforacafolum  rejiculaqua  famumc 
dam  Recorta,  cum  Clyffiformis  Spiricus  prompca colledtionc»)  pa>  * 
racur.  Siouidemin  fubitanea  il!a  excandcfcentia  Nitrofse  Aciditatis^*"*^ 
pars  tacice  arripitur,  &c  in  Alcalium  qpmplexu  ,  (quamvis  guftanti-  coUtgtfi. 
businfenlibilicer  J  occultacur  ramen  canrifper,  donecpaulo  violcn. 
tiori igni ,  vcl  afiociaci^  ( Sali  Tarcareo )  amicioribus  fubje&is ,  denuo fo'rm^ " 
cedat ;  &  penecrancem  expe&anribus ,  dcfidem ,  ac  inftar  exhauftae  $ai  md 
AquxFortisacido-nitrofum  relinquat.  Ucinobisplus  vice  firoplici yW*™ 
etiamcum  Silicibus ,  ipfoque  Sacurni  Vuro  ,  (dum  fuperiorum  an*  ^uid  ^ 

norum  cultau 

Uque  viotentiori  dtftillttione  mazifejlatur.         Sp.fmgularU  cura  VitroSawm  *,  ac 
tap.  mortui  Ufuor, 


Ee  VeUtiUtiLte 

Rorumcommendatione  dti&i,  nercioqua^fecrctainibicumpnediclo 
Kitrof*  Alcali  quaereremus,)  contigit.  Atque  hinc  procul  dubio  etiam  eft, 
%main  °iuoa,n  iftips  Oleo  deliquato  (concentratiori,)  Tin&uraque,  tan- 
un\  ^  demnitriformia  quaedamfpiculainferiusconcrefcanr. 

Uc  irique  Sal  noftrum  non  quidcmextreme,  &  ad  pugilli  qua- 
firemanentiam  calcinatunu  ita  nec  perfun&orie  tantum,  fundum 
tenus ,  &  inxqualiter  combuftoTarcaro  extra£him  fit.  Ne  ex  ad- 
verfo>  refiduae  femicrudar  hujus  partes  Cquemadmodum  inimper- 
fe&a  Spiritus  deftillatione,  &c  in  TartariTarcarifati  confeftione  fit,) 
abforptse,  Liquorempoftmodumprodant  (obSpiritus  oleiqueTar 
taricommunisaliquantillum,  )  aqiaefita  noftra  Volatilitatehautpa. 
rum  diflferentem  ,  atque  curiofioribus  in  ifthoc  genere  merito  fu 
fpe&um. 

saiTarta.       Nec  tamen  hinc  opus  erit ,  uc  Tartarum  qnispiam  ,  (cum  e 
c*pitt  polychrefti  Spiricus  ja&ura  )  feorfim  calciner.  Quandoquidem  ipfum 


rt  e 

mortuo 


Capucmortuum  (v.g.  e  duabus  tribusve  Crudi  libris)  pofttotalem 
ferfitti  &  ultimamdi&i  Spiritus  Okique  deftillanonem  ,  adeoque  incimam 
de(itU*ti.  fu{entis  Tarcari  combuftionem  reftitans ,  (citra  ulceriorem  fuperva- 
superv*-  CUCqUeVuIgo  repeciram  uftulationem, )  gratis  &quafipro  fuperpon- 
TimcTld  dio  (uppeditat  Sal ,  uc  aliis  ufibus,  ira  huic  quoque  operationi  fuffi- 
natnr.  ciennffimum  :  prarfertim  fi  fine  fubitanea  poftmodum  vehemenna; 
Lente*c  jmo  penitus  finc  quadam  ,  (quamvis  fevere  bperoseque  nonnullis 
utaiiter  ^  in  ufum  reiterata  )  Depurationefenfim  faltemin  fe  ipfo  totali- 
fimeexie^  terque  exiccetur.  Nec  enim  (poftpartis  coagulatu  difficihons,  in 
catur.  deliquium  vero  magis  pronae  (eparacionem  )  Refiduum  fubtercon- 
-EtiAtnei-  trccum,  ( ceu  alii  iftud m  fpecie ,  veletiam lixivii  Sarmentorum  cry- 
raiMD*-  ftalliformc  coagulumrequirunt,)  feorfim  huicnegotio  aptiusinvc- 
purath-  nimus.  Quin  potius ,  qui  e  Salis  culinarii  fpontanea  nonnullibi  e  Car- 
ne$,&  rhisSalinarumveMetisftillanteMuria,  v,g.  ad  quarta?  partis  rema- 
}"fif*/il  nentiamexhalaca,  perarenamquoque  Spiricum  elegantiffimum  ape- 
ne$.  ritivum  deftillari  vidic ,  forte  priorem  illam  portionem  fere  comma- 
sal  Sar-  diorern  crederet. 

™&u°mfa        Caeterum  ,  fi  porro  fupradi£him  Alcali ,  a  crudioris  Tartari 

tiliuscry-  COm- 
$*Uijamu       Spiritm  S*l* ,  i  Mttria  ntnnuUibi  ftontant*  fivguUru. 


Salis  Tarfari. 

commercio,  fniquasdam  oleofarum  ftriarum  vel.fcoriarum  parci- 
culas  ,  interdum  iiitcr  eluendum  ,  mnoxie  arripuerwt,  )  alias  fuf- 
ficienter  fic  fecretum  ;  dmturniori  mcdiocnque  Calon  per  Men- 
fes  aliquot ,  aut  fuper  Fornacem  una  alterave  hyeme  ,  perfun&o-  s*iT«rt** 
rie  te&um  exponatur :  lenta  ignis  adtione  pene  porofum  ,  ac  in  kf'p**kn~ 
quafi  fpongiofum  ,  eoque  huiuscemodi  labonbus  adhuc  aptius  de-  ^mdl^ 
prchendetur.    Atque  hsec  circa  vulgare  quoque  (jufias  caicma-#^/f*,. 
tionis,)  Sal  Tartari  fimiliter  maximam  partem  obfervari  queunt. 
Nam  illud  hinc  ,  dum  operationum  tantummodo  compendia, 
per  djverfas  obfervationes  &:  Enchirifes  venamur,  neuciquam  reji- 
cimus, 

Tandem  vero  CiccxVini  feces ,  (Deftillatoribus  vulgo  vel  re- 
centiorum  aliis  occuparionibus  haut  inconveniencer  cedenres, )  fi 
poft  vini  rcfidui  expreflioncs  ,  &c.  aut  confuctas  Spirirus  abftra*  ^cesvtni 
diones  ,  in  aheno  panhvi  modo  dcbice  deinceps  exiccencur ;  u.i 
pcr  deftillacioncm  (tum  fohtanc  tiim  ahbi  tradendis  additamenti?  ' 
inftitutam,)  penetrantisfimum  &  volanli  fpontanco  Sale  refertisfi- 
mum,  (fiquc  per  competentem  fnper  Alcali  redbficationem  a  gra-^''"'*'  ] 
veolentia  nimia  hbcrctur )  perquam  in complunbus arrcaibusprofi-  voUuUper 
cuum,  fanevola  iliSahs  TartariSpiritui  hocinpaftu  fere  confimilem  Retofiam 
Liquorcm  five  Spintuin  furidunt  :  ita  poft  communcm  ac  plane? Aren*: 
rncdiocrem  (m  olla  tecta)  calunationem  ,  ipeciofum  ,  copios^  ficano. 
fuperftans,  5c  quali  fpome  dcfuper  (ublimatum  albisfimum  Sal  prar-  ^aUliud 
benc,  ejuscemodinegotiopia;  reliquis  convenicntisfimum.  ^perZu 

Atqu^  harc  de  ipfius  Alcali  u;rTerenciis  ,  (quacenus  huc  fpe-  cmatb- 
ctant,)  &  haut  inutili  Sciettu  :  quo  fcihcet  xn  aliquali  copia,  icd  ne  • 
tamen  genuina  &  in  Unnofitate  fua  ,  (quoad  ejus  fienpoterit, ) supponitur 
intemcrata  Volatilitas  inde  fequeftrariqueat.  Nam  hcet  noqnullo-^  VoUti. 
rumaflerta  in  Solutiones  quasdam  ahasque  circumftancias  Acidu^  U^tZ^ 
aliquid  inferre  vidcantur  :  nihilominus  cum  in  (hadlenus  quidcm 
notis)  hujus  fortis  Spintibus  fpeciale  ferme  nil ,  aut  parabiliori- 
bus  ejuscemodi  menftruis  adeo  fupenus  inventum  fuerit  ;  ipfique 
potiuscirca  diflolvenda  fubjefta  defides ,  auc  circa  foluca  jam, 

Yyy  (qu« 


$3$  T>e  VohtilU&te 

Doneefi,  (qua:  incimius  fecum  deferre  debebant,}  inftabiles,  velaliasalienU 
gretiorprt-  gen|  deprehendantur :  forfanhaut  immeritd  (donecfccrctior  prsc* 
jkMuu'  fentiorque,  citra  fufpicionem,  modus  ad  Aciditatem  obegeric)  ac- 
quiefccmus  purcfalf*  ,  certc  confimili  lixiviofae  Alcalium  (ab  ifta 
ktur.      cranslocatione  feu  immutaci.one  haut  penitiis  alienorumj  nacurx 
pra?  Acido  (in  hocquidemgenere  )  viciniorij  competentiaque  vel 
pr&difpofita  Subje&a,  fuo  quodvis  modo ,  fatis  adoricnti  &  am- 
plexanci  Volatilitati.    Sive  decsetero  Salis ,  five  Spiritus,  Cutpote 
Tctiotts    parum  hinc  differentis ,  &:  falinas  particulas  faltem  in  liquamento 
modi  coUi.  faQ  vehentis )  formaprodcar. 

lUtiUt*ti$  Proinde  confequens  nunc  eft  ,  ut  Modos  videamus  ,  quibus 
tfliw  eSa.  ejufcemodi  Volatilitasin  rei  veritateproliciatur ,  auc  prolici  putetur. 
iiTartaji.  Quernadmodum  enim  plures  funt ,  qui  (ut  ab  initio  notavimus,) 
wUppaT  Phlegmaticum  folum  ,  (Tartarei  quid  olentem,)  aut  Icvidenfem 
rtnterta.  Liquorem  ,  vel  nominaic  tantum ,  alfenum  ,  auc  plane  tertium 
quidpiam  genuini  loco  prsebeant  :  ita  non  unus  faltem  ,  veriim 
angtit tCm  2\{qUOt  inveniuntur  Proceflus ,  qui  revera  quaefitum  hic  Sal ,  aut 
vd  genui-  jpfi  congenerem  ("acommuni  tamen  Tartareo  admodum  diftan- 
nh  nihio^  tem%  Spiritum  fuppeditent >  &:  nihilominus  invicem  tum  in  odo- 

mmus  co-         '     r  ">.,.  *>.•••,  ,  r       *  „  ^ 

incidZntes.rey  fapore  ,  colore  ,  falinarum  pamum  rorma  occ.  tumin  effechi 
jEtucac  viribusque  manifefte  coincidunr,  ^Equeac  permulta  v,gr.  Mer- 
fiurtma   curjj   Antimonii  &c.  Prseparata,  quamvis  ad  concertationem  us~ 

Anttmo*  ..       r  j  •  . 

*iaiiadi*.<\ue  ;  diverlis  vns  mednsque  negotiose  conquirantur ,  eodem  ta- 
fhoretica,  men  utplurimum  poftmodum  recidere  $  &  quas  per  operofas  am- 
Ttnaurs,  fagcs  fere  fecrcto  confe&a  fuerunt ,  cum  vulgatiflimis  tandem 

Jlntimo-        0  ,  .  .   >  •  rr  *~ 

niifuiphu-  compendus  penicus  convenire  paiiim  cernimus. 
fM,M«r-  Amplius,  quemadmodum  Salinorum  reliquorum  pleraque 
?a7h!l**ca0icct  refpeaive  minus  fixa,)  faciliiis  tamen  acque  copiofius  ele- 
&c.co,n~  vantur  ,  fi  dum  annatum  defuerit ,  extrinfecum  folummodo  ,  fed 
iidunt,  competens  ,  atquecontinuationemdeftillationis  iniftogenerefufti- 
flhnorum  ncns  addacur  Vehiculum ;  aut  pro  renataSeparatorium  falcemcor- 
4orforum  pus  ,  quod  aliquam  Subje&i  partem  ,  pracfertim  fixiorem  auc 
VhJfl%i  alienam  invadendo  ,  &c.  Subtilioris  atque  huc  magis  pronx 
»!»/«SLfubftanti*  afcenfum  ica  faciliccc.  Ceu  incer  plurima,  vel  foliim 
nm$i**  Sal 


^       Salis  Tar/ar/.  ^ 
Sal  culinarium  ,  (oppido  Spiricus  fui  facilis  autiniquus.  proad-s*  s*\u 
diramenrorumratione,  promus  condus,)  Iiberaiicermnoxieque  re-^ 
fundic  dupli  ,  (hunc  in  finem  adjedi)  Aluminis  crudi  fuperpon- 
dium  :  iis  qui  naturam  ejus  ,  &  Capins  mortui  (feu  integri ,  feu 
in  Sal  tertii  genei;s&albnmnaiii  Tcrram  refoliici)  noraBflem  Alu.  c*Pue 
minoficacem  norunt ,  in  medendo  neuciquam  fufpeclimf.  Sic  pa  7°''*"* 
riter  etiam  Alcali  Tarcareum  ,  (etfi  longe  forfan  pigrius,)  perX'1^ 
vehiculi  camen  complicati  vcl  folicitantis  ,  aut  cec&e  Maceria:/"*7 
(fulphureae  vel  acida^  ,   falis  portioncoj  arripienris  ,  &  in  €o^m*mr 
fgnis  gradu  carboniformirer  aut  Magifterialis  coaguli  inftar  re-  frW** 
tinentis,)  acceflum  ,  cquidem  facilius  afcendit  /ecundum  tcl&f9"rif* 
quam  iftam  partem  ,  quac  fimplici  ignis  aclioni  alias  vix,  autnonf^r> 
fine  variis  inconvenientiis  paruifler.  tlrUddu 
Quibus  ica  prxmiffis  ,  uc  fpecialius  deinceps  ac  ordine  quo  **»"»** 
dam  ,  diverfimode  fic  quasficas  vel  promiflae  Volatilitatis  noftrcj^^ 
raciones,  quidvaleanc,  quantique  fint ,  (  duclo  per  remotionem 
quafi,  a  languidionbus ,  fufpccTris,  minusve  talibus  exordio,)  per- 
luftremus :  principio  Tartarifatus  Vini  Spirirus ,  una  fc.  alterave  st>-  vini 
viccab  Alcaii  Tartarco  pro  phlegmatis  (•ulphureo-falinis  i&muZtTl*' 
particulis  adhucdum  iat  copiose  mrermixri)  majori  quadam  fe- nugmate 
paratione  communicer  abftraclus  ;  quamvis   ob   evidenciorein  *dhu*ptr- 
hanc  concencrationem  ,  tiim  per  fe  ,  tum  in  Eflentiis  Mixtu-^5"' 
risque  compluribus  perquam  in  fua  deftinatione  prarftans  fic :  & 
quafi  proprium  fibi  volatile  quoddam  Sal  (ex  ifta  profapja)par  s*ivei*tu 
ticipet  ,   imd  vel  ab  ipfo  Alcali  infupcr  aliquidj  abrepjum  ,"  k^mKk 
cum  evexifle  ponatur  :  indeque  proptcr  alterutrum  horum  ,  il  ijjP 
paulo  validior  Vitrioli  Spintus  inftilletur  ,  non  foJum  fubcikm 
quandam  Ebullitioncm  ,  verum  etiam  utplurimum  poft  leniamtyu 
'  exhalacionem  Salis  fubaciduli  nec  inelcgancis  quidpiam  oftendat: T*? 
noftro  tamen  apparacui ,  &pcr  mulcum  hinc  diftanti  prrcgnan-  monUcZl 
tiorique  Salis  Tarcari  Spirirui  protinus  hauc  accenfcri  potcrit. 
Siquidem  &   Alcalinum  illud  ,  quod  in  fuperficialiori  hoc,^^* 
xque  ac  in  fpeciofiori  incerationis  (inferius  arringendx>)  pro 
ceiTu  forfican  afcendifle  conjicicur  ,  oppido  nihilominus  erit  exi- 

Yyy  x  guutn: 


VoUtilitite  m 

guum :  &  fenfibilius  in  ejuscemodi  operatiope  ,  poft  frparatum 
s^.r.TV-Cquafi  fcmifbpcici  faporis,)  Phlegma  ,  demurn  prodirc  dcpre- 
irifitj,  hendirur.  Ceu  ulnmas  folum  guttas  ,  dum  dida  refiduae  hu- 
Tmaur*.  pi!(j.cans  sbftradho  per  Retortam  inftituitur. ,  aut  panli  roodo 
TalkTar.  Vini  Spiritus  (per  Saiis  Tarrari  ^iflblutiohem  ,  &:  fubito  fujbfi- 
t*rUe/til-  je£rjs  aquofitatis  fubtra&ionem  compendiose  dephlegmatus , ) 
MitimlT  ficcicatem  usquc  paulo  fortiori  igne  deftillatur  ,  Acredinem 
gutu acwsAcah nam  guftantibus  offerre  tandem  obfervamus.  Quas  fi  quis 
&airati-  p,.Q  <L,bku  (  nam  &  congeneribus  Alcalium  volatilicatibus  adii 
clmpeT-  poflimt,)  abftra&o  illi  Spiritui  Vini  Tartarifato  (praefercim  re- 
dwfasp.v. pfecitd  dum  per  accidens  obtingunt, )  permifcuerir ;  haut  minus 
perSalu  ,'n(jc  fic  Alcaltfatum  (alios  fortaflis  in  ufus)  habebic  ;  quam  fi 
^flZL  Virii  rectificatum  Spiritum  a  globulis  argilla  &  fale  Tarcari 
conftantibus  ,  validiori  demum  igne  abftraxiflet  :  aut  in  Eun- 
phtegma  ^m  (pnus  i  Crudo  Tartaro  lente  deftillatun|,)  intenfion  poft- 
s^.V.r^- modum  Vulcano  Tartarea:  Spiricuofitatis  reiiquias  ((cd  mgratiori 
tanfatu*  hincodore)  propulifler.  De  csetero  tamen  nec  hi  Liquores ,  ob 
^^^eandcm  VoiaciJitatis  inibi  difperfar  paucitatem  ,  defideratorum  nu- 

mero  convenicnter  aflbciari  poterunt. 
oleojitat  Quod  aurern  Oleofi  quidpiam  in  pra?di£ti  Spiritus  Vini  Tar- 

*sp.  vini.  carifati  confcftione  ,  refiduo  Phlegmati  ,  (a^que  ac  venali  gene- 
roiiorum  fecum  Spiritui,)  nonnunquam  innatet  verum  quidemj 
fed  tantiim  ideo  Cordiale  non  eft  ,  aut  inde  meretur ,  ut  gutta- 
a«#»/«B/:tim  fic  ,  aut  operofius  adhuc  C  re&ificarum  vini,  cum  concentra- 
fentia  Vwi lxC\\mo  Salis  Spiritu  digerendo  ,  eoque  fulphureas  particulas  ,  ab- 
*m*Bo'  repcis  falinis  ,  Jiberando,)  colligatur.  Cum  ad  Mceni  Rheniquc 
oleumvi.  tracT:bS  ',  fecum  deftillatores.paffim  tolerabili  pretio  vendant  Vini 
iftud  (pauciflimis  noftratium  ,  dum  plerique  Spiritum  ardentem 
hoc  nomine  proponunt,  notatum)  Oleum  ;  e  Reftificationis  re- 
manentia  fucceflive ,  more  tralatitio  ,  defuper  coUeftum  \  atque 
ZeBifiea  hinc  oppido  feculenrum  quid  olens ;  donec  fuper  Alcali  vcl  Salis 
3UrJ°/r  \  Spiritum  ,  aut  potius  per  Veficam  re£rificatum  ,  acceptiorem  & 
pllvJfi-  Sptrirus  e  fecibus  prolecli  fimilem  odorem  induar,    Verum  hasc 
•*m.      in  tranficu. 

Sequi- 


SallsJartnrt.  tli 
Sequirurprarcedentibusquadancenus  affinis,  acpridem  hoc  no  vol, 
minecraditusmodus ;  efoluco  inVino  Alcali  ,(^poft  Spiritusirdcn  per  repetr- 
tis  arque  phlcgmatis  abftra&ionem  ,)  Sal  volatjleprooonens.  Ex 
pcnencixfubjectusdedic  quidem  ereliJua  Mafsa(  utpote  Alcah 
Tartaro  Vini  conftante , )  modicum  Liquoris  ,uti  vttigari  Tarcari  Spi 
riru  Ionge  graveolentioris ,  ira  quoque  acrioris,  &"  manifeftas  hine^^^ 
particularum  falmarum  notas  oftendenr.s;  concreu  verd  cujusdam,,,^^ 
Salis  veftigia  quardam  potius,  quam  fpectabilem  compagenV:  *  cumwte 
OleiTartareicircumcircadeciduialiquantillo.    Uccvidcnuor»  V  o- 
lacilitare  prargnantioribus ,  atque  fimul  minus  ingratisacquiefcenteS , 
(  praefertim  cum  ipfe  vini  Spiritus  feculentiori  odore  fic  infe&us  pro-  vti&  spi- 
dear,  )  totum  hoc  felicionforfan(  inter  frequentiores  adhucrepeti-^,*r" 
tiones,vmi  variationes&c. )  inquifitionireliquerimus, 

De  cartero  affimilisifti,  fedtamen  accepcioreft  Spiricus  >  qui  c 
TarraroTarcarifaco,  (feuapericivoillocoagulo,  ecribus  Tarcaripu-  Tartarw 
rioris  au c  depuraci ,  &  duabus  Alcali  parcibus confe&o , ) hauc difficuh  ^*"^ 
ter,(proflua  fimul  olei  parce,)  deftillacur ;  de  Volatilioribus  SaHs  spimm 
parriculis  procul  dubio  quidpiam  (  vel  odoris  faporisque  huc  decli-*'£  °leur* 
nan  tis  teftimonio ,)  fimiliter  participans  ratque  ( licet in  exquifitorum  ™  *UHm 
claflem  obantedi&amcaufamreferri  nequeat,  )  nihilominus  inape- 
riendo&refolvendo  non  contcmnendus:  five  perfeacfolitarius>five 
fub  compctentium,  nec  volatilitatem  ejusadeoinfringentium  Spiri- 
tuum  tincturarumve  confortio  detur.  iEque  acTartareusifte,(fed 
fubacidulus)  quicum  Virrioliad  crudum  Tarrarum  fubquadruplo  vel  %'*"J**£ 
fubtriplo  (alias  in  diverfos  ufus,)haut  inconvenienter  prolicitur; 
vuIgatioriq'ie  officinarum  Aperitivo,.  (etiam  debito  ignis  regimine,        ■ . 
ne  tandem  plane  Vitriolicus  exiifle  videatur,  deftillato,  )in  ejusce-  ^//^£ 
m^iideftinationeslongepraefentiordeprehenditur. 

Porro  verd  nec  tralatitius  ille  cum  Bolo  confimilive Terra  modus  spts*Ut 
momentum  adeo  magnumhuc  conferre  porerit.  Quamvis  enim  uc^J^ 
plurimumquadantenusprocedatj&Liquoremfcnfibiiiter  urinofum, 
eumqueinftillato  Vitrioli  Spiritufubtiliterebullientem  pnebeat :  vo-  Uw. 
latile  tamen  inibi  perquam  eft  exiguum;  indeque  (ceu  alii  quoque 
queftifunt,)  effe&us  oppidoremiffior;  fiveperfe^five  qusefitishinc 

Yyy   3  Solu- 


542.  De  Volatilitate 

Solutionibus  Extraclionibusve   fuerijcj  adhibitus.  Uctacearnus, 
x»^«»aciciijtem  folummodd,  defidiquc  Terrse  SigiHatse,  vcl  congenerum 
daUte*'*'  Argiliacebrum  Spincui  confimilem  nonunquam (  pro  additamenti 
fdrfiran  natura,  copia,  &c.  }  cum  aliquali  faltem  Tarrareo  odore 
prodrfP. 

Quod  autero.noniHilIorum  Ignem  penitus  immediacum  atinec, 
■Becentio-  F^ftfgia.tp  illi  ( per  dire&a  Recepcacula)  Furno,  (cum  fuperioribus 
rumignu  annjs  rnultacommendacione proponerecur, )  injecimus (uper  prnnas, 
Promore?  carbones  oleo  Tartari  ricefacuratos,  &:circumcirca  fuffi- 
Ecarfo-  cienter  (iccatos.  Sedidem  nobis  (forcean  infelicioribus)  contigic, 
mbnsoUo  qUOC[  aliquibus  nonnuliibiSpiritum  Salis  parili  ratione  quacrentibus. 
T*Jl?llu  ftftts  fcilicec  fcnfim  fufrocacus,  &:  phlegmacici  tantummodoquid- 
spiritu*  piam,  pauciflimisparcicuhs  revera  urmoiis  mcermixtum ,  lninterion 
debiUjp-    Rcclp;enCe  colleclum  eft. 

mj£quede.  Necfacuracius  quid  (^inexiguafimul  quancicate ,)  nadi  fumus, 
biU&  cumalia  vice  ipfum  Alcali  (mediocricer  falcem  ficcatum,  3  prunis 
pgrquam  jnfpergcremus.  Adhserefcens  fiquidem  hinc  inde,  vel  per  conci- 
'qufdas*-  guj^ces  iftarum  fecedens,  illicin  malfulas  ignitioni  fuftinendse  minus 
u  Tartari  Jeinceps  apras  abeundo  >  hic  Vulcani  levacoriam  violenciam  fubcer- 
pruntst»'  j. Ugjcntj0 ,  ucrumque tunc expe<5racionem  noftram  in  tanrum  fefellit. 

Ecapin  Cumaucemipfum  (a  deftillato  TarrariSpiritu  reftirans  )  Capuc 
iworwo^-mortuum  >  nondum  elixiviatum  ,  fimiliter  aliquando  injiceremus, 
^•U?T*r*  (  ut*  5Snern  a^s  PromPcP  concipit,ita)  fecedentis  fubtilioris  partis 
Whprtmk  manifeftiqres  noras,  in  fuperioribus  prsefertim  receptaculis  feriam 
injeaofen-  odorantibus  )  oftendit :  eoipfo  tamen  potiflimamparcem  effugiens, 
^ulTdtt  infimo  ISKn*  urinofitacismodicumreiiquir.  Ut  facilioribus  ac  eo- 
IrmolaVo-  dem  rcciucncibus  modisdeindeconcenti,  ha&enus  in  hujus  generis 
latilitas,  deftiltntionibus  repctcndis  curiofiores  effe  defierimus:  majori  ali^- 
*7*ncoUi~ rurn  ;  HUcr  oC*a'  fdicicari  reli&o  ejLifcemodi,(feupriftini,fcuprcrpter 
gitnr.      dirricuIcatesquasJamcontradioris  nunc)  Furni  provencu  ,fiVe  ( Sar- 

sai  Sar-  menrorum  combuftorum  inftar  ^  perfe,  five  per  additamenta  quo- 
ZluttU^  quecvidentrus  fortafle  conquirendo. 

i?,jlrumen.  Qiio  pariter  ren|fe|jmus  fingularequoddam;  nobisalicubi  fupc- 
'«»M*'rioribu$;annis  dcpidumlnftrumentum  jproculdubiomuthoris  fami* 

gera. 


Sa/is  Tartari.  54} 
geratiflimi  verbis,  huc  perfrequenrer  ,nec  cicra  fpeciern  tra&is  ( quod  ^^*fti 
fcilicetaerimpnmis  volarilifec  fulphur  concreti,  cum  omnimoda>  htmte&ru 
paracione  (ui  Sulis  ,  &c.)  invencionem  clcbens :  atque  adeo  circa**w"»wi 
Salis  Tartari  conccpcaculum  a£rem  quadantenus  admiccens ;  utper/'v^^* 
cucurbici-formemTubum  a.d  Aleinbicum  convehatur levacus  afub- 
ceraccenfoigneSpiricus;  fere  Sulphurei  campanariiinftar.  Nam  dif- 
fipaciones  volacilis  hujusmodi  fubftantiashincinde,  prarfercim  reple- 
ro(perfuppoficionem)Receptaculofubveriti,  calequid  experirino- 
Juimus.    Acqua:  harc  de  magis  quid#n  confencaneis,  levioribus  ca- 
men  remiflioris  Volarilicatismodis. 

Sequuncur,(ne  quid  in  ifthocgenere  cenfuque  fic  reliqui, )  re- 
mociores  adhuc ,  ob  acceflbria  magis  fufpe&i,  vel  plane  certii  peni- 
tusvealieni;  quamvisfin  fua  quivis  deftinatione)  hauc  inefficaces, 
indeque  nonnullam  hujus  forcis  ortusque  fpeciem  diverfimode  pra?  fe 
ferentes,  auc  rem  ex  alio  aliove  capicepenficancibus,  pra:  fe  forlican 
lacuri.    Quodqueinter  iftosprincipio  Spiricumex  Armoniaci,  Salis^^£* 
Tarcari,,  Calcis  vivar,(imd  aliorum  infuper,  indifterencer  inibife-Wj  Caice 
mechabentiumadditamentorum)mixtura,per  nocas  paflim  enchi-  ™va  <$. 
rifes  deftillatum  concernic :  equidem  in  penetrancia  fua  perquam  ^Tar' 
prasftans ,  &  nonnullis  hinc  pro  quafi  Tarcarifaco  habicus  eft.  Ve- 
rum;  ut  Acidse  Armoniaciparcis,  (  Sal  Tarcarivel  Calcem  vivampro 
more  invadentis)  intuitu  ,  quscdam  Volacilicacum  (inde  feceden- 
tium  )  aflbciatio,mediocri  con  j  echira,concedi  poflet :  colle&us  ramen 
(  &:  inter  fufficiencis  humidi  defe&umFIonbus  nonnunquam  intermix-^  wl 
cu:  )Spiritusn'ha&enus  Armonicali  tirulodiditus,  )periftudquoq;pra? 
fuppoficumnihilominusmaximampbciflimamque  parccmadhuc  Ta-  Xephritic* 
lis , feu  Urinofus  ac  forfan  fulgineus  forer.    Capuc aucem  morcuum *£ap™ofm 
utceriori  experiencia:fubjiciencibus,(ucincidencer  ha*cperfequamurj^. 
fiquidem  e  Calcis  vivx  commerciofiierir,  Tin&uram  vel  Liquorem  ffc*™^ 
fuppedicabic ,  ( Nephricici nonnulhbi  nunc  ufualis  imicamcnco , )  hauc  ™Am  .  * 
penicus  rejiculum :  fin  aucem  e  fimplici  Salis  Tarcari  arque  Armoniaci  cap,mor. 
mixcura,  fupereric,  &  fpiricus  Vicrioli  parce  petfundeturs  prompte  yjj££M 
hinc  deftillabitur  Aperitivus  Spiritus,cuivis  ArmonicaliAcidocom-  ef^sa% 

par :  Tartsri, 


£44  &e  Vohtilitatt 

itvmnlu.  Par ♦  Qiiand° vero diflum caput mortuum re&ificato  ViniSpiritu fim- 
gansexec-  pliciter  excrahetur ,  &  quod  excra&um  eft,  Spiricu  Vicnoiiprsecipi- 
4em.  *    cabuur,eIegansfalinum,(&:SaIe  Ancihypochondriaco ,  quibusdam 
^^f^eFiorum  Armoniacalium  ,  a  Sale  Tarcan  perfcdtefublimacorumjCa- 
driacum  e  [  ite  morcuo  extra&o  vix  infenus )  coagul um  prodihit. 
Cap.  mor-       §cc{  ucad  inftitutum  noftrum  redeamus;  num  quoqtie  vulgatior 
lumArma"  CaJcis  vivse  Spintns  ( per  praevias  Alcohol  vini  ahftra&iones  &  Alcaii 
nt*caimm  Tarcarei  additionem,  &c.  paratus, )  pariter  de  acceiTorio  hoc  Sale 
f-     ^  quidpianiparcicipet;  e  diverfis#onjedurisdifquiriquidcmpoiT/c :  &C 
ftv/com.  inucramque  partem  facilequisallegaverittum ipfam  Calcis vivarna- 
AndeSa-tiuam  ^&pronum  hinc  (ut  &  ab  Alcalibus)  Volacilitatumquarundam 
UTartari  fuccefliirn  ;  quarundam  veto  totalem  quafi  transmutationem:  tum 
Vat*luii  Porro  Spiricum  Calcis>etiam  absq,  Sale  Tartari  deftillatum:  Odorem 
tntuto     abhujus  Spiricu  quadantenusdiftancem,  &c.Pr#terea&  exadverfo , 
confnnilemfere  SalisTartaricum  Silicibus,  etiam  calcmacis  deftilla- 
Liquor   ionem :  Liquoris  fub  olei  Saponis  confeclion~  provenicntis  alcalinam 
quafialc*.  Acrimoniam,corporali  Sale  volatili  (niquisex  Animali  profapiapro- 
'J^^^diiflc  dixeric)manifefto  perfufam ,  diverfas  circa  Lrpidemtonforum 
aiittnd*'  corrofivum  obfervationes;  &  fi  quasinfuper,pro  &  concra,(uciloqu- 
piUatione  uncur) huc proferri queunc.  Veriim  e;uscemodi  fententiasoperofius 
w*°m     perfqqui,noftrinunc non eft  infticuci :  nec  fi  vel  maxime  de  AlcaliTar- 
tareo  quidpiam  participarec  Spiricus  ilh  ({]  ritc  paratur  )  prasftantifli.- 
mus;  obaccefioriitantillum^ucfolamaffinitatem,  noftrse  protinus 
fortis  auc  Sy  lloges  genuina  pars  foret,De  caecero  comparem  penecran- 
tiorem,&  cicra  taediofas  Incerationes>Tubuli  bifidi ,  vel|hamulacarum 
sevpenti-  inuis  ( per  Recinacula quafi,phlegmacis  afcenfum  impediencia,)  Ser- 
n*  hamu-  pencjnarum  adplicaciones,lohgeparabilioremLiquorem  nancifcecur ; 
%'cakk  quisquis  foicem  Salis  (hautdephlegmatum ,  vel  cum  Aluminecom- 
v.comw,   pcndiofiusdeftillatum)SpiritunjanacicoCalcis  vivserecentis  ponde- 
sptrim  <  jaffundendo,  per  Alembicum  cxcepericid,  quod  fincer  confuecas 
%J*rU* cftervefcentias ,  Sc  AcidicumTerreo  copulationes»)  fponte,  fed  co- 
cumsur.  pjose\  unnofiflimo  iapore  &  odore  ftillat.    Refiduo  in  fupra  notati 
salu.  ^   LiquoiisNcphritici,  (eSpiritus  Saliscalcisquecoagulo  communiter 
'tiepbriti'  edu&i , )  confc&ioncm adhuc dum  fufficienuflimo. 
cut.  Porrd?, 


pro 


Sa/is  Tartarr.  ^xy 
Pcrro , cum  Sal  Tartari  Aceto ,  ( cantum  fi rnplici ,  eodem,  quo  s  J^H*' 
Terra  foliata  conquirenda  cum  dcftillato  folet,  modo )  fatura-  uJ^/iZ' 
cur:(fitautemiftud  utrobique  commodiflime  unicaiufficienteaffu-  *<*■<>  ?m- 
lionc:  )&  reliclumpoft  abftraclionem  Magmaulterius  validiori  »gm^^^ 
fubji<citur:Spiritusprovenit  urinofamquandam  acrimoniam  aceto  comZoiL 
ficaci  quafi  Armoniacalitcr3)intermixtam  prar  fe  ferens:  indequere- 
ccnfitis  quadantenus  quidem  affinis :  parabilior  fanc  fic,  atquefpe-^J^ 
cicfiorpiariftoJLiquore,  qui  ex  Acetodeftiliato,(  dum  Alcali  fimi-yfc£/ty/i. 
1  irer  i mprargnatur ,  )Spiritui  Mellis  vel  Guajacino  primo  fimilis ,  tan- tlum  aut 
dem  autem  aperte  acetofus  reditj  ( &  aliqujbus^ad  infpiflatorum  quo-  °t*plrtZ\ 
rundamSuccorum  Marinorumque  folubiliorum  extractiones  adhi-  Magm*te 
bcturOautquilongecariusexipfa  Terrafoliata(  dum  ultimse  Vul-S*'*  T*r- 
canivehementiasprofubhmatione,  defubito  fic  nequicquam  qua^/*//^^" 
iita,  fubjicitur,)  non  fine  difperditione  polychrefti  mcdicamenti,  Lta*orai 
acjdnlo  lapore  ftillat.    Eo  porr6>  qui  cx £flentiali  Sale  Tartari,cum^"^- 
Bolo  (ubacio ,  nonnullis ,  ( Arcani  Tartari  nomine )  propellicur ,  haut  fedloV^' 
adeohocqufdemingenerepofterior.  Quod  tamen  proindecum  fo-  s*iu  zfi 
ciis  hifce  fuis,congeneribusque  (  quamvis  alias  in  ufu  medico  vel  chy-  £*Jj*nl* 
mico  tuut  mefficacib9 ) ad  expetita  Volatilitatis  noftra:  Sy Ilogen  pro-  zji  mekU 
pne  referri  nequeacvcl  acetofarum  panicularumaflbciatione  eciamA*"'»  *$ 
q uahcunq; )  liquet.Ideoq;  &c  fingulariorem  iftum ,  qui  e  larpediclo  El-  "™™m. 
fjntialiSalc.poftplurimasSpintus  Viniabftracliones  quafi  1  artareo  Terr*fUa 
velamento  tandem  prodit,ifticonfidentius  accenfere  adhucdum  dis- ta  d*f*t>it§ 
tuIimus.DecarteroquemadmodumTcrrae  foliacasdeliquium  aut  di 
lutum,  tum  pcrfetum  inaltarum  (fymbolizantium,neccontenti  fui  D*t&a 
nimiam  pr.rcipicacioncm  hinc  paticntium^Tinclurarum ,  confortio  sFtr,tum 

r  „  r  •  C  a  ■  t  c  !  r  *ctaulum» 

perquam  eft  cmcax:  ita nec  lupra notati  Magmatis  (oal  cnim  iiccum 
fic  non  provenit,)dilutum,inter  cjusccmodi  aperientes  &  detergcntes  ^***"1 
Liquores  adeo  defcsinvenituuCeualias  Acetum  fimplcx  (in  fe  m-qmrHnl 
troiae  potius,quam  Vitriolica:  vulgo  naturar ,  )in  compluribus opera-  d*mcum 
ticnibus  ( v.g.  Plumoforum^4agifteriorum  confe&ionibus ,  Mme-*  °^rtSm 

ZZZ  tzWum  rtfb.qu§. 

gans  Terr*  fohat*  in  duplo  Sp.  V.foluti.    Ttntlura  aperitivis  nonnullis  mifceri  potefl>  Ltqttor  rxrt  J*m. 
Magm*tU  tx  Accto ftmpl.     Sale  T*rt.    Aettum fsmfl.  pottw  eft  Sitrof*  natur* ;  frtctpi-  Liauor  tU~ 
tationum  &c.  tcjiimonio. 


i 


J4.6  De  VoUtitit&te. 

ucotte-  rumque  nonnullorum  extraclionibus  ,  &c.)r#diose  Deftiilati  lo- 
jMittiv*. cym  fufficiencei-  comptec:  nificompendiofius&:  incopia  (perVefi- 
Tipottf!' cam  cur$  Vicreo  alembico  ,  grandiorique  Recipience)  deftillacam  y 

Per  vefi-  cercis  de  caufis  impendere  placear, 

$amcom-  DeSpiritu>  qui  fubTarrari Vitrlolati communis  pra?pararione 
^flifatur  per raediocrem  (non  vero  violentam  ukimamque,  Vitriolicum  pofti;- 
spiritui  in  minioreddentem)abftraclionempoceft  coihgi;  6^  aliqujbus  haut  pe- 
Tart.vitr*  mCu5  rcjjcu[us  habecur  i  cum in  Voiatilicace illa ,  qux  hicquidemre- 
§7l'gd™* qniricur  ,fic leviufculus , non eft , cur in  pra^fenciarum  mulra  dicamu<v 

numa  Sicdumufualis  SalisTarcarei  vice,iftudquoci  Aceto  deftilfacofacura- 
^i!!^  eft>aun'pfo^  erra foiiaca (aquse (impJ. aliquantilio  diluta)recip  irur* 
lumuddit  ^anc  pcnecrantiffimus , fed fimul  ( deftruclo per  Spiricum  Vicrioli  prio- 

T<rtartis  ri  eoaguIo)acetofiffimus,  adeovea  noftra  nunc  incencionefimilicer 
P%'Jt*if'  a^enus  ninc  Liquor,  fub  debica  moderacaque  abftrattione  prodic ; 
Jilrerra  reli&o  f  ni  validioreigne  deftruatur , )  Tarcaro  quodam  Virrioiato  7 
fohxta.  lndeftinacionibusfuis  haucadeoinepco,  Verumadhuc  fpeciofior  col- 
e*jlm™e  Iigecur,  fi  ( qud  obicer  caiia  perfe<juamur,  )  TarcarifaCusTartarus, 
r*a\uu**  loco  Salis  Tarcari ,  Spintu  vicrioii  eodem  modo  irnpraegnecur,  Gra- 

EUgans  tuicusaucem,  Sc  quafialiudagendo,  incopia,  dummodo  complures 
Inn  iTar  ifti  (  vulgo  paffim  effufi )  Liquoresquipoft  Vicriolrcarum  Solurio: 
Lro  r«r-per  Alcalia,(&viceverfa)  peraelas  pr^cipicariones,  abundanferre- 
tarifato.  (font , ("  nec  iu  rei  vericace  vomicoria  vi ,  qtiod  camen  e  fuiphureis  An- 
fi^Veft  timoniiSoIucionibusverendumhic  noneft,infeclidsprehenduncur,} 
Tartartu  debica?  exhalacioni  fecuriffimoq;  coagulo exponerencur.  Quod  eciam 
vtr. c  Pr&-  circa  A cecofarum  excra&ionum  5  (per  Sal Tarcari  ac  verfa  vice prarci- 
ctpttatio-  pfcacarum  )  fupernacancem  humiditacem  pariii  compendiofprogra- 
^i^-nsacquirendo  1  errae  rcjharse  tundamenco, )  oblervan  porerir.  Sed 
n<  haecpro  remiffiorurn  alienonimqaernodorum  luftro  vel  recenfiom 
( fdiciorum  nihiiominus  experiencia* ,  forfan  incer  enchirifis  aliarum- 

ttafo  \rin-  ve circumftantiarum  variaciones  oppido  relicla , )  hactenus  fufficianr. 
ttpiw.  Confequensnunceft,utfimiiicer,(  fecundumobfcrvaciones  no- 

ftras)  Saturaciores,  magisque  Confen&neos  ,  Genuinisve  propin- 
qiiiorcs  deinceps  videamus.    Quod  icaque ab inicioiftum cum  Silici- 

s^safo  buscongeneribiMque(abundancioris  tamcn  humiditatis  Alabaftrum 

non- 


Salls  7ttrt&rL  5-47 
nondum  tcntavimus,  )attinet:  fuccedit  negotium-,  fi  cum  Alcali-  T*$*** 
Tartarei  quadruploper  Retortam,(  cum  operculatum  illud  vasejus-^^'- 
ccmodi  pcnecrantioresfucceiTivelngeftoruni  fpiricus,  interquascun-*'  ** 
quecautelas  admodum  difperdat,)  debito  ignis  regimine,  (uepro- 
t  ra&iori  labore  Sal pcrfluat )  rite  deftilletur.  Et  urinofa  volaulicas  Si- 
licea  (nohs  ncutiquam  hicfufpc&a:  vel  dcftinationibus  iftiusadver- 
fanti)  aquoikatiintermixtafemctfatprodit;  quin  imo  nonnunquam 
falinicoaguliquidpiamfcorfimapparer,    Ne  veroquis  AlcaliTarta-  s*?Tart* 
reo-nitrofum  ad  ejusmodi  operationem  recipiac,  fupra  jam  monui-"^*^'2 
mus.    Quod  autem  refiduam  (  magna^fupetioribus  anniscommcn,*^»*» 
dationis)  Mafiamconcernit  ,equidem  (  pr£eteraliaMechanica)Tin  t°»™»ir, 
£luram  (  uro  afiTumtorum  tamen  Silicum  natura )  fuppeditat  aiiquanto  s<#*^r 
fpeciofiorcm  V ulgarifive  fimpliciTin&uraTartari,  utpote  qu^alias  Tartarea. 
ab  Oleo  deliquato,  velpoous  a  fubfidentefaturatisfimoquePhleg-  *~tna.T*r- 
rnace  ,  £dum  Alcali  in  ardenti  Spiricu  diflbivitur  ,  )parum  differt:'*"™''**" 
Llcramlibetcamen  in plerisqueintentionibus  sequacautfuperat,haut  tiquor 
inetcgans  Tartari  Tarrarifariliquor,  perfimplicem  iftius  Coaguliin ^nari 
duplo5pirku^fcnidiiTolutionem  ,  &t  Ientamfecedentis(aphlcgma-^^^ 
tica fui  parte jPpiritus  divaporationem  prompte  conficiendus.  S\c nec 
Magiftcrium  e  Cflmmuni  iilicum  Liquore  tanti  in  medendo  depre-  Magi^ 
hendirur:  five  per  Aqux  fimpiicis  copiam ,( ieviflimum  tuncj)  ^ve^/s^ 
pcrSpiritum  Vicrioli(  (peciofoTartaro  Vitriolaropoftfiltraturamin  tum!cum 
defimu!  proveniente)prazcipitetur.    Sed  hsecintranfitu.  a*u*fimpi 
Porro  veropragnantioradhuc  eft  hucusque  recenfito,  quid  ad  ff(cr^t^ 
normam  finguiaris  iftius.Salificacionisfubtiliorum  Oleoruminftitui-  ranarW 
turmodusjndubium  quidem  aliquandotra&us;  quafi(cum  mixtura  VnrieUtm 
faponiformis  hinc  oriatur, )  ctiam  nil  ultra  oleum  faponario  compar  fit  mdQUofUm 
I  fupped!taturus;aucraltemfuboccultioriDigeftione,(ceu  Singuiaris  dtji,u*to- 
alicubi  a  recentiori  talium  Autore  vocatur;  )  fepultuslatear.  Scd  '""J*^ 
enim  laborhic,  utijam  olim  a  folertisfimis  Viris  ex  partepropofitus^^^* 
eft,itaad  ljteramquoqueinnoftrohoc5ubjeaofeliciterprocedit:fiq;  vroctdit 
ficnpliciflime  folum  OlciTartari  nigri  pars  una  ,  cum  JalisTartari  Mor. 
Jpraefettim  pradifpofiti ,  vele  Vinifecibusextta&i)  duabus  partibus 
.  ritemixca,&craflamentum  hoc  (faltcminRetorcula  fua)Iente  pcr 

Zzz   %  men- 


£4$  VcUtilitate 

menfesaliquot,aut  fupra  fornacem  hyemali  tempore,  ccntinuo,  te 
%t  dat  $*l patienter  digeftarn fuerit ,  inftituta  poftmodum  ( per arenam  quoque, 
vo!*iile*  i\  minor  extiterit  quancicas )  deftillatione,  Sal  votatile  urinofiflimum 
S&l"^ut  htcopiosc  prodit,recipisntis  iateribus,  cornurasque  colloundique 
ptnetraa-  adhserens,  bc  congeneri  tandem  Spiritui(  una  cum  penetrantiflimiac 
tijfimnm.  qaa{]  faponarii  Olei  aliquota  parte  afcendenti ,  3 nonnunquam  ad  di- 
De  orm   midium  ufque  illiquefcens.  Cujus  autem  parentis  nunc  fic  progenies 
k»iHs  s*'  &;numaliquae  oiei  Tartarei  parciculae  per  transformarionem  quan- 
"ufquev*-  o  dam ,  (  quod  frequens  Autoris  de  Oleorum  in  Sal  volatile  Mutatio- 
»  ne  vel  Abitu  phrafis  nonnemini  fonare  poflet , ) revera  hic  obriguifle 
quafi  credi  queant :  an  vero  falinat  Volatilicates,  (fub  primam  iftius 
deftillationemarreptaevelabforpcse,)  pcr  Alcali  propeilentis accef . 
fum,a^ulphureisdenuoficJiberatar  foliim  fuerintrautdemumex  ipfo 
Sale  fixo  (  per  volatilis  fubftantiac aflociationem  ,  obfcuriorivc  adhuc 
ratione,inejusmodi-mixtura  digeftioneque  folicitato  vel  difpofico) 
furrexeritillud ,  quodinnocabiliquancitace,  reli&aquefimul ,  (dum 
e  capite  mortuo  reiiduum  Alcali  elixiviatur  ,3  carboniformi ,  feii 
pinguedinum  combuftarum  fimili  crufta  prodit:  (  gfctmvis  fit  prac- 
terinftitutumnoftrum,  )dijudicatutamen  haut ade^Qprfan  cricdif- 
ficile:  prazfertim  fi  quis  Volatihtatis  ifthoc  modo  £ollecl:ae  odorem, 
faporcm  &erTecTum  ,  cumaJiisprocesfibus ,(  OleiTarrari  ad  Alcnli 
volatilifationem  fenfibiliter  nil  accipientibus , )  penitus  eundem ;  pras- 
terea  olei  fimul  extillantis  acumen ,  (  prarfuppofirarum  falinarum  par- 
$Mpoknjus  ricularum  quaficoncentrationem  fatprodens:  ^item  Liquoris  fubSa- 
%**uit     ponis  (tanquam  coaguli  noftri  Imitamenti  cujusdam,  vel  fupcrfi- 
imit*m%cfarik  ineredientium  coagmcntationis  (deftilliatone  provenien- 
**m\      tisfallcdincm  jfiiperiupradictamlimicationcm,  inter  contimiles  ob- 
fcrvationes  ,hbet,  )cademopera  perpenderit.  Sed  harcdefingulari 
hoc,&delecT:uinoftro(donecaliusSalis,non  OleiSpiritusreveletur,) 
in  tantumgenuino,  acperquam  faturato,  tard.ofiori  tamen  Proccflu 
fufKcianr. 

spiritm6  Sequitur  tertius .  (fed  arque  fere  laboriofus,  genuinus  interea,  ) 
saiTtrt*  qtuiq  plcrisquceade  reLibcllis,  per Spiritus Vini(imoFrumentacei 
V*bfir*%o- Lluo4')  verum  utnnqucpriusalcolifati,  aut(perante  notacam  fim- 

pliccm 


SatU  %irtari.  ^49 
plicem  Salis  fixi  diflolurionem)  Tarcarifati  abftia&ionem  vulgo ne$$pl*r- 
prccipicur.  AfcendiC  poft  (Spiricus)  aliquocics  hinc  repeticas  len- 
casque  dcftjliaciones  ,  (intenfiori  poftmodum  igne,)  Liquor  urino-ffMW^* 
lnnmus  ,  congenen  >aii  plerunque ,  (m  parcsora  conobia,  igni$s^«m»- 
remiflior,  auc  vaforum  djffc>rmitas  impedianc,)  fociatus  ;  ac  fimul  vu'P""* 
pcrquam  parcus  :  uc  compendiofibrum  modorum  incuitu  vixcom- sit^fatt* 
pcnfarc  vidcarur  rotics  rcpecendos,  (ut  cocumgenerali  voce  conv  De  ortu 
pleclamurj)  labores.  Num  enim  revcra  fic  inccrecur  Alcali ;  fivc  iftorum 
de  ialinis  Spirirus  ardenns  parciculis  adharreat  ipfi  quidpiam  ,  poft  ^™^ter 
Jiminiodenuo  fublimandum  :  an  vero  difponacur  falccm  ad  facilio  * 
rem  fubtiliorum  ("  &c  vcJLcacionibus  iftis  quafi  follicicacarum  ,  li 
beracarum,  auc  qualicunque  candem  racione  modificacarum)  par- 
tium  afcenfum  :  auc  pcnitus  demum  alcernacione  quadam  ,  intcr 
Cohobia,  Volatilefiac  fixum  ,  fixumaucem  eadem  opera  Volacile: 
adeoque cujas  candem fic  iftha^c  volacilicas ,  haucadeo  difficulcer for- 
fican  decerminjbic,  qui  conferecinvicem  ( alteraquidemparcejma- 
niteftum  &  largum  ((ubadftringentis)  Phlegrnacis  ,  poft  fingulas 
abftradiones  provencum;  C  a  fubcraclo  vel  plane  quafi  fubccrinver- 
fo  Spiricusardencis  intenori  Sale  proficifcinuperquoquerradicum:)  " 
fecreciora  infuper  iftud  deftruendi  vel  feparandi  prarfuppofica  :  Sa- 
Jis  porro  fic  facuraci  pondus  uc  plurimum  aliquancillo  au&ius,  &c. 
Ab  aitera  vero  Parce  Phlegm.itis  illius  forte  fimplicem  tancum 
Cinccr  fidinas  fulphureasquc  Spiricus  parciculas)  Incermixcionem  > 
acque  fucceflivam  hinc  (adeoque  fenfim  proinde  decrefcencem  j 
Secrecionem  :  (#que  ac  exprefla  ftiilaciciaque  Olea  aquoficacis  ?l^'ex 
plurimum   nihilominus   occulcafle    per  deftillacioncs  re&ifica-^, 
tionesve  fuas  deprehenduncur.  )    Manifeftarium  prarterea  con 
centratiflimi    hac  ratione  Spiricus   (fimul  profluentis)  Acu-£*™*/*' 
men  falinum  ;    non  foium  folubiiiora  quxdam  fuperficietenus^^, 
adoriens  ,  verum  etiam  (fponraneam  folummodo  Tindturam  hic 
induifie  dicencibus )  nonnulla  fimultanea  dimiflione  prsecipi- 
tans  7   imo  corporalc  Sal  per  inftillatum  fupranotato  modo 
Vicrioli  Spiritum  ,  inrer  leviculam  forre  exceptiunculam  demon^ 
ftrans.  Iccm  ,  confuetam  Volacilium  (pure  falforum)  ab  Alcalibus 

ZzZ  1  genui- 


qtQ  Ve  Volatilitate 

genuinis  (in  liquida  Sc  ficea  i orma )  plerumque  fic  fecedendura 
Re£hficationem  :  Salis  Tarcari  vcro  pondus  (poft  eiusmodiin- 
cerationes)  paulo  au£tius  ,  seque  forfican  ab  aquearum  quarun- 
dam  parcicularum  (  eo  caloris  gradu  minus  pcrfe&e  ,  pro  pri- 
ftinae  ficcicacis  recuperacione  feparabilium,)  Adhaerencia  profe- 
f  e&um  :  (  ne  adfercam  ab  aliquibus  iftarum  Fixationem ,  dum  aqua 
deftillata  ab  Alcalibus  compluries  abftra&a  fuerir,  allegemus.) 
4quL}*r-  Et  fi  quse  infuper  pro  cujuslibet  opinionis  defenfione  vel  fingula- 
ticuh  Al-  rurn  conciliatione  produci  (e  vulgatioribus  quoque  obfervationi- 
figumu?'  kus> )  poterunt.    Nos  pra&ica  noftra  fecundum  inftitutum  per- 
nonnuUk.  fequamur, 

sp.&s**        Atque  hinc,  quod  denuo  nunc  quibusdam  fecreto  commcti- 
Vp£tuUm d*tum  Proccffutn  concernit :  quifc,  perSpiricus  Tartaridigeftio- 
Tart.  r*-  jies  aut  cohobiafuper  Alcali  perfici  docetur :  fuccedit  fimiliter  ne- 
#ff-       gotium  5  &  quemadmodum  fupradi&us  Fecum  Vini  ficcatarum 
^^.Spiritus  ,  inter  repetitas  a  Sale  Tartari  abftra&iones ,  copiofum 
Itus  cum  (ceu  inrime  &  abundancer  ipfi  alias  permixtum  eft)  Sal  volatile 
sPirttu  Ff"qua^rentibusfic  offcit :  ita  fi  bonus  acrisqueille  ,  (non  autemaci- 
cum  vim  jus  vuigg  yenalis)  TartariSpiritus,  ritedephlegmatus,  Alcalipro- 
prio  parcc  per  vices  affundatur,  &  (poft  cfebicam  lentamque  di- 
geftionem)  deftdlando  vei  etiam  cohobando  hinc  repetatur  5  uri- 
nofam  volatilicaccm  fibi  (paricer  ,  ac  longe  fenfibilius ,  qium  in 
Tarcari  Tarcarifafi ,  aucipfius  crudi  Tartari ,  fuper  proprium  Sal 
rectificaco  Spiritu  fit)  complicatam  ,  imo  nonnunquam  feorfim 
hinc  indecoagulacam ,  diverfimoda  tamen  proportione  fecum  cve- 
hic.    Sed  enim,  dum  in  paulo  £acilioribus  modis  eundem  nihilo- 
minus  effe&um  invenimus ;  tasdiose  prius  conquircndum  ,  atque 
alias  fat  polychreftum  TarcariSpiricum  ( five  folicarium,  five  Ar- 
denci  ,  aliisve  congeneribus  fociatura ,)  ejuscemodi  laboribus  vel 
cxperimencis  denuo  vix  impetremus, 
vtmcfm         Tandem  vero  ,  &  pro  recenfionis  no&rx  complemento  ;  cum 
°AkJwm  deliquatumTartari  oleum  A^minis  folutioni  vel  vicc  verfa  (v.g. 
&Aiumi-  pro  exploranda  Magiftefiorum  Vegetabilium  ,  Mctallicorumque, 
noforum   gc  n0nnullis  prseparatorum ,  fimplicitate, )  inftiilatur$  poftalbiffi- 

mam 


SdU  TarUrr.  Jfl^ 
mamTerramita  prarcipitacam  ,  urinofisfimus  perdiu  fentitur  odor;  rr&cifitM- 
arqueac  dum  ipfum  Alumen,  vel  deftjJiati  hinc  Spiritus  capuc  mor-'*^:^ 
tuum  puiveratum  cum  Alcali  Tartareo  thturando  mifcetur.  Sique^^ 
hujusobfervationisduclu,  dicli  Alcaii  &  AIuminiscrudianaperRe-  'm&U  m- 
tOitam(eciamin  Arena)  dcftillarur  ;  Sal  acqueSpiricus*  volatilis  Co-""/*w' 
piofus ,  penecrancisfimus ;  &  pauld  ante  recenficis  (utovumovo)^^* 
inodore,  fapore,  viribusque ficnihs exir.  Sufpicionem  de Exoceri- experti*. 
co  probe  novimas;  &  eftaliquid,  Urinoficas  ad  Aluminisfequeftra-  Sal*flu§ 
tionem  intcr  Mcrallurgorutn  requifira  nonnulhbi  accedens :  pr^e-  vcUtiL 
terea  falinarum  ejus  particularum  facilicas  ,  qua  folirari^  quidern,^»*'™»- 
reliclaccrreftreicace,  nocahilicerper  Recorcam  ( dacofibi  falcem  per''^*?^ 
vices  vehiculo  aqueo)  afcendunc  :  uem,  (quod  affinicacis &ulce-  Tartar* 
rioris  inquificionis  caufahic  fuperaddimus, )  Spiricus ,  c  crudoquo  &cmdi  ^ 
queTarcaro  cum  ana  Aluminis  cru  ii,  perarenam,  nullo  quafi  ^-  ^u^ll 
gocio  deftillabilis  ,  paricer  puiecrantiffimus ,  copiofiflimo  Volacilis;*W/** 
Sale  fimulproruenri  intermixtus ;  cuivis  ex  Alcali  Tartareo  prole-  ur'**0fiJJt- 
clo,  in  fenfibihbus  effc&uque  compar,  fuprapofito  e  ficcis  Vinife-£*£^£ 
cibusacceptior,  &c0  Verum,  ucha:cproaiienavcImixra  nacurade-^TV/*™ 
monftranda,  cum  verifimilirudinequadam  hauc  inconveniencer  ^^Alum* 
Iegencur  :  amplius  tamen  (in  ulceriorem  horum  inquifitionem,  j*^,.,^^ 
cumuftoquoque,  vcl  ad  excremum  deftillari  Capitemortuo  (  etiam  SalvoUt. 
recentiflimo  J  fimiliter  Iabor  ifte  procedic  ;  ftque  alterutrum  cum^^^. 
Salis  Tartari  anatico pondere  eidemignis  generi  fubjicicur  $  eaderr,  nuvjHan* 
Volatilicastum  Iiquida,  tumimpiimis  (ob  vehiculi  diluitionihicfuf- 
ficientis  defeclum)  falina  conilftentia ,  quantirace  haucexigua,  dc 
c^tero  (q.iia  forfan  per  uftionem  aut  dcftjllarionem  prseviam  ,  ab 
Alumine  Sulphureum  iftud  ,  Salis  vclacilis  particulas  diverfimode 
aliasalcerans,  majori  pro  parce  fecrecum  eft )  odoreminus  gravicol- 
ligicur.  Usquc  aded,  uc  qui  infuper  ejusmodi  Produfti  Proportio.  Mtnusq»* 
nem  ;  Viresporro  (cjupad  fpeciales  deftinationes)  fimplicem  Uri-  tot 
nx,  Satis  Armoniaci ,  Fuliginis,  Cervinumque  Spiricum  exceden  s,/  Mpfm 
tes ,  volatili  vero  Salis  Tarcari  Spiritui  penicus  conformes ;  icem  in  riensfi*- 
rcfiduo  capite  mortuo  Aiuminofitatem  cum  adjeclo  Alcali  3perte|^^^ 
fixatam,  five  in  tertiumquid  (plane  inftar  ArcaniDupIicati)  coa  ptemtr- 

gula-  *»*\ 


jutm    g«latam  ;  pariles denique  Voiacilitatum per co^-^^i^jamcn- 
dufi  Md.  ia  modosqueevehendarum  rationes,  &j^-^^.niciuscon(idera. 
fint*       veriti  forfan  haut  adeo  culpabiii  conjc£>  $  t  nifi  pure  vcl  admo- 
dum  Tartareum ,  Tartareis  faltem  longe  proximiorem ,  luftratisfane 
ab  mitio  Procesfibus  (in  ifthoc  genere)  oppido  fpeciofiorem  (  uti 
iaciliorem,)  exiftimarepofler.  Neccaputmortuum(poftextremam 
c*p.t»ort.  Aluminis  deftillationem, }  folum  apparcncer  infipidum,  intra  pau- 
Aiuminu  cosvcrodies  ( vel  ex  aerex  actraCta  humiditate)  priftinam  adftrittio- 
ffZTJfi.  nern  denuo  induens  ,  aiiavein  concrarium  aUeganda  fibimeceous- 
pidttm.     Quc  obftarefinerec ;  quo  minus  parabilem  hanc  volacilitacem  (ad 
minimum)  opcrofisfimorum  pure  Tartareorum  loco  adhiberet. 
Sed  tamen  per  nos  cuivis  integer  fic  delectus  i  uci  profe&d  poftrc- 
spiritmm  morum  omnium  mcer  fe  ,  6t  cum  noftro  hoc  Aluminis  crudi  vei  ufti 
k*aenui  invci  vencu  comparato  ,  imo  ex  ipfo  Tarraro  cum  Alumine  deftil- 
Tumffu   laroSpiritu,  ideminrei  vericaceefteffeaus;  prarfertimfi  dilutiorcs 
™ni/em.  (  v.g.  cum  Siiicibus  aut  faepedi&o  Aiumine  crudo  confefti)  Liquo- 
Ketiifica,  rcs ^prius  per  Re&ificaciunem ,  cjuscemodi  pure  falfis  Volariliracibus 
~rum't<per  debitam  ,  (cum  modicolc.  Spiritus  Vin;  fuper  Alcali  priorcm  pr«- 
^Msaii"  ftancioremque  parcem  denuo  abftrahendo ,)  qtiafi  concentrentur. 
tuwsp.  %  Q^,cmadmodum  &:  reliqui  fale  proprio,  (fi  quodin  prima  deftilla- 
zjfemific*.  ,  :nAjtut^  poftmodum  ,  ad  minucndam  odoris  gravitatem, 

ttotorum    uunc  vvi  f    .  »  ^  c 

tumpro,  Redificatione  ,  iimul  evcCtum  dt)  convcnientisiime  per  circum- 
frhfuie  fpe^am  diiTolutionem  facurancur,  vei  (uccomniqnitcrloquunturar- 
VclatM  tJ^ccsj  EfTcnCificancur.  Cujus  incuicu  fuprajam,  fubaequipollen- 
tiaquaiiquadam,  Sal  acquc  Spiricum  fn  reccnfionibus  noftris  con- 
sdTtrt.  junximus.  Figerevero  talia  per  inftiiiacum  v.g.  Salis  VicrioliveSpi- 
nl.persp.  ntum  ,  (donec  ebuiiitio  ceflcr)  fikratumque  Liquorem  ad  Salis 
saluvel  con{jftcntiam,  (fimplicircr  vei  arfe&ata  quadam  quafi  cryftallilatio- 
Vm* ^n*' ne  )  exhalare:  item,  lftiusmodi  (  Armoniacofimilc)  Coagulumpcr 
Armoni.  fupaadditum  AlcaliTartarcumdcnuo  difTolvere,  feu  Volarilehinc 
<*lecc*-  ^  eo  ^  |  in  Viperino  quorundam  Sale ,  vcl  Fiorum  aut  Spiricus  Armo- 
«IrTmcjue  niaci pr*paratione ofcfervatur ,  more )  fequeftrare;  cunoficatis in  fuo 
ferAici*  gcnercnec  injucundac,  neccontemnendx ,  nec  tamen  protinushinc 
(upertdcit-    ciggiam  /ceucuidam  placuit)  vere  Alcaheftinumeft, 

tum,refu-  \  Ouod 

fcitttMm.  i^uoa 


r 


%  Salis  Tartart. 

Quodautem  Vires  &:  ufum  volacilitatis  ttoftraeattinct,  tsdio-  virusp. 
se  talia  non  repetemus :  cum  ab  aliis  diffufa  commendatione  tra-  s*t*&*r* 
dantur  ;  nos  autem  data  opera  brevitati  ftudcamus ;  nec  (quoad*™* 
Chymicam  quidcm  adaptationem , )  animum  ullatenus  nunc  in- in  ux>9ri- 
•  duxcrunus  ,  hanc  noftram  (etfi  genuinam)  Volatilicaccm  fim-**'^'»* 
pliater ,  &:  confidentia  forte  majori  (  fiquidem  noviifimis  quibus*'*2 
dam  attributis  ad  literam  alicubi  fatisfaciendum  foret,)  pro  Al- 
caheftino  quqaiam  vicario  venditare  ,  ac  Locorum  eo  pertinen- 
tiurn  explicationcm  perfequi  hinc  velie  :  prarfentanea  ejus  in  Me- 
dendo  efficacia  ,  dum  per  fe  quoque  datur ,  imprasfentiarum  & 
pro  inftituti  noftri  ratione  fatis  contenti,  Hoc  tamen  vel  ulterio- 
ris  curiofiorum  inquifitionis  gratia  ,  e  noftris  ,  (alias  ejuscemodi 
Difqmficionibus  hic  nondum  deftinatis )  obfervacionibus  quafi  in- 
dice  notando  fuperaddimus  :  quod  atpfoluca  illa  Auchoris ,  (de» 
Luna: ,  Mercurii ,  Unicornu,  Oculorum  Cancri ,  &c.  Solutioni-» 
bus,)  aflertio  proculdubio  nihilominus  cum  falis  quafi  jgrano, 
(etiam  iub  fecrecioris  Tartareitatis  acccffu,)  intelhgenda  videa- 
tur  :  fique  panli  modo  fcu  traditus  quispiam  ,  feu  forcd  fpeciofior 
(ex  Eflentiali  Sale,)  aliisve  modis  exiens  Spincus  adhibeacur  ;  de- 
ledcu  tamen  aut  praeparacione  Solvendorum  prxvsa  (procujusli- 
bet  fc.  natura  ,  proclivicate ,  aut  renitenci?  )  adhuc  opus  fic.  Atque 
hinc  in  fpecic  quidem  ,  noftrac  nunc  craCtacionis  Volaciiitas  Oftra-      ^  " 
coderma  ,  Marinaque  (folubil:ora)  cruda  oppido  adoritur  ;  & 
inter  ebulliendum  abforpti  quidpiam  ,  (ccu  vel  inftillati ,  nccta-c*uteU 
rnen  folutum  denuo  e  talibus  arnpientes  Liquores  teftantur,)  re 
tinet  j  reli^uum  notabiliori  copia  ,  cadem  opera  prsecipitat :  pla  **mPr*et* 
ne  nitrofi  Clisfi  inftar.    Super  Magifteria  eorum  ut  plurimum^1^' 
fere  celoratur  magis  ,  quam  evidentcr  facuratur.  Metallicorum 
vero ,  pracfcrtim  perfediorum  &  utrobique  debito  prius  Men- 
ftruo  dilpoficorum  parciculas  prompcius  abforbet :  magisque  ad- 
huc  Mineralium  (v.  g.  Antimonii  aliaque  nonnullorum  puriora) 
Sulphura,  &c.   LIci  Solutionum  Sc  exalcationum  Analogia  ,  (ad 
urinoforum    Spirituum   recentiores  genuinasque  adaptationes 
inftituta)  cuivis  (leviter  inibi  verfato)  haut  difficulter  often- 
det.*Et  cum  etiam  in  Febrilibus,  aliisqucadfeftibus,  per  fequoque 
fat  fif  efficax  ;  nec  folutorum  iftorum  fubftantia  auc  fulphureitate 

Aaaa  admo- 


^  De  VoUtiHiate 
admodum  auc  deffru&ione  fic  alceretur  :  eqttrdem  hinc  per  Ac~ 
cefToria  competentia  ,  (pr&fertim.  fi  contraclioris  dofis  efficacia?- 
que  fuerinc , )  eo  rnagis  femec  exerere  deprehendetur.  Reii- 
quum  peculiarior  forte  quispiam  Salis  Tartari  Spiritus  ;  aut  fin- 
gularis  inde,  fed  exotericis  incemerata  Acidicas,  (ex  condido  Dif- 
foluta  per  intimiores  digeftiones  deferens ,  nec  inter  invertentium 
p>  occurfum  deferen.s,  )  expecTMntibus  varieque  inquirentibus  expe- 
yi  diet.  Nos  ad  inftitutum  noftrum,  &:folicarium  fpq^iafemque  hu~ 
just  in  medendo  ufurn •  ueverfemiir*,  Non  quod  diftincta  percra- 
(Satione  cocum  recenfere  ,  vei  in  certas  Digeftiones  usqtie  per 
ehylifera  fanguiferaque  Vafa  ,  (fat  alias  penecrantern)  comitari; 
fcdeac*  Sed  tantumut  (in  exernpium, )  manifeftaria  aperiendi,  de- 
cergendi,  refolvendi,  adeoque  Diuretica  Diaphoreticaquc  visgene- 
^alis ,  uni  alterive  gravioruni  Affectuum  (inter  qua;ficam  brevi- 
tarem  5c  foliieitantiuirt  vet  cooperanciuiu  acceflumy)  feorfim  ac- 
commodecur. 

€i»nab*~        Quantum  in  Hypochondriacorum  noflrorum  Archritide  va>- 
%  rfsnat.    g£  Parefique  folitarius  ,  aut  alternis  vicibus  Cinnabari  £ prasfertim 
nativa ,  alids  nervoforum  hyftericor  lmque  dolorum  infigni  levaro- 
rio,)  largiter  interpofita  prseftet ;  obfervatio  inter  continuationetr&v, 
( pro  dofi  ,  v,  g.  20.30.  guccas  propinando ,)  facile  docebit»  Etiam 
Pur/anti-  cicra  Purgantia ;  plerumque  opis  parum ,  ac  nova  fepe  fympto- 
umTopco.  mac^  atTerencia  :  citraBainea*  infeffus  auc  fomenta  ,  &.  citra  re-  \ 
Tr7qt!lnte5--  liquorum  vulgatiorum  Topicorum  pleraque  ,  Concradut  as  ut- 
hicnoxe,*  plurimum  citius  ,  quam  languentium  membrorum  vigorem  fu> 
A       fcitantia  %  praeprimis  cicra  illuiones  illas  pinguedinum  ,  oleorum- 
^ertsTo  9ue  n!nc       aliunde  dive^firormiter  r  compendiofiffime  alias  ex- 
nV&p*»"  Adipe,  Cera,  Sapone,  &c.  fequenci  rationcpararorunu  fi  fc.  fuper 
guedmum  eorum  f.  q.  cineres  ufque  ad  ipfum  Recprca?  collum  largicer  inge- 
coTnpe*-    rancur  .  jra  linica  vicc  clariffima  reclificatifixmaque  pcr  arenain 

dtofa  de~  .  .  ,        •  n  r 

faiuti*.    exeun::,  Scd  hoc  mc;denrer<, 

in  Hydrope  Ariafarea  5c  ("  CathanSicis  alias  rarius  ^ufcultan- 
te)  Afcite,  fimtliter  fucceiTu  perquam  felici  datur  $  praifertim  Uri- 
.ireanum  nis  (fua  dc  caufa); aquofioribus :  egregicquetum  parirerfc gehc  Ar- 
dupiic*.    canum  illud  duplicatum  r  ctiam  compendiofiori  rationc  parabile; 
mm per    ^[eCA]]]Cam  fubftantiam  e  difloluto  Vicriolo  per  Nicrum  vere  fixum 

acquc  - 


reSHLj^g^!  SaU>  Tartari.  5f*; 

atquc  lixiviofum  ,  (ceuper  accidens  incerdum  obtingit,)  totaliter pndpiu- 
pra»cipitando  &  poft  filtrationem  Salper  exhalationem  colledlum  tion'm,vim 
/undendo.  $$2? 

Quemadmodum  cum  Rubicundiores  fuerint ,  inter  alia  Ifaut  cumnitr* 
parum  adjumenti  confert  Antimonium  Marciale  Cache3icum  :  ex^* . 
ana  Antimonii  &Limatur#Martis ,  falteminfcoriasliquato  &  cum  J^w*" 
triplo  Nitri  poftmodum  detonato confe&um ;  Nicri  fingularem fixa-  ^nnmo. 
tionem£cumelutriatus  pulvis primitivo  longe-gravior  fin  haurob-*"*'*^ 

W      i  ii  -c    o  v  Nitrum 

fcttre  oftendens.  eumeofim 

In  reliquisquoque  Hypochondriorum  affe&ibus,  &  eotumaf-^^ 
feclis  vel  produ&is,  (refolventia,  dcobftruentia  atque  invertentia 
requirentibus,Jneutiquamdefesefth;ecnoftra  Volatilitas :  &  quod*^'»5«rI 
nonnuliorum  Tin&ura: atque  Spiritus. ( five  clyfijformiter  per  Mine<  AP*ritiv* 
raliumfulphureorum,Tartaii,  Nirri,&c,deronacionem;fiveconge-  t^spvitl* 
2ierumVolatiliummore,ecertis  Alcalium,  Armoniaci,  Tarcari,Ca?--rf»^>^* 
cis  vivse ,  Cornucervi ,  A ncimonii ,  &c,  Mixruris  quafi  fecreto deftil  gfiei* 
hti)  inter^um  ad  bypcrbolem  usque  promittunt  i  fufficienter ,  & 
(fano  fenfu)velusqueadArthricidem(efencinaiftaproficifcentem,)  ^ 
prarftant:  fi  pro  morborum,  accircumftantiarum  ratione  cum  judi- 
cio, acpraemifiis  vel  interpoficis  ( ficubi  hic nonnunquam  opus,)  Eva- 
cuantibus    (Emecicis  fcij.  corrc&ioribus  ,  Laxacivis  Tarcareis  vel 
Aloeticis,  Antimoniatorum  accifis  vcl  tertiatis  dofibusl  &c.)  aut 
;  Marcialibus  aliisve  Roborancibus  exh.heatur. 

Acque  quo  dic"torum  quaedam  *  nobis  uficatiora  ,  (aliquories  * 
de  iftis  hincinde  rogaci,)  dacaficoccafione  anne&amus :  inceralia 
Emeticum  pra:ftanciifimum  &:  fecurisfimum  habecur  ;  fi  (Tarcari ******** 
Emecici  Abfinchfaci  Mynfichci  imicacione)  falcem  Croci  Metallo 
rum,  five  Hepatis  Antimonii  vulgaris  ($£  eJulcati)  Ac?dique  Tar- 
tari  ana , in  duodecuplo  A qux  fimpjjcis  ferventis  infundatur,  &:  poft- 
quam  per  triduum  (uper  fornacem  ftcteric ,  mediocriter  ad  Tartan 
diiTolutionem  ebulliat ;  liquor  calidislime  filtretur  &c  ad  dimidium 
cvaporatus  per  diem  reponatur.  Cryftalii  hinc  elegantisfimi  No- 
jjj  ftris  ad  granum  uniim,  duo,  tria  ;  alibi  (ceu  pro  Diftriciuum  con-  ,  ^ 
ditione  purgantium  dofes  oppido  yarianc,)  ad  quatuor  vel  etiam  UUmdofes 
quinque  dati ,  fufficienter,  quod  fuum  eft,  expediunt  :  Mercurio^¥^- 
Vitse  per  Salis  trituram  ,  aut  Acidorum  abftra£lionem  correclo,^/^^ 

Aan  i  longe 


tf6  .  2>*  Volatilttate 

gnMfnut.  longe  fecuriores  ;  &  prac  Eodem  per  Nitrum  aliquanto  fixatiori, 
wrllh!!*  Prxclue  Tindtura  Antimonii  Tartarifata ,  certioris  m  fingulas  dofes 
€um  saie,  determinationis. 

jicidity&  Tartareaabftergentia,  (folitaria&diverfimodeacuata)  aliunde 
^Kci^An  noca*unt''  &horumquadametiamfupraattigimus.  Quodautem  Sal 
timonii  Tarcari  Effenriale  Specifici  Purgancis ,  (oppido  di  versa,&ad  SalTar- 
Tartari-  tari volatile fereaccedente  racione  comparandi ) citulo alicubi propo- 
f?ta'r     n  i  c  u  n  d  e  de  t  e  r  g  e  n  t  e  S  a  p  o  n  a  ri  a  q ;  v  i  (a  1  r  e  m  u  t robi  q  ti e  i n  t e 1 1  i g cnd  u  e  ftv 

Spectfcum  _  ■      i  •  t  •  i  •  i-  x,.  . 

?urg*m  Inter  Aloetica  Iaxativa ,  un  Liquor  iiinc  cum  ahqtiota  Nirri 
9«or«?i-  £xi  5  imo  etiam  Rhabarbari  ,  fi  libec ,  parte  £  notabili  amaritiei 
^L  ^uor  a  remisfione)  paratus ,  hauc  inefficax  habetur  :  ica  fpeciofiores  ad- 
^#x«r/*-huc  Pilulae  ,  forma  illa  numeroque  minutiori  femet  commendan- 
rifMtuf  tes^  poftquam  haftenus  diverfo  ,  fed  utplutimum  fupprefib,  (  ctii- 
feL^  vis  fortefua  de  caufa,)  compofitionis  modo  hinc  inde  difpenfata? 
b*r*tw,  fuerunc  ,  curiofiores  in  fui  perveftigationem  >  aut  imitamentum 
fyi^ih.  la'tcm  quoddam  praecipue  traxere.  Atque  hinc  alii  quidem  mo- 
**tiv*mi-d®  Aloen  crudam  vel  Rofatam,  violaram,  autaquofo  vei  ardenti 
mm&.  menftruo  fimpliciter  negotiofiusve  Extra&am  •>  rnodo  Aloephan- 
s^ginas  quasvis  ,  Tarcareas ,  Ammoniacales ,  Marocoftinas  con~ 
cumAttt-  fimilesque  recenciorum  Pilulas  Diagridio  ,  Refina  Scammonii 
tntibtu-,  vel  Jalapii  ,  vel  Trochifcis  Alhandal  aut  Colocynchidis  Ex- 
xiwuqu*  tra<g-Q  aliquantum  acuerunc :  Alii  novas  Maflas  (  adje&o  Ammo- 

niaco  ,  Myrrha ,  croco  ,  Tartaro  ,  Sulphure  ,  imo  Marte  quo-  * 
que  ,  item  Abfinthii  Carduique  benedicli  Extra&o  atque  Sale> 
cum  vel  fine  Rhabarbaro  ,  Agarico  &:c. )  compofuerunt  v  aut  jnm 
pridem  Ufuales  ;  imo  ipfas  Peftilentiales  (paulo  faltem  au&iori 
Aloes  pondere, )  eciam  Mithridatio  nunc  ,  Efletitiisve  amancan- 
tium  vegetabilium  fubaclas  denuo  (variato  nonnunquam  nomi- 
ne)  difpenfarunt  :  Alii  vetd  ,  cum  Aioen  quafi  puram  putam,  ci- 
Sxfb%    tra  drafticorum  ftimulum  ,  exiguo  fic  pondere  ,  eddam  nihilomi- 
*P*JiAio*.nu$  effeclu  nonnullibi  proffinari  perciperent  ;   fecrenifimum  feti 
Meiiftruum  feu  pracparandj  modum  pra^fuppofuerunc.  Cxtcrumy 
in  acuatasillas,  fub  diverfo  Locorum  Auchorumvenomine,  (modo 
brevi  ance,  modo  poftcoenam hadtenus,  &:impune  quidem)  dacas, 
diirioribus  forfan  Ileis,  fuoqueinccrim  in  precio  relinquamus:  circ^ 
iiltimiuivrero  5 ( canquam  Ky pochondriacis ,  prasfercim  tenerioribus^ 

cefe- 


m 


Salts  Tartaru 

cerevifise adfuetis,  &c.  longe  con venientius ,  meritoque  commenda- 
bile  ) genus  haefitantibus ,  per  obfervationes  &  varia  experimenta  no- 
ftra,  rempaulofaciamusplaniorerri:  principiocertumeft,  quodfele- 
ftioris  (ceuomninorequiritur ,  Aloes  Epaticse  vel  Socoterinas  pars 
gummea,feu  aquofo  Menftruo  refolubilis ,  ad  al  vum  ifthoc  modo  fol- 
licitandam ,  prse  refinofa  parte ,  vel  Extraclo  cum  Vini  Spirituprapa- 
rato,Iongeapcior;acTenefmi  hsemorrhoidalis  refpectu  caeterispari- 
buspencfecuriorfit:  quodque  officium  hoc  fuum  etiam  fubminima 
quancitate  prasftet:  uti  alia  Succus  illcfingulari  vi  ftimulantepollet, 
eaque  in  noftrorum  quoque  hortorum  planta  extusdeprehenditur.  eft"tars 
Quod  porro  AccciToriorumprocujusvisopinione  potius  quam  tnti-  • 
miorineccffiLateJfubCorngentiumDirigenciumvetituIovarieformi- 
teraddirorum)pleraquefupervacaneafinti  <S<:molemfaltcm(ineius- 
cemodi  quidem  deftinatione)  augeant:  quemadrnodum&Purgan- 
tium  mediocrium,  v.g.  Rhabarbari,  Agarici ,Mecbo3cannae ,  &c'^^^ 
Excra&a ;  ( in  ampla  debitaque  dofi  fatis  a|ias  languida,fub  grani  parte  pierttqUg 
profeftdmlautpcrparumhuc  conferentia.)  Proinde  qui  (ecundum^cM^V 
ejuscemodi  praduppofita  paulo  pemtius  penficabit,  quantumgum-{^™" 
mea?  rftius  Aloecica?  parcis  ufualibus  Pilulis,ab  Aloephanginis  ufq;ad 
recenciflimas  laxacivas  compoficiones  infit ;  hauc  ampiius  forfican  de- 
mirabicur,  ejus  folum  grana  quardam  ab  additamentorum  nimia  mole* 
refinofitateq;piopria  libera,pari  cum  efifc£hi,  prsefertim  adluecis  flui- 
dioribusque  dari;  Sfquehincfup&di&umEx^^^ 

fimplicisfime,  vel  adjecla  fimul,  (.nter  extrahcndum)  SciHseve!  Ari^^^** 
non  praiparati ,  fimiliumve  (  cirra  norabilioris  tnolis  accremencum )  plnvi^vef 
ftimulantium  particiilaconfe£tum,cum  Elixirii  Proprietaris(haucad~  . 
eoacidi,)  E/fentiaeve  Abfinthii  Iiqui  Ax  parum  alcalifaca?,  ( tanquam  majfam 
confimilisdeterforiijtantillopoftmodum  fubegerinmaflam  naneifce  hoefiie  re. 
tur,cujus  (proconftirucionis,  &c.  ratione,  )granifmunum,  (cenerri-  di&*tur- 
mis  interdum  etiam  dimidium  ,}  duo,  vel  nonnunquam  tria  inexi-  nofiexi- 
guas,  adeoque  refolutu fic factiibrcs  piIIulafYv,g.quacuor  pra^terpro^^* 
pter  ex  uno  grano,  formaca,  pauloante  velnonnullis  quoquepoft 
ccenamfumpta,  fequenti  die  alvum  falnbriter  laxandoexpediunr* 

Circaaccifas  AntimoniarorumEmeticorum  dofes  fimiliter  alias  ^*'«™«/ 
certumeft ,  quod  licetv.g.  Oxyfaccharum  (fimplicisfime,  cirra  alid-  *^™ofiZ 
rum  vegecabiliumacceflum,  e  vufgaiiMecallorum  Crococum  Ace- 

Aaaa    j  ro. 


De  Volatilitate 

oxyjaah*  to  fimplici  paratum. )  aliaquehujusgeneris  (  Antimonio  tantummc- 
^^^ciicata,  ideoque  fuo  modo  hincniiciora  )  Vomjtoria  effc&um ,  obju- 
pZdhfiT fto  parciorem  dofin ,  hauc  forciancur ;  nihilominus  tamen  fubcra&oria 
fimiim.  quadam ,  quamvis  minus  perceptibili,(  levi  faltem nonnunquam  nau- 
suiphur  ^      cornpijcaca  )  aclione  fsepenumero  plures  Hypochondriorum 

Anttmonn    ,  «,  ,        ...  *  c        ■    i  r 

ultimum.  aiiosve  aftecrus  admodum  levarmr.  fctquodrortuicarumejusmodi 
T*nace&  obfervationum  duclu  ,  porro  dara  opera  nonfinefructu  certisincir- 
tillT'  cumftantiis  exhiberi  queant.  iEque  ac  fub  pari  proculdubio  ope- 
Tmli*An-  randi  modo  Sulphura  Anrimonii  &ejus  generis  Panaceas ,  ipfasque 
timomi  Tin&uras,  (huncin finem profedooptimas,  fi  e  nonnimis  frxis,  ve- 
cum  ^^wrurnmec]jx  quafinatura?pr#paracis,  &  vel  Aceto  fimpiicie  commu- 
tur.pcft.  ni  Metallorumcroco,&:c.  leparacse  ruenntj  relicicer,  modocumju- 
n.oium  ^  Jjcio ,  dari  vel  continuari  cernimus. 

tra^nhura      Inter  Martialia ,  quemadmodum  ubi  adftri&oria  vismagisrequs- 
Maxtjs  ad.  ritur  ,  fingulariter  prse  aliis  confert  Tinclura  cum  Spiritu  iEruginis : 
flringens   fin-plici  aiu  Sulphurato excra&a ;  ve!  etiam  Fiorum  e  coagulata  Mar- ' 
Tu^ixit^'  c's  (  in  Spiritu S.iiis , )  folutione  rice  fublimacorum ,  aut  ipforum  quo- 
Liqmre  que'Salis  Armoniaci  Florum  Martialium  nigrorum  ultimorum(per 


Fiomm  deliquium  diflblncprum  )Liquor ;  inftillata  ^q.Liquoris  Terrse  rolia-* 
^rim.&u  we C  cum  P€r  ^  adftringcntiflimus fit ;  infrac~tus&  exaltatus ; &c/Ita 
'&  Uquore  dum  aperire  magis  eftin  animo ;  forfan  efficacior  ( reliquarum  tanttim 
Terrtfo-  non ommurn promiiTa  expertis)  vix  invenitur,  prarTinclura  Tartari- 
hajperiem  fab;#bn  quidem  defideifta,pe r  fimpiicem  Ferri  Tartarique  co&io-  f 
opthnae  ncm  confecla ;  fed  elegantiuse  Vitrioii  Martis  factitii  Tartariqucdc- 
vttrioh  -  pUraCianaticopondere,  infextuploaqusefimplicisadmellis  confiften- 
rlltaroT  tiamco£to.,.&  hincin  fextuplo  vel  o&uplo  Spiritus  Vini  (cotaliterfe- 
BLimatu.  re  )  diflbluto ,  (per  mediocrem  exhalationem  (  prxparata.  Liquor 
fa& LT^enimrel-inquitur,qiiiye]fine  quodam  aiioremedio  I&erum  noftra- 
^7/jl^"cium:perfecle  curat,  cachexias  corrigic, Splenecicosaffeclusinfigni- 
r«^»^f/.termftigat,  &c.  Sed  haecintranfitu. 

|-   Redcamusad  Spiritum  noftrum  Volatilem;  qui  porro  tum  per 
ijfentia  fe ac folicane  prarfUns  cxhibet  Diaphoreticum ;  tumalns  quoque  hu- 
gamphor*  jUs  gcneris  Spiritibus, v.  g,  Armoniacali urinofo ,  Cornu  Cervi falc 
optma.    pr0prj0  p0ft  debitam  redtificationem  faturato  $cc.    Icem  Eflentix 
Camphor2evuigari,aut  (difloluto  cjusfubtriplo  in  Spiritu  Vmi  Tar- 
arifato)  faturatiori,  aliisque  competcntibus  necejus  natura:adcoad« 

vcr- 


Salis  lartart. 


verfantibus  Diaphoreticis  Alcxipharmacisque  Tin&uris  ,  Eflen-  Mt*eu'* 
ciis ,  ipfive  Mixtura?  fimplici,aut  (frequencaciorinunc ,  in  compofi- 
ctonis  "t*men  &  efie&us  fundamento  parumhincdiftanti)  Tiiidnnx  Bezoarth 
Bezoarticse:haut  inconvenientereodem  fineafflTociaripoterit,  Atque eareCt  in 
iiujusgeneris  VolatileseflentificatiqueLiquores,  &c.(ut  ineidenter{^*"^*" 
taftos  brevitcradhuc  perfequamur ,)  proDiaphorifi(led  circumfpe-  dtfferunt. 
c1eaccumdele£lu,pr«primis  fi  valdeCamphoratifuerint,  Jdati ,  in  VoUtlliUm 

i  \  x   i  ,    j        cl  •    ■  1  r  i  ■  horum  in 

plerisque  Maligms  (ad]unctis  interea  vei  lncerpoiitis ,  pro  circum-  Mahpiu 
'  ftantiacum  racionc ,  Abforbencibus  remperatis ,  Invercencibus ,  Ano - pUrisqm 
dynis,  &c.  >  equidem ,  plus  pr^ftanc,  quam  nominatiflimum  illud  ^^"^'f* 

r>  •         !      V      r       \        ,   l i  j ■   r      s  Beroartt- 

Bezoarcicuai  minerale  >  live  limpiex;  (alias  longe  compendioiiusef«wW^. 
Mercurio  Vizx,  velcrudiori  quoque  Sulphure  Auraco,  per  fimpli  fimpL 
cem  folum  fexcuph  Spiricus  Nicri  abftradioncm  conficicndum  : )  , ,c?mPe* * 
,  uvefpeciouusadhuc  Solare  ,  (proprer  Aun in  doiintantillum;  aliqui-  Merc.vi- 
bus  Autimoniali  Onnabari  forfari  fimilicer  tindturn  v)  aut  Joviafe'*» vel 
quodhbet;  cum  affinifuo  ,(.fed  nec  cerco  fempei  nec  propric  di&o)^'^ 
Antihcftico  >  ac  Maximo  illo  (miflis  ambagibus,  falcemperunicam  soUnvel 
prirriodeftillationrm,  &  filcracipoftmodumLiquoris  adje&ique  Ni-WZ^ 
tri  fortem  abftraftionem  ,  seque  feliciter  pra?panmdo  J  Sudorifero;  ^t*£n£ 
fique  alia  hujus  cenfus  fixiora  funt*  communitcr  commendadflima, 
fudoremqueiariHtcrquidem  moventiai  incenfiows  autemMalignita-  tmu\  ,„ 

•  r  1 .     «   ^     <~  7,  a  E-fr  i         j  >  •      •  Sudortfe- 

tis  feminana  &c  confeaaria,  v*g.  Anxictatem  pr^cordialcm,  deliquia,  rmm  m^ 
dolores  vagos  Scc>  rarius  fic  evideiUer  compcfcentia :  fi  Naufearacque  uhieom- 
Vomitus  abmiciofvmptomatice  compl  c.iti,  &  folum  fixiora  illaex  PjdtofHm* 

*  J  ■£  i  "  i  /  •     *  i        i  Anttmonia 

$Antimonio,oppo(icaruerinc;  malun.f  quodfupranotatis  Alexipnar-  urumufM 
?macis  volatilionbus,  iolitariis  aut  Anodynorunv  tantillo  exalcacis inconfut- 
facile  fopicur ; )  faepenumerocum  3(  non  fine  p^uofteraeconfedionis,^^^ 
aur  diucurniorisaflervationisincuip'acione,)  quafi  magisexafperancia,  putatur 
auc  faltefri  longe  minus  inibi  conferentia:  m  ejuscemodi morbor^im pr*p*r*- 
congrefluhaut  rarocrudis,  vel  fimpliciffime  pra'paratis  (ex  Anima-  c.c.^.c. 
torum  ,  Fosfiliumque  clafle)  Diaphoreticis  Alex!cenis5(fimul  eviden  ac.hu  *- 
tiusabforbentibusautprxcipitantibus,  fcrc  pofteriorajutifunt  Ce^^«j^ 
vinumCornu,  per  Codionem,  (fi  perfedum  vel  potius  Deciduum  £'a**- 
fuerit;  finautemMollicellum  )  per  debitam  in  vaporisBaineoexicca^  mett.inv*$ 
tionur,(  verum  non  fine  diffufiori  hinc  ,  adeoque  ingratiori  dofis  *££m*m 
fnole,)  prasparatum ;  imo  ipfum  nonnunquam  muliercularum  Uftum,^^ ^f/Ih- 

haut 


I 


De  VolatiUtate 

ttiampofl  hautpenitus(incalcifortMilicetfuacongenerumque  natura,)  evanidum ,  aut 
KioUulinm  peraccidensfolummodo  hydroticum  :  ltemTerraefigiilai^ ;  LJnicornu  fofli- 
faarMio-  le^ubifuppetitjCetaceumjquodcamenindeukramodum  fingulare  neuti- 
ntm hydro- ^uam  j,^  deprehcnditur :  oeu  Rhinocerotis  ( fele&ius  quoque )  Cornu,nec per 
VnTcornu  fe,(quamvis  in  largiffima  dofi,  )ncc  chvmice  prajparatum ,  aut  congenerum 
fojfilt  mododeftsllatum  ,Cervina,futimultotiesexpertifumus, )  adeofuperat.Ebur 
C*t ficcm»t  philofophice  tmnc calcinatum  ,  hoc in  genereplanedefes,LapisBezoarabaIir 
C.zMno-  fatisjamnotatuscft.  IpfaViperina  (cruda  ,  aut  curiofius  in  Magifterium, 
h^utmdeo  Extrac^urn »  ve-  ^flcntiam  reda&a,  )  ni  debita  proportionalique  quantitate, 
faiuUre.  (unde  profe&oTheriacalisdofis  ob  Unum  Trochifcorum  >vel  quafi,  Vipe- 
*Ebur\  pb.  rinorum  granum , fub  eodem  tamen Opii  pondere ,  tantum  colubrinum  ,gravi- 
c.Jefes,  darumnoxa,  PurgantiumfufHamen ,  &  quid  non?  indifferenter  aeftimari  ne- 
Bez.  aw-  quit : ) prseterea  verb exaltantium  vel  penetrantiorum , (  v. g.  Armoniaci ,Nitri 
p^VeiU-  9^Ci)  ftimulodentur,  fupradi&orum  Volatiliorum  pollentia?  haut  infre- 
%!  *txu&  qucnter  n*c  cc*mnt*  Scd  Sul  DifTertationem  tantumfcribimus,hicfiniamus; 
Ejfent.Vi-  a*ia  qu2E  mnc  mc*e  interfcri  vel  latius  diducipoterant,  novisforfitanpagellis 
peu  refervantes.  Si  quibusdam  haec  placuerint ,  gratumerit;  &  de  ejuscemocli 
ExtauitAs  materiis  pridem  pcrfecta  ,Cqu#  Prodromo  quafi  materiam  defe  dederunt, ) 
vipetm.  tn  >  £)eo  volentefequentur.  Sin  difplicuerint,  Sc  data  fic  occafione  fecretiores 
^commodioresque  Volatilitatum  Tattarearum  modi  proponentur;  Simili- 
tergratumerit  fun&is  vicecotis,acutumredderequ«Ferrum  valet,  exors  ipfa 
fecandi.  Sin  tandem  inani  folumcontradi&ioni  cenfuraevc,  vere  bonaque 
intentionedidafubjicientur-,  tempus&valetudinemTopicislitigtisinperio- 
naha  plerumque  poftmodo  definentibus  ,  &  in  fingulis  forte  columnis  fuas 
fibi  refponfiones  hic  invenientibus  ,  nequaquam  confumemus.  Apprime 
nobishactenusplacuitExterorumnuncftudium  ,  quiobfervationes  &experi- 
menta  fua  ingenue  literato  orbi  communicant.  Dum  autem  Noftratium 
quamplurimt ,  quieti  exiftimationique  fuas  confulentes ,  di  vulgatorum  tradu- 
dfciones  hautimmerito  reformidant,  fit ,  utelegantifTimafinguIariflimaquein- 
venta,  magno  bom  publictdamno,  hincinde  lupprimantur,  De  casterobre- 
viterfaltem  &  conofo  fcribendi  genere  materiam  noftram  pertra&avimus: 
cum  per  fupervacuas  amplificationes  Volumen  condere  noftra  non  patiatur- 
Condiiio.  Quisquispauloattentius&fedendoquafipagellushafce,  fimere* 
rividebuntur,perlcgerit;  fubaliquali  Jaborum  Chymicorum  notitia,  fenten^ 
tjamnoftramhautdifricuiter  (inter  qualemcunque  e  brevitate  natam  obfcuri- 
tatem)  adfequctur.  Utautem  aliquid,  vel  in  interlinearibus  inveniat, 
quod  legifle  forfan  juvet  ,  errataque  (  uti  hominibus  ex  obrepunt* 
partc  compcnfet ,  perquam  opumus. 


dofi* 


DANIE 


«8*  t  ytfi  ) 


DANIELIS  LUDOVICI 

DE 

MORBIS  CASTRENSIBUS 

ET  DYSENTERIA 

TRACTATUS  DUO, 

Quorum  Prior  una  cum  defignatione  Myrothecii 

Caftrentis  Anno  1664.  cum  Gothani  Milites  ad  expeditionem 
Hungaricam  tenderent.*  Pofterior  1666.  cum  Dyfenteria  per iftas 
ProvinciasgralTaretur.  UcerquejulTu  Sereniflimiiiae  additono- 
mine  ab  ipfo  Germanice  editus  eft. 

nunc  primum 

Ingratiam  exterorumy  &  quo  cum  reliquis  Operi&u* 

fimul  extarent ,  Latine  reddttt* 

PR.ELOQUIUM  AUTORI5. 

SUbinitiumprxfentis  traftationis  ipfemet  optimerecordamur, 
quod  utiquegregariorum  militum  conditioni  minus  conveniat 
multum  circa  pharmaca  occupari :  quod  porro  remediorum 
congruaapplicatiolorigeamplius  ^uid  requirat,  quam  nudam 
remediorum  aliquorum  contra  hune  ve!  illum  morhum  notitiam: 
quodproptereaconduftisinunumexercitummilicaribus  copiis  Me- 

Bbbb  dicos 


$6%  DE  MORBIS  CASTRE^S. 

dicoscomitesdareconfuetudo  ferat,utHiobortis  morbis&confilio 
&auxi!ioadeffepo(Tinr>at]t  inRorum  defe&uadminimum  Chirur- 
gicaftrenfes,pro  fuaquisque  experientia,  piam  opem  ferre  foleant, 
vetipli  fubindegenerofiores  Praefe&i,  inftru#ihunc  infinom  Myro- 
theciis  caftrcnfibus. 

Arque  his  quidem fic  ftantibus ex  adverfb  nihilominus  negari nc- 
«juit,  quod  caftra  fequentibus  perfscpe  varia  diverforum  generum  & 
niodorum,  &ea  quidemfubitaneafymptomata  ,  varias  item  altera- 
donescontingent,inquibus  velprorfusevadendi,  vcl  faltem,  donec 
uherius  profpiciatur,  falurarem  malomoremfaciendi  necconfilium 
fuppetat ,  nec  remeaium  Jcum  tamen  ( fiqualiscunque  notitia  adeflct,) 
forteeuporiftonaliquod  vegetabile  ante  pedes ,  in proximis  agis  vel 
filvis  fuccrefcens ,  maximo  lum  ufui  efle  poffet, 

Infuper  multi  funt  gregariorum ,  quipartim  exignorantia  partint 
expropofito  inufuremediorumtam  diastcticorum,  quam  notiorum 
pharmaceuticorum  ,Ionge  aliter  verfantur,  quam  qurdcm  Conferva- 
tio  fanicatis  permittat :  quorum  dehinc  exemplo  fcdu&i  pluresper 
varios  exceflus  feipfos  inconfiderate  peiTundant, 

Hosigitur,  qui,  quantum  quidem  idfieripoteft,  a  talibusata- 
xiis dehortaremur,fimu!que pauperiorigregario  militi  in  cafibus  fubi- 
tarceis  sfalcem ad  aliquam  dilacionem  (  usque  dum harum  rerum  peri- 
tiores  accerfantur)  aliqua  indicaremus  remedia»  prxfentem  Inftru- 
ftionem  ( remedia  fuppeditantem  maximam  partem  evporifta  &  mi~ 
nus  pretiofa)  concinnavimus,  non utiisdemfolisfidant,  fedpotius  ut 
(poftquamin  cafibus  fubitaneis  iisdern  ad  aliquod  temqus  uu  Rmt) 
tantocommodius  expercos  Medicosde  convenienrioribus  remediis 
(  qualiainprimis  Chymiafubminiftrat)  confulerepoilinr.  Obquam 
eandemcaufamvariainOfficinis  ufitata,  varie  compofira,  pretiofa, 
aut  quar  difficilius  circumferri  poiTmt  ,  remedia,  taliumque  for- 
mulas,  nec  minus  talia  adhibentemmedendi  methodumftudio  hic 
omifimus.  Atquehaec  quidempr£monere>propter  variascaafasnon 
inconfultum  vifumeft, 


CAPUT 


DE  MORBIS  CAS7RENS.  $6$ 

CAPUT  I. 

De  Gircumfpeclione  in  Crbo  &  Fotu. 

VTiquidemcertumeft,militem  inopia  preffum  cogiut  promifcua 
utatur  omnibus,  quar  ipfi  offeruntur:  ita  ex  adverfo  non  minus 
cercum ,  in annonx  abundancia acaxias  varias  aut  ingurgitatjones  raro 
cundem  omiccere.  Ucrumque  vero  cum  nonnifi  cum  infigui  fanita- 
cis detrimento  fiac ,  miles  quilibec ,  fi  non  propcer  Chriftiana  c  fficina, 
cercepropccrfanicacis  curamejusqueneglecla?  morbosvindiccs,con- 
jundtumve  vica:  pcriculum  ftuderc  foiicicc  debec,  uc,  quantum  fieri 
poteft,  corporifuodebituscxhibeaturhonos,  neque  id  peringeftio* 
ncm  rcrum  vclquancitacc  nimia  velqualiracc  nocivarum  ulli  labicc- 
mere  exponarur, 

Inprimis  ii  milites  ,  qui  ad  extremas oras  contra  Chriftiani  nomi- 
nis  harreditariumhoftem  mittunturfolicite  caveancneceffeeft,ncper 
abufum  calidiorum  fibi  infuetorum  vinorum,  variigeneris  fru&uum 
horcenfium,hora:orum,auc  aliorum,  crudorurn  &  immaturorum, 
uvarum  ,  mufti  &Tc.  fibiipfis  dyfenteriam  ,  Morbum(ab  ifta  regione) 
Hungartcum  diclum  .^Anginam ,  Petechiales  &fimilesfebresmaufp\caid 
accerfant,  atquehinc  ,  (  uti  non  fcmel  concigic,)  in  iftis  regionibus 
cvidenccr  mnrcefcencespcreanr. 

Quod  fi  onmmo  frufiibus  dieth  hor&is  aut  horten/fbusctudiotibns 
utendum  fic,  adhibeancur  non  nifi  macuri,  acaquabeneloti:  Non 
jejuno  ventriculo  ,  inprimis  uvx  &  prunarDamafcena:  fine  pane. 
Fru&us  qui  coqui  poffunc  ,  hoc  ipfo  fanitati  minus  offi- 
ciunr, 

fruclus  aciduli  &  fubadflringentes ,  v.  g,  cerafa  acida  ,  fru&us 
ribium  ,  berberum  ,  groffularia:,  acaciarmaturi ,  myrtilli  ,  mefpila 
&  fimiles pro  fiti reftinguenda aut  alias  ctiam  (modice  cancum ac cum 
pane)  adhibitifemper  prarferri  mercntur  dulcibus,v.  g.  ecrafis  dul- 
cibus  ,  prunis,  maxime  cereis,malis  Perficis,  utpote  facile  prardi- 
£tos  affe&us  concitancibus :  quodmulcoadhucprxfencius  facic  Cu- 
cumerum,  Melonum  auc  fungorumingurgicacio,  aquibusproin,  uc 
ctiam  ala&iciniis  variis  poft  prxgrcffam  forcem  corporis  per  motus 
incalcfcencum ,  confulciusplane  abftinecur. 

Bbbb    t.  Fruftujn 


D£  UHORBIS  CASTRENS. 
Fruftum  panis  fccalini  miltti  magis  cx  ufu  eft  ,  quam  varia 
frixa  triticea  ,  aut  ejusdem  generis  panis  ,  delc&ationis  caufa 
fumta. 

Vinis  nunquam  utatur  jejunus  ,  aut  poft  motus  laboriofos ,  aut 
folius  dele&ationis  graua  5  aut  loco  potus  ordinarii  ,  fed  tantum 
quafi  Medicina,  interpofkis  continue  &  fuperadditis  alii  fitim  re- 
ftinguentibus  potibus  (quorum  aliquos  Cap.X  trademus )  inprimis 
vefpertino  tempore  :  Mufto  verd  ac  cerevifia  adhuc  fermentante, 
fi  fieripoteft  ,  propter  dyfenteriae  &aIiorum  malorum  metum  pla- 
ne  abftineat. 

Circa  epidemium  fpiritm  FiniSiTabaci  abufum  quilibetomni- 
no  caveat,  ne  aliquando  ,  faltcm  in  fenio  ,  ipfum  inconfiderantix 
fuse  pceniteat  ,  nec  proinde  temere  imitetur  alias  nationcs  ,  Vini 
fpiritum  inter  Tabaci  fumum  hauriendo  ,  aut  eundem  fpiritum  inJ 
ter  edendum  vel  alias  copiofius ,  vel  etiam  poft  afTumta  fortiora 
vina  ,manebibendo  ;  nec  per  totam  diem  ,  vcl  cum  aliis  ad  as- 
mulationcm  Tabaci  fumum  attrahendo  :  Cum  utraque  hxc  Me- 
dicamenta  tantum  fint,  atque  hinc  non  nifi  modice  &  cum  caute- 
lis,  ccelo  exiftente  nebulofo,  catarrhali  aut  frigido,  aquis  ac  cibis 
infaiubribus  &c«  adhibenda, 

C  A  P  U  T  n. 

De  Aquis  infalubribw. 

Cllm "  infuper  in  di&is  rcgionibus  Aqu&  non  admodum  falti- 
bres  obferventur,  quemlibet  hic  providum  efle  convcnit,  nein- 
teritineraautlaborcs,  ftatim  exquavisiacuna,  rivo,  aut  rorali  aqua 
bibar,  Eritinillocafupcrcommodum,  fruftum  panisexficcati,  vel 
fupra  di&orumacidulorum  (ru&uum  tantillum,  vel  fedi  acetof^que 
(  qux  fere  ubique  in  pratis  rcperirur )  aliquot  folia ,  fi  ea  forte  oblata 
fint,  maftfcafTe,  vel  globum  plumbeum,  aut,Lapidisprunella:  ro- 
tnlam  faliva  fucceiTive  folvendam  orc  detthuiffe. 

Quod  fi  vero  fiti  omnino  fatisfaciendum  ,  aqua  autem  impu- 
ra  aut  propter^nfr&orum  iuqtiinamentum  fufpe&a  fuerit  :  ad 
minimum  tranfcolaii  ca ,  pcr  pannnm  iinsum ,  priusquam  bibatur, 

dcber„ 


>  DE  AfORBIS  C  ASTRENS*  ffy 

dcbet.  Poteft  et'*ampulvcris  pyni  tancum ,  quantumad  i&umedcn- 
dum  fatis  cft,  cjusmenfurx  caftienfi  addi ,  eaque  poftagitationem 
colari,  vcl  aiii  aliquot  fruftula  injici.  Si  tempus  &c  iocus  permictar, 
non  ineptcdecoquitur ,  fidcncibus  ita  ad  fundum  impuritatibus ,  vei 
ctiam  uti  vinum  fulphuratur  ,  fulphuris  ccmmunis  fruftulum  ,  vei 
filum  fuiphuratLimincenfumintra  lagenam  peraliquotmomenta  de- 
cinendo  ,  immiflamque  ftatim  aquam  probe  obturando,  acdchinc 
percolando :  quod  idem  in  majoribus  quoque  doliis  fieri  poteft. 

C  A  P  U  T  III. 
^Aer  maligmiSy  nebul.a  male  okntes  ,  tempore  grajjkntium  morbo- 
rumy  quomodo  caveri  debeant*. 

QUicunque  tali  exiftente  cceii  condicione  in  jentaculo  cibi  ali- 
quantum  haberepoteft,  ne  isjcjunusmaneat  >  Poteritcum  fru- 
fto  panis  faterefpe.  fi,  vei  butyro  illici,  ailii  fruftulum,  vci  rura:  aut 
abfinth \iconcih  aliquoc  foiiaautnuces  aliquotjuglandes  comedere, 
vel  junipen  iaurive  baccas,  vcl  fummitatesruta?,  vel  Radicum  He- 
lenii ,  Angeiicas ,  Carlinae  ,  Calami  Aromatici ,  Corticum  Citri, 
Zedoariae  (  &  fi  qux  alia  fimilia  familiarius  adfervantur)  aliquan- 
tilium  mafticarc.    Si  Theriaca  vel  Mithridatium  ad  manus  fic,  fu- 
mas  ejus  ,  quantum  cukri  cufpide  eapi  poreft  :  vel  etiam  Baifami 
fulphurisgtr.  jv.  v.  &:ampluis  in  vino,  vinifpiritu  ,  autaquafontana. 
Sin  Aeris  conftitutio  fit  humido-frigida  ,  fumat  aliquot  fpiritus  vini 
cochlearia,  velfola,  vel(quod  praeftat)  panis  cruftainrincla  :  vel 
Tabaci,  quantum  fiftula  capi  poieft,  fumum,  admixtis  junipcri  vel 
fimilibus  concifis  baccis  hauriar, 

Ad  depurandum  Acrem  in  tencoriis  &  diverforiis  ,  pulverem 
pyrium,  quantum  ad  iclum  fatis  eft  ,  antea  aiiquancisper  madcfa- 
ftum,  provide  accendat ,  ut  fucceffive  &  cum  multo  fumo  defla- 
grct :  velincendat  fubinde  juniperi  abietumque  frutices  \  auther- 
bas  Millefolii  (  qua:  inomnibus  pratis  crefcit)  ferpilli,  abfinthii,  fi- 
miksveexficcatas ,  auteciamfulphurisfruftulum.  Prodcft  confimi- 
Jiter,  juniperi  baccas  folas  vel  fulphuris  aut  vitrioli  tantillo  fociatas, 
vel  picis  autrcfinae  fruftulum  prunis  candentibus  aut  igni  injecifle, 

Bbbb  3  nec 


f6<5  DE  AtaXBlS  CASfRETiS. 

necminus  cx  ufu  cft  copiofus  vapor  accti,  fornaci ,  vcl  latericaie- 

fa&p  mfperfie 

C  A  P  U  T  IV. 

Ve  Purgatione, 

QUicunquegraffantibus  valdccontagiofis  affe&ibus,  Tebre  Pete- 
cbiali,  Morbo  Hungarico>Pleuritide tjrc. his ipfis vel  aliis  actitis  mor- 
bis  corripitur  ,nequaquam  utamr  Purgantibu$>  quia  longe  alia  metho- 
do,  rcmediis  fcilicetdiaphorctico-bezoardicis  morbusdepellitur. 

Non  rara  funt  in  caftris  exempla  talium  ,  qui  ex  variis  caufis 
tabemientam  incurrunt,  quactamen  ipfos  faitem  per  notabiletem- 
pus  ab  officiis  fuis  peragendis  non  impediar*  Hi  tales  folicite  ca- 
veanttbrtes  Purgationes*  inprimis  Emeticas ,  utpotevitse  fua:  nimium 
quantum  detrahentes.  Quodfi  vero  aliquis  extra  hos  aut  fimiles 
cafus  F«^/i^«iadmittere  velit,  is  optime  fecerit,  deficiente  fpe- 
cialiconfilio  Medici,  fi  Radicis  laUppa  puiverifata:  drachmam  unam 
c  Pharmacopoliis  ferenre  ita  occafione  cocmtam  ad  manus  habeat, 
hujusque  exigcntibus  id  circumftantiis  vel  dimidiam  vel  tertiam  tan- 
tum  partem  ,  (  prouc  fcilicet  ipfe  vel  robuftior  vel  debilior  fuerit) 
manejejunusin  vehiculocalido  autfrigido  (umat  ,  &:  tribus  adhuc 
horis  cibo  abftinear.  Poteft  diclo  remedio  (ubllituifo/iorum  Senns 
pu/verifatorum,  vel  (inprimis  tempore  graflantium  horum  morbor 
jrurn )  Pilularum  Antipejldentia/ium  ,  officinalium  drachma  ,  qux 
fingula  tutd  &  blande  purgant. 

Ad  Vomitum  utatur  ,  qui  eo  opus  habet,  Radicis  Afari ,  (quac 
jnfruticofis  locis  crefcere  folet,)  groflius  pulverifatas  eaquantitate, 
qusc  quinque  vel  fex  cultri  cufpidibus  capi  poteft :  vel  etiam  vitrio/o, 
ad  nucis  avellanar  magnitudinem ,  in  vehiculo  cerevifias  calida: pro- 
bepinguefadsc,  veljufculofimili.  Sinutraque  nonplaGeant,  cmat 
cx  Pharmaeopoiio  Vitrum  Antimonii  ad  trinum  mi  magnitudinenv 
fuperfufumque  per  no&em  aqux,  cerevifiac  vel  vini  hauftum  manc 
bibat,  vitrique  fruftum  iterum  aflervet,  cum  fine  diminutione  vi- 
rium  multoties  di^ra  mcthodo  emefin  proqurare  poffit. 

Arillas  Sambuci  (fiad  manus  fimt)  groflse  concifa:  ad  cochlear 
dimidiumfumtae  6c  fatijj  purgant,  7*r- 


DE  MOKBIS  CASTRENS.  ^? 

Tartartts  cmeticus  ,  fi  haberi  poflfec ,  aflfumacejus,  qui  volec, 
grana  iij.  jv.  v.  mane  vcl  alio  eciam  cempore,  jejuno  vencriculo  ,  irl 
cerevifiacalida  :  emecicumcerceeft  prarftanriffimum. 

Sunc  quidem  adluic  alia  Purgantia  ,  quibus  camen  canca  ineft 
vehemencia  ,  uc  nifi  robuftiflimi  finc  pacienccs ,  plus  noxse  quam 
ucilicatis  afferanc ,  a  quibus  proin  cucius  abftinecur.  Talia  func,  fi 
Tahacum  ad  dimidii  vel  incegri  arciculi  longicudinem  in  vini ,  cerc- 
vifix  vel  aquz  hauftu  per  noftem  macerecur  ,  infufumque  mane  bi- 
bacur :  fi  Helleboro  w/^pulvcrifaco ,  quancum  quinque  vel  fex  cul- 
cri  cufpidibus  comprehendi  poceft,  eadem  mechodo  hauftus  fupcr- 
fufus  bibacur.  Porro  huc  rcferri  merencur  fuccus  Iridis  noftratis 
cum  vini  auc  aquae  modico  exprcfllis ,  &  ad  coehlear  unum  aflumcus: 
Corticumfambuci  eadem  mechodo  expreflus  fuccus  ad  cochlear  unum 
vel  duo  hauftus :  Circumforaneorum  grana  Purgatoria ,  fi  unum  vel 
duo  afliimantur  :  Efula  denique,  &c  fi  quid  amplius  e  caufticorum 
iftorum  cenfu  eft. 

CAPUT  V. 

Dc  Diaphoreticis. 

•  /^Um  in  caftris  acuti  contagiofi  morbi  fere  endemii  fint,  ac  di*~ 
phoretica  in  aliis  etiani  fubicaneis  arFedibus  cuciflime  adhibean- 
cur  ,  opcandum  hinc  eflec  ,  unumquemque  iftorum  remediorum 
aliquam  notitiam  acque  apparatum  habcre. 

Sic  commodc  ad  manus  habcbicur  p&rcicuJa  C.  C*  ufli ,  (  quod 
quidem  fi  crudum  a  reliquo  cornu  decuciendi  occafioofFeratur ,  ir* 
fornacevel  ignibus  pra:fidiariis  eousque  uri  poteft  ,  quoadalbum 
velcineritiamfalccm  colorem  acquirac)  undepulvisabrafusadqua- 
tuor  culcricufpides  pro  unadofi  fumipoceft  :  Lapides cancrorum  pul- 
verifaci  ad  culcri  cufpidem  unam  ex  aceco  fumendi  :  Capfula  The- 
riaca  repleca  ,  vel  Andromachiana  ,  (  cujus  dofis  eft  ad  quacuor  cul- 
telli  cufpides)  vel  fi  hsec  carior  videatur  ,  falcem  communi  illa  pro 
pecoribus  (ex  Myropoliis  comparanda)  eadem  largiore  camen  dofi 
praeftance. 

Sunc  infuper  alia  cuporifta  ,  in  defe&u  commodiorum  adhi- 

bcnda> 


ygg  T)E  MORBIS  CASTRENS. 

benda,  v.g.  Pulverispyrii>  quaead  ichim  Cuffieit,  aflumca  quantitas." 
Sttlphur  commuae  contvitum  ,  ad  quinque  vel  fex  culcri  cufpides,  in 
aceto ,  vino ,  cerevifia  aflumtum.  Allii aiiquot  fruftuia ,  cum  aceto 
vel  pane  fumta.  Radices  item  notiores,  \\  g.  Angelica ,  Helenium, 
gentiana  ,  Carlina ,  levifiicttm  \  petafites ,  (  qux  bardanae  fimilis  ad  ri- 
vos  crefcit)  ncc  non  herba  Cardui  Bmtdicii  in  pulvere  ad  cochlear 
unum  in  quolibcc  vehiculo  afllimcse  :  vel  cum  Rob  fambuci  (  fi  ad 
manusfic)  commodioris  exhibicionisgraciafuba&ar. 

Rob  lunipen  ad  cochlear  dimidium  fumtum  fudoriferum  eft, 
uti  ipfe  etiam  Balfamus  Sulphuris  vulgaris  ad  gcr.  x*  xij.  in  cerevifia 
calida  veifimili  vehiculo  (  fpiritus  vini  calidior  hic  eft  j  fumcus :  in 
feoribus  camen  ardencibus  calia  minus  ex  ufu  func ,  cum  majorem 
fanguini  seftum  inducant :  quod  ipfum  eciam  de  Piperis  zdTLingibc- 
ris  ufu  non  raro  dici  poteft  ,  dum  aiiqui  fine  difcrimine  eadem  cum 
aceto  aut  fpiricu  vini  aflumunc ,  cum  non  nifi  ad  gravativum  ven- 
triculi  ab  indigeftis  cibis  dolorem  commode adhibeancur, 

Tinfttira  Bezoardica  auc  Mixtura  fimplex  ,  fi  haberi  poflic  ,  fu- 
matur  a  XXX,  ad  X  L,  gcc,  in  vino  auc  aqua. 

G  A  P  U  T  VI. 
Febres  Ardentes ,  Petechiales ,  Phreniti$>  Pleuritif  &e.  quara- 
tione  cognofcantur. 

jp\Ifti  hi  morbi  in  caftris  arque  ac  diverforiis  familiares  func ,  nec 
raro  epidemici  concagiofique  fiunc ,  maxime  in  confiniis  hofti- 
libus ,  fi  milicesprsecer  aeris  &aqaac  infaiubricatem  fupradicliscibis, 
firuclibus ,  vinis  &  aliis  ejusmodidiarcecicis  remediis  (quibusmaxi- 
mam  partem  non  adfueverint)  rninus  moderacc  ac  circumfpectc 
ucancur. 

Quicunque  itaque  aliquo  di&orum  affectuum  corripicur ,  ple- 
rumque  inicio  horripilacionem  fencit  atque  frigus  ,  fuccedir  in- 
fignisconcinuusverfus  vefperam  communiter  increfcens  arftus,  cum 
laflicitudine  artuum,  prsecordiorum  anguftia  ,  appecicus  dejecho- 
nc,  fiti  ucplurimum  incenfa ,  cephalalgia  ,  fomno  vel  nullo  vel 
interrrupto.    Hifce  communibus  fymptomatibus  fuperveniunc 

adhuc 


Di  MORSIS  CASTRENS.  ^ 
adhuc  alia  pro  varietateafTe<2uum  &  individuorum  varia,  v.  g.  fpa- 
ftica:  per  omnia  membra  tracliones,  vomitus  enormes ,  diarrhcear 
angina ,  aphchx,  deliria  maxime  no&urna. 

Speciatim  in  aliquibus  verftatim  fub  initium  ,  vel  die  fe- 
cundo  ,  tertiove  dolor  punftorius  lateris  fefe  cxferit  cum  tuffi  ac 
fputi  rubentis  ,  aut  flavi  excretione :  atque  tum  affedus  PleuritU 
dicitur. 

In  aliis  complicatur  Cephalalgia  immanis ,  seftuofaque  pra:- 
cordiorum  anguftia  ,  fequitur  utplurimum  anginodes  colliinflam- 
macio  atque  delirium  omnimodum.  Acucum liunc  afTedum  Pbre- 
nitidem  vocant ,  Anginamaut  CMorbum  Hungaricum,  quia  olim  in- 
ter  Milites  in  lftud  Regnum  conduftos  poft  admiiTos  fupradi&os  er- 
rores  disetecicos  feralker  graflatus  eft. 

In  ahis  acutis  iftiusmodi  Febnbus  correptis  verfus  feptimum, 
nonum  aut  undecimum  diem  parvas  macula;  ,  pulicum  morfibus 
fimiles  in  tergo  ,  brachiis  &  aliis  mufculofis  lccis  emicant :  atque 
inde  Febris  hasc  Petechialts  dicitur. 

C  A  P  U  T  VII. 
Be  Pr&fcrvxtione  fanorum  tempore  grajfantium  farum  mor- 

borum. 

^TOn  pofthabitis  devotis  precibus  fanus  miles  in  fui  Prafervatio* 
*^nem  folicite  obfervabic  ea  ,  qux  Capice  II.  8c  III.  concra  Ae» 
rem  ejr  Aquam  minus  falubrem  iuafimus ,  nec  minus  ea  ,  qux  Capi- 
te  L  de  ufu  ey  abufu  ciborum  ac  potuum  iftarum  regioniun  ,  bona 
incentione  monuimus.  In  fui  Prafervationem  ,  fi  purgare  quis  cor- 
pus  velit ,  non  nocet ,  modo  caveat  ,  ne  jam  diarrhcea  ,  vel 
graflanre  tali  morbo  jam  affe&us  fir.  Animus  intrepidus  mul~ 
tum  juvat ,  cavendo  tamen  ,  ne  quis  inconfiderare  periculis  non 
neceflariis  fe  exponar.  Sin  amicorum  aliquis  tah  morbo  moria- 
tur  ,  nequaquam  ejus  veftimentis  aliaque  fupelle&ili  ante  uratur, 
quam  aere,  aquis,  fuffimentisque  variis  bene  purgata  quarvis  fint, 
Sin  inrer  a?gros  verfari  teneatur  ,  mafticabit  eorum  aliquid, 
<juar  Cap.  III.   contra  afcris  infalubritacem  fuafimus.  Quodfi 

C  c  c  c  •  con- 


^7o  MORBIS  CASfRENS. 

contagiumhaufiffe  fibi  videatur »  fumet  ftatim  bonum  diaphoreti- 
cum,  fique  plethoricus  ,  vel  alias  Vena&fe&ioni  affuetus  fuerit ,  fe- 
<juenti  die  Venaefe&ionem  inftituer.  Atque  hac  methodo  plures 
fubinde  ab  imminente  morbo  liberantur* 

CAPUT  VIII. 

De  Regimine  JEgrotantium. 

QUi  di&orum  affe&uum  aliquo  correptus  le&o  affigitur ,  te 
peftive  de  auxiliis  difpiciet ,  fique  fpeciale  confiiium  deficiat* 
fequentes  obfervabit  regulas* 

I.  Simeminerit,  fe  aliquemdigeftioni  refra&arhim  autalias 
infalubrem ,  velqualemcunqucdemumcibumcumnaufeafumpfif- 
fe ,  vel  poft  iram  aut  terrorem  fe  ftatim  cibo  aut  potu  ufum  efie  ; 
quem  fupra  di£to  modo  horripilatio  primum  ,  dehinc  seftus  cum 
prsecordiorum  anguftia  ,.  conatibus  ,  non  tamen  fucceffu  >  vo- 
mendi  fecuta  fint :  fi  virium  de;e£tio  ac  diarrhcea  adhuc  abfint; 
difti  etiam  morbi  non  adeo  in  caflris  graffentur ,  adhuc  eadem 
vel  fequentidie  (  quanto  enim  id  maturius  ,  tanto  re&ius  fit,) 
utatur  bono  Emetieo,  vel  afarino ,  vel  antirnoniaco,  Purgatio  per 
ahum  in  tali  cafu  minus  tuta  eft  ,  ut  plurimum  ( nifi  affeftus  le- 
vistantum  febris  ftomachalis  fuerit)  asftum  intenfiorem ,  diar. 
rbceam  &  fimilia  fymptomata  concitans,  Proximo  a  vomitu 
die  poterit  fucco  ahfinthii  expreffo  ,  Cardui  Benedi<5h,  Ange*  • 
licxve  pulvere  ,  Theriaca  etc.  affumtis  ad  diaphorefin  fe  com- 
ponere  >  fique  reliqua  fymptomata  adhuc  alia  requirant  rc* 
media ,  commendatis  a  nobis  (in  fequenttbus  capitibus)  cum 
fucceffu  utu 

*  2*  Si  verocirca  cibum  ac  potum  proximis  diebus  nutfus  er- 
roradmiffus,  seger  infuper  tenerioris  vel  debilioris  conftitutio?- 
ms  r  fjpontanea  diarrhoea  laborans  ,  vel  ahas  ad  eryfipelata  pro-|| 
clivis  fuerit,  adhax  morbi  difti  epidemiee  graffentur,  /olis  tu- 
tifiime  infiftet  bonis  Mafhoreticu  v.g.  Theriacae,  Mithridatio,  C* 
C*  ufto  lapidibus  cancrorum  ,  Carlinae ,  Angelicse, iulphuri,  pul- 
wri  pyrio  &c,  pulveri&tis ,  quin  repetcc  >  fi  neceffarium  videatur, 


bE  CUORSIS  CASTRENS.  ^£jtL$7i 
diapberejifl  pofl:  duodecim  vel  viginci  quacuor  horas4  Sedabicur  ita 
fenfim  non  folum  anguftia  prxcordiorum  ,  acque  fpafticus  in  artu- 
bus  dolor,  fedipfeeciamxftusnonnihilminuetur:  fin  etiara  eryfi- 
pelas  fubfit,  illud  hac  ratione  in  fuperficie  corporis  fe  exhibebit ,  in 
vulgus  notisficcisremediisfacileleniendum. 

?.  CircafV^/?(7/^^Gennanuscautusfit3pra:fert!mtemporc 
graffantium  epidemice  morborum ,  cum  non  omnes  horum  fpe- 
cies  illam  tolcrent  :  Unde  etiam  inferius  fpecialius  exponemus, 
quomodo  in  Pbremtide*  ^singina  ,  Febribiu  Petechialibm  &  Pleuri* 
ttdc  circa  eam  verfandum  fic.  In  aliis  vero  acutis  febribus  aegcr 
inprimis  plethoricus  vcl  alias  adfuetus ,  vel  calidiori  potu  ante 
abufus  ;  fi  de  reliquo  bonis  diaphoreticis  &  antifcbrilibus  remc- 

1  diis nondcftituatur,r^yf^»^omninoadraittercpoteft:  inftitu- 
endamtum,  antequam  vires  nimis  fatifcant,  die  fcilicetmorbife- 
cundo  ,  tertio  aut  ad  fummum  quarto,  in  brachio  lateris  illius ,  in 
quo  caput  maxime  dolet. 

Propter  alia  vero  his  affe&ibus  frcquentia  Symptomata  ex  ufti 
ctiam  effe  poterunt ,  quse  fequencibus  capitibus  indicamus  rc- 
media,  prout  fcilicet  tcmporum  vel  loci  conditio  illa  varie  fup- 

i.  peditat. 

G  A  P  U  T  IX. 

De  Cephalalgia. 

Slc  Cephalalgiam  lenit  fedum  contufum  ,  fi  fronti  vel  cervici  ap- 
plicetur  ,  vel  hujus  loco  brafficse  capitatas ,  vitis  aut  falicis  fo- 
lia ,  aut  petrofelinum  contufum  ;  rofse  icem  vel  flores  fambuci 
aceto  irrorati :  panis  comminutis  fale  remixtus :  fpongia:  rofse  fyl- 
vcftris  pulverifatas  atque  aqua  vel  aceto  irrorata: :  poma  putrida  to- 
pico  ufu»  Poceft  eciam  feminis  cannabini  quantuni  manu  capi 
poceft ,  ac  papaveris  cochlear  unum ,  vel  eciam  nucleorum  Per- 
ficorum  f.  q.  communi ,  cumque  aqua  ac  nitri  modico  terendo  in 
emulfionem  fptffiufculam  redigi  ,  fronti  cum  linceolis  applican- 
dam  :  qua  racione  ipfa  anxiecas  imminui ,  ac  fomnus  fubinde  invi- 
tari  folec.  Neque  de  nihilo  fueric,  eodem  cempore  nociffimareme- 

Cccc  z  dia 


■ 


57*  DE  MORBJS  CASTRENS. 

dia,  rapasaut  raphanos  ,  rutam  reccntem  ,  poma  fylveflria  (com- 

minuta  quarlibet)  iimum  recentem  ,  fal  aut  acetum  plantis  pedum 

fuperligafTc» 

C  A  P  U  T  X. 

De  fiti  in  Febribm  Acutk. 

IN  maxima  ifta  Siti  caveat  seger  ,  ne  nimiam  auc  contihuo  bibatr 
^fuffecerit  fubincle  vel  os  aqua  fiigida  ,  (  in  qua  Nitrt  quidpjam 
diflolutum  fic)  coliuiile  >  vel  pro  cemporum  ratione  fupratiicco- 
rum  acidulorum  fru&uum  nonnihil ,  uvas  item  paffas ,  qux  in 
aqua  ante  bullierinr  ,  cerafa  acida  exficcaca  eadcm.  mcthodo 
tra&aca  rapas  comminutas ,  vel  fcdi  folioia  &c.  mafticaffe  atque 
fuxifle  ,  vel  cum  pocu  fimul  panis  aliquot  micas  jufculi  inftaj 
fumfifTe. 

Si  nec  primaria  nec  fecundaria  Cerevifia  in  promtu  fit ,  ve* 
seger  propter  confuetudinem  aut  seftum  niraium  aliud  potulcntum 
appetat  ,  non  ineommode  adhibebuntur  Aqm  fontAnx  bullita  ,  in 
quam  panis  crufta  vel  Iimi  ufti  (e  cliba.no  piftorio/  fragmen- 
cum ,  vei  (  a^ftatis  tcmpore  )  ftercus  vaccinum  aut  oviflum  injectunv 
quaeve  poftquam  refrixerit ,  transcoiaca  fit :  vel  in  qua  filices  can^ 
dentes  aut  ferri  fruftulum  exftiniShim  ,  ("inprimis  fi  diarrhoe» 
adfit)  aut  pulveris  pyrii  quantitas  ,  quac  iflui  fatis  eft ,  foluta  fitj 
fi  dehinc  transcoletur  ( abftinendo  tamen  ab  hac  in  dircrrhceis ) 
Aqua  fontana  fextupla  vel  octupla  aceci  parte  remixta  /  fique  p'a- 
ceat ,  facchari  aut  mellis  tantillo  edulcorata  :  vel  in  qua  cerafo- 
rum  acidorum  manipulus ,  aut  C.  C#  vel  ufti  vel  crudi  fragmen- 
tum  ebullierint :  vel  mali  cjtrij  taleplse  maceratse  &  exprefik  fao 
charura  etiam ,  fi  placeat  ,  ad  gratum  dulcorem  non  omifTurOj 
fuerit. 

Hordeata  aqm  prohoc  fcopo  in  ^ufgus  nota  eft  ,  recipiendo 
ciiicet  pro  aquse  fontanac  menfura  caftrenfi  hordei  ele&i  mani- 
pulum  ,  eamque*decoquendo  ,  vel  addcndo  etiam  ceraforum 
acidorum  ,  uvarum  pafTarum,  aut ,  fi  alvi  obftrudtio  concurrat, 

pruno- 


DE  MORBIS  CASlRENS.  575 
prunorum  Damafcenorum  ficcorum  aliquam  quantitatem.  In  tufli 
loco  hordai  integri  fumatur  ejus  comminuti  cochlear,vel  furfuris  pu- 
rioris  manipulus,  obfervando  infuper  ut  breviflime  tantumebulliat» 
nepotusjuftoevadat  fpiflior. 

Acetopt  cum  Radice  fua  &:  foliia  in  aqua  deco&a  non  minus  infer- 
vit  ad  parandum  inde  bonum  potum  refrigerantem,  Serum  item 
lattis  deco£him(fi  Diarrhoea  abfit)  exigentibus  id  circumftantiis , 
chdc  calido  perpaucam  ac?ti  quantitatem  eidem  inftillando  facile 
parandum* 

Vmum\icctxgi'\'\A  fubindeappetant,  pro  potuordinario  velni- 
mia  quanritate  nunquam  ,  in  fhremtide  atque  Petechialibm  Fehribm 
plane  non  exhibendum  eft,  fi  vero  nimiaaegri  debilitas  aliquid  ejus 
omninoexi>ere  videatur,  nequearftusfitadmodum  incenfus,  optime 
ac  ttitiflime  cuni  panis  modico  ,  vel  aqua  debite  infra&um  exhi- 
betur, 

C  A  P  U  T   XI*  ,  "  \ 

De  Vomitu  in  Fcbribm  acutti. 

TfOrxittts  initio  parumimpedimcntoeft ,  6c  utpluvimum  poftexhi- 
r  bitionem  boni  diaphoretici  fponte  cefiat :  fi  vero  id  minusfiatj, 
isque  impetuofius  continuet,abftsnebic  argei  ,quantum  fieri  poceft, 
a  potu  :  qiTo  verofiri  nihilominus/atisfaciat,  anrcdi&orum  frufiuum 
acidulorum  aliquid  vt  g.  cerafa  exficcata ,  acacise  maturos  fru&us  &c, 
mafticabic ,  vel  etiam  potum  exiisdem  addito  facchari  modicocon- 
hcit  curabit.    Nitrum  ac  pulvis  pyrius  huc  non  quadrant. 

Bxterne  toftcoque  nfu  (  ad  ftomachum  &  cordis  fcrobiculum  j» 
fimul  egregie  fatisfacient  fermentum  panis  ,  puls  ex  farina  feca- 
lina  cum  acero ,  panis  fecalini  tofti  fruftum  latius  ,  vei  cricicei 
adhuc  caientis  dimidium  ,  vino  auc  acetomadefactum,  Nucisetiam 
Mofchatx,vel  Caryophyllorum  pulvere  confperfum:  Porro  foliorum 
quercus, aut  mufci  querni  vel  acaciarum  manipulus  vino  vel aceto de- 
co&us  ac  calide  applicatus:  facculusex  foliisquercus,  mentha,  ab- 
finthio  exiccatis  6cc>  feu  ficcus  calide,  feu  Spiritus  Vini  modico  ir  rora- 

Cccc  3  *  tus 


?74  »S  CMORBIS  CJ5TRENS. 

tusapplicetur,Linteumetiam  duplicatum,  fi  fpiritui  vini  intin&um 
iterum  exprimatur,atqueficapplicetur. 

Interne  ex  ufu  fuerint ,  quas  fequuntur.  Theriaca  melioris  notx 
ad4.vel5.  velcultricufpidesperfe,  vel  cumaceti  modico  fumta:  G. 
C.uftum:  Corallia,  quin  etiam  rubra  praparata  fi  ad  manus  fint, 
utriusque  tantum  capiendo,  quantum  groffoimponi  poteft,  Mafti- 
cabit  xger  nucleos  prunor  um  cereonim  aut  malorum  Perficorum  cir- 
citer  quindecim ,  fi  mala  Cydpniahaberi  poflint ,  ufus  eft  fucco  ex  iis- 
dem  radula  comminutis  expreffo  aliquoriesad  duo  cochlearia  exhi- 
bito ,  nec  non  fucco  ribiumauc  berberum,  facchari  tantillo  edulcora- 
to  fepius  ad  cochlear  unum. 

%\  neque  tum  fiftacur  Vomitus,capitum  PapaverU  minute  con- 
ciforum  remoto  feminemanipulamaqu2eincoquicuret^ger,utnon 
nifi  parvus  hauftus  inde  remaneac :  huncad  gratiam  edulcoratum  fuc- 
ceflive  per  coehlearia  affumat,  veldimidium,  vel  fi  effe£tus  non  fe- 
quacur,totum.  Poteft  eadem  Potio  ctiamin  diarrhceis*  Dyfenteria, 
inquietudine ,  vigiliis  continuis  ultimd,  ac  ca:teris  remediis  nihil  profi- 
cientibus,  exhiberi. 

CAPUT  XII. 
De  Diarrhcea. 

Y\lMrh<zam  nec  initio  morbi  neque  fifcptimoj,  nono  undeck 
^mo  die  demum  fuperveniat ,  fiftere  temere  convenit,  cum  utphi- 
rimumtormina  atque  anxietates  indeincrefcant,  Naturseque  inten- 
tio  noxiam  expellendi  materiam  infaufte  fic impediatur. 

Si  vcro  maximefubinicium  morbiilladiutius  durans  argrum  ni- 
miumdebilitct,  evitabic  illa  ante  omniaomnesfru&uscrudos,  v.  g. 
per  uvas  ,prunaDamafcena,  &c.  in  potu  itcmautMedicamentispul- 
vcrem  pyrium ,  Nitrum ,  ferum  la&is ,  prunorum  brodium&c.  cura- 
bitque  potum  fibi  confici  ex  Aqua ,  cui  cerafa acida ,  vel  acaciae  matu- 
rae,  vel  radicis  Tormentilla:,  (quadnfylvisbctuliferis  ubivis  reperi- 
tur)pulverifata:cochlearunumadditofacchari  modica  inco&afimul 
fint;  vel  in  qua  ferrumautfilices  candentesextin£ti,autpanis  tGftus 
<;um  NuceMofchata  maceratus  fuerint. 


DB  MORBIS  CASTRENS.  j7J 

Si  tempus  &  occafio  fcrat ,  in  ciba  utetur  cerafis  acidis >  pyris  aut 
malis  Cy  doniis  exficcatis ,  mefpilis  &c. 

Interne  fub  initiumadhibebita?ger  C.C.veluftum,  veltantum 
rafpatum^adj.vel^.  Corallia  rubra  ad^  vel  ^-.cultricufpides,  fuc- 
cum  Cydoniorum  rccenterexpreffum  fubindead  duo  cochlearia,  fi 
perfiftat  nihilominus ,  Diarrhosa ,  aiTumet  Tormentillam  pulverifa- 
tamadfexcultricufpides,  feminis  Pcntaphylli  aut  plantaginis  coch- 
lcar  dimidium  in  quovis  vehiculo,  fubjun&a  denique  ante  dicta  potio- 
nc  papa verina  anody na ,  defcripta  ibidem methodo  adhibenda. 

G  A  P  U  T  xnr. 

De  Obftruclione  Alvi. 
\fT  K-Alvi  obftrutiones  referentur  ,  in  cibis  fumi  poterunt  pruna 
*  Damafcenaexficcara,  velfuccus  raparumautpomorum  commi- 
nutorum:  prunorum  Damafcenorum  aut  braflicae  birodium :  cerevi- 
fiaiccm  calidacum  oleoolivarum ,  jus  carnium ,  in  quo  Tartari  pulve- 
rifacicochlear  bullierir.  Inpotuconducit  ferum  la£Hs,  veiaqua  in 
quaNitrum  vel  pulvis  pyrius  folutus,  aut  florum  acacias  aliqua  quan- 
%  tirasco&afuerir, 

QuozdExterna,  nota  Suppofitoria  e  lardo,  fapone  vel  candelae 
fuperiore  parte ,  aut  melle  applicari  poterunt .  umbilico  etiam  cortex 
nucisdurior,butyrorcpIetus,aut  foliamalva:  inlacYedecofra  imponi, 
C.  Vulgatiora  Purgantia  hucnonquadrant,  prseprimis  fi  morbus 
jamperaliquotdiesduraverir.  1'oflet  tamen  indefe&ucommodio- 
rum  foliorum  fcna:  uncia  dimidia  vel  integra  potui  aegrotancis  indi ,  vel 
illaeumprunorumDamafcenorum  &:  uvarum  paflarumaliqua  quan- 
titacein  aquar  quartario  bulliri,  hujusque  quotidic  aliquot  hauftus 
bibi,  dumincerea^ger  de  tutioribus  remediisaliundefibiprofpiciat. 

CAPUT  XIV. 

De  Pleuritide. 

C Ipunaotius  lateris  dolor  ftatim  fub  initium  affe&us fentiatur,pr#- 
^fertimacopiofo  aut  calidiorepotuaflumto,  mcumcn  Pleurttism 
caftris  admodum  gtaiTetur :  poterit  tumaeger  ipfa  adhuc  prima  die  vel 


9 


f[6  DE  lMORBIS  CASTRET^S. 

duobus  feqnentibusVenefe&ionem  inftituere  in  brachio  IaterisafTe£H. 
Quodfialiasevemetus  ,viresque  adhucintegrsefint,  fentiatque  fimul 
circa  praecordia  anguftiam  conacusq;  ad  vomendum ,  uratur  prima  vel 
fecunda  diecmetico,  (inprimisex  vitro  Ancimonii  paraco ,  qualefu- 
pra  defcripfimus  ,)acpoftea  iisremediis ,  quae  concra  Fleuritidem  in- 
ferius  commendabimus. 

Si  vero morbus fic  epidemius ,  ccger  etiam  dyfemetus ,  viribus  de- 
bilis,  vel  fi  doiorpuri&orius  demum  cercio  aut  quarto  morbi  diefeu- 
tiatur,  abftineata  vomitu ,  imonififingulariceific  Plcthoricus  ab  ipfa 
eciam  VSne.  Sumac  vero,  quamprimum  fieri  poceft  ,  fequentium 
remediorum  aliquod ,  exfpe&atofudore  eademque  remedia  poft  i£. 
horas  femeladhuc  vel  bisiterer. 

Sunt  verb  hic  interne  ex  ufui  fanguishirci  exficcatus  ad  cochlear 
dimidium  per  fe,  vel  cum  Sulphuris  communis  ea  quancitate  ,  quse_; 
dnobus  cuitri  cufpidibus  commode  capitur,  mixtus:  florum  papa- 
veris  erratici  aut  herbae  CarduiBenedi&i  pul  vis  ad  cochlearintcgrum; 
Cancrorum  Lapides  vel  teftae,  officulacapiris  Luciiauttruttaspulve- 
rifata:  Dentium  majorum  apri  velporcidomeftici ,  item  pnapi  cauri 
rafura  ,  fi  horum  aliquod  adcochlear  dimidium  fumatur ,  poteftcum- 
talibus  prima  vice  aflumi  theriacse  &C.  C.  uftimodicum. 

ETopicis  lateri  dolenti  applicandis  laudamus  fermentum,  fal- 
tem  panem  bene*fermentatum  cum  aceto  in  pultem  co&umatque 
Cataplafmatis  inftar  appplicatum.  Florem  la£Hs  vitelloovi  remix- 
tum  cum  linteoaut  charta  appofitum:  facculos  exmalva,  chamo- 
milla,  foenu  femine,  cherefolio  &c.  in  Ia£te  deco&os  ac  expreflbs, 
Veficam  fuillam  lafle  vel  oleo calido  ad  dimidium  repletam :  Oleurn 
lini,  ohvarum  loco  affefto  calideinun&um.  Herbas  Hyofcyami , 
cherefolii ,  nafturtii  aquacici,  hederas  terreftris,  fi  contufae  cum  bu-- 
tyro  rigancur  hocque  itenim  exprimatur.  Axungiam  item  anferi- 
namac  gailinaceam,  necnon  pinguedinem,  qua  campana:|vel|ro- 
tx  molarum  inun&asanteafucrinr. 

In  Potn  acida  minusexufufunt,  Sicerevifiaprimariaautfecun- 
dariadefit,  opcima  eft  aqua  hordeata,  cui  uva:  pafla:  aut  pruna  Da- 
mafccna  incocta  iinc,  vdaoua  fontaxia"j|icri  modico  alcerata ,  aut 

potus  : 


DE  MORBIS  CASfRENS.  ^77 
potusin  quo  florum  bellidisaliqtiotmanipuli  vclcapicumpapaveris 
unicus  maceracus  fir. 

Ad  lufjim  leniendam  Expcc7orationcmgr  promovendam  profunc 
facchari  vel  glyzyrrhizae  fruftulum,  vel  aliquoc  ficus  aut  uvas  paffae 
mafticatar,  raparum,  hordei  auc  avense  comminurxbrodium  ,  vel 
cum  cerevifia  calida  olei  olivarum  canciilum  bibicum.  Florum  pa- 
paveriserracicimanipuliquacuor,  in aqua  co&ieo usque,  donec  ex- 
prefli  brodii  non  nifi  dimidius  quarcarius  remaneac,  qui  cum  cdul- 
coracus  facpius  ad  duo  cochlearia  fumi  poreft. 

Papaveris  erracici  fioribuspoteft  commoda  fubftitui  tuflihgo, 
autfcabiofa(inpratis  obvia )  ruraque  muraria,  (emuris)  addendo 
eciamficempus&occafioferanc,  flortim  viokrum  vel  papaverisca- 
picumexficcacorum  ,mampulum,uvarum  pafTarumaucglycyrrhiza: 
tancillum,  uci,  fimucus  (krcnaciorexcrctionique  refra&arius,  hyf- 
fopum,  hederamterreftrcm,  veronicam,  ut  fic PQttoPtcloralistzicA- 
vensevadat  pro  rei  exigentia  iceranda. 

C  A  P  U  T  XV. 
Dc  ^rfwina  dr  Faucium  Inflannnatione. 
^fEauciumInftammatioX\iy\mmn\m  P^w;/^/aliisquemalignisFebri- 
bus  poft  aliquoc demum dies  fupervenicns potiflimum  duplicis  eft 
generis:  /anguineailtct^»  m  qua  faucesintcrioresacrorubentes  atc»; 
inflatx  func ,  imo  fubinde  (cum  maximis  urencibus  doloribus)  ri- 
mas  agunc:  alcera  rJMucofi ,  in  qua  fauccsinflaca:,  mucoque  crafli 
tenaci  ex  albo  flavefcente  obdu&a:  vifuncur. 

i.  ln  ucroqucarfe&uance  omnia  quocidieaffe&arumpartiumde- 
bec  fieri  Mundificafio ,  Praeftacur  autemillaradendo  linguam  fpatula 
ex  quovis  reccnti  ligno  confe&a  ;  fauces  ipfaspenicillo,  aucligno. 
cui  inferius  lini  vcl  lintei  carpci  particula  alligata  fir ,  aceto ,  fucco  fc- 
di ,  vel  raparum  intindo ,  ab  adharrentibus  impuritatibus  lenicer  & 
fuccesfi  ve  abftergendo :  omnium  vcro  commodisfime  Gargarifmo  ali- 
quobono,  fiarger  non  folum  ipfe  os  farpe  eodem  colluat,  fed  etiam 
(  fi  propcer  virium  deje&ioncm  id  facere  non  posfic)  per  diem  ali- 
qupcies  fyringa  fibi  injicicuret,  ubitumincafunecesfitatisex  vulga- 
i  fambuco  parari  fyringapoterit. 

Dddd  Gat- 


57«  2)E  MORBIS  CAS7RENS. 

Gargtrifmttiipk  parari  poteft  ex  herbis  prunella  ,  plantagine, 
f ragaria ,  pentaphyllo ,  agrimonia  ,  (cabiofa ,  fcdo ,  veronica ,  hcdera 
arboreaf  quas  in  fylvis  ubkjue  hiccrefcit )  foliis  ccrafi&c.  horum  ali- 
quot  tres  vel  quatuor  manipulos  in  aqua  decoquendo ,  quoad  exprefli 
brodii  non  nifi  quarrarius  remaneatjnque  hoc  velNitrum  ad  dimidia2 
juglandis  ,  vel  Alumen  ad  Nucis  Mofchatse  magnicudinem, 
veliurumque,  diflblvendo,  acrotumpoft  r  odum  velmelliscochlea- 
ri ,  vel  facchari  fi  ufto  prorei  cxigentia  edulcando.     Poceft  etiam 
fupradr£hs  hcrbisaddi  ( fi  ad  manus  fit)glycyrrhiz3e,  uvarum  paffa- 
rum,  ficiuim  aliqua  porcio,  item  floruui  malvae  arborese  Chamo- 
millae,Hyflbpi  aut  falviae  manipulus,  fimulque  decoqui.    In  de- 
fe&uNitriejus  loco  pulvis  pyrius,  quancum  ad  duos  velcresidusfa- 
tiseft,  deco&xaqux  injici ,  caqueicerum  cranscolari  poteft.    Si  di- 
fiaomniadeficiant,  propriaurina,  vel  aquacalidaacetimodico  re- 
mixta,  gargarifmatis  loco  erit,    Monendum  vero  omnino  eft  ,  in 
AnginaSanguinea  tibiinflammatio  fumnia  &omniafemi-crudafunt, 
falinaiftaNitrum,  Acctum,  Alumen  parcafemper  manu,  nec  nffi 
fumma  urgeatnecefliras,  adminiftranda  effe  minusque  adhuc  lo- 
cumhaberepoftquamcucicula  fauciumincerior  iterum  abfterfa ,  in- 
deque  valdefenfibiiisen:  :  cduicafipnem  deniqueper  rnellisfacchari 
autglycyrrhiza:,  fihaberi  pofiinc ,  addicionemnonomittendam  efle* 
2,  Poftquam  fauces  dicla  ratione  acqualiter  abftcrfae  funt,  aegcr 
quavis  vice  ftatim  pollMundificationem^vd  etiam  interea,dum  hxc  per 
viccs  peragicur,  fumat lenitivum aliquodac confolidans  remediumCqma, 
ob  nimium  seftum  cuticula  rimas  egic )  v.  g.  cerevifiam  primariam  aut 
fecundariam  probc  pinguefa&am ,   lac  calidum  ,  cancrorum 
brodium ,  faltemaquam ,  in quafedi  mal vx  tam  communis  quam  ar- 
borese,  aliquotmanipuli,  fpongix  item  fambuci  cumuvispaflisaut 
glycyrrhizr  bullierint ,  faccharo  vel  rnelle  edulcatam  ,  horumque 
aliquo  os  per  vices  colluat :  Butyrum  non  falicum  ( quod  ipfum  an- 
teaaliquotiesliquefieri,inque  frig  dam  effundi,  vel  eciam  cumfedi 
aucnafturcii  aquatici  mantpulo  rapisquecomminucis  aut  cancro  te- 
ftis  denudato  frixari,  &:  icerum  exprimipotcft)  ore  detentumfen- 
fim  degluciati  vel  lardifuilli  (cujus  cuci  pinguedoad  dorfi  in  culcro 

crafli- 


DE  CMOKBIS  CASTRENS.  579 
craflltierh  adhuc  adharreat )  parciculam  ,  locione  a  fale  probe  li- 
beracam,  ad  duorum  digicorum  liticudinem  cruciacim  incifam  lin- 
gusimponac*  Mixcuraex  md]eatquebucyrononfalico(  fi  fcilicct 
ucriusque  ea  quancicasqu^cochleari  capi  poceft,  Nicro  &:  Altimine 
pulverifacis  ad  aliquocculcricufpidesaddicis,  mifccaucur)  fiejusali- 
quid  fubindedegluciacurparcibusque  IxCis  inungacur,  &mundificat 
easdem  &c  confolidac ,  prarprimis  fi  Nucis  Mofchaca: quidpiam  addi- 
tumfucrir. 

Inpotumacerencur  fpongia:  fambuci,  vel  folvatur  inibi  quori- 
die  nicri  portio  ad  avcllanae  magnicudinem  auc  curec  aeger fibi  ancedi- 
&orumpocuumrefrigerancium  aliquem  parari :  obfervandocamen, 
uc  ( fi  haberi poflir, )  fubinde  hauftum  cercvifia:  calidsc  pinguefa&a: 
incerponar. 

Ad  rcliquafymprcmacav,  g.  Cepbalalgiam  &c.  quse  fuperiusex- 
pofuimus  remediaproderunr. 

Sin  exteritis  in  colloeodcm  temporctumorappareat,  applicari 
poteruntraparcomminurxinbutyrofrixa:  ,  aucfoliahyofcyanii  con- 
tufa,accto&:aquacincocT:a:  nidi  hirundinumparscumpands  modico 
inaquaauclaftead  pulciculamcocla,  calide  fubinde  admovendam: 
vel  etiam  locus  inungi  pinguedine  campanas  vel  rotarum  molarium 
autbucyro,  quod  cum  herba  hyofcyamichamomillarquefrixumicc- 
rumqueexpreflum  zd.Vensfectio fub IwguaCuh  ipfum  affeftusiniciura 
infticui  debet , antequam  fcilicec  faucium  inflammatio  praevaiefcac  ac 
indeceriusruacaliasfingulare  levamencum  nonfemperprxftat.  Si 
fanguis  jam  fpiflior  redditus  efecla  venafluerenolit,  peritiores  Chi- 
rurgi  illum  filo  lineo  exprimere  fcicnr. 

Supircftprxcerdi&asduas  Anginsc  fpecies ,  quaf&  viCici  tC  ta- 
&uife  dignofcendas  offerunt,  Tm/aeaquepeflima \u\go  Pracordialis 
difta;  in  qua  acger  non  arque  in  faucibus ,  fcd  ir.agisinferius  per  tctuni 
cefophagi  duftum  &  circa  prascordia  ceftum  fencit  intenfiffimum, 
quafi  omnia  vulnerata  ac  corrofa  efTent ,  deglutitio  iltecft  vix  non  pla- 
neimpedita  valde  dolorfica,  adcft  fumma  prarcordiorum  anguftia* 
cnm  reliquis  eflentialibus  Febrium  Acutarum  fymptomatibus. 

In  hocalFcaufauccsitidemabadharrcnte  mucoJiberari  perab- 

Dddd   %  ftetfio- 


£0  &E  MORBIS  CASTREHJ, 

externe:  interne  autem  adardoris  lenitionem  fucci  raparum  exprefli 
vel  (edifubindealiquotcochlearia,  vel aquse ( in  qua  aliquoc  cancri- 
vivi  concufi  fedique  aut  plancaginis  manipulus  builierin:  )  hauftus 
frigidior  propinari  dcbenc:  Butyrum  icem  non  falitum  per  fe,  vel 
nitriahquaportione  remixtum  lingux  imponi ,  atque  alternatim 
cereviiia  5  fecundaria  etiam  ,pinguefaetabibi ,  inque  ea  quotidie  la- 
pidum  velteftarum  cancri,  item  concharum  puivis  ad  cochicar  di- 
jnidiumfimul  fumi* 

De  reiiquo  quemlibet  hic  monemus ,  ut  graflantibus  di&is 
{  qusecunque demum  fueric }Angia* fpeciebus  mature  fibi  profpiciac, 
liincquc  quamprimum  horripiiacio  &:  hancfubfcquensseftus  ipfum 
mvaditDiaphorecicoaliquo  ut  acur  CapiteV.  commenda  o:  fequen- 
cidie,raaxime  fific  Piethoricus  auc  valde  excaiefa&us&c.  Venam 
inbrachio,  vel  faphaenam  tn  pedis  malleolo  ,  proximoque  mane 
(multieademdie  faciunt)  fublinguales  fibifecaricuret:  Vinoabfti- 
neac,  aclin  diesC.Cuftum,  vel  iapides  cancri  adaliquocculcri  cu- 
fpides aiTumat :  Concra fttimCephalalgtam  fupra  didlis  remediis  utatur, 
iique  nihilominus^feg'/^  fuperveniac ,  nec  meliora  fuppecanc,  di« 
#is  folicice  infiftac, 

CAPUT  XVI. 

De  Febribus  Petechialibus. 
fcPetechidibusTebribws  m  fpecie  iliud  unicum  omnino  monen- 
dumeft ,  fi  epidemice  graflencur,  acqueseger  horripilatione,  ae- 
ftufubfequo,  virium  deje&ione ,  artuum  fpafticis  tra&  onibus  &c« 
eorripiatur,  ut  ille  tum  ftatim  bono  vel  vomitorioveldiaphoretico 
ucacur,  idquefequentidieiterec,  dereiiquoaucem  nonpurget,  Ve- 
nxfechoa  pluribus  quidem  improbatur  ,  quandoque  tamtn  ea  eft 
morbiindoies,  uc  die  fubfequo  poft  prxgreflum  fudorem  maximo 
ufui  fit,  idquod  folers  Medico-Chirurgus  Caftrenfis  folicice  obfer- 
vabit. 

Simaculxemicareincipianc,aegerprobe  feobteget  ac  tranfpi- 
rabiiisfic^neilteerecrocedant,  fed  potiusperaliquotdiesperfiftant,fu- 
mat  pro  hoc  fcopo  GO  ufti  vel  fimilis  dia  phoretici  aliquot  dofes.  Su- 
doremtamennon  acque  urgeat:  vino*abftineatcontrafitim,  cephalai- 

giam 


Di 


DE  MORBiS  CAS7RENS.  581 
giam  agrypinam  &c  fimflia  fymptomata  fupradiftis  ,  &  Ci  qii*  alia 
utilia  admanus  func,  ucacur. 

C  A  P  tl  T  XVII. 

Dc  Pejle. 

QUo  \C\  prartcr  di&os  coucagiofos  morbos  ipfa  Peftis  invalcfcat3 
( quam  camcn  Deus clemencer  avercac )  quilibec  fanus ,  ( poft  de- 
vocas  preces  ac  omnimodam  in  divina  voluncace  acquiefcentiam  )  in 
fui  ipfms  prsefervationem  ance  omnia  folicice  obfervec  ea ,  qux  fu- 
pra  Cap.  II/,  de  Aere  infalubri  ,  dr  Cap.  VII.  de  febrtbus  ardentibm  mo- 
nuimus.    Uc  (cilicec  in  fuo  cencorio  vel  hofpicio  crebrd  accenfis 
fgnibus  ac  furfimcncis  congruis  aerem,  quantum  fieri  poceft  ,  pu~ 
rum  confervec  i  remediorum  concra  malignumaerem  aliquo,  v.g. 
angelica,  enula,  ruca,allio,  Carlina ,  genciana,  leviftico,impera- 
toria ,  myrrha ,  zedoaria  ,  lauri  acque  juniperi  baccis  ,  ckri  corti- 
cibus  ,  fucco  juniperi  mane  jejunusucatur ,  variandoiniftis,  fifieri 
poteft  ,  nenacura  unitali  nimis  adfuefiac:  fin  occafio  lerac  ,  di£io- 
rum  aliquoc  manipulos  g»m.  concifos  aceci  vel  fpiricus  vini  dimidio 
quarcarioinfundac,  ac  mane  aliquoc  cochlearia  inde  fumac:  vel  eo- 
rum  manipulum  pulvcrifacum  mclle  rob  fambuci  auc  juniperi 
fubigac  in  Eleftuarium  ,  ejusque  manc  ad  quinque  vel  fex  culcri 
cufpides  capiac  ,  auc  theriacae  (non  tamen  quotidie)  dofin  ,  bal- 
fami  iccm  fulphuris  guctas  v.  vel  vj.  (emel  vei  bis  per  fepcima- 
nam  ,    auc  jejuno  vencriculo  (Jnnx  proprias  hauftum.  Elapia 
ab  horum  afiumcione  hora  cdcndi  ipfi  Iibera  facultas  eft ,  unde 
nequaquam  jejunus  maneat  ,   fed  cum  pane  (fole  auc  bucyro 
condico^  comedac  rutas  concifa  aliquot  folia  ,  nuces  jugUn- 
des  ,  allium  &c.  bibac  ctiam  vini  abfinchiaci  hauftum  ,  animo 
fic  increpidus  ,   fique  inter  argros  omnino  verfandum  ipfi  fit, 
mafticec,  (ubi  eciam  alias  per  cocum  diem)  fupra  didTorum  ali- 
quod.  Si  bulbofa  aiiii  radix  (quando  nigrefcere  incipic,  mucan- 
da, )  vel  aveliana  Mercurio  repleca  auc  bufo"  exficcatus  panno 
infucus  amuleci  loco  placeat  ,  per  nos   ucacur  cahbus  ,  qui 
volet.    Lincea  fua  ,  quancum  fleri  poceft  ,  munda  confervec, 

Ddd  d  3  ami- 


582,  DE  MORBIS  CAS7RENS. 

amicorum  etiam  demortuorum  fupelle&ili  non  utatur  prius  ,  quam 
per  temporis  moram  &iteraco  bene  purgata  fit.Vena:fe<3:io  in  pletho- 
nicis  quidem  ni!  nocet,  fed  nec certd  ad  prtffervationem  prodeft :  me- 
mineritquc  a:ger ,  in  quo  adminiftranda  eft  ,  tum  monere  Chirur- 
gum  ,  ucphlcbotomo  puro  ,  quodve  nulli  aegrotantium  ante  adhi- 
bitum  fit,  utatur.  Purgatio  lcnior,  ("qualem  fupra  per  Pilulas  Pe- 
ftileritiales ,  Jalappamautfolia  (cnx  mftituendam  ftiafimus,)  bona 
quidemeft,  mericdcamen  inantea  recenfitis  Alexipharmacismajor 
fiducia  ponitur. 

Quodfi  Deo  ita  volente  nihilominus  morbo  hoc  aliquis  corrf- 
piacur,  eiiem  in  tanto  periculo  primd  omnium  per  devotas  preces 
fc  fuaquc  commendcr,  omiflisque  &  Venasfe&ione  &  emeticis,  (  quia 
hxc  non  femper ,  nec  nifi  in  cercis  cafibus  fub  prudentis  Medici  dire- 
£lione  convcniunc, )  folis  infiftac  probacis  diaphoreticis  poft  fex,o&o, 
decemhorascerciumquarcumveicerandis ,  quoadfcilicecfenfibilem 
circa  prsecordia  fublevatipnem  perfentifcac» 

Poflunc  vero  ad  fudorem  promovendum  feligi  Radix  Carlinac, 
Petafitidis  (  ad  rivos  crefcencis)-Angelicas ,  Impcracorise,  Leviftici, 
Gentianx  ,  Helenii ,  Tormentilla:  quadibet  in  pulveread  cochlear 
dimidium  cum  aceto,vino,rob  fambuci,vel  quacunqae  demum  ratio- 
nelibitumfucrit  ,fumendac:  fulphurvivuminacetoautRob  Juniperi 
ad  quinque  vel  fex  cultri  cufpides  :  Myrrhse  rubra:  cochlear  dimi- 
dium  ;  Theriaca  melioris  norse  ad  fex  cultri  cufpides  t  Balfami 
fulphuris  gct.  X.  XV.  in  jufculo,  cerevifia  calida,  aceto,  vino  aut 
fimili  iiquido, 

Sin  arger  vomitu  ftatimmedicamentarcjiciar,  colluat  os  fuum 
aqua  &  aceto  ,  &  fumac  denuo  remedium  ,  vanetque  ,  uti  ancc 
diximus  in  iisdem. 

Sudori  pro  quavis  vice  ad  minimum ,  fique  virium  nimia  dc~ 
jedio  fic ,  per  femihoram  ,  excra  hunc  cafum  ad  fequihoram  vel 
duas  plane  vacet ,  abftinendo  camen  ab  impecuofa  ejusdem  provo- 
«ationc  ;  fi  minus  profluac ,  tacerem  vel  alium  lapidem  ealefa&um 
Idnceisinvolucum ,  vel  lagenam  mecallicam ,  aut  veficam  aqua  cali- 
dareplecam  plantispcdum  apponicurec ;  umbilicoetiam  panistri- 


DE  MQRBIS  CASTREHJ.  585 
ticei  vcl  fecalini  calidi  dimidium  ,  fpiritu  vini  camphorato  imbu- 
tunru  Inter  fudandum  rcfocillec  fe  ccrafis  acidis  codtis,  pomiscom- 
minutis,  uvispaflisinaquafontanadecocT:is,ribium  recentibusbac- 
cis ,  velcitrii  mali  particulaore  dctentis :  fiicco  cicri ,  ceraforum, 
ribium  aut  berberum  faccharo  edulcatis ,  vel  ceraforum  acidorum 
brodio,  fubindead  cochlear  unum  bibitis :  nodulo  ex  ruta  recenti^ 
aceto  vel  vino  intincto,  fsepius  naribus  admoto.  Poft  fudoremnon 
ftatimomnia  tegumenta  removeac,  fed  fucceflivehumiditatemab- 
ftergat ,  linteo  vel  indufio  (fihaberi  poflit,)  recenti,  faltem  probe 
calefaclo.  Poftdimidiam  vel  integram  horam  pro  viribus  refociU 
landis  aflumat  in  cibo  panis  micas  cerevifia? ,  etiam  fecundariae ,  vel 
vino  aqua  probe  infracto  immiflas ,  jufculum  acidulatum  ,  poma 
co£ta,  ptifanam&c.fimulqueea,  quatanteaadrefocillationemcon- 
tra  oris  ficcitatcm  laudavimus.  In  Potu  utatur  aqua  vel  hordeata, 
vcl  C.  C.  imbuta,  autaliis  Iiquidis,  quac  fupra  Cap,  X.  deSiti  com- 
mendavimus  ,  faltem  tali  cui  panis  fruftum  aut  nitrum  ad  cres  vel 
quatuorcultricufpidesquotidieimmiflafinr. 

Vinum  parca quantitate  vel  aqua  etiam  dilutum  non  convenit 
nifi  adfolam  refocillationem  ,  fi  seger  nimis  debilis,  &cephalalgia 
non  admodum  intenfa  fuerir.  Ad  rcfocillationem  ctiam  facic ,  fi 
xgro,  non  tamen  ftatim  poft  fudorem,  folia  ,  falicis,  vicis,  tuflila- 
ginis  Scc.  rccentia  fubftcrnantur  :  iri  lipothymiis  facies  ejus  aceto 
vel  vino  madefiat :  rutx  fafciculus ,  pannus  actto  imbutus ,  velpa- 
nis  triticei  fruftum  vino  madefactum  naribus  admovearur  :  ori  vini, 
aceti  vel  fupra  dictorum  fuccorum  modicum  infundatur :  fimulque 
interne  C.  C.  ufti  ,  Corailiorum  rubrorum  pulverifatorum  vel 
Goiicharum  faltem  pulveris  quatuor  aut  quinquc  cnkri  cufpidesin 
quolibet  vehiculo  propiaentur, 

CephaUlgi*  vehementi,  vigiliis  inquietis  atque  hinc  ortis  deliriis, 
<uo>nituidcv<q\K2Lcdiarrh(e£  quomodo  occurrendumfit,  fupra  Cap. 
IX.  XI.  &  X  I.  jam  expofuimus. 

Si  punttinus  lateris  dclor  fuper  veniat ,  (quod  certefymptoma 
non  adeo  rarum  c(t)  aut  aivi  etiam  obftrucJio  7f^^  di&a  cxterna 
>curahabent,  %- 

fauctum 


/84  *>E  MORBIS  CASTRENS. 

Fauciuwinfiammationi  oris  collutionibus  &debicamimdificacio- 
ncfuccurricur,  uciprolixius  Cap.XV.  de  Angina  expofuimus. 

Sin  argerfoporofusfit,  inclamatio,  agitatio  artuum ,  _vel  de  gra- 
tisrebus  coiloquium  juvat  :  itcm  riua  cum  accto  nacibus  admo- 
ta  ,  vel  hsrbae  rucae  ,  majoranar ,  falvia:  ,  venbenas  Sc  fimiles  ourn 
aceto  fronti  impofita:  ,  nec  non  Majorana:  puivis  naribus  at- 
tractus. 

Bubones  retroaures ,  in  collo  ,  fubaxiliisininguinibusfiappa- 
reant ,  poflicque  haberi  bufo  exficcacus ,  ille  in  aqua  calida  ma- 
ceratus  ad  certiorem  vencni  extra&ioncm  imponendus  eft.  Qui- 
dam  ,  cum  bubo  tardius  increfceret  ,  uttliter  ufi  funt  raphano 
comminuto  cum  fale  6c  aceto  ;  vel  naftuttio  aquatico  &  alkc- 
kengi  baccis  (e  vineis)  ficubus  item  cum  aqua  in  pultem  co&is; 
alkekengi  denique  di&is  baccis  &  ficubus  fimul  comminutis, 
Bubo  vel  fponte  Naturas  vel  his  artibus  Icgitime  formatus  tra- 
ftandus  dehinc  eft  unguento  c  duobus  vitellis  ovorum  ,  refi- 
nxque  aut  rerebinthinas  duobus  cochlearibus  compofito ,  lin- 
teolo  pro  applicatione  illinendo  :  vel  fi  bufonem  quamprimum 
rumpendi  fit  incentio  ungucnto  ex  mellis  &c  ccrebinchinac  coch- 
leari ,  vitello  ovi ,  csepa  in  cineribus  aflata  &;  farinse  fecalinx 
auc  criticeae  ea  quantitate  ,  quar  commode  fubigi  potcft  :  auc 
caspa  aflata  cum  fermento  panis  vel  rarfice  hliorum  alborum 
la&e  deco&a  meilisque  modico  remixta  calidequeimpofita. 

Rupco  vel  aperco  buboni  digeftiviun  ex  mellis  6c  tercbinthinae 
cochleari  ovique  vicello  cum  gofiypio  vel  linteis  carptis  applican- 
dum  eft :  cui  pro  majore  adhuc  mundificacione  fucci  petrofelini 
exprefli  cochlear  dimidium  vcl  Tabaci  pulverifati ,  quantum  cul- 
tri  cafpide  capitur  ,  addi  poteft.  Conlblidatio  non  nimis  fcfti- 
netur, 

Si  bubo  maturari  non  poflic ,  fed  poft  aliqualem  difcuflionera 
veluc  fcirrhofus  perftec :  arger  utatur  ad  tempus  Empiaftro  Oxy- 
croceo ,  vel  de  Meliloco ,  vel  ex  peritiorum  Chirurgorum  confiJio 
aliis  difcutientibus  remediis. 

Carkwnuli  &  dnthmk  cica  procuretur  apertio.  Ucile  hic  crit 

Eaa- 


DE  MORBIS  CASTRENS.  y${ 
EmpJaftrum  c>:  fermcnto  panis  ad  ovi  gallinacei  dimidii  magnitu- 
dmem  ,  virclio  ovi  ,  mellis  tcrcbinchinai  auc  refina?  cochlcari  fuli- 
ginisquc  picea?  ranca  quantiratc  ,  qua:  fubigi  poteft,  compofitum: 
icem  ftercus  vaccinum  cum  accco  applicacum  pro  ieniendo  &c  cx- 
rahcndo  vencno.    Poft  apercionem  pro  mundificacione  *eadem 
quseantea  mor.uimus  obfervanda. 

Omnia  dicla  fympcomata ,  licec  folicice  cra&ara  finc,  mor- 
busquc  ipfe  in  declinatione  efle  poft  aJiquoc  iceracos  fu  Jores  yidea- 
Cur,  n/quaquam  camen  defiftat  seger  aliquoc  adhuc  fequcncibus 
diebus  ab  ufu  fupra  diclorum   alcxipharmacorum  (manevel 
vefperi  ,  dimidiaca  tamcn,  quam  pofuimus,  dofi)  vel  C  C  ufti, 
ad  3.  vcl  4.  cultri  cufpides,  quo  hbucrit  vehiculo  ,  fumendorum, 
non  quidem  fudorcm  impetuofius  urgcndo ,  lenem  tamen  cicra 
viriuin  debilicacioncm  pcripheria:  corporis  madorcm  omnino  ad- 
miccendo.  Nequc  fine  ufu  func  per  ipfos  ultimos  dies  xda  remit- 
ccnte ,  viribusque  iccrum  crefcentibus  Corallia  riibra,  Conchse,  lapi- 
dcscancrorumpraeparaci ,  in  dicsad^.culchciifpidesaflumti. 

C  A  P  LI  T  XViil 

De  Djjenteria  fanguinea. 

^Um  lues  ha!C  Caftra  fubinde  dcpopulecur  ,  quilibet  tum  fanus 
^-^adhuc^tummaxime  morbohoc correpcus,fo!icitefibi  caveatab 
abufu  frucluum  horaeorum  &  autumnalium  ,  mufti,  uvarum,  Scc. 
ab  ufu  icem  pannorum  conclavis  &  fimilium  rcrum  ,  quas  segcr 
^liquis  adhibuic ,  faltem  ad  notabile  tempus ,  propcer  contagii 
mctum. 

Eft  aucem  Dyfenteria  alia  absque  fenftbili  <tftu ,  alia  eaque  fre- 
quencior  cum  aftufebrili :  qui  vel  fimui  accidic ,  vel  aliquot  diebus 
)rior eft ,  vel  poft  aliquot  dies  demumfupervenit. 

^ger  ergo  Dy/enteria  febrili  correptus  juxta  cum  fupra  nomi- 
latis  fru&ibus  vina  calidiora  ,  lac  ejusque  ferum  ,  ova  ac  ni- 
rum  in  potu  folicite  devitet  :  Utacur  vero  concra  ficim  pocu 
iqux,  in  qua  (ut  fupra  diximus)  limus  furnarius,  chalybs  aut  fi- 
ices  candences  facpe  extincti  ,  vel  C  C.  crudi  fruftam  decoclum 

Ecee  fueritr 


SS6  DE  MORBIS  CASTRENS. 

fuerir :  velptifana,  cerafis  acidis  condita,  cuilibet  horum  potuur» 
panem  toftum  cum  Nuciftae  modico  adjiciendo* 

Ipfam  alvi  iubricitatem ,  utique  fi  non  admodum  enormis  fitr 
nec  vires  plane  dcje<3at>  adftringere  primis  diebus  folicite  caveat, 
nec  utatar  nifi  lenioribus  illis  ,  qualiafunt  c  cibis  v\g*cerafa  aci- 
da,  pyra  cum  cydoniis  malis  fimul  co&a    Cynosbati  ac  fambuci 
baccse ,  bordeum  vel  oryza  decorticata  in  aqua  chalybeata  cofta, 
jufculum  e  mefenterio »  pedibus  aut  capitibus  animalium  gelatino- 
fum  t  potu  vero  utatur  y  cui  artemifia  rubra ,  plantago  aut  tormen- 
tilla  infuta  fuerint  ,  vel  fueco  cydoniorum  recenti ,  adduacochv 
learia  fumendo.  E  Medicamentorum  huc  facientium  cenfu  funt 
C.  G.  uftum,  lapides  vel  tcftas  cancrorum ,  poeonia  pulverifata  acl 
fexcultri  cufpides  fumenda» 

Pr.xniiflis  hifce  fequentium  demum  (non  adeo  macilaginofo 
rum  aut  calidorum)  uni  vel  alteri  Iocuseft ,  pro  rei  cxigentia  ter- 
que  quaterque  itcrando  ,  v.  g.  Tormentillst,  adfex  cultri  cufpid" 
pro  dofi  fumenda? ,  femini  plantaginis  vel  fophiae  C  hirurgorum  ad 
midium*  uti  earundem  herbarum  pulveribus  ad  integrum  >  fucco: 
autem  cum  aqua  expreiTo  ad  3«,  vel  4.  cochlearia  fumendis^  N 
querejicula  firnt  Rao^x  fyrnphyci  majoris ,  C.  C.crudum  in  rafc 
fpongixcynosbacr ,  mufcus  acaciarum  ,  priapi  tauri  rafura  ,  fingu 
adcochlear ditnidium  fumta  :  ferrum  uftum,  haematices3  bolus 
ber  vet  rubrica  fubrilis  ad  4.  culctr  cufpides ;  Myrtilh  itemexficc 
auc  mefpila  cum  ipfis  nucieis  quandoque  comefta  :  Panis  dem 
aliquocics  a  furno  adhuc  calentis  infuccum  fambuci  immerfi  poft- 
que  inclibanoreficcati  pulvis  ad cochlcarintegrumv 

In  Dyfenteria  fine  Fe&re  prarrer  di&a  y  adhuc  fequentia  quac: 
atftu  fcbrili  non  conveniunt ,  fubadftri&ioni  infervient,  v.g.  Nu- 
€ifta*  prius  parum  fuper  cineres  toftx  abrafus  pulvis,  inovo  frixus, 
placentula  ex  farinaglandiurn  cumovisfa&ay  Ceracitrinaad  Nu- 
cis  Mofchatsrmagnitudinem  in  pomo  cuiancefemrnacum  fuis  coa- 
cepcciculis  exemra  finry)  liquefacla  atquecomefta,  GummiCerafo» 
rum  ve!  Prunorum  liorum  alccrum  ad dimidist  Nucis  Mofchatx  ma- 
gnicudinem  cum  cerae  cicrinx  eadem  quanticate  in  placentulas 

aliquot 


DE  MORBIS  CASTRENS.  k%j 
aliquotredigendo,ace  cerevifiacalidafumendo:  Thurisalbiffims  gra- 
fta  decem  deglutita  :  Potusla&is  in  quofilices  velchalybisfruftaali- 
quoties  exftin&afint:  fanguis  leporinus  velovillus  exficcatus^  hepar 
item  ovillum exficcatum  fingula ad  cochlear  dirnidium  fumta. 

Si  ncque  his  remediis  alvi  fluxus  fiftatur  ,  fubjungi  potorir  Po- 
tio  illa  Papaverina ,  quam  Cap.  XI.  defcripfimus  ,  maxime  fi  Tnfolii 
I^gSpoidis  fummitates  addantur  :  Extertus  fimul  abdomini  appli- 
dBf  ofolia  qucrcus,  abfinthii  ,  Nuciftas  pulvcrem  7  Mala  Cydonia  • 
cum  acero  adpulnculam  co&a  ,  omentum  ma&ati  animalis  adhuc 
caiidum  ;  umbilico  ipfi  Emplaftrum  c  Thenaca  ,  bolo  vel  rubrica 
fabrili  mediante  aceto  rcmixta, 

Ad  Tenefrnum  prodeft  fumus  refinas  vel  picis  vel  verbafci  folio- 
rum  prunis  inje&orum  debite  exceptus  ,  feffio  in  latere  vel  aflfere 
calefa&o  :  facculorum  ex  plantagine ,  verbafco  ,  quercus  foliis, 
fccnu  femine  ,  furfure  ,  &c.  calida  applicatio,  vel  fuppofitorium  e 
candelac  particula. 

Si  quis  graflante  hoc  morbo  stftum  atque  tormina  in  ab  Jo- 
minefenriat,  atque  morbum  hunc  metuat :  ille  aflumto  C.Cufto, 
Theriaca,CB. aut Tormentillas  putvere fudorem  exfpe&et;  vel  etiam 
hanc  radicem  potui  fuo  imponat ,  aflumtisque  quotidie  C.C.  lapi- 
pidibusaut  tcftis  cancrorum,  mandibulislucii ,  pceoniaeradice  pul- 
verifatis  ad cochlear  dimidium ,  quse  antea  monuimus ,  folicitc obfer- 
vet.  Ccrte  hac  methedo  plures  a  dyfcnteria prxfervati  funr. 

Reftant  practer  di&os  morbos  adhuc  quidam  in  caftris  frc- 
quentiores  ,  qui  milices  modo  plane  ledo  affigunt,  modo  in- 
figni  tantum  moleftia  afficiunt  ,  dc  his  ergo  in  fequcntibus 
agcmus* 

C  A  P  U  T  XIX. 
De  diarrhaa  extra  febrem. 

EXtra  febrcs  acutas  fi  diarrhcea  contingat  fme  ftnguine  ,  materix 
tenuis  fpumofae  ,  mucofac ,  nequaquam  eandem  (uti  jam  fu- 
pra  monuimus)  ftatim  fiftere  convenit  :  quia  plcrumque  tormi- 
na  vehementiora  ,  afthmatica  ,  thoracis  opprcflio  ,  ulccra ,  fca- 

E  c  e  e  %  biles 


jSg  DE  MORBtS  CASTRENS. 

bies  &e#  adftri&ionem  fequuntur :  fi  verd  segrum  nimium  fatiget, 
poterunt  tum  leniora  ilia  ftibadftringentia  ,  qtiorurn  Cap.  A7/.  & 
XVlII*  ^  diarrk&a  infebribus  aculls  &  dyfentcria  agcntes  mctni- 
nirnu*,  iterato  in  ufum  tratti  ,  v.  g.  rormenciilas,  icem  fymphyti 
majoris  Radix  pulverifata  ,  femen  plantaginis ,  fpongiae  cynosba- 
ti ,  lapides  cancrorurn  aut  conchas  pulvenfatae  ad  cochlear  dirni- 
■dium  pro  dofi.  Nux  Mofchata  grofle  concifa  ,  vel  thuria»- 
-quotgrana ,  Ferrum  igne  exufttim»  Corallia  rubra  ad  4,  vel  $\*cul- 
tri  cufpides  6cc.  obfervatis  fimul  quasdecibo  &pocu  C^.XVIH.  de 
J>yfcnteria  praefcripfimus. 

Si  refrigeratio  vel  exterior  abdominis  vcl  interior  ventriculi 
prsecefleric ,  vini  modica  porcio  cum  pane  cofto ,  auc  verfus  noctern 
ipiricus  vini  (optimi,  fi  Menthse  fuperfufus  fuerit)  aliquot  cochlea- 
na  remedio  erunt  :  icem  calamus  aromacicus  cpncifus  ,  mane 
cum  fpiritu  vini  fumtus.  Abdomen  6c  pedes  a  frigore  praeferven- 
tur ,  facculus  ex  abfinchio  ,  carvi  fcmine  ,  baccis  juniperi  &c.  fto- 
jnacho  applicetur, 

C  A  P  U  T  XX. 

De  Torminibus  Inteftinorum  fctt  Cilico  dolore. 

TN  Colica  ance  omnia  attendendum  eft  ,  an  alvus  refpondear, 
*an  minus :  fi  enim  Nacura  noxiam  maceriam  per  vomitum  aur 
-alvum  ipfa  expellat  ,  facile  dolor  fedabitur:  fin  vero  alvus  ob- 
ftrucla  ,  dolor  adhuc  roferabilis  ,  segcr  etiam  viribus  adhuc  fic 
fatis  pollens  fic  ,  aflumac  cum  Radicis  Jalappa*  pulverifaras  4,  vel 
5.  cultri  cufpides  ,  vel  ,  quod  prarftat ,  Tarcari  pulveraci  cochlear 
jntcgrum  ,  in  cerevifia  vel  )ure  carnium  calido  ,  quo  vehiculo 
-jnngnam  parcem  diffolyirur  {  ve^  bibac ,  (quod  etiam  alvum  fub- 
*ducir  fimulque  d61ore$  \cn\t )  olivarum  aut  lini  oleum  ad  duo  co- 
-chleaiia  ,  Vini  Hifpohici  vel  alius  forcioris ,  eidem  quantitati  re- 
rr.ixtum.  Purgamu  niiqua,  fcnnata  v.g.  &  fimilia,  non  fempervo- 
tis  refpondenr. 

Sx  alvus  hac  rationc  aperta  fueric ,  vel  eciam  excrahunccafum 

fi^o- 


DE  MORBIS  CASTRENS.  ^ 
fi  dolorcs  nirais  urgc£nr,&:a:ger  debilior  indeque purgationi fuftinen- 
dx  impar  fuerit,  locus  tum  eft  anodynts  carwinativis.    Atque  hic 
quidem  fi  crudiorfrigidus  autflatuUntuc  cibtu  aut  potus  ,  pifces .  laclici- 
nia,  abdominis  pcdumque  refrigeracio  &c.  caufam  morbo  dedc- 
rinti,  fequcriria  optima  erunc  ,   Radix  v.  g#  Angclicar ,  helenii, 
Carlinx,  Caiami  Aromatici,  femcn  carvi,amfi  ,  fceniculi  ,  dauci 
(qua:  herba  adomnes  femiras  fuccrefcic)  baccse  iauri,  corcices  Au- 
ranciorum  &rc.  fuo  quxvis  modocomminuta.    Gentiana  6c  Zin<M- 
ber  conjunfhm  ad  cochlear  dimidium  daca.    Menrha:  crifpx  ( vel 
taiuum  aquacic&^qu^adomnesrivosreperitur)  CB.auc  ferpllli  pul- 
vis  ad  cochlear  incegrum»    Nux  Mofchaca  minor  pulverilaca  pro 
una"riofi.  Theriaca  ad  4.  xcl  5.  cultri  cufpides  fumca.  BalfamusfuU 
phi-risad  gutcasviij.  x. 

Neqiferejiculumhiceftviniitritjel  aliud  jufcuhim,  in  quocar- 
vum,finpiHum,chamomilIa  ,  mencha  bullierint:  velvinum  abiinrhia- 
cum:  vel  cochlear  fpiricus  Vini ,  calamoaromatico,  Auranciorum 
corticibus  &  fimiJibusfiiperfufi„ 

Qaodfi  veroi  cattfa  calida  fit  morbus  (uti  nonraro  abaffumtis 
turbidioribus  vinis  :  mufto  &  fimilibus ,  tormina  vehementiffima 
oiiuntur)  fequentia  temperatiora  segrum  magis  juyabunt :  Lapi- 
des  v.  g.  vel  teftce  cancrorum  ;  Ofticula  capiris  lucii  vel  trutcse ;  ta- 
li  leporis  vcl  fuis  ;  C.  C.  vel  pri.ipus  cauri  fuo  quaeque  modo  pra:- 
parara  ad  ccchlear  dimidium  aflumendo  ,  fiquc  res  ica  cxigac,  ice- 
rando,  acfi  neque  tum  quiefcani  cormina  ,  denique  pocionern  pa- 
paverinamfuperius  defcripcam  fubjungendo. 

Inter  Externa  func,  pcdum  acque  abdominis  folicira  contra 
frigus  munitio.  Sacculus  exab1fincbio,mentha,  feminecarvi,  juni- 
peri  baccis,  lupulo,  chamomilla ,  fuenu  femine  Scc.  cahde  appli- 
candus:  Lateris  calentis  portio  hnrcis  involuta  vel  fiecis  vel  vi- 
ni  fpiritu  irroratis.  Linteum  duplicacum  ,  Spiritui  Vini  intin- 
&um  ,  umbilicoque  appoficnm.  Vefica  Jafte  vel  oleo  calen- 
te  acf  dimidium  rcpleca ,  naftarcium  aquaticum  cum  becca- 
bunga  ,  in  olla  tefta  paulifper  co&um  atque  in  linteo  duplicato 
fuper  impofitum,   Inun&io  abdominis  per  butyrum ,  in  quo  car- 

Eeee  j  vife: 


j5>0  Z>£  MORBIS  CASTRE1S(J, 

vifemen,  lauri  atque  juniperi  baccse  &c,  frixa  ante  fint,  vel  eciam 

peroleurabaccarumlauri,  quodmulomedicisquoridiein  ufueft, 

CAPUT  XXL 
Be  tractaticne  hdmorrhagiarum  nimiarium  i  vulneribm externis . 

IN  H&morrhagiis  >  fialiaadmanusnon  fint ,  donec  Chirurgus  advc- 
ncrir,vulneratusIinteummulrotiescompIicatum  commode  vulnc« 
ri  fuperimponat,  acfafcia  probe  firmet,  hanc  ipfam  poftmodum  a 
vulnere  verfus  cor  aliquoties  circum  volvendo ,  ibique  firmius  ar&an- 
do»  Quodipfum  dummodof-afcialongiorhabqripoflit,  inomnium 
hdmorrhagiarum  deligatione  obtinet. 

E  remediisevporiftis  funt;  Mufcus  quernus,  acaciarum ,  vel  { fi 
CGemeteriumin  viciniafit^craniiautofliumhumanorum:  folia  quer- 
cus,  plantaginis,  (ymphyti  majoris,  galeopfidis  &c.  contrita,  rclas 
aranearum  h\x  vel  cum  farina  volatih  aut  alia.    Albumcn  o vi ,  cum 
goffypio  velpannorum  recrimencis  applicandum:  quodiplumomni- 
bus  ancedictis  commode  admifcecur ,  vel  cum  aqua  conquaflacum 
fpleniis  &  fafciis  imbuendis  fervic.    Neque  incommode  vulneriin* 
fpergiturpulvisradicisfymphycimajoris,tormentilla:,fpongiarumbc- 
tulisaut  quercubus  adnafcentium ,  oflium  vituli  aut  ovis  calcinato- 
rum :  fanguis  ovilius  exficcatus  ,  fuligo  ab  ollis  inferius  abrafa  ,  vel 
ipfedcniquefanguisex  vulnereance  elapfuscitoficcatus,  &c.  filiga- 
tura  conveniens  accedar, 

In  conwmaciere  hamorrhagia  quidam  fafcias  fuasancea  aquseim- 
mittuntin  qua  Vitriolum  ad  Nucis  Mofchatas  magnicudinem  diflblu- 
tum  fuenc.  S  i  vena  vulneraca  confpici  posfic ,  vel  ipfe  argcr  ,  vel 
alius  quidam  eandem  premere  fine  incermisfione  poreft*  quoadfan- 
guis  fponce  fiftacur,fi  rocundi illi fungi,  ( qui  in  ftcrilibus  praris fuccre- 
fcences  pulvere  fafcorepleti  vulgo  Crepicus  Lupi  dicuntur)  ad  ma- 
nusfint,  ^ctk  im^odzihamorrhagiam  commodh  fcdabunt. 

Vulnerum ,  quac  abdomenautcraniumpenetrarunt,  btmorrha- 
gias  ad  evitanda  plurima  periculofa  fymptomata  nemo  temere  pro* 
prio  confilio  fiftere  audeat, 

CAPUT 


■i 


DE  MORBIS  CASTRENS,  f*t 

CAPUT  XXIL 
T>e  fanguintcxtravafato ,  intracorpus  harente, 
T>Roderuntinrahcafuqua:  modo  exponemus,remedia,  fi  vufnarav 
A  cus  eorumaliquod  inaceto,cerevifia ,  vel  vino  etiam  (  fi  arftus  ab- 
fir )  fiimar ,  atque  fudorem  debite  dehincexfpeCter ,  Pulvis  v.g,py. 
rius,quantumadiifl:umfufHcit,fanguis  hircr,  lapidesvcl  teftsecan- 
crorum  femen  nafturtii ,  fingula  ad  eochlear  dimidiumv  Carbones 
tiliarad  cochlear  integrum  ,  Tormentilla  prarparata  adfex  culrri 
cufpides,  Decodi  Cherefolir,  Arrcmifiarrubraraut  florum  bellidis 
(qui  in  omnibuspraciscrefcunr,)Iargior  hauftus.  Cerevifiacalida 
cumoleo  olivarum.  Vini,cujus  quarrariolapides  cancrorumpulvc- 
rifati  ad aliquor  cochlearia  inje&a  funt ,  aliquotper diem  hauftus.  Po- 
rus  demumordinarius  in  diesNirri  pauxilla,  acarremifias  rubriali- 
quor  manipulis  alteratus , 

Si  contufio  totius  peripheriac  corporis  fa£ta  fit,  indufiiim  argri,vel 
Irntea  quibus  ipfi  lc&usfternirur,  vino  calido  inrrngi,  atque  iterum 
expreiTa ,  iteraris  etiam ,  fi  opus  fit,vicibus ,  applicaripaterunr  « 
CAPUT  XXIIL 

^nomodo  externevariaUftenes  tracfandafintper  aliquodtemptw ^fichU 
rurgus  longtns  accerfendus  Jit* 

In  luwttionibuiy  dt/iorfionibus  ^membrorum contufione  indcque  or- 
to  /tfww optimeapplrcacur  vinum  cafidum  cumlrnteiscomplicatis* 

In  fclopctorum  vulncrtbus ,  fraclurts  irem  acque  membrorum  diftor- 
ftembw  ejrc<  ovo  integro  reccnter  conquaffaco  intingatur  ftuppa  vel 
linteolum,  eoquevulnus  ad  teropus,quam  aptifrrmefierrpoteft,ob- 
ligerur,  oDfervando  probe,  ur  omnia  bene  unianrur,  atque  tum 
urinampropi  jamcum  linteolis  fuper  apphcando,  Vel  agirerur  al- 
bumenovieum  Aluminis  rnodicoquoad  aquarfluoremacquirat,  ea- 
demqueinapplicationcmcthodusobfervetur:  exemptis  anre  fi  fieri 
poteft^quatinvulnusfortcinciderun^veftimentorumlaccrisreliquiis, 

fcftucis  aliisque  heterogeneis. 

Membrum  a  pulvere  pyrio  vdafia  rarione  aduflum  illinatur  ixpc 
ope  crafiioris  plum*  Hmmenco  ex  albumine  ovi,  okkjue  olivarurn 


^  T>E  CMORBIS  CAS7RENS. 

aut  lini  tribus  cochlearibus  probe  mixtis :  vel  lini  oleo , quod  antca  ca- 
lefa&umin  aquam  frigidam  eifufum  fuerit  (olo,  aut  (quo  ipfo  in 
linimentum  refrigeransaibicantis  coloris  abit)  cum  lixivio  quodam 
conquaflato:  vel  eciambutyro»  quod  poftquam  ineoperca  vel  alius 
pifcis,  cancri  item  aliquot  frixi  fuere,  in  aquam  frigidam eifufum , 
aucinquafpongiarum  fambuci  bona  quantitas  frixa  fit:  verniceite 
fcriniariorum,  aucfalfobrasficacmuriacicxbrodio  &c. 

Si  cuidam  membrum  aliquod  frigore  adurztur  ,  ne  is  ftatira 
calori  aut  igni  id  admoveat,  fed  frigus  antea  vel  peripfam  temporis 
moram,  velimpoficionemnivisraparum:  pomorum  congclatorum, 
vei  membri  in  aqua  ftigida  adaliquod  tempus  deeentioncm  extrahi 
(utvulgodicicur)finac.  Hxc  fi  rite  fa£tafinc,cum  demumlenientia 
tecalidarcmediaapplicare  convenic,  qualiafunc  v.g.  oicum  oliva- 
rum  velpinguedinem  aliam  cum  rapis  antefrixam,iterumq,expref- 
fam :  brodiumraparum  maximeprius  gelatarum :  Vinum  velUrina 
propria cum baccis lauri , falvia &c# cofta  &:  cahde  applicara. 

Atquehaecquidem  hadenusdjxilfefufficiat,  Qiiodrcliquum 
eft  in  his  &£  fimilibus  cafibus,  peritus  MedicoChirurgus  &:  propria 
expcrientia,&manuducl:ionebonorumlibrorum,  (in  quibus  Z>.A//#- 
dereri  Medtcinam  Militarem  commcndamus.)  firmatior  commode 
&felicicernunquam  nonperaget. 

DESIGNATIO. 

CMyrotheciiCaftrenJisyparvo  conjlantis^nec  nifitutaejr  evporifta  remedia 
ad  frequentiores  ajfeclus  Caftrenfes  complecJentts :  pro  Chtliade  ejr  ultrx 
etiam^proutmorborumfrequcntiapro  c&livarietate  variat )omni~. 
bm  numeris  abfolutjffimi. 

QUod  in  antecedentibus  monuimus  ,  equidem  confilia  de 
evporiftis  remediis  in  ufum  crahendis  nequaquam  impro- 
banda  eiTe ,  non  ramcn  fufficere  nudam  remediorum.  notitiam, 
fcd  requiri  tnfuper  prudentiam  Medici  tam  in  morbo  fecundum 
fuas  caufas  &circumftantias  cognofcendo  ,  quam  in  Applicandis 
teifipeftive  &  4cbiee   remediis  :  id  in    praefenci  Myrothecii 

Cajlren- 


DE  UUORBIS  CASTRENS.  jp« 
Caftrenfls  deftgnatione  omnino  in  memoriam  revocari  volumus, 
qui  nulli  experto  Medico  praxepta  hic  fcribimus,  ut  his  &nullis 
aliis  remediis  utatur,  multo  minus  aliorum  experta  remedia  prse- 
cipitanter  hinc  elevamus >  fed  tantum  ea  intentione  hanc  tra&a- 
tionem  in  chartam  conjecimus  ,  quo  in  prsefenti  expeditione 
Hungarica  inter  plures  alias  expenfas  modicis  fumptibus  exraret 
Catalogus  aliquis  bonorum  remediorum ,  non  admodum  pretio- 
forum  >  evporiftorum,  quseve  per  ( pluribus  hodie  Medicis  probe 
cognitam  )  Artem  Pyrotechnicam  facile  parari  ac  commode  trans- 
portari  poflint:  Unde  etiam  ficca  prse  liquidis  plurima  felegimus. 
Pretium  remediis  ftatuimus  id,  quo  &c  a  fimplicium  Venditoribus 
comparari ,  &  ab  experto  Medico  prae  parari  poflunt.  Taxam  Offi- 
cinalem  propter  inaequalem  diftra&ionem&alias  certas  caufas  no. 
tabiliter  cariorem  obfervare  hic  inconfultum  duximus ,  cujuslibet 
Chriftianac  acquitati  noftrum  hoc  negotium  relinquentes.  Affer- 
ventur  ergo  JV/^^lequentia. 

L  Radicis  J alapp*  pulverifat*  hbra  una,  per  fe,  vel  Tartari  pu- 
purioriseardemquantitati  remixta,autquodprseftantius,  Nitn  an- 
timoniati  fubduplo,  Pulvis  per  fe,  fi  ad  dimidiam  vel  integram 
drachmamdetur,  plusquam  200,  dofibus  fufficiet ;  paratur  ,  hoc 
quidem  tempore  duobus  florenis  vel  unico  cum  dimidio  Impe- 
periali  infumto  j  didhs  falinis  remixtus  duobus  florenis  cum  toti- 
dem  unius  tertiis. 

II.  Salis  Vitrioli  Vncia  quatuor ,  qux  quantitas  fi  ad  vo?  itum 
ciendum  detur  ad  fcrupulum  unum  vel  drachmam  dimidiam  80.  cir- 
citer  dofes  conftituet ,  ac  parari  de csetero  poteft  floreno  dimidio. 

III.  Croci  Metallorum  Vncix  tres^  qui  fi  ad  grana  jv.  vel  vj.  per 
no&cm  vino  ,  cerevifiae  aut  aquae  infundatur  ,  vel  f.Jtem  bulha- 

I  tur, &liquor  filtratus  remoti  pulvere  bibatur  vomendi  fine,  faci- 
ln  dofibus  300.  &  ultra  fuffecerit,  cum  ad  ejus  prcparationem  vix 
quarta  Imperialis  pars  infumatur, 

X.  FotiQrum  fen&  Itbra  (  fi  Medicus  iisalias  adfueverit  ,  vel 
xgti  dcbiliores  aut  alia:  circumftanti*  iila  requirant  )  pro 
parandis  inde  Infufis  atquc  dccodis*    Dofes  inde  20.  ad  30. 

Ffff  .  dari 


^4  DE  MORBIS  CASTRENS. 

daripocerunt:  paraturquc  di&a  quantitas  prctio  unici  cumdimidio 

Impcrialis ,  vel  duorum  florenorum. 

V  Tartari  fdet^mii [^iendentisquelibra  unapulverifata  ^  Azx\  po- 
ceft  ance  purgacioncm'digerendi  inccntione  vel  in  aliis  eciam  aifo< 
ftibtlsad  fcrupulos  duos,  vel  drachmam  unam,  dofcs  fic  fcce  150 
confticuens,  paracur  verotcrciafloreni  aucquarcaimperialisparce. 

VI.  ^ntimonii  diaphoretici  libra  una.  Diaphorecica  incencio- 
ciotiedacusad  gr#xv.  velfcrupuiumincegrumfupra4oo.dofes  confti- 
cuic.  Paraturduobusflorenis&cocidcmunius  cerciis. 

VII.  PulverU  ^Alexipharmacikbratres.  Pulvis  hic  fi  ad  drach- 
mamunam  vclperfe,  vel  cumAncimonio  diaphorctico  pro  fudando 
exhibeacur ,  dofibus  pluribus  quam  380,  fuificiet,  facile  de  rcliquo 
quatuor  florenis  parandus,fi  noftra  placeac  defcripcio,recipiendo  Ze- 
doarix  pulverifac«,Terrx  figillaca:,  C,  C.ufti  vel  philofophicecal- 
cinaci  ,  fulphuris  communis  ana  uncias  duodecim  ,  ac  probc 
mifcendo. 

VIII.  Eleciuarii  Alexipharmaci  libr&  quatttor  ,  Tfieriacas  locum 
obicuri,ad  drachmam  unam  velfesquidrachmam  dacum^oo.  dofcs 
confticuic,  duobus  cum  dimidio  Imperialibus  facile  parabile.  De- 
fcriptio  noftraharceft :  Rec#  Zedoarias,  Carlinar,  Genciana*  rubras , 
cormencilla:,  Angelicac,  Terrx  figillacac,  Myrrhar  rubra?  ana  uncias 
duas,Opiiunciamdimidiam,  Camphorxdrachmas  quacuordecim, 
Mcllis  dcpuraci  libras  tres,  vel  loco  certiarmellislibras  fucci  juniperi 
libramunam.  Poflfeteciamviperarum  noftracium  pulvisad  unciam 
dimidiam  vel.  fex  drachmas  non  incommodcaddi. 

IX.  Elorum  fatis  Ammoniaci  femel  cantum ,  fed  dccentcr  fubli- 
matorum  libra  dimidia*  Pro  dofi  media  gr*xv.  computando  250. & 
ultra  conftituct ,  duobus  florenis  vel  una  adhuc  unius  tcrcia  facile 
parabilis. 

X.  Nitri  Antimoritatifixi  VneUduodecim.  Sal  hoc  fi  rice  pare- 
tur,  faliaplantarum,  camdiaphorefinacdiureftnciendo,quam  ape- 
riendo,&c.  vix  nonin  folidum  exarquat  J  datum  ad  drashmas  duas 
yelfcrupulosi^o.dofcsconftituic,  prerio  dimidii  imperialis  parabile. 

XK  fulveris  Antipleuritici  libr*  dud.    Si  Pul vis  hic  dofi  dimidix 

drach- 


DE  MORBIS  CASTRENS.  j5>; 
drachmx,vcl  duorum  fcrupulorum  fumatur,  dofibus  ultra  400. 
fufficict.  Parari  potcft  duobus  florenis  cum  totidcm  unius  tertiis, 
fequentis  defcriptionis  Refp.  dentium  apri  (aut  porci  domeftici,) 
majorum  (qui  ut  eo  melius  in  pulverem  redigi  queant,  igni  prius 
quoad  fufci  fiant,imponi  debent )  lapidum  cancri,  fanguinis  hirci  (  cum 
proprio  ferodccenter  ficcaci)  fulphuriscommunis  pulvcrifati  ana  li- 
bramdimidiam.M. 

XII.  Sulphuris  communis pulverifati  librauna.  Polychreftumeft 
hoc  remedium  in  tuffi  afthmatc  ,  pefte,  &c.  dofes  ,fi  media  fcrupuli 
unius  aut  drachmx  dimichxftatuatur,  plurimas  conftituens,  atque 
duobusgroflis  parabile. 

XUI.  Pulvcris  Alterantis  ac  confortantis  libr&  quatuor.  Pulvis 
hic  in  fcbribus  tam  continuis  ,  quam  intermittentibus  ventriculi 
aut  lienisaflFc&ibus,  diarrhceis&c.polychreftuseft,  darusaddrach- 
mam  dimidiam  vcl  fcrupulos  duos  fupra  Soodofesconftituit ,  para- 
turque  quinq  >  Imperialibus ,  fi  fcilicet  Corallorum ,  rubrorum,  matris 
perlarum ,  lapidum  cancri  ppt.partes  xquales ,  vci  etiam  matris  perla- 
rumpartcsdux,  reliquorum  anapars  una  fumatur.  Pofluntetiam 
ingredicntia  fingulafcorfim  in  fuosufusadfervari. 

XIV.  Pulverisad  Dyfenteriam  &  Diarrhoeas  librs  tres^  pro  dofi 
fcrupulos  duos  computcndo  fupra  600.  conftituet.  Pararipo- 
tcft  ex  Tormentiljx  ,  Corallorum  ,  Terrx  figillatx  ,  Nucis  Mo- 
fchatx ,  Croci  Martis  Adftringentis  per  reverberationem  paratt 
xqualibus  partibus ,  pretio  trium  cum  dimidio  ,  Imperialium. 

XV.  Pilularum  Anodynarum  fponderc  unius  grani)  rmcu  tres. 
Unicam|hiriun  vel  (fi  fucceflus  voto  non  refpondcat,aut  per  vomitum 
rcjiciatur  )  alteram  infuper  aut  tertiamex  hibendo  ceu  probatiflimura 
in  variis  affe&ibus ,  doloribus  ,  Dyfenteria  ,  Diarrhosa  ,  vomitu , 
torminibus  ,  vigiliis  nimiis  &c.  rcmedium  600.  imo  1200.  dofibus 
quantitas  ifta  fccile  fuffecerit,  pretio  unius  lmpcrialis  prxparan- 
da  ,  fi  fcilicct  quam  fimplicisfimc  Extra<ftum  Opii  (  cum  Vmi 
Spiritu  paratum  )&  Corallia  pulverifata  xquali  pondere  mifcean- 

Ffff  %  XVlEk. 


0 


596  E>E  UiiORBlS  CASTRENS* 

XVI.  Eleftuarii  Adftringentis  Ubrs.  du*.  Parari  poflunt  pretio 
duorum  florcnorum  cx  folo  Tormentillas  extra&o  ,  duabusque 
facchari  partibus.  In  diarrhcea  ,  Dyfenteria  &c.fi  pro  dofi  drach. 
ma  dimidia  computecur  ,joo.  veLfoo.  dofcs  conftituct.  Poceftetiam 
nitrdy  alumine  & melle,  debitaquancicaceadditis,  facili  negbcfo  Gar- 
gaaimus  inde  confier». 

XVII.  Pulvis  ad  fanguinem  coagulatum  (in  variis  cafibus  utilis ) 
libra  una  paratur  duobusflorenis ,  R.ecipiendo  Lapidum  cancri ,  fan- 
guinis  hifci  riteficcati,  myrrhae  rubras  ana  uncias  quatuor;  Zedoa- 
riae,  fonguinis  draconis  ana  uncias  duas  ;  fi  pro  dofi  fcrupulos  duos 
vel  drachrnam  unam  ftatuas  >  dofes  erunc  fupra  150. 

XVIII.  Cum  Sjrupi  &  fucci pecJorales  qui  vulgo  proftant,  raro 
fine  fermentationecransporcentur ,  extracla  autem  m  copia  operofe 
confiant,  cujuslibet  arbitrio  relinquimus  ,  znjpccicrum  Pccloralium 
lcnientium  ac  re/b/ventium  (pvo  Infufis  veldecoChs  in  Pleuricide  ,Tufli 
&c.  paran  Ji«,  )ltbras  v.g.  quatuor  aiTervare  &  ad  manus  habere  vclit , 
quarum  3.  vel  4  manipuli  in  duobus  aquas  fimplicis  quarcariis  probe 
cocthpocum  efficiunt  fic  facis  gracum  >  fimel  aut  (accharum  fimul 
addatur ,  fubinde  ad  duo  cochlearia  fumendum.  Ingrcdientia  (  ex 
Myropoliis  vel  aliunde  tempeftive  conquirenda)  non  iucommode 
fuerint  florum  papaveris  erratici  libra  una,herbarum  Tusfilaginis. 
&:  feabiofx  ana  uncix  duodecim ,  violarum  Mamarum ,  glycyrrhizae, 
ac  RadicisIreos  Florentinasana  libra  dimidia,  cfuobus  cum  dimidio 
florenishabenda.  Exdzm  fpecieszd  gargarifmos  fatis  commodead- 
hiberi  poftuntj  fi  magis  appropriacis  neque  Chirurgus  Caftrenfis  in~ 
ftrutrusfucric:  Uci  pro  eodem  fcopo  uvarum  paffarum,  canarum, 
gtycyrrhizasdequorum  pretioaliasconftac )  aliquamquancicacem  ad 
manushabuifle  nonminus  conducer. 

X]X.NitripvrierisCrj'/fa//orum ,  pro  refrigerando  in  CoIIutiones, 
Gargarifmos  &c.infumendorum ,  Itbrx  tres  comparancur  floreno  vei 
dimidiolmpertali. 

Sed  neque  Liquidis  prorfus  deftituetur  nofter  hic  Apparatus ,  poiy- 
chreftis  maximc,fingulis  in  fuis  virris  majoribus  (  pratter  unum  ad  quo~ 
tidianam  difpenfationemjprobe  cuftodiendrs.    Sinc  ergoexhiV 
XX.  Spiritm  Vttrtoli  melwk  n*u  libr*  m$*  Remediura 

hoc 


DE  MORBIS  CASTRE^J.  $j 
hoceftcutn  in  pluribus  morbis ,  tum  pro  corre&ione  $c  acidula- 
tione  aquarum  ,  omnino  polychrcftum.  Dofis  ,  (prout  magis 
vel  minus  reclificacus  fuerit )  eft  cit.  XVl^ad  XX IV.  inifta  quan* 
ticace  uoq.  vicibus  habenda  :  Picnum  a  quatiw  cum  dffimtio 
ad  fcx  Impcriales.  Sin  ob  efFuftotiis  metum  &c  alias  cau/as  fbima 
(fcca  magis  arrideat,  Niirum  Vtirwlatum  (  rirc  paratum)  opcune 
adhibcbitur  :  cujus  Itbra  dtatdia  duobus  amcer  Impcrialjbus 
paraca,  fi  pro  doh  grana  vj.  vcl  vjjj.  adhibeas ,  500.  dofihus  fuf- 
ticicr. 

XXI.  Spiritus  falis  communis  rettificati  ltbr&  tres ,  quaruor  cum 
dimidio  ,  ad  kimmum  fex  Imperialibus  parandas.  Remedium  eft 
arquc  ac  fpiricus  vitrioli  polychreftum  ,  in  rebribus,  fiti,  Ncphnti- 
dc  tartarea  ,  imbecillitate  ventriculi  ,  acri  &c  aquis  in/aiubnbus 
mcdelam  faciens ,  dofi  XVIII,  XXV.  guttarum  exhibitum  1300, 
dofes  JabiC  H^Swa 

XXII.  Ba/famifuiphuriszanvamcoma\uni  methodo  (fulphur 
in  olco  tcrebinchinae  vel  Junipcri  diflbivendo  )  paraci  libra  du&> 
prarfervacive  quidema  fupradi&is  arfcclibus  ad  v.  vel  v).  guttasi  cu- 
racive  aucem  in  pefte  ,  torminibus  »  ventriculi  inflatione  ,  pefto- 
ns  opplccione  Scc.  ad  X.  XII.  XV.  guttas  fumendse.  Difta  quan» 
titas  pluribus  quam  1600.  dofibus  furliciet ,  facile  de  csetero  duo- 
bus  cum  dirnidio  Imperialibus  paranda.  Peftis  tempore  potcft 
pars  quarta  Camphota:  inibi  dilfolvi  ,  vel  alias  etiam  propter  in- 
gratam  oleofitatem  ejus  aliqua  quancicace  faccharum  imbui ,  8C 
pofteapulverifatum  segris  exhiberi. 

XXII I.  Spiritus  C.  C.  rtciificati  umu  duodecim  &  amplius, 
Poteric  is  vel  folus  aflervari  vel  cum  sequali  fpiritus  Tartari  reclifi- 
cati  parte  remixtus  ,  in  mahgnis  febribus  (fupra  di&a  leniora  dia- 
phoretica  fubinde  fpernentibus)  &  aliis  affedibus  infigniter  utilis» 
Dofi  drachmas  dimidiae  vel  fcrupulorum  duorum  fi  exhibeatur? 
180.  dofes  habcbuntur.  Paratur  bene  rettificatus  tnbus  Imperja- 
libus  ,  non  re&ificatus ,  neque  camen  ipfe  hinc  ufu  luo  dcftitutus^ 
longe  minore  prerio. 

XXIV,  OUi  CarviuncU  um  \  In  flatibus ,  torminibus &c.  cxhibe- 

Fff  f  3  tus 


f9S  DE  MORBIS  CASTRE?(J. 

turad  vii).  vcix.guttas,  inque  hac  quantitate  fupraioo.  dofes  fub« 
rniniftrat,  paratur,  fipurum  fitdimidiolmperiali  infumto. 

XXV.  Pro  robojrando  debiliores  «gros  &:c.  tam  pro  intcrno, 
quam  externaufu  non  incommode  ad  manus  habentur  ^//<e  Cina. 
momi  libr*  du&  veltres  ,  in  hac  quantitate  hoc  quidem  tempore  (  fi 
bene  deftilletur)  uno  cum  dimidio  ad  furnmum  duobus  Imperiali- 
bus  parabilis. 

*XXVI.  Aqua  Hypnotica  ,  ex  folis  Ifliis  convallium  &:  fpica  ad 
libras  duas  floreno  unico  parandat 

XXVII.  Aqua  Rofarum  ad libras  tres  vel  amplius  libra  una ,  pro  lo« 
ci  tamen  conditione ,  paratur  o&ava  Imperialis  parte. 

Quod  demum  pro  conclufionc  fumtus  attinet ,  didis  remediis 
(  pro  chiliade  cquftwm  aut  peditum  ad  expeditionem  aliquot  men- 
fium  omninofufficientibus)  omnibus  &fingulisimpendendos,cer- 
tciili  etiamfi  pretium  fimplicium  fummum  fuerit ,  (quod&noshoc 
Ioco  attendimus)  Imperiales  haudfuperabunt,  per  Imperialem 
a^groflbsMifnicos,  floreniaucemTerciaspartesvel^.vulgares,  vcl 
4,  Franconicos  bacos  aut  Groflbs  Mifnicos  j.  cum  totidem  nummis 
ubique  intelligcndo. 

Poterit  nunc  facilc  procohortum  vario  numeroMultiplicatio 
inftitui  *,  femper  tamen  perito  Medico  &  Prdparatio  &  Dijpenfath 
remediorum  concedendaeft ,  qui  non  tantum  di&a  fimiliave  remc- 
dia  in  plures  adhuc  dofes  (  uti  quidem  tempora  &  morbi  vsrianr) 
quam  nos  furomaritcr  determinavimus  ,  diftribuec  ,  fed&qusc 
fortefub  crebro  ufu  defecerint,  in  fuos  ufus  de- 
nuo  prscparabit* 

)  o  (  c*> 


TRA- 


&  )  $99  C  $c 

*V  ■■^  ¥»p        TP*n  W  *W  *¥'  ^f» 

TRACTATIO  DEDYSENTERIA, 

Qua  rationcillagraflantequi  vis  3  maximerudiores 

fcfe  gercrc  dcbcant,  brevibus  exponcns. 

Proemium. 

Clfm  Dyfenteria  haclenus  tantum  in  direrfis  noftras  Provin- 
cia?  iocis  graflans  modo  magis  magisque  epidemia  fieri  in- 
cipiac  :  e  rc  fore  putavimus  dare  aliquam  Inftitutionem 
maxime  rudioribus,  qna  racione  fub  divina  quidem  potiffimum  be- 
nedi&ione  &  fani  morbum  hunc ,  quoad  fieri  poteft  ,  pra^cavere, 
&:  eodem  correpci  ordinem  fervare  deccntera  in  omnibus  de- 
beant :  ne  quod  paflive  fieri  dolemus)  vcl  proprio  aufu  vel  alieno 
intempeftivo  confilio  feducii ,  fruftranea  porro  vel  infuper  noxia 
remedia  adhibeant. 

C  A  P  U  T  L 
De  Prxfervatione  i  Dyfenteria. 
DRovida  in  cibo  &:  potu  circumfpe&io  uti  quidcm  femper  >  ita 
*  maxime  graflante  hoc  morbo  convenit.  Vitanda  hinc  funt 
omnis  oppletio  &  cupedia: ,  fruttus  aeftivi  crudi ,  maximc  imma- 
turi,  ante  omnia  (cum  praecoces  fruclus  v.g.  pruna  cerea,  cerafa 
'  dulcia ,  amarella  ,  fraga  ,  rubi  idasi  baccae  &c.  &  ipfi  morbo  huic 
peflime  conducentes  ,  jam  defierint)  prunorum  reliqua:  fpecies, 
poma  dulcia  &  alia  pra:cocia  ,  pyra  dulcia aquofa,  avellanar ,  fungi, 
mala  Perfica  ,  uvse,  muftum  &c.  Cerevifia  item  recens  nondum 
fatis  fcrmentata  vel  defsecata  ,  potus  frigidiores  vel  avidius  haufti, 
poft  pr*greffos  motus  fortiores ,  poft  la&icinia  aut  alia  flaculenta 
affumta.  Lardum  crudum  ,  vel  caro  fuilla  pinguior  nimia  quan- 
titate  ingcfta  ,  &  fi  qui  alii  cibi  ad  diarrhceas  quandoque  difponunt. 
Si  vero  pcr  rei  ceconomicae  circumftantias  talibus  cibis  (qud  etiam 
pifces  atefaftos  vel  falicos ,  acetarium  cx  laftuca  ,  brasficam  mu- 
1  riati* 


feoo  DE  DYSENTERIA. 

riacicam ,  nec  non  ribium ,  groftulariaeve  baccas ,  cerafaacida ,  pyra 
meliota&c.  referimus)  omninoucendum  fic,  modicecamen,  ne- 
qucmoxvel  nimium  fuperbibendo ,  idfiat :  frudtus  di&i  co&ipotius 
quamcrudiaflumantur,  fique  vel  alias  vel  poftfumcos  calismodi  fla- 
tulencos  eiboscormina  m  abdomine  onancur  ,  ance  noftem  fpiricus 
vini ,  vel  aquseMencha:  forciorrs  3*  vel  4.  cochlearia  absque  tamen 
abufubibancur.  Cibi  convenientes  fincacidulati  vel  Cuminocondi- 
ti4  Pocus cum cibis vel alias eciam  modicefumendus  vinum fic, vel  ce- 
revihacuiabfinchium,  C.B,radix&:c.  infufafuerinr.  Abdomencir- 
ca  praccordia  maxime  pedesque  contra  frigus  folicite  munianrur, 
Aer  nebulofusac  humidus  juniperi  frucicibus,  abfinthio,  lauri  bac- 
cisvei  fffi  admanusfir)  fuccino  thureve  incenfis  corrigatur ,  quod 
neque  cabaci  per  fiftulam  hauftus  fumus  incommode  iraciet  :  qui- 
libcc  mane,  ancequam  domoexeac,  MichridaciiaucTheriacarquan- 
tumculcricufpidecapicur,  fumat,  vcl  Corticum  Citri  aut  Aurantio-  ; 
rum,  Calami  Aromacici ,  Myrrhae,  Zedoariae,  Lauri  baccarum,* 
auc  rurse  fummicacum  cancillum  mafticec. 

Qui  apud Dyfentericos  >\n<\\\z  eorumconclavibus  vel  exofficio, 
velpiecace  verfarinon  cenecur ,  eosftudiose  deyicet,  liberos  eciam 
&:  famulos  fuos  curiofiores  aucfimpliciores  (prudenrertamen  &ci- 
trametusnimii  excitationem)  indearcear,  qui  verd  di£tis  decaufis; 
segroadftareomnino  tenecur,  faltemlocum  illum,  in  quo  confidc-1 
remaxime  alvumdeponensa^gerfolet,  ftudioseevitet,  nequeiisdem; 
cumillolecTo,fupelIeaili,  linteis  &c  utatur,  nifianceftudiose per- 
purgata  qu#vis  fuerinc. 

Famuli  excicmenta  segrorum  non  effundant  in  ftagna  aut  ri- 
vos,  potui»  lotionifupelle£ti!is  domeftica?  vel  cerevifise  co&ioni  in- 
fcrvientes  ,  fed  potiusin  fimetis  vel  locis  aviis  fubrerterram  recoft- 
diant ,  auc  cincribus ,  calce ,  hmo  furnario  &c.  refpergant ,  nequc 
fi  fani  vel  officii  vel  pietatis  caufa  argrum  vificare  velint,  conclave 
anteadebite  perfumos  etiam,  purgarcinfuper  habeant:  multo  mi- 
nus  (  quodeciamrecens  amorboreconvalefcentesobfervarenccefle 
habenc )  cimidiores  alios  ac  languentcs  temere  auc  ex  improvifo  in- 
terpellent. 

Pur- 

•  '  Slb  1  & 


DE  DYSENTERIA,  <for 
Purgantia  (ad  prascavendum  morbum  ab  aliquibus  commen- 
data)  in  prasfenti  morbi  indole  nemo  proprio  aufu  fine  Medici 
confilioadhibeat ,  utique  ,  fi  jam  morbi  initia  torminofa  fcilicet  ia 
abdomineparhemata  fentiantur, 

Quo  vero  rudiores  affedlum  liunc  tanto  folidius  &  agnofccrc 
&  dignofcerc  queant ,  obfervanda  erunt  folicicc  ,  quac  in  fequen- 
cibus  trademus. 

C  A  P  U  T  II, 

Defignk  boc  temporegrajfantis  Dyfettteru fanguine*. 

A  Ggreditur  hic  affe&us  argros  torminibus  flatulentis  ac  vellica- 
cionibus  circa  &  fupra  umbilicum  :  alios  quidem  pr*greflb  auc 
fuperveniente  horrore  ,  quem  dehinc  seftus  vel  vagus  velintense 
perfiftcns  fequatur  ,  alios  absque  fenfibihbus  febrilibus  fymptoma- 
tis  fequente  vel  ftatim  vel  poft  aliquot  demum  dies  tenefmodc 
conaru  ad  deponcndam  alvum ,  cum  maximis  &  quafi  fcindenti- 
bus  dcloribus*    Maceria  excrera  colore  differc ,  rubicunda  ,  fla- 
va,  viridefcens  ,  continuo  vel  per  vices  ftriis  fanguineis  aut  puru- 
Jentis  remixta  :  nec  raro  vel  folus  fanguis  copiofus  ,  vel  fola  puru- 
ienta  quxdam  maceria  excernitur  ,  unde  etiam  huic  afte&ui  Alb& 
DjftnterU  nomcn  olimimpofitum  fuir. 

Licet  quandoque  accidat ,  ut  segri  (robufti  antca  &fani)  per 
tottim  morbi  decurfum  cxtra  leflxim  verfentur ,  morbumqueifta 
r*tione  fuperent  .  in  prasfenti  tamen  morbi  indole  nemo  id  au- 
deat ,  maximc  fi  vel  alias  debilior  vel  uno  eodemque  temporc 
vomicu  vehementi ,  aeftu  intenfo  continuo ,  Jipochymiis  &,  al/is 
gravioribus  fymptomatibus  correptus  fuerit,  temere  hic  fibi  ni- 
mitim  fidendo  ,  vel  totum  negocium.  Narurae  relinqucndo ne 
£dum  appetitus  dejeftus  inquietxque  vigiliar  nihilominus  pra^fto 
func)  Naturs  viribus  fruftra  infumtis  prarter  fpem  ipfa  adhuc 
elapfa  tertia  feptimana  fupcrvenientibus  aliis  fymptomatibus 
mortivi&imacedat. 


CAPUT 


DE  DYSENTERI A. 
C  A  P  U  T  III- 
De  Regimine  &  Curathne  dgrornm  DyftnttrhorHm» 

/^\Ptimum  proinde  hic  fuerit ,  ur  arger  ,  maxime  fi  fymptomata 
graviora  adfint,  experti  Medici  (qur  tam  morbum  ejusquc 
gvadum  debite  dignofcat  >  quam  remedra  dccenti  proportionc  Sc 
ordine  morbo  applicet)  exquirat  confilium  >  ne  (five  aGerma- 
nicis  Herbariorum  &  Receptorum  fcriptoribus  five  ahis  imperi- 
toium  mfauftis  confiliis  feduclus)  vel  purgantia  aus  Uxantia (ut- 
poie  qua?  pratfens  morbi  indoles  non  nifi  in  pauciifimis  admit- 
tit)  vei  Adftringentia  (quo  a  tanco  morbo  cicius  libcretur)  ex« 
cretionem  materiac  nequidquam  &:  cum  damno  impedientia; 
vel  demum  alia  euporifta  vetulis  circumforaneis  militibusquc 
commendaciora  promifcuecum  fuo  damnoadhibear» 

Quodfi  hoc  fieri  circumftantix  argri  (qualescunque  de- 
mum.)  vetent  >  tuciffirnum  eft ,  fi  arger  ,  quamprimum  fupra 
di&a  fympcomata  >  Tormina  abdomtnis  cum  horripilatione  ar- 
tuumque  debilitare  fencit  >  morboque  codem  aliquis  in  vicinia 
decumbat ,  fine  omni  mora  eadem  aut  fequenct  die  manc  auc 
verfus  no£cem  vel  chertacse  mclioris  *  drachmam  (fi  adulnor 
fic)  vet  fpecialius  in  hunc  finem  proftancis  Ekcluarii  x_Ant>dy(- 
enterici  doim  quocunque  hbueric  ydiiciilo  affumac ,  lenemquc 
ia  fubfequente  quiete  diaphorefin  exfpe&ec  :  vel  hts  deficicnti- 
bus  fuccum  fambuci  cum  Carduo  Benedi£to  &  Cornu  Cervi  ufto 
afiumat ,  ac  porro  fi  appetitus  perfiftat ,  quse  m  fcquennbus  de 
Cibo  $c  Potu  cradimus  folictre  obfervec,  cibos  adhibeac  evchy- 
mos  ,  Icnrences  &  abftergentcs ,  v.  g.  jufcute  varia  avenacc3 ,  hor- 
deacea  ,  piforum  brodium  &c.  Iftam  obfervando  mechodum  ,  fi 
morbus  ac  tenefmodes  ad  alvi  depofirionem  conacus  adhuc  fit 
totcrabilis,  arger  poteric  (obfervara  camcn  folicite  diarca, )  per 
3.  5-.  dies  Naturse  negotturn  relrnquere  ,  vel  etiam  fiiigulis 
auc  alccrnis +fa!tem  dicb  is  pro  necefiirace  fciUcct  exigencia  le- 
niora  adftringentia  adfubere  ,   qualia  funt  v.  gr.  rafura  C.  C* 

cru- 


DE  DYSENTERIA.  6o3 
cvudi  rantum  ad  cochiear  dimidiurn  pro  dofi.  Terra  figillata, 
vel  bolus  rubcr  ad  drachmam  unam  ,  lopides  cancroirum,  C  d 
uftum  ,  corallia  rubra  ppr*  (qu#  jam  in  officinis  prdftam)*ai 
fex  culcri  cufyides ,  Thuris  vel  Maftiches  felecTrions  grana  XIL 
vel  XV.  deglutica  ,  Nucis  Mofchatse  rafura  in  vino  fumca 
fqua:  fimul  cormma  quadancenus  Cifth)  Myrrhat  ,  Zedoariae 
pulvis  ad  4.  culcri  cufpides.  Summicaces  abfinchii  cum  vino 
hauftse  ad  cochlear  unum.  Anferina:  auc  millefohi  ubique  cre- 
fccnns  cadem  quantitas.  Vini  hauftus  fucco  abfinchii  probe 
imbucus  ac  rnane  vel  cum  cibis  bibicus,  His  prajmiffis  de- 
mum  alias  nota  fbpientU  &  adftringentia  remedia  folidam  & 
conftancem  ucilicacem  prarftanc  ,  nifi  quidem  immenfus  dolor, 
auc  copiofifltma  fanguinis  per  alvum  profufio  argrum  ,  ut  ho« 
rum  adhibicionem  (  Medici  tamen  ,  fi  fieripoffic,  confilio  prius 
adprobandam)  feftinct,tirgeant. 

Sunt  vero  ex  ufitatioribus  (  aliquot  ex  ordine  diebus  vel 
etiam  bis  dc  die  adhibendis)  vulgo  &c  ruricolis  parabiliora.  Ra- 
dicis  Tormentillx  pulvis  ad  6.  culcri  cufpides.  Semen  vel  folia 
Plancaginis  :  icem  herba  Polygoni  (ad  omnes  femicas  obvise) 
pulverifata  ad  cochlear  dimidium.  Radix  fymphyti  majoris  ad  5, 
vel  6.  culcri  cufpides.  Pulvis  fedativus  in  officinis  pro  publico  ufu 
habendus  legitima  dofi  datus.  Semen  Lapachi  Sylvcftris  caule 
rubro  fele&um  ,  &  ad  cochlear  dimidium  ,  quocunque  libuerit 
vehiculo  ,  propinatum.  Hxmacices  in  pulvere  ad  4,  vel  5.  cul- 
tri  cufpidcs  ,  Cera  ad  quancicacem  Nucis  Mofchacas,  fi  in  glo- 
bulos  minores  ada&a  degluciacur  :  Gummi  pro  Acrarnenco  vulgo 
adhibcri  folicum  ,  icem  Ceraforum  &  prunorum,  Lac  in  quo 
ferri  particula  aut  filiccs  candentes  exftin&i  aliquoties  fuerinc, 
aut  lac  bene  coftum  ovi  aliquot  vitellis  rcmixtum  fubinde  bibi- 
tum,  fi  fcilicec  acftus  non  nimius  fir.  Neque  inepte  potui  infun- 
duntur  (  modo  aeger  non  nimis  naufeet  ,  vel  vomicu  vexecur) 
herbx  pentaphylli  ,  plancaginis  ,  cotmentillx  anferinac  ,  arte- 

Gggg  %  Ex**f 


604  DE  DYSENTERIA. 

Externe  pro  leniendis  torminibus  ex  ufu  funt  fasculi  ex  ab- 
finthio,  mentha,  chamomilla,  foliis  quercus  carvi  foenuque  fe-  . 
minibus  ,  milio  &c.  ficci  ,  aut  vini  fpiritu  fubinde  irrorati 
(apud  ditiores  in  vino  co&i  eoque  cxpreffo  applicatf)  Herbar, 
anferina,  polygonum  ,  pentaphyllum  aceto  fimplici  deco<S#.  Q- 
percula  calefa&a  alternatim  applicanda.  Omenta  ma&atorum 
animalium  ,  fi  adhuc  caleant,  Theriaca  corio  illita  atque  fub 
Emplaftri  forma  umbilico  applicata.  Rob  Sambuci  vino  remix- 
tum  ac  calide  adhibitunn  Qlea  chamomillx  ,  menthae  ,  anethi, 
rut#,  fi  abdomen  illis  faepius  calide  inungatur. 

Gontra  Tenefmum  eumque  ftipantes  moleftias  faculo  ex  furfure 
ioliis  verbafci ,  quercuum  mufcis  arborum  in  lafte  vc'  .evifia  fe- 
cundaria  deco&i  orificio  ani  applicantur  ,  Maftichis .  ut  piciscar- 
bonibus  inje&ar.  Fumus  excipitur ,  lintea  hoc  fumo  calefacla  item 
aflerautlatercalefaclus  anofupponuntur, 

Si  faspius  vomat  xger  vel  aflfumta  remedia  revomat,  nec 
Cataplafmata  ufitatiora  (ex  fermento  &  aceto  ,  panis  micis 
aceto  vel  vino  deco&is  ,  panis  latiore  frufto  caryophyllorum 
&  Nucis  Mofchara  pulvere  refperfo)  facculi  item  ex  abfinchio, 
foliis  quercus ,  mufco  arborco  &c,  vino  vel  aceto  cocli  quid-f 
<juam  in  eo  fedando  proficiant  ;  poterit  non  incommode  pa-  | 
rari  potio  ex  3.  vel  4«  papaveris  capitibus  (femine  exemto  con-  I 
cifis  cum  aquas  fontanas  modica  quantitate  ad  tertias  iterum  1 
exhalanda)  quse  ad  gratiam  edulcorata  vel  dimidia  vel  omnis 
cochleatim  aflumi  poterit.    Tutiflimum  eft  ,  fi  in  tali  cafu  Me- 
dicus  confulatur ,  qui  fedativa  &  anodyna  (in  hoc  morbo  cum 
maxima  quidem  utilitate ,  fed  nec  minore  circumfpedione  ad- 
hibenda)  fuo  quarque  tempore  &  loco  exhibebit,    JEadem  cir- 
ca  frequentiores  alvi  depofitiones  obfervanda  funt.    Neque  fine 
ratione  confilium  a  Medico  expetent ,  qui  arftum  continuum  in- 
iignem  primis  vel  fequentibusdiebus  in  prafenti  Dyfenteria  expe- 
riuntur,  utique  fi  lipothymix ,  prarcordiorum  anguftia ,  vomitus  cre- 
brior,cephaIaIgia  infignis»  vibrationes  artuum  &:c.  fimul  complicen- 
tur,  quofcilicet  congrua  rcmediatcmpeftive  opponi  qucant.  in  cafu 

vero 


DE  DYSER  IENTAJ  *oy 
vcro  necefli  tatis  Theriacam>  Mithridatium ,  Ele&uarium  Antidyfen 
tericumfupradi&um  maxime  inprincipio  adhibere,  quotidie  vero, 
C.  C.  ufto ,  CB.  pulvcre,  Tcrra  figillata  &c.  in fupra  dicla  vel  largio- 
readhucdofi  utipoterunt. 

Gravidx  &  Pttcrpera  itidem  propter  varia  metuenda  periculofa 
fymptomata  Medicum  tucius  confuienc,  quam  ipfe  (  perverfa fedu&& 
opinione  ,quafi  nuilis plane rerne Jiis  in  cali  ftaru  iocus  fit)  vei  totum 
negotiumNacuraerclinquanc,  vclproprio  aufu  aliqua  (fubinde  no- 
xia ^fibimecipfisadhibcant.  Incafucamenneceflicatisfaltem  inno- 
xia  funt  Terra  figillata,  C.C.  uftum,  CB.  Tormenollarpulvisper  ali- 
quod  ccmpus  continuata. 

Infdnttbns  Uclentibus  quocidie  C.  C.  uftum  ,  Pceoniae  pulvis, 
Terra  figillaca  ad  cultri  cufpidem  in  lacte  dari  pofiunc,  Si  cor- 
mina  &  Inquietudo  increfeant  Mcdicus  confulendus  eft:  AduU 
tiorcs  fupra  recenficorum  ,  remediorum  dimidiam  vel  quarcam 
cantum  parcem  fumanc,  proutfcilicetmagis  velminus  talesfunr. 

Quod  ultimo  ordinem  in  ctbo  &  potu  (ervandum  ccncerriit, 
ii ,  quorumapetitus  pcr  totum  morbidecurfum  faltem  prioribus  die- 
bus  fic  facis  viguic,  folicite  evicabunt  omnes  fupra  nocatos  cibos, 
carnemfuillam,  pifcesarefa&os ,  haleces,  ca£pas,omniafale,faccha- 
ro,  melle,uvarumcam  paflTarum  quarn  reccntium  fucco  praeter  mo- 
dum  condita ,  maxime  omnes  fruclus  fupra  rccenfitos  (etiam  co&os) 
pocumfrigidum  &-nimium ,  cerevifiamnimis  recentem  vel  acefcen- 
tem ,  fcrum  lactis  vel  lac  ebutyracum :  quibus  in  asre  eft ,  Bibent  inter 
cibandumviniabfinchicis,  velcerevifix  (imilishauftum. 

Qui  vero(uciferefuntplurimi)  cib-os  folidioies  non  nifi  cum  coa- 
ftione  aflumunt ,  illi  adhibebunt  cerevifiaria  (  etiam  leviora  )vel 
aquea ,  ex  avena  jufcula  piforum  brodium ,  cerevifiam  cum  panis  mi- 
cis,  hordei  decodum  mucilaginofum  ,  palmenta  ex  oryza  &  pane 
triciceo,  jufcula  carnium  ac  Gallinarum  ,  quamvis  hxc  ultima>  uci 
jpfasquoquccarnesrarodefidcrcntacgri.  Sipifcesdefidercnt,trutcae* 
luciialii$prxferendifunt.EfruaibuslaudamusmalaCydonia,ficcaauc 
recentia,  mcfpila  hem  ,  cornajcecafa  acida  exficcaraco&aomnia 
coclorumqiBrodium,rob  ceraforum^berbercs&c^fubindepro  fitire- 
ftin^uenda  lumtos  5  fiiiouasdulces  ac  Myrtillibaccas,quaefimulad- 
°  S§gg   l  ftrin' 


£oS  DE  DYSENTERIA. 

ftringunt,  Mali  cicrii  fruftum  faccharatum  faccharara  autem  nimia 
quancicate  ingcfta  fucci,  julepi,  emulfiones  amygdclaca:  licet  non 
nihil  refocillent  ,  brevi  camen  poft  cormina  atque  fiatulentiam 
augent,obquamipfamcaufam,  mora  rubique  baccse  tantum  quafi 
primislabrisdeguftaridebent,&varia  infuper  ex  ovis  parataprafer- 
rim  pinguiora,dum  facile  tali  rerum  ftatu  in  ftomacho  corrumpuntur, 
Viceilos  camen  ovorum  (quos  alii  ad  duritiem  codfcos  inhocmorbo 
conccdunt)inccrevifiaveljufculiscalidisaflbmere  licer.  Lac  bcne 
co&um &chalybeacum  (ucijamfupramonuimus)  fi  aeftus intenfior 
continuus  a  morbo  abfit ,  icidem  adhibcri  poccft. 

Potus  fit  cerevifia  purior  etiam  fecundaria  ,  in  qua  crufta  panis 
toftaance&Nucifbepulvere  confpcrfa  maceracafic,  non  frigida,  fed 
temperacior,quandoque  etiam  calida.  Poteft  eidem  ad  refocillario- 
nem(nonadexcefliim,  maxime  fi  asftus  fit  intenfior)  jungi  hauftu- 
lus  vini ,  necnimis  acidi ,  nec nimis  fpirituofi ,  aut fi  talis  fit ,  aqua fon- 
tana  cofta  aliquancum  diluci,  Aquae  cantum  hordeat£(  maxime  fi 
coramuni  mechodo  flarulentis  ingrediencibus  pra^parencur)  |nec 
non  chaly  bearae  vel  limo  exufto  fuperfufar  ficim  quidem  fedanc ,  fcd  eo 
*ipfoflaculcncas  turbas  augenc.  Neque  ad  refrigerandum  Nitro  vel 
Lapide  prunellas  in  pocu  hic  magis  locus  eft, 

$i  poflibilefic,  aegerinhypocaufto  pocius  calido ,  quam  camcra 
auc  aere  frigidioredegar,  In  fici  nimiaos  aqua  foncana  quandoque 
colluac,  aut  alternatim  fupra  di&orum  aliquidmafticet,non  tamen 
ftatim  fuperbibcndo.  Non  impatienter  fc  hinc  inde  ja&itet,  velfi 
adhuc  extra  le&um  degere  poflic*  nimis  laboretaut  femoveat;  fcd 
eam  potius,  quar  poffibilis  eft,  in  hoc  morboquietemobfervet ,  ad 
cujus  quidem  promotionem  &  ipfi  fupra  duo  remedia  dedimus:  6c 
quivis  Medicus  fua  remedia  pro  circumftantiarum  varietate  diriget. 
Sequcns  Lsicctum  Bczoardicum  hoc  tempore  quilibet  paterfamtlias  ad 

manus  habcbit. 

Rec.  Radicis  Vincecoxiti  unciam  dimidiam ,  Zedoarix ,  Tor- 
Tormentillx  Angelicarana  drachmasduas,fummitatum  rutarmani- 
pulum  Myrrhx  aurcx  unciam  dimidiam,  Infunclanturin  Aceti  vini 
mcnfura,hu|usque mancantecxitumedomoaquovisunum  vel  duo 
eochlcaria  fumantur. 

DANIE 


DANIELISLUDOVICI 

OBSERVATIONES  PHYSL 

CO-CHlMICO-MEDICiE  XLVIIL 

Antehac  Sfhemeridibus  Germanicis  Natur*  Curio^ 

Jcrum  ir<fert<z ,  m»c  vtroprimo feorfim  editaz. 

Obfervatio  1.  ( ^hni  II.  di  Mifc.  N.C.  i20ma.J 
D.  Dan.  Ludovici  Sal  Tartari  volatik  a 

D.  Wedclio  exh.biturn, 

CLTriofam  &clegancifrimam  Diflercarioncm  de  SaleTartariVeUtu 
fredidrt  Aucor  hic  ceieberrimus.  Ea  praecer  addica  pasfim(i'rl 
fpccic  circa  fincm  )  curiofa  &  fpeciofaaba  bimcmbns  efh  Primum 
cmm  */>r*  fubjeclum  feu  Sai  Tarcari  ipfum  quod  rccipere  conveniat, 
quod  minus ,  monet ,  v.g.  non extremo  igne  ad  virorem ,  non cum  ni- 
tro  calcinacum  ,fed  ex  capicemorcuofpincusperfe&e  deftillacielixe- 
viaruml  n:  eque  &  totaliter  exficcatum,feufiplacet,  lenta  digeftio- 
nefpongiofiusreditum,*  uci  &  ipfae  fasces  vimficcaur,  rice  cra&aca:, 
falvolanlc  copiomm  fundynt. 

Secundo  Modcs  eliciendi  ex  falc  Tartari  fpirium  volatifcm  vario$ 
propontr,^4r//?»  communes,  parum  de  fale  vofacili  participantes, 
^jr///#genumis  propinquioresj  iilos  v.  g.  cum  Spiritu  Vini  fimplicjj 
cumbolo,  cumcarbnnibus,  modo  Glauberiano:  hos  cum  filicibus* 
cum  fpirituoleovcproprio,f  quimoduseft  Helmontianus)  cumSpi* 
ritu  Vmi  alcoholifaco,  &  denique  fucccfTufeliciore  &optato,  ad  mi- 
nimum  analogocum  aluminc  Sal  Tartari  deftillando,  itaut  vel  Tar- 
tari  5c  cum  Alummis  crudi  ana  accipiarur  ,  Sal  Tartari  Aluminc 
crudovcl  ufto  ,quimmosgraveoIens&meiior  cft>  &  pcr  retorram. 
vitrcam  m  arena  lm  »i  deftilletur,  viriurnmultarurnin  variis  afFe£bbus9 
latius  ibi  reccnficaruiru  Stholtom, 


#oS  ©  B  S  EH  T. 

Scholion. 

Cumeafitignisnatura ,  utaclione  fua  quasdam  plus  ,  quardam 
minusfubtiliet,  opuseft,circa  deftillationem  Salium  tumhomo  ge- 
neoaliquo  e4w7n^<nv  prohibente,  tum  aliquo  *Wv^/*<w  promovente, 
quale  exempiumcommunitcr  exftatin  Spirituaperitivo  Penoti,ubi 
filices  calcinati  ad  fluorem  cum  ochra  Vitrioliipfa  prohibendum, 
Vitnolum  veroad  evaporarionemfacilitandamadduntur. 

Maxime  vero  Spiritus  Salis  Tartari  exercuit  Ghimicos ,  cum  tan- 
topere  depfaediceturab  Helmontio,utfinon  poflimusadipifciipfum 
alcaheft,  faltemdifcamus  reddcrefalTartari  volatile. 

Omne  iiludquodrequirijamdicebaturaddeftilladonem  falium, 
eflevideturin  Alumine.  Intentio  eftheterogeneas&feculentasoleo- 
fas,  vifcidasqueparres  falis  alcali  vel  incidcre,  vel  artenuare,velde- 
mumeluere  &  deponerc,  qupdomne  prarftat  Alumen,Gavet  hoc, 
ne  fluat  Sal  Tartari,  &c  vifua  attcnuanteinfigni  terreftes  Salis  parti- 
culasfecernir,  Ut  Nitrum  cum  Vitriolo  permixtum  ftatim  abfur- 
bet,  &ligatillius  acorem,  ut  odor  Aqu^Fortisftatimfeprodat;  ita 
commixtiscum  Aiuminealcalibus,  terreftreiras  quaeinillis  ligat  Vo- 
latile ,  arripitur  &  Sal  Volatile  fic  fui  juris  ,  urinofo  forti  ftatim  ie  pro- 
dens  odore ,  unde  fimulac  commixra  funt,  debent  igni  moderato  fub- 
jici,  &inrecipiens  amplum  Spiritus  propelli.  D.Wedelius* 

O  B  S  E  R  V.  II.  (Dec.I.AnniIU.M.N.C.  248maJ 
DeAnrofpecialioride  eau/afere  frialili. 

NObilis  quidam  in  Ducatu  hoc  Prsefectus  fatis  Podagricus,'cum 
in  Paroxyfmorum  vehementia  fpiritu  quodam  antipodagrico 
prasfertim  Fuliginis  re&ificatiflimo ,  nonnunquam  ,  nec  infehciter, 
uteretur,  impaticntia tandem  viclus ,  non  digitoampliusautpluma, 
fed  tota  volalocumaffe&um  haut  infrequenter  perfricabar.JQuo  fieri 
nonporerat,  quin  annutus  in  digito  proximus  faspius  hinc  inficere- 
turquamvisfuIgoreAuri,  quodoptimum  erat,gentilitiisque  ingem- 
ma  iilxfis.  Monui  quidem  cum Mimo:  Mann ,  fed  longeaJio  fenfu, 
fercndnmejfe ,  non  toto  facco.    At  ille  confuecudini  fuas  nihilominus 

per 


v 


O  B  S  E  R  V.  II.  II/,  to9 
per  vehcmentiorcs  paroxyfmos  fervicns,  dum  fortepoft  biennium 
literas  obfignare  vellet,  incer  apprimendum  fubito  transverfimque 
annulum  rumpi  fcntit,nefcio  quo  ( inter  confternationem  )  facio  pro- 
gnoftico  i  cui  vocacus  ego,quin  aiTencit  cr.(inveterara:  cachexias  intui- 
tu  &c.  )  parum  aberat.Tandem  cum  didufta  aliquousque  rima ,  dif- 
fra&as  extremitatcspauloattentiusituuericonarcr,  cicra  nocabilem 
vim,  cocusinpluresadhuc  parces  folvebarur ;  &  ha?( premence,  vel 
paulo  conccnciusfupcr  fcifliljs  lapidis  men/am  arcerenre  pollice)  in 
minutiores  ampliiis.  Unde  confideraca  expofitaque  (  Viro  in  Nacu- 
ralibushaudparum  verfaco)hujusmodi  fpirituum  urinoforum  aclivi- 
tacc,  Mercurialisque  contagii  (quod  camen  nunc  &  olim  abfuifle  ccr- 
td  vcl  intuenti  conftabar. )  cciam  cicca  minus  amica  metalltca  exem- 
plo,  Prognofticum  non  finerifudepofuimus :  aurifaber  aucemNobi- 
li,  duodccennium  adhucfuperviventi,  facili  fragmcncorum  fufione 
redinccgracum  annulum  reddidir.  Mirum  decastero ,  quod  nativus 
fulgor  in ea  particularum  minimarum  penctracione  feu  quafi  quadam 
carie perfticeric.  In  Tin&ura  folari ,  ex  Auro  fulminance  cum  re&i- 
ficatoMannaefpiritu,  forfitan  haud  perfun&orie  paraca  circumcirca 
quafi  lamellam  quandam  facis  fplendidam  laceribus  vicri  adhxfiflb 
feu  accreviflc,  plas  vicefimplicividimus. 

{InLiteris  adColletl.Ephem.  y.i^ug.  1671.  Gotha  Vratis).  mtffis,) 

OBSER  V.  III,  ( Dec J.  Ann.  III.  149.  ) 

De  Argento  colore  aureo fatisqucftabili  a  rortsmagmatetincto* 

CUm  fuperioribus  annis ,  fa&a  per  fingulariorem  manum  copia  di- 
vcrfis  circa  rorcm  experimencis  occuparer.,  &partem  in  dolio  per 
femeftreaffervatam,acutivocant,  putrefaftam  in  vaporofo  balneo  # 
exhalansconfiftenciamoperi  debitamexpcririveJIem,  airepto  forte 
fortunacochleariargenteo,  magmatis  particulam  calentem  e  patella 
vitreahaufi,  cumqueliquidiusadhucvideretur,  effudiftatim:  coch- 
lcar  autem  ipfum  fplendidiflimum,  nec  poft  defrigerationem  di- 
gito  linteove  tcrgenti  cedentem  fulgorem  ,  quousque  immifsum 
crat  ,  oftendit.  ^Negotiofior  ego  ,  quo  faturatior  conftantior- 
oue  haberctur  ,  cochlear  denuo  pauloque  diutius  craflamento 
M  Hhhh  ifti 


6io  OBSERV.  IIL IV. 

ifti  immifi>  fed  pars  illa  loco  aurcar  purpuream  (  eleganter  inftar  can- 
daspavonis  variegatam  )  tin<5fcuram  induit*  Onde  durationcm  hu- 
jus  pbfcrvaturus ,  totumdomefticorum  ufui  in  menfa  rtliqui ;.  quse 
fane  ad  annum  ufque  ,  donec  obliteraretur ,  extenfa  eft.  Quid 
in  hujuscemodi  aeris  ftri£turis  quasrant  alii ,  notum  eft.  Ad  rni- 
nimum  longe  fpeciofior  extitit  Tin#urahsec  Glauberianaaliorum- 
que,  e  folutionibus  fulphureis  (antimonialibus ,  Venereo-vitriola- 
tis  &c.)  quasfita,  cupreum  folummodo  quidpiam,  brevique 
durnoftendens.  Fortafle  vero  nocabile  eft,  quod  falis .  cubici  (ia 
magmate  concreti )  refinationibus  intentispoft  quasiibet  fikraturas 
terrasmultum,  non  finemagnafalisdiminutione  poftliminid  fcmper 
prodeat:  proculdubio,  uti  Alcalia  Tartarea  ,  &:c.  poft  repeucas 
fufiones ,  quavis  vice  Terras  haud  parum  relinquere  cernimusv 

O  B  S.  IV.(Dec.I.  Ann.  111.250.) 

Be  AtrophU  fuerorum  Jftecie» 

TJErfrequens  eft  regionibus  hifce  malum ,  quo  pueri ,  la&entcs& 
abla&ati  >  lentaatrophiatandeminftarfceleti,  confumtisfimi  vi- 
dentur:  folo  abdomine  ( quafi  ob  fubtus  hincinde  jacens  mollicel- 
lumqUe  parenchyma  )  tumente  1  Rachitidi  a-Iiquousque  fbrfitaa, 
(praeterquamquodifta  artuum  tenfioha&enusabfic&c.)  in  tancunr: 
limilisjde  castero  citraomnemdracunculorum  aliarumve  cauiarurrr 
concurfum;  folo  potiiis  manifeftarioque  Lacteorimidudurum  ac 
Glandularurn  vitio.Siquidem  vulgaris  tabisin  Afeicen  defcenucntis> 
Tympaniditisac  confimiliurnafFe&uumratioacquecura,  nonnullibi 
huc  tra&a  non  dum  fufferir.    Nec  tamen  etiam  curatiori  poftmodum 
circa  Meflenterii  fcirrhos  foabfcefliis  (  qui  vero  potius  in  vecerati  mali 
produfta  funt.  ( Methoda ,  prxfcripta  communiter  remedia  uxantia , 
purgantia  perientia  ac  roborantia  fine  (  vexatifliina  illa )  cordiaiia ,  ex- 
terniq',  litus ,  balnea&rc.  exfpedlationipaflim  fatisfacere  vel  impcdire 
deprehenfa  funt,,  quo  minus  fic  affc&i  he&ica  demum  ,cumfuper- 
veniente  epilepfia,  fluxu  eolliquativo  ,  Henteria.  ,  aliisve  fympto- 
matibus  abripiantur.    Obfercbatur  nobis  fuperioribus  annis  Baro- 

ni& 


OBSERV.  IV.  V.  €lt 
n!s  Auftriaci  filiola,  qua  confumciorem  pcr  toram  Praxin  non  vi- 
dimus ;  quorayrem  quibusve  remediis  paflim  per  aliquor  menfes» 
ar  incaiTum  ufa  fuerir,ob  numerofiratem  ac  qua^tam  hic  brevita- 
tem  referre  pigcr.  Rogatus  ( illic ,  ubi  mandare  folent )  re  de- 
fperata  ,  fa&oque  prognoftico  ,  ncfcio  qui  demum  in  Tin&uram 
£  ris  aperit,  (Q^laram  ,  dc  in  Arcanum  illud  duplicatum  incidi , 
fortaflis  mali  fontem  propius  ,  quam  ufualia  alia  ,  inter  notam 
eorum  energiam  ,  aggrefiura.  Dcdimus  proin  prima  quidem  fe- 
pcimana  continuis  ,  fcquenti  vero  alrernis  falrem  diebus  ,mane  de 
Tinctura  guttas  duas  in  fingulos;  asraris  annos,  hora  quarta  pome- 
ridiana  fimilicerpro  fingulisannisgranum  unum  Arcani*  Atquefio 
pauciselapfis  dicbus  habitior  fieri  ccepit,  brevi  poft  (Natura  femec 
iponrereco!!igence)  integre  reftituta;hciieque  vegeta  fatis&cor- 
pulenta.  Qua  obfervatione  ratiocinio  amplius  confirmata  du£ti 
plurimos  poltmodum  eodem  modo  cicra  aliorum  fere  remediorum 
accefiiim,  felicirerhucusquepercuravimus.  Paracur  aucemTin&u- 
ram  illa  $lise  (&li$is  (cum^u  (&-li  fa£ti)&  Acidi  ^inanagjv.in 
aquse f. hbris rribus  dcbira fnrenfione  codis ,  ac fenfim ad  mellaginem 
inrer  agicandumexhalacis  qnsefuperfufis  Spir,  Vinicommunis  librfs 
tribus  digerendo  folvicur,  paucofedimenco(fi  cundtaricefuntpcra- 
£ta  3  relido;  liquor  aurem  ira  faruracus  poft  nullam  aur  exiguam 
!  falrem  abftra&ionem  feu  exhalarioncm ,  ufui  reponicur,  Eflenria 
Pap.errar,  fiplacerulteriusrin&us.  Ceu  diflerr.  Pharmac.  p.  5-18. 
etiam  nocavimus.  A:  cmtim  vero  dupiicarum  aliunde  notum  eft. 
(£.v  iisdem  literis.) 

O  B  S  E  R  V.  (D.i.Annilll.^i,) 
p\EPerfecta  Ancftafiaper  totam  Corporis  peripheriam.  Juvenis 
^18.  annoi  um  s  macilencus,  debiliorisque  ventriculi,  cicrafufficien-o 
temcaufam  vefperi-prasviam  ,auc  percepcamcapicis  percurbacionem, 
poft  fomnum  mane  aphonus  in  letto  repericur:  percencancibus  aucem, 
num  forremembrum  quoddam  fic  refolurum ,  tangenresfe,  pun« 
gentes ,  curimve  veilicanres  nullatenus fentire  fignificat ;  &  reipfa  de- 
prehendirur :  cui ,  pro  more',  Apople&ica  quasdam  ficur  infufa. 
Sedcumnihilominus  commodeincederer,  ederet,biberer,  fomnum 

Hhhh    2  cape- 


6i2  ■  O  B  S  E  R  V.  V,  VL 

caperet,  &  reiiq.ui  fenfus  externi  acinrcrniforentintegri,  abaliis  ex: 
eorum  numero  habebatur,  qui  morbum  fimulare  folent.  Poftrbi- 
duurnforte  fupervenicns  ego,  rei  novitatemotus,  furgerc  hominem 
jubeo,  averiumque  nec  cale  quidpiam  exfpe&antemy  in  capice ,  nu- 
eha,  fcapulis*tergo,  hinc  inde  pungo,  acicula  farpe  in  locis  carno- 
fioribus  ad  dimidium  fed  fine  animadvetfione  doloreque  quodam 
adacla.  Poftrnodum  adverfum  in  ventre, pe£tore, brachiis  fimilitec 
configo;  ifte  ridebat  ,  feu  fingularitare  cafus  ,  feu  u^uafi  be- 
ne  fecum  ageretur.  C#rerum  cumj  primum  videretur  louue- 
Ix  reftitutio  ,  ranulas  aperin  jufli,  &ecce,  fub  meJibcri  [fangui- 
xus  profluvio  ,  non  folum  ioquela integre ,  veium  etiam(  quod  ncr- 
vorum  ortum,  cucis  nactiram,  tactusque  rationem  expendentibus 
ulceriori  confideracione  hauJ  indignum  )  eadern  opera  fcnfus  undi- 
quaquein  cancum  rediic ,  uc  levis  fakem  ftupods  qualtacunque  veftU 
giafupereilenc,  quar  exhibka  vefperi  Cinnabuii  naciva  ad  ierupulurr* 
femis,  mane  vero  Mixtura  (implicipro  fudorifero  brevi  fic  evanue- 
runc,  eiiam  nullo  incommodo e  puneturis  pcrcepto : lpfoadhucftj^ 
perftice  vegetooue.        ( ln  iisdem  alievatis  literis, ) 

O  BS  E  R  V.  VI.  (D.i.ADn..I|l.xytvJ 
De  Dolore  fuperciluri  acerhijjimo  pencdico  ad  Ann.\.  Qhfat» 
CiEpius  obiatus eft  mihi ejusmodi  dolor ,  fupraalcerutrius  fupercilii 
^convexicacem  ( ubi  communiter  Nervi  cercii  paris  ramulus  prascer- 
propter  difpergi  oftendicur.  )  in cen fiflim us ,  utplurimum  a  feptima 
matutinaadduodecimam,  vel  anonaad  fecundam  pomeridianam, 
rntsrdum  cumaliqualiphIegmonode&  molliculo  cumore(  ceu  circa 
Arthricicorumamculosobfervamus  )  extenfus.  Ecfancomnesicaaf- 
i.di , aut  fuere,aut  brevi poft  fa&i  funt  arthritic/.  Venmtamen  nec 
(puitus  volatiles  Qofi ,  (ex  #co ,  fuligine ,  ^ro ,  6tc. )  Eflencia  Cam- 
phora:  (fiinihbus,aut  fpiricibus  nervinis )  dilura  &c.  neD  abaltera  par- 
te  Emplaftrumderanis  cum  gia,  lamellx  pkimbeas,  Amalgama  $ii 
cumfio  ,  ©  cum  albumine,  6cc.  ncc  frdfltalis  VSio  huc  quidpiam 
conculere.  -enex  quidam  Medicus,  dolorisacerbitare  vidlus,  tan- 
dem  non  folum  Arteriocomiam  in  vicinoramulo  bis ,  Sc  (quodfor- 
unnocabiie  ) primaquidem  vice, fanguine  pacatixlime ,  fecunda  vero 
(ob  quandam  quafi  mucilaginoficacem)  argcrrime  exeunce  5  vexurft 

«tiam 


O  B  S  E  R  V,  VI.  VII.  6i} 
ctiam  fe&ionem  fupra  ipfum  locum  afte&um  (fecundam  requifi- 
tum  fibrarum  du&um)  haud  fuperficialiter  inftituit  at  incaflum, 
rediereque  farpius  dolores ,  donec  fenio  confedtus  vita*  paufamfa- 
cerec.  His  proin  dimiflis  praefens  femper  circa  eos,  qui  praedi&is 
illiciis Naturam  (aequeac  Arthritici  noftri primitus  folenc)  nonfe- 
duxerant ,  juvamentum  percepi  e  veficatorio  retro  aurem  ;  ita  ta- 
men  ut  materia  per  diesaliquot  in  fluore  fervaretur  ,  appiicaco  (ni 
faltimur)  Fioravanca?  Emplaft.ro  refolutivoad  tophos  (ecanthari- 
dum  parcicula  &:c. )  vel  quod  facilius  ejusloco  confic ,  ex  Empla- 
ftro  de  fpermate  ranarum  cum  parre  quarta  vcl  quinta  Ernplaftri 
veficacorii  fimpliciflimi  >  quale  DifT.  Pharm.  I,  defcripfimus ,  pet- 
mixco. 

( ln  antc  Imdatls  Lrteris.)  . 
O  B  S  E  R  V.    VII.  (D.i.  Ann.III,  %f0 
De  VomitH  Hypochondrincorumfebdceo. 

"N^OvimusviroshaudpaucoSjeruditos^hypochondriacosexprofef- 
•^Mo,  prxcipue  ftomachifhccidiflimi,  &c  fimulautpoftmodumar- 
thriticos ,  vei  quafirqui  poft  aliquot  dierum  naufeam  aur  confimilem 
ventriculi  indifpofitionem ,  periodice,  cum liquoris infipidi  aut  muci- 
iaginofi,incerdum  etiam  acerbi  vel  amaricantis  modico,pinguedinein 
haud  exiguam ,  fuper  pavimento  inftar  febi ,  late  fatis ,  nec raro  dimi- 
dncalami  fcriptoriicrastuie  (fercuti  fupcr  bubular  vel  ovilhe  jurafo- 
let  j  con^refcentem,  igncm  promte  concipientem,  &adeum  lique- 
fcencem,  levamento  quidem  haud  exiguc  cvomuerunc.Inquifitu  vero 
dignum  eft,unde  hxc  colluvies  >  Pinguibus  enim  in  omni  cibariorum 
genere  adnodum  abftinuereomnes,  uc  enor  excernus  aflegari  ne« 
questtfimplicicer;  niin  dies  quidpiam,inftomacho  aiiasianguidiftimo 
minus  fubaftum  remanfifle-,vel  fpeciofius,fortafle  diverfarum  circum- 
fhntiarum  intuitucredatur,  incimiorern  connatamque  finguli^fjre 
eduliisoIeofiCatem  five  pinguiores  parciculas ,  qux  {feufolican 
cerreftreitati  nonnuiii  copulatx  )  chylopotiffimam  albedinis  parte 
(  vel  Emulfionum ,  Aquarum  per  graviorum  oleorum  acceflum  la* 
acfcentium,  Tufculorum  per  pinguia  turbidiorum  &  albefcennum 

Hhhh  j  &c* 


6t4  OBSERV.   VIL  VIII. 

&cexemplo)  conciliare  videntur,  aftomachali  liquamineobcxo* 
*  tericum  hypochondriacorum  aeorem  ,  aliudve  penitioris  mixttarae 
obftaculum  (denuoLa&is  &c  Emulfionum  exemplo)  feparata  ,  & 
fic  tandemob  copiofioremcolle&ionemreje£tafuifTe.  Sedhsectan- 
curn  circa  cafum  rariorcm  fufpiciones  funt.  De  cx tero  ^  reum  coa* 
gulum ,  quod  quidam  adduxere  ,  hic  longc  vel  oculorum  teftimo- 
nioabfuit.  Singularis  autem  Viri  iram  per  vicesaffii&ierat  exitus; 
ad  affe&uum  vaforum  lymphaticorum  &:  excretorioru  pertra&atio- 
nem  (utinam  diligentiorcmanu.,  tpt  adfignatascompluribusmorbis 
rationes  fere  ridiculas ,  aliquando  prsecedentem  )  pertinens.  Ar- 
thritide  fenioque fenfim  confumto ,  non  utin  Ardentibus ,  Malignis, 
Phthificis  &c,  fed  fpecialiori  plane  exceflivoque  modo  ,  copia  ac 
magmate,  citrafuificientes  haftenus  caufas,  linguaadcd,  poftquas- 
visetiam  (nonfingulis  rantumhoris,  fed  horarumfaepe  quadranti- 
bus)  iflftitutas  mundificationes ,  attemperationes  &c.  obducebatur 
per  aliquorante  obitum  feptimanas  materia  quafi  chyliformi  *,  plo- 
rancibus  itaidentidem  recentiorum  ibi  protuberantiis  ac  ckcumcir- 
ca  fitis  dufhbus ;  ut  prseter  extremas  hinc  moleftias,  vires  ipfse  im- 
mediate  hinc  confurni  (sequeacnonnunquam  in  midione  quorun- 
dam  chylofa  ,  fluore  albo  &c.  contingit )  manifeftd  cernerentur. 
Sed  hsec  inveritatis  puteo  haut  parumadhue  latent ;  exparteforfi- 
tan  tantisper  ad  ruptas  ant  dilatatas  noviflimorum  vaforum  valvulas, 
materiae  contenta:  aberrationes ,  &c.  reducenda.  Cum  ante  annos 
aliquot  Cynanche  exquifitiflima  laboraremus ,  per  quatriduum  nil 
nififolum  aeremintromittentibus,  poft  tottantasque  faucium  eJu- 
triationes  rupto  tumore  ,  materia  quanta  quanta  ,  nil  nifi  ultimd 
aflumtum  ciburn  fapuir.  Idem  fimilireranimadverteruntalii:  ac  in 
nobilioribusexcretionibusfotfitanpercipietur. 
(  In  iifdem  a/legatis  literif* ) 

OBSERV,   VIII.   (D.i.  Ann.IH.aj4.) 
De  Lumbrico  terete  longtfjimo. 
HTErtiana  fuperioribus  annis  perfrequenti  corripiebatur  quoque 
A  Reftio  ,  juvenis ,  poft  fumtam  placents  a  furno  adhuc  calentis 

partcm» 


O  B  S  E  R  V.  VIII,  IX.  X.  6is 
partem.  Remedium  tolerato  fccundo  paroxyfmo  petenti ,  dedi 
primo  ^ri  emctici  noftrifimpliciffimi  (DifT.I.  Pharm.defcripti)gra-  * 
na  duo  :  inter  vomitus  excrevitfimul  per  inferioralumbricumtere- 
tem,  tres  ulnasnoftrateslongum,  femivivum  ;  Febrisque,  bispoft- 
modum  exhibitis  conchis  fimplicibus  pulveratis ,  8c  Cinnabari  na~ 
tiva  aliquantum  fociatis ,  integre  difparuit. 

O  B  S  E  R  V.    IX    (D.r.  AnnoIII.  itf.) 
De  Dislocatione  Ofjium  pubis  in  pArtti. 

Vlvit  adhuc  honelta  fasmina  ,  cui  primipara:  ,  fub  difficiliore  foe- 
tus  exicu,  offium  pubis  commiffune  (  &'tate  fatis  tum  matura)  non 
folum  divulfe  funt >  verum  etiam  ,  uti  infelicioribus  nonnunquam 
in  fra&uris  accidit ,  utrinque  feorfim  occalluerunt ,  invicem  fcpa* 
raca: ,  uc  in  fcalarum  adfcenfuacdefcenfu ,  confueta  (fanis  validis- 
c^o)  pedum  alterriatione  uti  nequeat ,  (ed  alterum  femper  (pofito 
prius  alcero  pro  fundamento)  quafipoft  fe  crahac,  digico  eandem 
altcrnationem  circa  diflas  offium  extremitates  eodem  temporeaper- 
tc  fentiente.  Aliquotics  poftmodurn  ,  at  xque  difficulter  peperit, 
anguftia  forte  colli  nimia. 

[ln  pr&diciis  Itteris.) 

O  B  S  E  R  V.    X.    (D.i.  Ann.HI.  25*0 

De  Hydrope  pudendorum  ingravtdis. 

Cl  ita  vocare  licet  tumorem  paucis  ante  partum  drebus  nonnullas 
^apprehendentem ;,  tanta  plerumque ipcrefcentia ,  ut  labiorum, 
nympharurn ,  ac  caruncularum  loco  quatuor  vel  fcx  veficas  bubqlas 
siu  yitulin*  fero  referciffimae,  quafi  connatas  videantur,  nullo  de 
czcero  fexus  aucqualiscunqueexicurse  veftigio,  nifi  quodinterdum 
aibu^inei  quid  lbiplorenc.  'Francoaica  quadammulier ,  quam  pri- 
marnita vidimus, divaricatiscruribuspe/triduum  cernua  miferrime 
iacuerat ,  prognofticoquercliquiftemus  ,  nrcommode  Nymphoco- 
mia  nonnullarum  gentium  inciditfet.  Fafia  proin  a  prxciiione  ad 
compunaionem  fequela  :  jocabundus  at  fatis  cordacus  Chirurgus 
cumorem  inferiore  loco  iancetta  ucrinque  aperuit  ,  ac  brevi  pel vis 


616  O  B  S  E  R  V.  X.  XI. 

feropafumpcr  rubente  repletaeft  ,  reliquo  per  lentum  ftilMcidiura 
fimiliter  integre  disparente  :  uc  poft  quacriduum  ( incus  interea  con- 
forcance  cemperaco  ,  excus  defenfivo  Saturnino  licu  ufa)  vegctum 
pareretfine  incommodofoetum,  adhuc,  nifallimur,  fuperftes.  Se- 
cundae  in  Haffias  confiniis ,  per  dies  aliquoc  «gerrime  ftanti,  dum 
abicum  in  area  ad  cranfmiccendum  Chirurgum  pararem ,  vir  ( uxori 
forfannitnis  cavens  autZelocypus)  ipfemecinccrea  cumorem  ferra- 
menco  (quovenasequis/ecanc)  aperuit,  faber  ferrarius;  necinteli- 
cicer ,  nifi  quod  naco  poft  dies  aliquoc  pufioni  haud  exigua  inceftino- 
rumpars(an  ex  impreflione  macris  ?  ceu  fimilia  exempla  novimus,) 
per  umbilicum,  fa&a  ibiampliationequadam,  propenderent.  Ro- 
gatu  parentum  ,  fed  cum  prognoftico  ,  repofita  funt  omnia  quam 
piacidiflime  :  atpuer  elapfis  nonnullis  diebus  Epilepfia,  uti  refere* 
bant ,  fupervenicnteobiit:  matreinterea  benevalente,  ututpariter 
ferumconfercimprorucrit,  Atquefic  in  hocquoquediftri&u  unial- 
terive  eadem  ratione  fubventum  eft  :  nifi  quod  (forfan  ante  trien- 
nium)  quaedarnFerrum  ( hiccommendatum)  reformidans  ruptio- 
nem  per  emollientia  &  epifpaftica  ,  fermento  inftar  cataplafmatis 
mixta  ,  cxfpe&are  maluerit  5  fucceflu  eodem  >  diuturniore  faltem 
moleftia  doloreque  copulato, 

(/#  pradicjis  literis.) 

O  B  S  E  R  V,  XI.   (D.i.  Ann.IILi/7.) 

De  Inteftini  rec7i  perfetfa  ejrprofunda  coalefcentia  ad  Anni  L 

Obf.  XI. 

pEllionis  filiolus  altero  demiim  poft  partum  dic,  imperforatoano 
*-  dcprehenditur:  inftituta  proininfpe&ione  &colIe<5ta  hincintima 
coalefcentia  ,  prodeplorato  habicuseft.  Cumaucem  parencesquid- 
vis  experiri  vellencprius,  quam  innocenspufio  propriis  excremencis 
quafi  fuffocarecur ;  cordacus  quidam  chirurgus  incerveniens  ,  fado 
tamen  denuo  prognoftico ,  lancecca  apercura  aggreflus  eft,  loco  rimu. 
lxnon  tamoculis,  quamconje&uraqualicunqueconccpco,pueIlo^ 
interim  quafi  bene  fecum  ageretur,  quieciflimo,  imo  conacumfcre 
quendam  egerendi  ad verfus  Chirurgi  manum  oftendence,  Poftquam 

ad 


O  B  S  E  R  V.  XI.  XII.  tity 
ad  articuli  pene  longicudinem  lence  furfum  pergendo  pervenerat, 
nil  vero  exirec,  defticimus  ,  donec  elapfis  aJiquot  horis,  rogancibus 
denuo  parencibus,  infercaque  iceraco  lancecca  {  exiguafempercru- 
encacjone  )  fenfim  ac  fenfim  ad  finem  coalicus  9  qui  iong»cudinc  fua 
duos  auricularis  digici  digici  arciculos  (in  mediocri  viro)  facile 
arquavic ,  pervenirecur,  &  excremenca  nuper  nacis  confueca,  cufpi- 
di  occurrerenc  facis  liquida.  Unde  inferra  curunda  pradonga  mea- 
tus  amplius  dilacacus  ,  indeque  circumcirca  ufualibus  medicamen  - 
tis  cicacrifacus eft ;  infante bene  ingercnce ,  bene  egerence  vegecoque 
demum  anniculus,  nifallor  ("afFe&u  maligno  cum,  auc  epilepcico? 
mihi  nunc  incerrum )  diem  fuum  infperacd  obiilTe  dicicur. 
(  Jn  battenm  UudAtis  literis* ) 

O  B  S  E  R  V.   XII.    (D.r.  Ann,V.VI.  ' 
Dudaim  Gcnef.XXX.  &  Cant.  VII.  efjktubera. 

CChediafmahoc,  quod  e  viri  cujusdam  perquam  curiofi  collefla- 
^neis  juvenis  cum  delcripferam ,  cum  nuper  aliud  agenti occurreret, 
perperamperirecredidi,  uni  cancum  amicorum  aliquandocommu- 
nicacum  ,  fiquidcm  perfuaforii  ,  auc  falcem  fingularius  quidpiam 
prx  vul£acioribn*hacl;enus  conjccturis  ,  etiam  erudiciori  cuidam  c 
Judaifmo  haud  ica  pridem  converfo  concinere  videbacur.  Au- 
corem  nefcimus  :  Gallum  camcn  fuifle  contextus  infra  de  TrufEs 
oftendit.  Oriencalia  diflertationi  inferca  ad  precavendos  racile 
hic  lapfus ,  Lacinis  litcris  amici  iftarum  fcientiffimi  duftu  ex- 
preffimus  \  facis  fic  efle  fa£him  pucances  cam  iis  ,  quibus  talia 
minus  trica  lutit;  quam  iftis  quoque  ,  qui  linguas  pariter  ,  dc 
furro^atiorem  nacivarum  Iicerarum  pun&ationumque  callenr. 
Reliqua  ,  uti  concepta  fuere  ,  refcruncur#  Infunc  equidem  ulce- 
rioris  difquificionis  aliqua  v.  g.  dc  magudari ,  Uferpitioy  cyclamine> 
arvenfi  tubere  ,  pfeud-apios  dido  ,  flore  perquam  odoro  *  Iafmino, 
(illo  per  h&ionem  juris  bene  olenci)  prascipue  vero  ipsa  Mandra- 
oora.  Sic  Arabicum  Gjadira  in  Londmenfi  non,  proculdubio  camen 
in  reliquarum  vetfionum  aliqua  occurrit:  &:  derivatio  Dudaim  ab 
amore,defcribentiumculpa,(fiquidemfecundumProverbium,Gr^ca 

liii  eranc, 


6i8  O  B  S  E  R  V.  XIL 

erant ,  Iegi  non  poterant )  omifla  eft  v  &  haud  pauca  infuper  ad- 
huc  obfcurius  (uci  in  conje&urali  hoc  fcribendi  generej  funt  ad- 
ferta.  Excolend*  vei  corrigenda  horum  mage  gnaris  proponitur 
diflertacio,  quas  ita  habet. 

Quid  rei  fic  Dudaim  Genef^o.  &  Cant.  7.  nec  alibi  occurrens, 
multi  e  veteribus  recentionbusque  quaefiverunr,    Grasci  Lacinique 
pasfim  Mandragoram  vettcmnt ,  (oporiferam  iliam  plantam,  quibus 
aflenfum  pracbere  nequeo  .Ex  utroque  loco  clarer,  efle  aliquid,  qiiod 
in  agro  legacur  ,  quodque  in  precio,  odorum ,  rarum  &  forfan  incer 
edulia  fciti  fapons  fir,  His  ita  poficis  ,  videamus,  quid  de  eo  verifi- 
milicer  ftatui  posfic.    Dudatm  Hebrxi  interpretantur  Sabhfuchtm, 
Jah  bruchim  ,  Sigle  y  R*  Jarchi  etiam  Arabice  efle  dicic  lafmin  (i 
lajtn  &  inde  Uftmin ,  lafamin  &cc.)  Hcbraicx  vocis  e(t  origo  ano- 
mine  Dadim,  uberibus,  mammis,  vel  etiamab  (#)  amore ;  quod  Dh~ 
daimubvmm  formam  reteranc,  vclad veneremconducant.  Viden- 
tur  Chaldaicar  quoque  voces  Sigle  (fi)  Stbbfucbim,  lahbrucbim  a  vo- 
Iubilitate  vel  rotunditate  diStx.  Quas  omnia  Mandragora?  parum 
quadrant,  Habet  enim  folia  laftuca?,  floresfinegratia *  radicembi- 
fidamoblongarn  >  &granapocius ,  quarn  propri&didlamaia;  fingu- 
laquehaecgraveolencia*  Nullus  pfantae  ufus  nifi  ad  ftuporem.  Nec 
Plinio  crcdendum  referenti  >  quibusdam  inlocis  mala  e>'is  mandi: 
quodabalioaccepir,  vocis  fimilitudmedecepro,  &c  MagudarimcSh 
Mandragoram  rc putante,  Neque  dubito  fimiliter  Graecos  bibiip- 
rum  interpretes  Magudarim  idem  quod  Mandragoram  exiftimafie* 
cumfcirentibi,  Dudaim  efle  Magudaras,  Conjicio  autem  hoc  no- 
menefle  Arabicum  vel  Syriacum ,  calvariam  fignificans  vel  cerricu- 
lamentum in  fatis  ad  fugandasaves  defixum  :  (quod  etiam  vox  Iah~ 
bruchtm  in  radice  Chaldaica  figntficare  videtur )  vel  a  rotundicace 
(nam  Arabice  Gjardiacd  w^Aw^,  Ephef#T.  &  Gjadaraton  gut- 
turis  ?  afiusve  praerernacuralis  ab  ortu  tumor  5  Sc  Gjadaryion  va- 
tiolx)  rubervero  Cyrenaice  fic  appellari ,  propter  crami  formam, 
atque  ex  ifh  appdlatione  toti  Africa:  &  iEgyptofamiliari ,  (quod 
Cyrenaica rubera  eflenr  commendatisfima)  Alexandrinos  interpre- 
tes  cum  Mandragora  Magudarim  confudifle.    Sed  Sylphii  quoque 

ac 


OBSERV,    XII.  6X9 
ac  Lafetpitii  tuberofam  radicem  in  Cyreniaca  provincia  Maguda- 
rim  dici ,  tcftis  efl  PJinius  ac  Diofcoridcs.  Tubera  vero  in  Thracia 
vocata  fuiftex^W  vel  xt&ux  ex  iisdem  &;  Achenseoconftac :  quique 
Gcranium  legunc  hic  ,  Germanam  voccm  corrumpunc,  Dicuncur 
eciam  Grsecis  communicer  ft/**,  quod  maxime  appetarur  a /uibus. 
Unde  fecundum  tuberum  'genus  vulgo  panis  porcinus  vocaturl 
Lco  Albercus  Defcr.  Afrie.  tubera  aic  Arabice  vocari  habbares, 
( Gjibtr  Arabice  panis  eft  >  &  j£chiops  interpres  Genef.  30.  habec 
ro  Mandragora  K6!a  hake  ,  id  eft  ,  malum  rerrse  vel  campi) 
pud  Athenarum  cuber  Cyrenaicum  dicitur  Myfi  vel  Myfum.  Lco 
aucem  loco  cicaco  aic ,  Miftim  Numidas  appeilare  Terfes  &.  Tirfas 
Arabum  ,  Mauris  cubera  tcrnc  fignificant.    Masfilienfibus  vulgo 
Tuberafunc  Tuferes,  noftris  Tuffres.  Hebrai  Siglim  dicunc  efle  her- 
bam  ,  cujus  flos  vioia ,  folium  vero  trifoliatum  fit :  quod  cyclami- 
ni  ("  paricer  i  rotundicate  dicto)  ex  parce  convenir,  Nam  duo  vul- 
go  ponuntur  tuberum  genera  5  primum  fine  radice ,  fine  caule,  nifi 
ipfum  tuber  radix  eft  :  alterum  quod  caulem  folia  acque  fibras  ha- 
bec:  idquc  fimilicer  variumi  quocyclamen  quoque  pertinet,  cu- 
jus  radicem  prargnantibus  noxiam  fcribic  Plinius  ;  ferendamque  in 
,  omnibus  domibus  ,  quia  mala  medicamenta  impediac  \  ideoque 
eciam  amulecum  vocatur.   Ex  hac  tuberum  diverficace  nata  eft  in- 
terprecum  variatio,  dumaliiamulecum ,  alii  edulium  venereum,  alii 
violam  &  herbatgenus,  aliiradiccm  hamanum  corptisautcapucre- 
ferencem ,  alii  aliud  volunt. 

Sed  Dudaim  fignificanc  primum  tuberis  genus,  a  quoalcerum 
feu  porcinus  panis ,  cum  confimilibus  nomen  mucuatur.  Eft  aucem 
diclum  quafi  terras  uber  ,  non  modo  ob  figurnm  rotundam  ,  ex- 
crefcencfasque  quafi  papillares ,  fed  eciam  propter  fpongiofam  inter- 
nam,  quafimamillaremfubftahtiam.  Prsebccporro  fpeciem  capicis 
aut  craniihumanii  grati  cft  faporis,  fingularis  (adde  &:  iafciviencis ) 
odoris ,  &  ferculum  venereum  ,  crefcic  vere  &c  Summa:  omnia 
qu#  dcDudaim  eduobus  facrae  Scripturselocis  &  variiscommenta- 
riis  afferuntur ,  perquam  ipfi  quadranr.  Indeque  Canr.7,  fubecloga 
quafi  paftorali ,  allufioneererufticapetitafponfa  (falvofenfumyfti- 

Iiii  *  co* 


6io  O  B  S  E  R  V.   XII.  XIII. 

co)  verecunde  amorem  fuum ,  &snubiles  nunc  florencesque  an- 
noscommendat  indu&ioneDudaim  ,  primo  vere  fororiantium  fub 
pubertate,  mammillarum  inftar  prorumpentium ,  &odoremfuum 
fundentium  :  (tibi  dabo  ubera  mea  ,  ibiDudaim  dederunt  odo- 
rem)  &C  ejusmodi  blanditias  tandem  concludit :  &  in  oftiis  noftris 
omnia  mala  Punica  nova  &  vetera,  dilette  mi ,  abfcondi  tibi)  In- 
nuens  >  intemeratam  fe  fponfo  fervafle  virginitatem  ;  quo  quafi 
aperta  vernancis  horti  janua  delicias  fibi  conditas  &:  illibace  ferva- 
jftas  decerpercproperac.  Atque hxcdc dudaim,  undequivis,  quan- 
tum  placuerit ,  coiligat. 

(*)  aDodim  ,  amore,  (/3)  potius  legendum  figlin,  fibhfuchim, 
Jahbruchim.) 

(DeDudaimconferrietiampoteft  difputacioa  Rev.  &  ClariiT. 
Dn.M.Mich.  Liebentantz  p.c.  diaconoad  D.  Elifabechas,  quse  Vra- 
tislaviaseft,  mericifiimoolim  Wicceb.  itfoo.habica.} 

O  B  S  E  R  V.    XIII.  (D.i.  AnnilV.V.  200.) 

T>e  Spiritu*  feu  ilei  conorum  abietis  ejr  de  Pinguedinum  in  Aqu&m 

reduclione. 

/^llm  abietis  eft  affinium  refinofitas  adeo  polychrefta  fit ,  inque 
^'conis  iftarum  refinofisfimis  ingens  quotannis  quantitas  perire  vi- 
deatur,  expeririplacuit ,  numopera:  pretia  etiammercri  posiic  indi- 
gentiorum  quispiam  ex  indigenis  ,  circa  hxc  occupatus.  Proin 
non  arefcentesjam  aucexfuccos,  fed  viridcs  adhuc,  acque  vegecos, 
circa  Sepcembris  inicium  ,  nucleis  fuis  (debiliores  faginorum  more 
inebriancibus )  adhuc  pr^gnantes  numero  centum  deftillarioni  per 
veficam  fubjecimus.  Provenerunt  olei  clari ,  d  vulgaris  cerebin- 
thinac fpiritu  nihil  differenfis ,  e  fele&ioribus  uncias  dux  >  e  medio- 
cribus  quatuordecim  drachmse  prascerpropcer ;  fed  exiguo  fic  infu- 
mendi  laboris  redhoftimento.  Num  paulo  provecTriores  daturi  fue- 
rint  plufculum,  experimento  haud  facTo,dicere  nequimus.  Eorum  ve- 
ro centum ,  alia  incencione ,  mola ,  ceu lini femen  folet ,  expresfi ,  fu, 
daruntnon  oIei,fedmagmatis  cancum  oleofi,  vifcidi,aquofofuccoin- 
fperfi,  ulcra  libram  unam  femis.  Eccum  evidenciori  ufiii  apcari  cunc 
non  po/Tec,  per  veficam  fimilicer  tencacum,  dedicolei  clari ,  fed 

flavefcen- 


O  B  S  E  R  V.  XIIL  *ar 
flavefcentis  drachmas  feptem ;  liquamine  in  vefica  fupernatante  in- 
ftarliqnidxvermicis,deperditavcrofic^  (prasteridquod  in  reje&a- 
mcnto  remanere  potuit)  fubtiliori  (inter  molendini  tra&ationcs) 
partc.  Ucifaneejusgenerisoleavixaliud  efle  videntnr,  quamfubti- 
Jior fcu attenuatfor refinarum  fubftancia ( fpiritus  autem  fermentatitii 
ardentes,  fubtiliffima:,  perfalinarum  particularum  acceflum,  quafi 
faponariae,  mifcelia?  dilutum  )  eoque  tra&u  temporis  in  terebinthi- 
nam  quandamoleaiftaredeunt:modo  parili  dc  reliquorum  quoquc 
vcgctabilium  (etiamper  rerorram)  deftillatorumortu ,  aut  coroplu- 
ribustantum  fupervenientcincraflatione,forfanhauddifficuftercon- 
cipiendo.  Undejam  olimin  iftius  impedimentum  fuper  infuderunt 
aquarquidpiamfimplicis  a  utprogravioribusoleis  (quofupernatent) 
pro  Wfitx. 

Haud  adeo  vero  diflimilem  refolutionem  feu  fublimationem  in  ipfa 
corpulencia fua (  mercurialiter  quafi) pati videtur  Camphora ,  etiam 
vitro  varie  occlufo :  nam  licet illa  tantopere  non  tranfpiret,  erupturic 
tamen,&inafcenfum  vafisperannosaliquotin  frigidion  conchvi  fer- 
vati  laceribus  uudiquaquc  hinc quafi  glaciati;  (  ftO\)VCtt  ©fo]?) 
copiofe  adha:ret,  De  csetero  harc  ipia  arborum  refinjferarum  in  vi- 
cinia  confideratiofarrius  nos  inpenitiorem  Helmontianse  illius  (poft 
Thaleremolim  )  reram  cx  aqueo  elemento  primordialisprodu&io- 
nis  pcrvuftigationem  traxit  ,cum  tancis  earum  tra&ibusimmenfaeque 
inibircfinofitacisfufficiens  fubftantia  propinquior,  aut  bituminofitas 
(vcl  potentia  tantum  ptoximiore  talis)  (ubter  profedo  non  queac 
concipi ;  brcvique  poft  refc&is  abiecibus ,  renatas  ( pro  more  )  betulas 
eodem  Ioco  alium  longe  fuccum  plorances  deprehcndamus ;  ceu  alios 
ramos  haufta  fola(ad  Iibrasquoque)aqua  explicaciflime  frondentes, 
mediave  bruma  hinc  plane  florentes  :  five  jam  credatur  ac- 
trahi  ,  five  presfione  quadam  aliterva  per  competentes  poros 
quafi  per  cmporeticam  perpendiculariter  immiflam  ,  furfum  re- 
pat.  Copiofius  e  maturiore  ligno  oleum  ,  vitem  fubfequo 
cum  tartaro  ,  plantarum  ejusdem  accola:  diverfiflimos  ,  in  colo- 
re  ,  fapore  odoreque  fuccos  ,  aliaque  vulgatiora  nunc  cxempla 
adducere  fupervacaneum  fuerit.  Diftant  equideminter  fe  valdo- 
pere  hxc  duooleofitas  &  aquofitas :  faciliusquc  comprehendimus 
^  Iiii    x  (afos- 


61%  O  B  S  E  R  V.  XIH. 

(  afosfilibus  usque  ad  vegetabilia)  hujus  in  falinam  naturam  tranfi- 
tum,  Non tamen  proin protinus.(  praefertim  fi  paratius  fcu  intermc- 
dium  uti  inmixturisfaponariis  invenerit  )femet  penitus  averfantur: 
vel  refolutionis  aquarum  teftimonio.  Et  revera  fic  tranfire  non  fo- 
lum  in  exoticalndiasnuce  (aquam  potui aptam  nec  paucam  primitus, 
hinc  oleofisfimum  nucleum  exhibente: )  verum  etiam  in  ipfis  a  vellanis 
juglandibusquc  noftris,amanifeftaprimumaquofitate,  per  mucila- 
ginofum&inde  la&efcentemliquorem :  adoleofitatem  tandem  (  di- 
midio  fiepe  ad  nucleos  pondere  )  abeuntibus  cernitur. 

Nec  parum  huc  vel  per  indireclum  conferre  poflet  recentiorum  il!a 
pinguedinum  in  aquam  reditio\  fiquidem,ut  ajunt,  facilius  eftaurum 
facere,  quam  deftruere:  dummodo  in  tasdioliflimortim  laborum  re- 
fiduo  non  foret,  in  quo  qualitercunque  faltem  hsefitare  pofletquis- 
piam.  Non  eodcm  fanemodoac  fuperficiahbtis ,  occulitur  tantum 
pinguedo,  infaponariismasfis  poftfufficienteminaqua  fimplici  dif- 
folutionem lenta  cvaporatione  iterum  in  mucilaginem  infpiflatis uti 
forfan  olea  deftillata  in  tartarifato  vinifpiritu,  aliaque  in  liqiioribus 
alcalinis,  ipfovealbumine,amygda!inum  in  emulfionibus,  pinguior 
alimentiparsinchylo,  la£te,collifis,  fevum  infapone  &c.  facile  per 
cnchirifesquasdampoftmodum,  autlevis  ignisincerventu  ,  feparan- 
da.  Occultatur  interea  tamen  nihilominus  &c  Iatet ;  vel  quoad  po- 
tisfimam partem ,  fi quid abreptum f uerir.  Atque ca de caufa fevum 
tanquam  corpulentiusdisfipatuquedifficiIius,ejusce*modi  experimcn- 
to  pras  deftillatis  oleis  ( tartari  nigro  aeque  parum  ,  fimili  methodo, 
cumfalisvolatilisparticula  pr#bente)feorfimdeftinavimus4 

Dedit  autem  faponis  noftri  libra  una  prasdi&o  modo  tenuisfimar- 
queloturainftarfoluta,  &c  inpatentiorebalneo  roris  fpiflam  in  rau- 
cilaginem ( talis  enimprodit  )evaporata,  curnf.  q.  cinerum  vel  are- 
nx  vix  drachmam  unam  femis  aut  duas  adfummumoleirdumlibra 
una  faponis  communis  nil  pasfi,  cumf.  q.  cinerum,  Iibramfemis& 
ampIius(pra;tcrfaIisvolatiIisinroftroaliquantiIlum)  eodemigne  are- 
nx  praebet.  Putavimus,  quod  etiam  exparte  res  erat,  nimiorum 
additamentorum  fupprcsfione  idcontingcre,  adeoque  novafaponis 
libra ,  no  tata  jam  ratione  folicite  tra&ata  ac  infpifla  ta ,  pcr  fe  in  retorta 
^  '  capa- 


O  B  S  E  R  V.  XIII.  XIV.  fo. 
capaciorc  deftillata  eft.  Prodiere  olei  drachmse  quatuordecim  pr#* 
terproptenreli&a  maflafaponi  nigroferefimili;  fane  irerum  inprsc- 
di&urn  Iocurse  conformem,  fed  obfcuricoloris  Iiquorem  refolubili, 
Sc  poft  evaporationem  denuo  drachmse  fere  qui  que:  dediffetquc 
extra  contn  verfiam  amplius,  fi  capuc  mortuum  iterum  fiipiniforme 
( fed  priori  moilius ;  inque  loturam  nigricantem  retolubile )  reitera- 
tcvencare  pcr  alia  impedlmenra  potuiflemus,    An  nunc  in  quavis 
dcibllacionc , oleofa?  parciculx alix  quidem  tantummodo  fub  firmio- 
re  alcalium  (aquofis  fere  fpoliacarum)  complexu  «ecineancur,  alia* 
vero  infcorias  pinguedinum  morefimul  comburantur;  an  infuper 
aiiquanta  pars  earum  in  aquam,  fedimmediare(  uti  unaexit,  inter 
evaporationem  ramen  falcem  retinen  pocuit )  facifcendo  quafi  redie- 
rir,  feufalis  volacilisurinofi,  per  abforbentiacorpora(  ceuinacidis 
quoquefpiritibus  alicubi  tentacumeft  jicerumfuccefliv:  forfan  ener- 
vandi,  interventu,  cunoflores  jiidicenc,  vel  ulterius  perfequantur % 
prascipue,  num  acido fpiritu  vel  fubftantia  adjeftaoleoficacis  ifta  re- 
fiftencia  folviqueat.    Decartero ,  aquailla,  quaranteoleum  &.cum 
eodcftillar,  utiquefal  volatile  fatisevidenter  lapir,  ac  fimul  horribi- 
liter ,  inftar  pucidiflimr  pinguedinis.    Ex  advcrfo  camen  eciam  ea- 
demfalledoinflmpficifaponisdeftillatione  percipicur:  utdenuoan-» 
ceps  videarur  proolei  inverfione  decifio, 

OBSERV.  XIV,  (D,U  Ann.IV.V.201.) 
De  Cerevifijn  vinique  concentratione ,  meltorattone  >  Zytho  betuitno? 
fyimuumque  t  frtmentaceis  proportione. 
f^Xlm  fbperioribus  luftris  multa  de  potulentorum  compendiofio- 
^'re  per  concentrationem  afiervacione  accransportacione  pro- 
ponerentur,  faclahicquoquefuncdiverfacirca  Zythumexperimen- 
ta:  etiam  paucis  abhinc  annis  repetita;  cum  aliquaexternis  tum  dc 
caufis  exfpeftationi  minus  refpondifle  viderentur,    Quid  obferva- 
verim  fub  taIium(fiomnino  procederenc,ufui  haudexiguo  futuro- 
rum  (  experimencacionibus  ,  breviter  referam.    Liquorem  proin 
epolenta  feu  malco ,  confueta  hicingredientiuro  quantitaeepropor- 
tion  ^quee  Zythepfa  confe&um,probe  faturatum ,  aliquando  etiain 
pro  majori  confervatione  lupuloconditum  (  cicra  anticipantem  ali- 

quam 


&4  ©  B  S  E  R  V.  XW. 

quamfermcntationem  Teladuftionemjexhalavimusad  o&ava?,  ali- 
quandoad  fextaepartisremanentiam.    Liquamen  in  cella  cum  cura 
per  femeftre  6c  amplius  aflervatum  (  bibentibus  pro  tabum  more  tor- 
rnina&inSationcsciens)  antequamacorcm  quendam  (ceu  aliapor- 
tioelapfisadhucpaucis  menfibus)  minitan  inciperet,  diluimus  cum 
aquse  faltemquadruploi&perada  fermentatione  cerevifia  exiitqui- 
dem   fed  fecundaria  haud  adeo  fuperior ,  minus  certe  grata  (  ceu  pa- 
riter  &  firnul  perquam  flatulenta  erat  alio  fine ad  dimidium  aiio  tem- 
poreinco&a  >  vulgaritamen  Zythoquantillo  validior)  Unde  refi- 
dunm  nondumitadilutum,  alii  cerevifir  co&uras  mixcum  eft,  licec 
tantop  ere  non  perceptibili  cj  us  hinc  fortificatione.    Idem  vero  mihi 
jam  ancea  contigerac  in  mufti  ,  felecrioris  quoque  concentracione, 
fimiliter(citra  ullam  prsevia?  fermentationis  vel  aduftionis  nocam) 
adoclavxparcisremanentiam  inftituta.    Sapam  hanc  fivefyrupum, 
poft  aliauot  menfium  affervationem  ,  diluebam  parcim  quadruplo, 
partim  'quintuplo   aquae  fimplicis.     Sed  poft  fermcntacionem 
&*fecum  fubfidentiam- non  tam  vinum  ,    quam   forbet  five 
fcherbet  aliquod  devians  aut  pomaceum  Ievius  bibere  videbar. 
Unde  quemadmodum  fixioribus  quibusdam  vegctabilibus ,  inter  fuc- 
ci  vel  infufi  exhalationcm  decederequidpiam  (plus  minus ;  vel  aqux 
falccmfaporequalicunqucfcdimencoque  flio  ceftancur  ( licec  extra- 
ctorum  per  vaporofum  balneum  rite  infpiflatorum  inde  notabilis  non 
petcipiaturdeterioratio,  velrofarum,  croci  &:c.  exemplo)  ita  non- 
nulla  infuper ,  feorfim  vero  farinacea ,  vinofa ,  acidula  quxdam  &C. 
inter  concentrationes fuas fub continua ignis aclione patialiquid ,  aut 
in  quopiam  fatis  alterari,  alibi  fere  inverri,  vel  indc  manifeftumeft. 
In  citriiucco  id  notarunc  alii,  nec  in  cydoniorum  ,  berberum  6cc. 
/pcr  vaporofumquoquebalneum)infpiflato,  poft  dilutioncmprifti- 
narr?  fucciinvenimus  gratiam,    Et  extra&orum  Rhabarbrri  ^fena? 
&c.  debilitas  forfitan  huc  ex  parte  rcferri  poflet.    Revocant  vero' 
nobisharc  in  memoriam  famofiorem  ha&enus  c  betularum  uccoce- 
revifiam,  quam  Sereniflimus  beatiff.  mem.  Princeps  cum  Mogun- 
tia:  apud  Reverendisfimum  Eleclorem  primitus  vidiflet ,  166$.  pa- 
rari  fimilicer  in  cxperimentum  jusfic.    Elegans  crar&  faj.  ida  >  uc- 

potc 


0 


O  B  S  E  R  V.  XIV. 
potcadnormam  proporrionemquevalidibrisnoftr*,  quamduplica- 
tam  vocant,confecta.  Peculiarcmaurcm  vimdiurecicarnaurantine-- 
phriticaminibideprchcndcrcnonpocui.  Laudabant  quidem  horum 
aliqui ,  fed  quia  gracis  bibebant ,  faporc  alias  laudabilem.  £t  fane  qua% 
dam  inter  hanc  &  betulinis gemmis  medicatamfacilcconcipi  poteft 
differencia:  cum  Uiccus  indiffercnrer,  {majorique  ex  parcecrudior 
ccaudiccjcolligacurjforfancciam  per  coileclores  dilarecut,  fepefe- 
ctfndam  quoquefermentationem  (interinevitabiies  moras  &expo- 
firiones)  fubear,  inque  gemmis  poftmodurn  jamlonge  fic  excoftior 
five  chara£terifatu?# 

Addamus  hisinfuperqu*  in  mufti  debiliorismcliorationcaliquan- 
do  dbfervaverimus , oenopolis alicubi forfan notiora.    Cum  vinifivc 
fecumvim  frumenraceoque  (  fcd  ab  ingratiore  odore  prius  re&i- 
ficaro)  fermentationis  tempore  proportionaliter  addito  fpiritu, 
proceffitquidem  quadantenus  ne&otium  ,  &  vigor  hinc  aliqijpus- 
quc  intendi  videbarur  ,  non  veroiilafaporisin  generofioribus  quafi 
corpulcntioribus  vinis  gratia.  Neceam  aflociarum(  Glauberohicf, 
&  inrcr  cordialiaadeo  commendatum,  a  reclificati  fpiritus  refiduo 
liquaminedefupcrcolle&um,  viniin  Franconia  Rhenique  traftibus 
vocatum)  olcum  prsefticic :  ucuc  odore  cj  us  (qui  crapulam  quafi  fpirac) 
tamperfalisfpirirum,quamperveficam  (commodius)  abftrahendo, 
aliquousque  infrafto,     Qui  in  vinorum  explorationibus  exa&iorcs  , 
debiliorisve  funrcerebri,  &  hinc(quamvis  generofiflima  farpe  vina 
nativa)  fpiricum  camen  etiam  modicum  ferre  nequeunt ,  ejusce- 
modi  mifcellas  arquc  facile  ,   ac  malediclam  illam  ipfius  ,  (tur- 
bidioris  inde)  vini  cum  vini  fpiricu  mifcelJam  guftu  ,  ac  brevi 
fubfcqua  Cephalalgia  difcernunt.    Proin  in  amiciori  ,  fermen- 
tationi  alias  fubje&o  &  corpus  quafi  hic  danre  fubje&o  fuc- 
cefliim  experiri   placuit :  addidimusque  mufti  ,   fed  profedo 
leviflimi  dolio  160.  vel  170.  librarum  civilium  ca^ci  facchart 
non  refinati  libras  quinque.     Validior  inde  ftatim  &:  protra- 
diflima  fermenratio  ,  6c  poftraodum  vinumjaltero  tanto  for- 
fan  (  in  ea  reliqua  acetofitate  }  melius  :  fcd  experimento  locis  , 
ubi  facchari  parabilioris  pondus  augeri  poflec  ,  convenientiori 

Kkkk  ■  ncc 


1 


fe*  OBSERV.  XIV. 

ncc  facifcentibus  vinisadeoabfono.  Eodem  verotemporequispiam 
fmgularem  ea  fortificandi  p  omittebat  modum ,  pa£to  poftulaco  ccr- 
toinfingulos  amphoras  precio.  Finita  fermencacione ,  calidiftima 
fimiliter  &:  seque  durance  ,  faccharato  illo  non  quidern  erac  vali- 
dius ,  at  guftanti  noveltorum  generofiQrum  vinorum inftar ,  aliquan- 
td  corpulentius  quafi  ,  procul  dubio  per  addicamenca  quamvis 
fecreto  habica  t  nam  in  reje&is  fecibus  aliis  longecraflloribus,  fta- 
tim  deprehendebanrur  copiofamalti  five  potenca:  grana  ,  cum 
anili  »  eciam  force  liquiritiar  cancillo:  nullo  quidem  horum  in  fa- 
pore  vini  veftigio  ;  fed  indubie  propcer  prscifam  Jncer  fe  propor- 
tionem ,  qua  fervaca  guftiun  seque  atiiciencia  graciam  compoftco 
conciiianc  ,  variaca  perdunt :  ceu  in  vinis  ac  cerevifiis  nxedicacis* 
aquis  deftill.  &c.  paflimcernimus. 

Sedpocuiencahxcardencequodam  fpiritu  tandem  condiamus*. 
Cardaxuty  quidem  h  8-  de  fubtiL  ait:  aqua  ex  avena  deftillara,  Mo- 
fchos*  uci,  quod  vino  careanc  ,  nec  rninus  excalefaciat  &:  inebriet 
quam  vinum*  Additam  tantae  rncalefcentiaerationem  alius  Sca- 
liger  excutiac  Mofchis  verdgratiores  quoq^hunc  in  finem  pocus  fup- 
peterefcimus.  Anfatamen  hincdabacur  in  qualicacem  ac  quantita- 
tem  ejuscemodi  frumentaceorum  ulcerius  inquirendi  ,  praefercim 
dumeodem  cempore/ceu  nuacj  conquererentur  miferi ,  ifta  annona 
caricace  minim  im  fibi  pras  aliis  omnib  js  ,  furfuraceis  quoque ,  acce-  I 
dereroborisapanis  avenacei  cfu;  ac  quasftio  infimul  inciderec ,  num 
hordeum  obvecuftacem  facioni  milciqueconfe&ioni  inepcius,com- 
mode  ardencis  fpiricus  forma  confumi  poffcc?  utproinfa£to  experi- 
ii>encomodius,  qui  fecalis  i  ;6.  hordei  220.  avenas  vero  14S.  libras 
tantumcapiebat  ;  fubtrada  decima  fexca  molitoris  parte,furfu  ibusq* 
fatis  exfuccis)  dedic  fannar,  fecalinx  quiicm  libras  fere  200,  hor- 
deaceae  1  ^7.avenacexfakem  <;>:  Ica  idemavenasr  modius  profpiri- 
tusardentisdeftillacione  ric~  prrparacus  poft  vu'garem  illam  re&ifi- 
cationemexhi:miclib:asfo!urn  i&.fapore  tamenminus  graco,  cuma 
fecalisr(fedfelediorrs,  nec  recencis  nimis,  nec  vecuftate  vermibus- 
quenimium  corrupci)eademmettfuraprovenianc  facile  86.  vel  50» 
piuresve,  hordeacei  (pra£fecalino>  parirer  niinus  aecepci )  65.  librst 

aut 


OBSE.RV.  XIV.  XV.  6lf 
aut  paulo  amplius,  Confideradone  vcro  hic  non  indignumeft, 
quod,  dumidem  farinacc*(ex  hordeo  &avena  )  fubftantix  pondus 
iupponimus,  producendi  inde  fpiritus  candem  fcre  quantitatcmpoft- 
modum  pondcramus  ,  adeoque  avcna  ad  inducendam  fpiritualita- 
tcm ,  re  ipfa  hordeo  eft  inferior ,  par  pene  hinc  reperitur  ( indeque  cvi- 
dens  illud  jumentorum  rubor  cft )  humano  tamen  corpori  tam  parum 
tnbuat.  Suum  equidcm  c  .ique  cil  alimentum  accommodatius , 
etiamper  afluetudinem:  &:  per  annorum  dccurfus  maturatiorem , 
acccptum  ficri  Septentrionalioribuspanem,£xcell,Vir  D, D.Bar- 
tholinMtz.x.\iXit. 

OBSERV.  XV  (D.lAnmlV.V.  202.) 

Tjeferiodica  rionnttnquarn  vigoris  in  Cinnamomo  var/atione. 

Q^ifenium  nonfencire  cinnamomumpucabant,  pridemaGalc- 
,no  notati  (unt ,  produ&is  ex  ordine  Imperatorum  thecis.    £t  is 
quidem  decidentiae  mgcfinium  asfignavit  unum.  Verum  in  Magna- 
tum  myrothccis  minus  quoque  aromatica  etiam  port  quinquagefi- 
mumadhuc  (atis  vivida  invenimus.  Quod  autem  in  uxoris  Stiiico- 
nis , Impetatoria:fororis>  tumba  A-Lacunas repertum  dicitur ,  vigo- 
rem  f  orfitan  poft  1 400.  annos  fuper  ftitem ,  aliorum  fragrantium  con- 
fortio,  pcnitiusvc  interceptaraerisdeprardationi  debere  potuit.  Sed 
prseter  ordinariam  hanc  pluresadhuc  cau(ae  funt  variantis  hodieque , 
ut  olim*  bonitatisv.  g.  Regionum  ipiarum  diverfitas;  quodque  in 
Jova,  Malabar  ,  Chinaque  dcbilius,  fcudeMcto  fylveftriusve  cre- 
fcat,  aliundenotumeft:  fortafle  taleetiamin  Peruana  regione,  ni 
pro  gentisvelnautarum  confuetudrne  ,  paulo  aromaticotera  (ipfum 
fane  faflafrasin  recentiori  Antillarum  defcriprione  )inter  cinnamo- 
mi ,  ccu  rccentiora  qusedam  inter  piperis  gcnera  relata  f uerint,  S«ic 
porroipfisinordinecorticibusfuaeftdiverfitas:  eaqueadhuc  major 
ob  varios  tra&ationis  modos  :fifcilicetfecundum  Garciam ,  incom- 
petenti  tem  pore  delibcrentur ,  vel  inter  exficcandum ,  aut  fub  Lufita- 
norum  reditu  ( referenre  Anonymo  Carmelica )  caraccis fi ve  onera- 
riis  ahquandiu  extus  appenfi  folaribus  radiis  exhauriantur ,  marina 
laitervc  corrumpantur,  &:c,  quibus  aliam  adhuc  ,  ha&enus  forfan 
minus  annotatam  variationis  fele&isfimi  quoque  Cinnainomiadji- 

Kkkk    z  ciamus 


.    fe*  O  B  S  E  R  V.    XV.  XV h 

«iamusfpecicnu  Namfiepiusolitnapud  parentemobfervavi,  opti- 
niaenotasallatas  cannas,  piperequeproaromatariorum  more  fepu!- 
tos?  faporem  nativumaliquando  cxuifTe  fere  penitus;  librumarqua 
ac  crailioreracorticem^Chunctamen  frequentius, )  poftaiiquot  vc- 
ro  temporis  eum  (incertum  tamen  )  fpatium  rc  cuperaile  denud 
fatis  vegetum  :  vixob  Lunse  (  tantum  alias  in  lignis  valeatis )  apud 
nos  phafes,  altcrationesve  aeris.  An  cert#  fpectei  fit  >  majus  ad~ 
hiic  dubium  ,  vel!  an  ob  inconvenientioris  temporis  refirftio- 
nem  (  uti  ea  quideria  in affcribus  trabibusque  noftris  multum  poteft.) 
2Ut  immaturitatem  quandam  1  fed  non  una  vice  data  opera  e  certo  fio 
languente  cinnamomo  deftillavimus  aquam  nihilo  deteriorem :  ut 
peculiarem  occultationem  vel  deliquium  particularum  alias  fat  fen- 
fibilium  (  donec  planior  kiveniatur  ratio  )  tantiper  miremur>  Qui  - 
vero  fpeckle  quidpiam  reprodu&ioni  corticum  fubefle  putant,  in 
vulgari  quoque  Periclymeno  ( fimili  fibrarum  fecundum  longitudi^ 
nemdu&u  )  analogurn  habent, 

OBSERV.  XVI.  (DJ.A.IV.V.20S.) 

JL  De  Nitro  Muraria* 

TTaforte  fignificantiushodie  dicitur,  Ciquidcm  fafa  petrxvoxytnc 
*ntmc  inditferens,  Aphronitrum  multac  adhuc  recenfioni  complica- 
tum  eft.  Non  autem  illas  vulgi  ftiriashicintelligimus  3quceecellar- 
rum  fub  dio  >  vei  perpluentibus  forricibus  interdum  dependant  7 
gypiea:  quafi ,  &  elota  lamellatiuique  compa&a  calce  conftan- 
ces:  nec  porro  vitriolicas,  aluminofas  falinasve  nonnullibi  efflo- 
refcentias  aut  coagula  praxipucinmetalliferis  velintus  flagrantibus 
locisjpura,  vcifrequentius  vanc inter feautcum  ipfo  Nitromixta, 
cove  tandem  ex  partc  tendentia;  atque  velindeNitriformiterqua- 
dantenus,  velcommunis  faitem(  quodin  fecontineat)fulphuris  in- 
ftar  ardentia:  Sed  ooncrementurn  vere  &  evidenter^  feu  (demus 
difficilioribus )  praecelienter  fakem  nitreum ;  atq  hinc.fi  opus?refina- 
tione  debita in nitrum ,  noftro  par  redu£tilc,muris  fimilibusque faxo- 
xum  (calcarii  %  utriusque  arenarii )  ac  Iateritiis>  ftruibushic  locorfi  (uti 


OBSERV,    XVI.  6i9 
alibiforfancryptis,  rupibus,  defcrtorijmveplanitiej)  adfwens:mo~ 
do lanuginis  inftar,leve,  album,  tenue ;  in fuperficie  iftorum  ( integra 
vel  tempeftatibus  recentiorumve  vermicuiis  exefa)  quafi  efHore- 
fcens:  modd  verocraffius,  &cruftis  caici  variepermixtis  ,minusque 
albentibus  coagmentatum.    Ucrumque  quale  ac  quantum  praeter 
propter  foret,  experiri  quandoqueplacuit :  pr*Efertim*obpropinquius 
hic  acris  commercium,  Corpulentius  proin  illud  non  certae  coeli  pla- 
gx  obfes  eft ,  fed  indifferenrer  ad  ortum  arque  ac  feptentrionem  &c\ 
fab  dioxque  ,  ac  occlufionibus  te&isve  locis  nafcitur :  frequentius 
equidem  ( ceu  notum  eft )  ubi  ftabulorum  vel  olim  quasdam  f uit com- 
municacio  :  fed  neque  hocperpetuo  aut  convercibiliter  :  &infuper 
ebulliit,  ubinullum  cum  ejusmodi  urinis  unquam  efle  potuit  com- 
mercium.  Calcisautem  velanalogi  evidentioraplerumqueadfuere 
indicia.  Quod  porro  per  aliquot  luftra  ha:ferac ,  aut  duodecenne 
tantum,trimopractcrpropterinnitrofitatefua,haudadeodeprehen'> 
debatur pracfentius ,  q uamvis in pondere  ( ob  exfurgentis  fimul  calcis 
aliorumqueconfufionem  )foret  oppido,  etiam  in  eorundemannorum 
ma(ra,quacdamdiverfitas;corrafacquelibraunamodo4.fo]um,modo 
6. 89-cibret  uncias  nitrofi  hujus  falis:  quod  porro,  fele&ius  quoque  aut 
per  lixivium  faponarium  refinatum ,  pr#ter  cxfpe&ationem  vulgari 
nitro  profe&o lentius  deflagrabat.  Pyrius  inde pul vis ,  fecundum  de- 
bitamproportionemfatisdiligenterconfe&uSp  fimiliterfaltem  inftar 
communis  cjusdemque compofinonis  pul veris pyrii ,  fed  aliquantum 
madefa&i,  (  &  in  candelam  exiguam  compafti )  vel  copiofionbus  car- 
bonibus  aliisve  additamentisinpyrobolisdilatatoriisconfiirv.ebaturi 
reliquiispaulocopiofioribus,  Libravero  una  hujus  nitri,  cnmcapitis 
mortui  aluminis  duplo  citra  aquas  in  receptaculum  accefllim  ,  de- 
ftillationi  fubjecta  ,  dedit  prarter  proptcr  yncias  17.  conveniente 
fic  quidem  fpiritus  e  nitro  communi  eadem  ratione  deftillati  pon- 
dere  ,  non  autem  vigore;  utpotequi  erat  rcmiifiori,  &  aqnx  rortt 
debiliori  vel  a  croco  metaiiorum  abftracla:  compar.    Prior  fa- 
nc  rubedo  haud  adeo  apparuit ,  &c  recipiens  vifum  eft  tan- 
tummodo  ,  ac  fi  ex  obfcunore  mafla  fuiflec  conflatuto.  Pofterior 
veroeratadmodum,  &  ut  in  vulgari  deftillatione  folecintenfa.  Cum 
argilla  idem  labor  inftitutus  prarbuit  Cceu  commune  quoquc 
6  Kkkk  3  pra:- 


&3o  O  B  S  E  R  V.  XVI. 

-prseterpropter  folet)  uncias  quatuordecim  &  drachmas  ferequin- 
que  i  atpariter  deficicnte  proportionaliter  requifitoroborej  primo- 
que  ruboreremifliflimo  :  capitc  mortuodecaueio  utrobiqueavul- 
gariearundem  deftillacionum  ,  haucadeo  guftantibus,  foivencibus- 
quediftance.  Lanuginofum  aucem  uci  paricer  indifferencer,  adlace- 
ricia  arenolaque  efflorefcic;  ica  calcis  quoque,  vel  sequivalcnciscu- 
jusdam  frequentiora  quam  urmar  exhibec  mdicia ;  guftu  magis 
frigidans ,  quam  urinoiius  iftud  cruftuofum ,  fali  prunellse  modera- 
tioriquafisemulum.  Ncc  pcracceflionem  parcicuiarum  femecquali 
procendendo,  admodumhiciocorumaugeri  vifum  eft ;  pofthrrunio 
forfan  humidiorc  aere  aliterve  confumcum.   Undecuni  fufficiens 
deftillacioni  quancitas  difficilius  conquiri  poffcc ,  in  pyrium  pulve- 
rem ,  quod  fuppcditabac ,  redactum  eft ;  lemiori  quidem  pancer  at 
lucidioriflamma ,  parcioribusquerecremencisconflagranccm.  At. 
quehxc  per  vices  m  ifto  falis  pecrse  genere  obfervavimus  ;  fi  force 
obfcuriflimae  nicrofirati ,  quid  5c  unde  fic ,  declaranda?  conferre  pof- 
fentquidpiam:  prsefercim  fi  reliquaex  affinibusaliisve  fpeciebus  pc>  , 
tita  phamomena  adjungantur.    Materiale  fane  feucorpus  iftuis  (e> 
orfim&quafi  in  abftra&o  ,  minori  forfandifficultate  concipimus; 
dumv.  g.  deftiilati  vel  cum  carbonibus  ,  tartaro,  ancimonio,  Jove 
&c.  deconaci  nicri  refiduum  ,  ceu  m©rtificatum  (nifi  quodqusedam 
inibidifperfx ,  denuo  camen  per  addiramenca  feparabiles,  fortaflis  4 
eciamfuific  mulciplicativae  parcicula:  remaneanc )  intuemur  :  aut 
arcificio  hincreproducti  modum  ,  pridem  quidemper  praecipitacio- 
nes     a1«iaalium  nicracorum  confecliones  nocum  ,  incerea  nihilo- 
rninus aNicro  ufuali  cam ponderis  faporisque  fupererainencis ,  quam 
pronicacis  m  deliquium,  faculcacis  exprcftc&:  inparva  dofi  fudori- 
ferz  ,  denigrationis  vaforum  mccallicorum  &c.  refpe&u  adhucah- 
quousque  (ob  insequalem  fuba&ionem  aucacluancis  principii  ma- 
jusacumen)  differencem  perpendimus ;  auc  quomodo  fpiricibus 
nicrofis  figulino  vafi  infufis  vel  ab  ipfo  communi  fale  abftra&ispa- 
ricer  nicrum  quoddam  prodeac  :  &c  inde  fimilc  quidpiam  fali  terrae 
caloi  communi  ac  fubcerranea:  ,  parietinis  ,  Jacericiisque  ftruibus, 
imoaliprum  quoque  faxorumfuperficiebus  perdiverfamexcraneo- 

rum 


O  B  S  E  R  W   XVI  631 
rum  a&ivkatcm  accommodatis  r  ipfisque  vegetabilibus ,  prarcfpue 
amaricantibus  ,  ac  animalium  quibusdam  partibus  &:  excrementis 
(circa  falino-fulphureas  eorum  parriculas)  contingere eolligimu?» 
At  vero  quomodo  hsec  vel  a  quo  hxc  omnia  etiam  ad  fenfiun  faspe 
mimisdifpofitaanimentur,  feunitrificentur ,  idprofe&oadhucdum 
eomprehenfu  videtur  difficillimum.  Eleganter  quidcm  &  aliorum 
falinorum  exemplo  hoc  quicquideft  in  certa  particularum  nitrima- 
dificatione  vel  configuratione  quafi  mathematica  confiftere  poni- 
tur  :  videriqueforfan  percertasdedu&ionesqueat,  talismodi  con- 
formationi  vel  folam  xtheris  in  applicabiles  particulas  a&ionem  fuf- 
ficere ,  ci tra  falinse  hinc  fubftantias  cujusdam  acceflum  l  ccu  domt 
quoque  in  Chimicis  Sc  naturalibus  digeftionibus  >  aquamoleofita- 
tem  &:hanc  naturam  falinam  induere  cernimus*  Sed  enim  an  fpe- 
cialiffimum  hocfuppofitum  etiam  confifterc  queatcumfingulariore 
illa  riitrofitatis  feparabilitate  ,  dubitare  forfitan  nonnihil  poflents 
qui  per  vulgatioresquoque  obfervationes  eam,  tanquam  remquafi 
penitus  extraneam,  anitroipfo,  (ctiam  refinatiffimo,  nativoaeque 
ac  artificialiori )  relido  fuo  ,  quod  induerat  fubquadrupla  ,  fubtri- 
pja  veletiam  dimidia  proporcione,  (pro  puritatis  laborumve  ratio- 
ne )  corpore,  (pro  nunc  quaficne&o)  ita  feparari  pofle  putabunt, 
utinliquida  quoque confiftentia,  manifeftaqueaciditate,  evidenter 
nectanttimconcentratiorisfpiritus  vitrioli  falisvevel  reguli  antimo- 
nii  autamalgamatisjovialis  cumfublimato  mixti,  fimiiiumv^more 
fimpliciter  excandefcat  >  fed  ipfius  Nitriinftar  feu  plane  nitriformi- 
cer  deflagret :  modo  fibi  externum  &  competens  quantumcunque  -| 
tandcmfufcitabulum  fulphureum  fimplex  autfalinis  quibusdampar- 
ticulis  fociatuminvenerit :  c^u  miflis  bczoarticismineralibus ,  atits- 
que  Martis  &  antimonii  folutionibus,  faltem  vulgaris  illa  re&ificati 
fpiritus  vini ,  item  fubtilioris  refiniferorum  quorundamolei  cum  ni- 
trifpiritu  mixtura  ,  acmagiftcrii  OC.  &  confimiiium  confeftio  (fi 
modusin  abftraftione  fpiritus  nitri  paululum  excedaturj  teftan 
oucunt.  Ncc  enim  falin*  foiirari*  (  ututolepfis  complicatse  velco- 
gnatse)  forfican  iis  fufficerenr  ,  qui  florumammoniacaliumvere  un- 
soforum  &  fpiritu  nitri  (atbiracorura  coagulum  ,  prunis  quoque  in- 
r  jeftum 


6l%  OBSER  V.  XVI. 

jetfhim  plane  nonacccndi ,  eosdefn  porro  flores  liquato  nitro  fuc- 
cesfive  inje&os ,  ebullire  quidem  ,  ac  cum  denfo  aqux  regis  vapo- 
reftridere  ,  non  tamen  nifi  pruna  fuperaddita  totum  hinc  nitrifor- 
miterdeflagrarevident:  duminterea  Exc.  D.D.  ^^/vexperimen- 
to,  ingefto  ammoniacoipfo  (niad  configurationis  diverfiraccm  ab- 
ftrufioremve  caufamredeamus)  forfan  propterlaticantishicfulphu- 
reitatis  vcgetabilis  &  animalis  particuiam  ,  nitrum  fluens  quafi  ful- 
phuris  grumo  promte  accendatur ,  &  fuccesfiva  repetitione  tandem, 
praccipue  pruna  in  finejucundo  fpcflaculo  adjecra,  in  alcali  (prio- 
ri  tamen  viridanti  mitius)  tranfeat.  His  proin  in  medio  reli&is  (ex 
alio  nunc  fuppofiro)  pauloquidcmexplicacior  fierividetur  illa  nitri 
formalitas,  pervegecabilisacecofitatis  (utpotc  jaminrerortum  fuum 
acperdeftillacionempoftmodum,  fulphureitaci  cuidam  complicacsc, 
decxteronil  minus  quam  vicriolic#)  naturam  6c-  applicationem: 
dum  non  folum  aceti  (affiniumquc  ei)  acidorum  e  lignis  ,  pr#fercim 
durioribus  &c.  vcgecabilibus,  perretortam  defbllatorum  fpirituum 
(inmodo  folucionis  aliisque  effe&ibus)  magna  eft  cum  nitri  fpiritu 
conformicas,  verumeciamalcaliaiftisfacuraca,  poftfpontaneumde- 
liquium  pauld  diutius  maturata,  nitriformiter  quadantenus  (#que 
acamaricancium  vegetabilium  eflencialia  falia  fpiculiformia  ,  inte- 
graqueiftiusmodi  extra&a)  cremari  cernuntur :  fiquidem  nitrofum  I 
poft  fulphuris  aurati  prsecipitationem  &  liquoris  exhalationem,  pro- 
veniens  coagulum  ,  ob  reftantis  integri  adhuc  nitri  parciculas ,  fu- 
fpe&umadhuc,  necimmeritdfuerm  Eoipfo  camenrelinquicurper- 
magna  nihilominus  incer  ca  differentia  ,  ut  Iicet  nitri  quoddam  ru- 
dimentum,  aut  alceram  force  parcem  formalitatis  cjus  indc  conce- 
pcricquispiam ,  abfolute  tamen  vel  liberiusnecdum  queatdeiis  dice- 
re  rmagis  &  minus  non  variare  fpeciem;quin  potius  nitrofitatem  ipfam  . 
nonin,  fedtantumcumhujusmodianalogica  acetofitateconfiftere; 
prasfercim  cum  fingulariorem  faporis,odoris,  eminencisque  a&ivicacis 
condicionem  incuecur,  quseprocul  dubiocercio  adhucctiidarn ,  feu 
fublimiori  illi  rqbori  falino-fulphureo,  canquam  cocius  coaguli  animx 
debencur.  Separabilis  aucem  fuo modo is  quidem  eft  fimilicer,&: oleo- 
fa  competeacia  haud  argre  ample&icur ,  peculiaricer  tingic ,  vul- 

gatio- 


OBSERV.  XVL  «3J 
gatioribus  etiam  experirncntis  i  &pofterior  quoque  (ceuin  deftii- 
Jacioneduplexprodic)  quamvis  priori ,  (  fubtiliorian  immaturion?) 
feparatocum  convenience  fubjecto  nihilominus  deflagrac :  uci  mura- 
rium  hoc  nicrum  &  magifterium  CCpoft  illius  abftra&ionem  oppi- 
ddadhuccremabile,  imobacillusfalcem ferventehoc  liquamineac- 
cenfusoftendic,&:qu2einfuperfuncaIiacircapr,Tdi<9:am(ulphureica- 
tem  phsenomena.  Qualis  autem  inrerea  in  fe  ipfa  &  unde  fit,  obfcuri- 
tati  prsecedencibus  «eque  non  minori  adhuc  dum  complica  tum  rema- 
net,  Nam  qui  cocam  hodie  nitroutatem  feorfim  ex  aeriofalededu- 
cunt ,  &  in  fententiac  demonftrationem  oppido  habent  non  folura 
murarium  noftrum  Nitrum  ( qualicunque ejus  defe&u  facile  per  im- 
perfcdiorem  fuba(aionem,tempeftatumconfumtionem3acceflbrio- 
rumve  impedimentum  excufabili)  fed  etiam  inaliis  falinisex  aere 
concrementis ,  parrem  aliquam  fulphuream  inrerdum  fatis  tingen- 
tem:  nitriformem  taliuminter  fuas  fublimationes  aliasve  traclatio- 
nes  concretionem  haud  infrequentem  &c.  FortafTe  tamen  nihilomi- 
nus  fic  nicri  cancum  fpeciem  quandam  proponunc  pocius ,  auc  nitro* 
fitatem  jamconftitucam,  quamconftjtuendam  feuduobus rcquifitis 
fuiscomplend^pi :  ni  per  fingulariorem  athmofpharrse  radiorumve 
communicationem  fi  ve  concurfum,indeq;  graviora  ingravidaq;  fpe» 
cialiter  alcalia,  forfanetiam  per  meteororurn  igneorum  produ&a 
&c.  aliqualis  his ,  prarcipue  vero  uficatse  aiTertioni  (Nitrumefle 
aeiemcoagulacum)accedatdilucidacio,noncamenapariIi  propcerea 
inter  fe  complicatione  &:  nitreTcentia  ( dum  alias  inferius  ficuc  fu- 
perius  &  nitro  omnia  plena  efle  dicuncur )  exclufis  fubcerraneis  e  jus 
generis  parciculis.  Ecenim  qui  fpecialiorem  falis  aerei  cumprofun- 
diflimis  ccrrx  ftracis  concurfum  ( in  ea  centralis  falis  praefentia  &  pro- 
clivitace)  cum  fublimiori  penitus  hoc  in  negocio  magnecifmo  nec- 
dum  adeb  comprehendunt  •,  concremenca  illa  eciam  rorida  &:  plu- 
vialia  ,  fimpliciora  nilque  pafl^  ,  frequencius  fere  a  cubica  ,  quam 
ftriarumhexagonaqueformaconcrefcerei&:cumfulphurefuo(2eque 
ac  falina  incer  Veneris  Martisque  mineras  nonnullibi  coagula  ,  & 
per  horum  fpiritus  parata  e  mineris  vitriola  )  ardere  quidem,  npn 
vero  nitri  more  femper  deflagrare  vident  $  in  falisTartari  (dum 

Uli  xiicri 


614  O  B  S  E  R  V.  XVI.  XVII. 

nitrifixialiaeftratio)  fpontaneis  deliquiis  aquam  quidem  copiV 
fam,  atnitreiconcrementiquid  haud  adeopromptc,  exadverfoau* 
tem  eadem  alcalia  per  domefticum  quoqueignem  (fialiquaficponi- 
tur  difparitas)  pantergraviora,interduminfuper  ( fufcitatis,fatura- 
tis  vel  inverfis  aliis  fulphureis  quoque  particulis)  ingravidata  quafi  de- 
prehendunt,  matriculam  (citra  cujusacceflum  aliarcalcis,  falis &: 
urinac  mifcellae  plerumque  inRdx  vel  parciores  funt)  in  profundis 
etiam  poftliminio  faturari  norunt&c.  Aereis  conrentis  totum  nitri 
conceptum  feorfim  vix  deferent ;  primasve  creationis  deftinatione 
feminalive,  (hinc  aliterve)  principio,  velaliaaqueielementi(  varie 
per  setheris  etiam  feu  primi  elementi  longefimplicioremcommuni- 
cationemfuba&i,  expanfi,  concentrati,  maturative  )  modificationc 
(ceu  peculiaris  quoquefubjeftinirri  murarii  difpofitio,  pro  indiffe-- 
rentis  alias  acns  concurfu  debet  concipi)  tantifper,  ctiam  circafoli- 
taria  fubterranea  contenti ,  donec  penitus  illa  acetofi  fulphureique 
complicatio  per  ulteriora  experimenta  explanetur.   Eleufis  enim 
hic  quoque  fervat,  fervabitque  forfan  ,  quod  oftendatrevifentibusr 
ututanalyfis  &imitatio  chymicaplurimum  undiquaque  detexerinr, 
Z>.  Rauvvolffius Med.  Augu/l.Cupcviovi  feculo  jam  retyjfic  in  Irinerario 
Mahumedanorum ,  fibi  peculiare  ,  fed  debilius  parare  nitrum ,  e  fuc- 
co  falicis  (  Arabice  Garb  di&se  )  foliis  incifis ,  ( unde  forte  Plimus  e  | ; 
quercu  ufta  nitrum  fa&umdixerit)  &:extremitatibus  ramorum  fo- 
liisquecombuftis  &elixiviatis  infalcoagulando.  An  iftud  forte  refi- 
nationis  gratia  promoreinftitutumeft,  an  modod  Giaubero  lupe- 
noribus  luftris  promiftb  ?  peregrinantium  curiofiores  hocdefinive- 
nnt :  quemadmodum  etiam  nitrum  vereNiliacum:  fiquidem  rem 
(  etiam  circa  rorem  decidenrem)  aliter ,  ae  fuperioribus  annis  qui- 
dam  voluerunr,  fe  habere  in  recentiflimaregnimagni  Mogoli$$!e-> 
fcriptione  curiofiflimus  D.  F.  Bernier  retulit. 

OBSER  Y*  XVII.   (D.r.  AnnoIV.  V,  204.) 

Speculum  ex  orichaico  Jingulare. 

/^Ommunicabatur  ab  extero  facilioresfpecula  metallica confirien- 
^di  modos  aliquando  pcrtentantibus  fequens  proeeflus,,  aninter 

*  curio- 


O  B  S  E  R  V.  XVII,  XVIII.  6# 
curiofiora  catopcrica  alicubi  defcripcus,  equidem  nefcimus:  finon, 
perire  nolumus.  Eft  aucem  ralis :  Laminx  exaunchalco  puriflimar, 
omnmo  lituris  deftituca:  fuper  prunas  parum  calefadtae  quidpiam 
de  mfra  nocaco  liquore  ( technico  alias  vocabuh,  Oulcf^SBaflCt) 
illinatur  ;  &  hincamalgama  ex  Mercurii  vivi  pj.  x  ftennj  Anglici 
(uti  puriifimum  hic  vocant )  p.  ij.  paracum  ,  probe  per  horam 
eum  aluca  arqualicer  undequaque  ac  forcner  affricando  ,  donec 
exa&e  candicer. 

Hancpoftmodum  asquabilicerexpanfisprunis  impone,  tamdiu 
prascerpropter  ,  donec  alius  in  conclavi  moderace  deambulans  60. 
paflus  fine  incerruptione  confeceric ,  feu  numcraveric ;  quo  Mer- 
curius  falcem  avoiec,  lamma  vero  undique  sequalicerque  quodam- 
modo  quafi  rubear.  Refrigeraca  expoliacur  fubciliffimo  aluca:  m- 
fperfo  fmiride  ;  asqualiflimas  ceu  decec  liveas  ducendo  ,  non  cir- 
cumgyrando  ,  nec  tamen  diucius  ,  ne  ftannum  fuperficietenus  quafi , 
abforptum  icerum  extergatur.  Unde  Tripolitanam  terram  mal- 
lem.  Inftitutum  Sereniflimi  juflu  experimentum  fuccesfic  in  pla- 
na  lamina ;  fed  candor  erat  fere  nimius ,  uc  dum  Antimonium 
huc  forfan  minus  quadrat  ,  pro  reperitione  plumbi  parciculam 
Jovi  adjecerimus.  Diftra&a:  poftmodum  func  lamina?  ,  ut  de  du- 
ratione  politurac  non  habeam ,  quod  referam.  Aquac  vero hxc  erat 
defcriptio.  Refp.  aceti  acerr.  uncias  duodecim  ,  fal  ammoniac.  &: 
Cqui  forficnntamen  abeflfe  poflec)  Mercurii  vivi  ana  unciam  unam 
femis :  coq.  ad  tertia?  partis  confumcionem. 

O  B  S  E  R  V.   XVIII.  (D.i.  Ann.IV,  V.  205.) 
De  LMofche  folliculU. 

CLIm  poft  religiofum  seque  ac  aliarum  profesfionum  recentiores 
etiam  relationes ,  dubia  quzdam  nihilominus  fuperfuit  ,  aut 
inde,ab  iis  prsefertim,  quibusinquirendihic  nondatur  copia,  mo- 
veri  queanc*  relatu  forfan  his  non  ingratum  fore  duxi ,  quid  circa 
iftos  fuperiori  anno ,  inter  alia  a  Legacis  Magni  Mofcovi*  Impera- 
toris  Serenisfimis  hic  oblaca  donaria  ,  cum  feparandi  Mofchi  caufa 
plerosque  aperirem  ,  obfervaverim.  Frufta  videbancur  e  pilofa  ca^ 

Llll  2  pre°u 


O  B  S  £  R  V.  XVIII. 
preoli  pelleexcifa  Vrotunda,  fed  inaequaliter  jimperiali  ve!  rofa  Angli- 
Gaaliquantoquxdam  majora>qusedam  paria ,  rard  minora.  Extus  fub 
pilis  elevata magis  five convexiora ,  ( licet  finc omni  notabiliori ,.mul- 
to  minus  umbilicum ,  teftes,glandulasve  excretonas  exprimente  pro- 
tuberantia)  in  adverfa  vero  fuperficie  modd  quadantenus  introcc- 
dentia,  niodo  fcre  plana;  decaetero  inter  feutplurimum  admodum 
comprcfla,  utquidpiam  (ubtus  conrineri  dubirarenc  quidam  prifni- 
tus.  Sub  ea  tamen  duplicatura ,  fcu  extima  pilofaque  etite  f  obfcu- 
rioriscoloris )  fubtensaqueci  feuadnata  tenuiori  pelhcula  (  albence^ 
vix  notabihter  livenre  )  ceu  in  exigua  oftrea  velconchula  hxrebar, 
inftar  ficcioris  &c  (ob  aflervationis  rationem  )  fere  friabilis  paftas 
Mofchus  adrachmis  duabus  femis  ad  drachmas  quatuor  femis  in  fin- 
gulis ,  ii  qucm  vidi  fragrantiflimus :  uc  largiflima  undiquaque  addfe 
tamcnta  in  venalis  opcimo  c|upque  facile  conceperimus.  -  Offefeg 
batur  hic  aliquando  a  vagabundo  Myropcla  fpiritu  falis  ammo* 
%  niaci  defuper  confperfus ,  ficque  nares  fatis  nec  ingrato  odore  fe- 
riens ,  donecdolus  (a  tralatitia  fecefluum  fortifieatione  procu!  dn- 
bioprofe&us)  fentiretur* 

Quod  autem  ulterius  folHculorurn  noftrorum  conformationem 
artinet,  nil  inibi  deprehcndere  potuimus  fa&ku  ,  riullam  ligacurse 
(inea  depreflione  alias  vix  concipiendas)  nullamque  exrrinfecus 
ada&ae  (etiam  genuinas  Sc  vel  cdilhntis  vomicas  affri&u  corrafe  § 
materias  noram >  Necullibi  porro  nativicujusdam  ( communicantis 
aut  excretorii)  du£rus ,  glandulofxvc  (adhaTentis  vel  impliciraej 
carnofitatis  >  (tefticulorum  vcl  peculiaris  reeeptaculi  mdidnx), 
veftigmm  ,  ceu  fupra  diximus ;  nuilam  dernum  cum  umbilicali  ca- 
preoii  prominentia  conformitatem.  In  pelle  ,  qux  in  Magnifici 
Camerae  Duc,  Sax.  Dire&oris  D.  D.  Ludolffi  Rarithecio  obferva- 
rur  ,  hxc  (uti  in  domefticis  quoque  noftris  interdum  vidernus} 
latis  prominer,  rotunda,  acnuciftam  majoremasquans  vel  fuperans, 
eum  manifeftis  eoahcurae  umhilicalis ,  fed  citra  apercuram  quan- 
dam  nocis  ;  de  cxtero  ExcU  Dv  D.  Bartholmi  delineacioni  in 
A&is  Hafnienfibus  apprime  refpondens ;  intus  autemadhucmani- 
ieftius  s  onciqni  meatus  coalicum  inter  corrugationes  quasdam 

often» 


O  B  S  E  R  V.  Y,  XIIX.  6i7 
cftendens ,  cum  adharrente  funiculi  umbilicalis  particula.  Con- 
fricla  Mofchum  evidencer  olec;  &per  compreflionemcolledafceu 
innoduloquodam)  fubftantia  fatis  deprehenditur ,  luperna  ( fubpi- 
hs  (parte  durior  &infruftula  fortedirrracla,  inferna  vero  verfusab- 
domenada&ocultello&extra&aparticula,  mollioradhuc,  &  (poft 
plurium  annorum  tamen  aflervationem)  inftar  fpifli  communis,  fed 
in  quo  (implicem  Mofchi  odorem  non  advertas;  verum  cum  gra- 
veolentia  quadam  ad  hircum  declinante  ,  vel  (ut  aliter  quoque 
exprirnamus  )  botryn,  aur  recentes  cervorum  in  canthis  fordes  re- 
ferente,  adeoque  in  gratia  rnedium.  An  femper  ita  fe  habeat ,  an 
vero  immatuntas  fexusve  (de  quo  non  conftat)  vel  aliud  in  caufa 
fit,  ignoramus.  Procul  dubio  autem  diccahasc,  ut  &c  regionumin- 
fuper  diverficas,  fpontaneaque  depilatio  in  pilorum  quoque  colorc 
diverfitacem  faciunt:  hi  enim  quafi  hizrx  func  ,  fed  criplo  longio- 
res.  Interea  nodus  ille  ,  quemadmodum  &:  alii  inftar  marfupio- 
Ii  conftridi  (ceu  nautanobis calem  Mofchonon  penitus  rejiculo  re-' 
pletum  aliquando  venundedic)  cota  facie  a  compreflis  noftris  folli- 
culis  differunc :  8c  uc  capreoli  iftius  omnia  fere  mofchum  oleant, 
aucfanguiscancum  ,  ferumve,  ipfarque  pelles  (licetnoftra:  hicexem- 
plo  magis  forinfecum  eiTe  putarim  )  ut  porro  varii  fint  colligendi mo- 
"  di;  progenuina  tamen  fele&ioris  hujus  (fub  rolliculorum  forma) 
coaguliexplicacione,fiquid  decerminandum forec,  in  eorum  fimili- 
tcrdefcenderem  fencenciam  ,  qui  fuftibus  dedolari  beftiam  ajunt> 
&co!Iedumfubcutecruorem,  tandem  ejusmodi  odorem  induere  ; 
exfcindendum  poftmodo  (  forfan  etiam  fine  pra:via  ligatura  )  cum  in- 
durato  vel  circumcirca  feparato  corio.  Exemplum  tahum  colle- 
dHonum  o/es ,  viculi  bovcsque  fa^penumero  poft  jugulationem 
detrafta  cute  ,  in  fuperficie  exhibent ,  a  lanionibus  ante  fe  agen- 
tibusfeveriusfuftigati:  induti  vero  vel  explicati  odoris ,  Zybethac: 
melioratio,  ipfaque  martis  ita  didi  excrementa  :  ut  graveolentia 
in  carnibus  quoquc  advcrfiora  f*pe  prasceream  ,  caufa  hujusmodi 
jnutationum  nondum  fatis  plana. 

-     Llll   }  OBSERV* 


6$$  OBSER  V.  XIX. 

O  B  S  E  R  V.  XIX.  ( D.  i.  Ann.  IV.  V.  totf.  j 

DeTmclura  Bezoardicaparabiliore ,  & fudorifero Maximo P.i.  Fa- 
bri  Compendiofiore. 

Efficaxutrumqstft  remedium ;  6c  alterum  quidemprac  bezoardico 
JovialijanciheclicoPoteriidido  ,  acfimihbusin  hocgenere  fimul 
magis  fuum  feu  Joviale.  Sed cum  BezoardtcaTwciuraixic  locorum ita 
innocuerit,ut  vulgus  etiam  indifferentereamloquatur  acinternofcat: 
odor  porrogenuini  fpiritus  Tartari,  etiam(cum  confervatione  ta- 
men  virium  )  re&ificati  pasfimitavixqueatfupprimi,  nedelicatiori- 
bus  inibinegotium  ahquando  facelfat ;  ut  proin  &  hi  acceptiorem, 
egovero  in  quotidianaPraxipecuIiariorem,nec  cujusvis  judicio  pa- 
tentem  haberem  formulam ,  ha&enus  perannos  aliquot  fequenti  iu 
oiiuiibusmaIignispra?ftantiffima,  viribus  cum  tartarifata  iisdem ,  fie- 
pevegetioribus,odoreobpraevaIentem  theriacalemfpiritum ,  longe 
minusgravi,  parabilioripra^erea,fidifficultatem  veri  fpiritus  tartari 
cogitamus,  ufus  furm  quam  cum  alicubi  (  licet  nil  novi  fecretique 
contineac)defideraretur,  publico  confimiles  forfan  inufuscommu- 
nicare  volui.    Recipitautemfpiritus  theriacalis  perinfufionem  tan- 
tum  cum  oduplo  fpiricus  vini  re&ificatioris ,  a  theriaca  (cum  didi 
fpiritus  dimidio  mellaginem  primo  ,  hinc  poft  decantationem  rcfi- 
duum  peralterumdimidium  extrahendo)  vel  etiame  fpeciebus  the- 
riacalibus  (ab  aliis  hoc  finedefignatis)  paratiunciasdecem  :  fpiritus 
falis  ammoniaci  urinofi ,  fuper  falis  tartari ,  vel  potius  tartari ac nitri 
jnvicem  detonatorum  alcali  dilutum  deftillati  (uc  e  libra  una  falis 
ammoniaci,  fpiritus  etiam  libra  unahabeatur   uncias  o&o  vel  no- 
vem  •>  &c  fpiritus  vitrioli  fu btilioris  five  rondi  uncias  duas ,  vel  pro  prae* 
cedcntis  proportionefaltem  unam ,  ut  mixtura?  conjun£h'm  uncias xx; 
exeant :  eflentiapap.  errac.  facilc  cingendse.  Circafudoriferumveto 
maximum,  cumfubprimumpublicatorum  famigeratiffimilaboriofiffi- 
miq;iftiusChtmiatrioperum  tentamcn  obfervaverimtomittiqu#dam 
circa apparatum  nonnullibi ,  re&jficationes  repetitos  &c. pofle ,  citra 
ullamremedii ,  profe&delegantis  deteriorationem  :  Laborumproin 
compendium  iftud ,  faltcm  incipiencium  caufa  hic  defignare  placuit, 

pra:- 


O  B  S  E  R  V.  XIX.  t)9 
prarfertim  cum  liber  ipfe  non  in  omnium  fitmanibusf  ab  aliisautem 
aut  commendetur  cantum ,  a  ut  concifius  folummodd  defcribacur  pro- 
ceffus.Rccipitautem  amalgamatis  e  Mercurii  vivi(  vel  a  fimililabore 
rcfiduijoveque  jam  expartefaturati)&ftannipurisfimi  (quodAn- 
glici  nomine  venic)  ana  confe&i  v.g#  libram  unam;  probe  concrico 
cxa&epermifceaturMcrcurii  fublimati  feorfim  pulveraci  eciamlibra 
unaj  indacur  mixcura  recortac  vitrea:  mediocri  ( cujus  collum  fi  cochle- 
ariunoaltcrove  aquasfimplicisdecergerccences,  incalefcec  mafla,ac 
fponce gucca:  quacdam  ptodibunc ,  brevi  tamen  poft  ceflance fervore ) 
appofito  mediocri  quovis  virro,libram  femis  aquse  fimplicis  conti- 
nence;  roftroque  vefica  tantum  jun&o,  deftillacur  igne  arenscme- 
dio'cri7horac fpacioTliquoracidisfimus,  ceflandoftacim,cum  mace- 
ria  qusedarn  albabutyrofaapparereinceperir.  Aliosenim  cum  ea& 
fublequa  gryfca  materia,  Mercurii  vivigranula  fruftra  adfcendunc, 
&  quod  in  recorca  remanec,  nimirum  forte  patitur  ,  ctefuper  nigre- 
fccns,  dumaltasaiber,  Affundatur  isliquorf quiucplunmum  uncias 
decem  cum  dimidiajfin  vero  aqua  recipienci  non  fueric indica,cum  fal- 
cemuncias  duas  &  dimidiam  ponderac)  di&o  inrerorra  refiduofeu 
amalgamati  fplendidisfimo ;  oalefiant  in  balneo  vel  arena  probe 
omnia,  &  poft  rcpecitas  agicaciones  Jo ve  fic  facuracus  liquor  calide  per 
madcfa&am  prirrs  emporeticam  ( fed  duplicem>alias  rumpitur  )  filcre- 
rur >  uc  vini  inftar claf ds  (rremanente  in  retorta  amalgamacis  parce ;  in 
filcroverocummacerixgryfeacparcicuIaMercuriovivo^fedJoveim-. 
pr^gnaco,adunam  alceramve  nnciam)crnnfearf  quod  charcaabfor- 
pfic,fimilicerunciauna  velunafemis  aqu^fimpliciseluendo^ 

Tranfcolacusica  cicraaliam  re&ificationem  novasrecorcas  vitrea: 
mediocrf  falcem  indatur  cum  nicri  purificaci  cribus  unciis,  $c  vitro 
quodam  ampliori  veficis  junfto  defhllerur  $.  veltf.  horarum  fpacio; 
primomcdiocriignequafiphlegma,  hinc  fpiricus  rubens,  fortirrcaco 
denuo  albicans  liquor ,  ac  demum  (  uc  in  ejusmodi  nicracis  fic )  obfcu- 
rerubens,  continuando,  donejf  plane  nil  exeacamplius:  qu(>  rnate- 
riaalba,  cancumcerrea,  nonverobulltsfalinisincer(perfa  auc  fiftujo- 
fa(foIubilisadhuc  in  aqua  fimplici  &  pcroleum  rarcari quidem,  fed 
rainuto  candore,  remiflioriquefercdiaphorifi  przcipitanda. )  rema- 

x  near. 


*4*  OBSERV,  XIX.  XX.  % 

near.  Edulcoreturpulvis ,  copiofioriaquaunavice,quototusfub(I- 
deat,fuperinfufa,eritq;  practerpropterunicarum  trium  cum  totidenv 
drachmisfpiritus  (lalis  compofito  congener)unciarum  viginti  quin- 
qucvelfex.  Ec  fidenitronimium  poftfinitam  deftillationem  reftare 
per  particulas  probationem  videbitur,  diftrafta  rctorta  mafla  prius 
crucibulo  vel  reguise  communi  imponi ,  refiduumque  fubje&o  vah- 
diori  igne difpell i  prius  poterit  ;  quam  edulcetur. 

O  B  S  E  R  V.    XX,  (D.  I.  Ann.  IV.  V.  107. ) 
De  Innoxia  Opiatorum  continuatione. 

QUamtimidi  nonnunquam  fpe&atioresquoque  Pra&ici  fuperio- 
nbus-abhinc  luftris  circa  opiatorumexhibitioiiemfuerunt,pauIo 
profe&iores  probe  adhucdumnorunt  :donecprocul  dubioantiquo- 
rumf  utinam  mter  methodica  quaedam  enchiridia  haudadeo  nunc 
negle&orum)  attentiori  lectione  exterorumqueexemplis  confirma- 
tiores  quidam  amplius  quidpiam  nec  infeliciter  >  fcd  tamen  incogni- 
td  quafi ,  fub aliarum  infcriprionum  tinduris ,  pulvifculis ,  &c,  audere 
inciperent.  Obfervavimus hinc  facile,  etiam  horum  dofinper  ad- 
fuetudmem  (  ceu in  tabaci fumigationibus,  fpiritus viniabufibus,&:c. 
vulgationbusquoque  )  fcnfim  adfcendendo  noftratibus  fimiliterin- 
tendi  pofleadmodum :  fartorique  cuidamltaioquondam  totumtunc 
quadriennium  infomne,  no&es  tantum  claufis  octilis  tranfigenti  (  poft 
fruftranea  etiam  empirica  omnia )  Laudanum  ipfum  hinc  fuccesfive- 
ad  drachmam  femis,  largiusque  tandem  (fine  noxa,fed  quoque  fine 
levamine)  dedifTememinimus;  donecmiferfemel  folumpoftfpiritus 
falis  ammoniaci  (  melancholise  turbulentiori  alias  hic  non  incongrui  )  fj 
dofin  aliquantum  nec  amplius  conquinifcerevifus  (puellas  veneficio 3 
totum  adfcribens)  eodem  ftatu  poft  biennium  demum  confumtifli- 
musobierit.  Non  potuere  vero  non  pauloattentiores  eadem  pro- 
cedendi  methodo  fimiliter  deprehendere  ,  quod  etiam  opiata  iila 
perdiu  fecurifllmeque ,  praefertim  fub  moderatiori  dofi  continuari 
queant;  multo  plurimorum  defperatorum,  vitamhinc  nihilominus 
percomplures  adhuc  annosfuftentant  um  ,  aut  Iente  tandcm  femet 
recolligentium  commodo.    Nec  enim  de  una  fakem alteravefcpti- 

mana 


O  B  S  E  R  V.     XX.  g^t 
manaloquimur,  Ifcet  nihil  cisferc  tum  fit  prafentius  in  deftillationi- 
bus,acnonbuspra*cipue,  tusfi,taucedine,inquiecudinehypochon- 
driacorum,  rupciapoftematis,  praefcr  din  pectoris  decurfu,  fluoribus 
etiam  roalignis  (  ceu  m  Dyfenreria  nuper  noftra  anodynum 
cum   bczoarticis  varie  copulacum  primum  ,   fecundum  ac  ter- 
ticim  erat )  torminibus  porro  inteftinahbus  &  hyftericis  &c#  Duos 
per  vices  cives  hic  aliquando  reftituimus ,  diarrhoea  nociurna  tan- 
tum  ,  modo  cruenti  ,  mcdo  chylofi  quidpiam  (  refcracis  tamen 
potius  vaforum  orificiis,  quam  ipfis  inteftinis  exulceratis  )  fecum 
vehcntc  ,  pcrdiu  enervatos  ,  variisque ,  fed  incafium  hinc  inde 
tentacos  ;  no£hi  folum  ancdynum  fimplex  vel  convenientibus 
alteratum  per  trimeftre  fere  ,  intercalaribus  haud  adeo  frequen- 
tibus  ,  continuando  ;  mane  vero  alternatim  pra^cipitancia  (  fiV: 
di&a  )  fola ,  vel  cum  antimonio  martiali  (  in  DifFerr.  Pharmac. 
defcnpto  )  fociata  ,  aut  arcanum  Tartari  interponendo.  Phthi- 
ficosdefperatos  ifta  acciforufnopiatorum  continuatione,  fub  debi- 
ca  tamen  dixta  ,  expc£torantiumque  vel  attemperantium  aker- 
nacione  per  annum  non  unum  ,  fed  complures  fatis  hinc  com- 
mode  fervatos  ,  allegare  fupervacaneum  eft.      In  aliis  etiam 
complicatioribus  quibusdam  aut  conclamatis  affectibus  ,  fi  non 
integra  reftitutio  ,  folamen  tamen  inde  (  cum  nullum  aliud  fuper- 
eflct)  perfrequencer  extitit,  farpe  per  3.  4.  6-  annos  evidentiili- 
mum  ,  fecurisfimum.    Ceu  nobiliifima  quardam  matrona  ,  cui 
ob  ncglc&am  exulcerationem  inteftinum  redum  in  uteri  cervi- 
cem  ,  6c  vice  verfa  patebar  ,  perdiu  fic  fuftentaeft  :  &:  oiim  alius, 
cui  calculus  fuperveniente  (inter  continuum  tenefmum)  inflam- 
matione    di&um    inteftinum    fimilicer   perforarac,  Inhibica 
ica  per  plures  annos  imminens  cenerioribus  hsemoptyfis  ;  conti- 
nuantia  utcrini  cruoris  ftillicidia  ( Iicet  fua  de  caufa  ,  arque  ac 
harmorrhoidum  fluores  raro  folis  opiatis  cedanc  ,  dum  camen 
fubitx  exccsfiv^que  poft  fupprefliones  ,  auc  in  puerperiis  hxmor- 
rhagitf  ccdunc )  tandem  fruftraneis  omnibus  mcurabilia  habita 
modificaca  ea  ratione  lsepius  ,  &  vcras  inteftinorum  cxulceratio- 

Mmmm  nes 


642.  O  B  S  E  R  V.  XX. 

nes  (quXy  quidDyfenteria  proprie  dicla  in  fe  fic,  &quod  non  cau- 
fa  ejus  y  fed  demum  produ&um  falcem,  ucplurimum  immedica- 
bile  fic,  oftendunc:  }  inter  cravmacicorum  acceflum  ficcandem 
percuraca:  funt  &c.  quse  non  in  abufus ,  fed  ineipiencium  cimi- 
diufculorum  caufa  afterimus.    In  ipfa  prophylaxi  quid  aiiud  ege- 
runc  fuperiorum  feculorum  Imperatorcs  ,  fuo  cheriaca:  concinuaco 
ufu(dumv,g.  opiigranum  in  quacuor  ejus  fcrupulis  expendimus) 
quam  fi  hodie  Tinfturae  A  nody  nx  parcem  nec  exiguam ,  cum  Bezoar- 
dico  quodamquafiquocidie  fumerenc.    Nocoriam  Indorum  aflue- 
tudinem  allegare  nolumus,  ea  ipsa  camen  conftac,(quodalibiquo- 
que  monuimtis  )  haud  adeo  femper  opus  efle  fingulariori  opiato- 
rum  fele&u  ,  modo  cum  debita  circumfpe&ione  dentur.   Nec  ca- 
men  proin ,  vel  ob  gregariorum  toleranciam  ,  glandes  efle  velim 
repcrtis  frugibus>  obfervavique  tenerioribus  fere  fieri  blandiora, 
fi  croco  fociata,  vel  mitioribus  acidulata  fuerinc    Odoris  gravicas 
iftis  cum  adverfior ,  five  per  abftra&ioncm,  moderacam  toftionem 
aut  fermencationem  cedac ,  fere  perinde  efle  crediderim:  fiqui- 
dem  elegantiflimi  (quem  Holfacix  decus  ExcelL  D.  D.  Langelot 
erudicisnunc  communem  efle  voluitT)  modt  benignicas  confiftere 
yidecur  non  folum  in  iftius  equidem  ob  fermentale  gas  (  benignio- 
rum  quoque  pScorum  fermentantium  more  _)  capuc  penecran- 
tius  feriencis  fcparatione  :  fed  infuper  eciam  ,  prxter  opii  par- 
ticipacionem  plane  parciorem  ( fi  fimplicis   cxcra&i  provencum 
&reliquias,  cum  hifce,  decra&o  quoque  adhaexence  Cydonio- 
rum  ,  aliorumve  aequivalencium  hic  fermencancium  fuccorum 
parce  conferas  ,  facile  deprehendendam,)  in  peculiari  quadam  fo- 
lubiliorum  parcicularum   modificatione  >  vel  qualicunque  infra- 
ftione  >  auc  fi  quid  fignificantius  fuerit  >  quo  alceracionem  in 
remanenciis  fermentacorum  ,  liquorum  vegecabilium  percepti- 
bilem  ,    &:  in  cheriaca  manifeftam  prius  %  poft  vero  mediocrem 
vel  (eciam  citra  omnem  exfpirationem  cranfigendam  _)  incumc- 
fccnciam  fermencalem  ,  adeo  fopicam  vim  foporiferam  exprime- 
re  ?pocerimus.     Percinet  autem  ad  ejuscemodi  liquores  etiam 
ZwelrTeri  (  per  prsecipicacionem  cum  fale  tartari  )  proccflus ; 

feparata 


O  B  S  E  R  V,  XX.  XXI.  645 
feparara  fic  opii  parte  (ni  nimiis  cdulcorarionibus  iterum  fol- 
vatur)fub  proportionali  dofi  fimilitcrmoderatior,  Rcliqui  Opia- 
ta  invertentes ,  cinnabarinos  aliosve  fpecificos  pulvcres  dilatan- 
di  vel  occultandi  modi  (  dum  Pilularis  forma  vulgo  minus  penc 
nunc  innotuit)  aliunde  quidcm  conftant ,  cun&a  vero  ;b!olu- 
tifTime  petfecutus  eft  in  jOpiologia  fua  Excell,  D.  D.  Wcdclius. 
Do  csetero  per  ejusccmodi  continuationes  nemini  unquam  men- 
tem  turbari  vidimus.  Sereniflimam  Perfonam  novimus  ,  quas 
quoties  mage  arduum  quoddam  negotium  (animo  alias  laborio- 
fiflimo )  fuperare  vellet  ,  opiatum  no£lu  nec  fine  effectu  fume- 
bat*  Nec  demum  alvus  continuo  vei  indiffercnter  hinc  excidit 
officio  ;  rariflime  donec  adfuefcat ,  pilulis  aloeticis  eccoproticis- 
que  folicitanda,  Id  confidcratione  dignum  eft,  quod  ten  rio- 
nbus  quibusdam  (  aetate  prove&ioribus  atque  cholericis)  poft 
aliquot  dierum  ufum  ,  feces  reddiderit  albentes  ,  quales  i&eri- 
cis  elTe  folent  ,  aut  fenibus  interdom  poft  purgans  fumtum; 
brevi  vero  ceifante  altcrationc  ,  exhibita  tantum  Tinclura  Martis 
aperitiva  Tartarifata  ,  vel  confimili.  Sed  prolixiora  hxc  ,  fi  li- 
cet ,  jocofa  quafi  obfervatione  finiamus. 

OBSERV.  XXI.(D.IA.lV.V.2o8.) 

BcJinguUri  gravid*  imaginationc ,  &roflro  kforinojtn- 

guUri. 

HOncfta  frcmina  ,  fub  geftationis  fere  finem  ,  negotii  expe- 
diundicaufa,  ad  vicinam  oftio  minus  obferato  invifens  ,  tan- 
dem  illam  per  camera:  rimam  meridiari  cumamico  videt,  non  fine 
rifu  &:  joculari  apprehenfione,  Poft  tres  prxterproprer  feptimanas 
eniniturpuellam,cum  vigilaretvariefemet(fed  modo,quemapud 
Martialem  facilius  quis  legerit  ,  quam  ego  defcnpfero  )  moven- 
tem  5  ut  cum  annicula  jam  in  fella  fedcret ,  etiam  facies  indc 
cum  rubore  nonnunquam  intumefceret,  Primo  torminibus  pa- 
rentesadfcripfcrant,  fedcumpoftmodumminus  verecundum  vidc- 

Mmmm    z  *enCi 


*44  O  B  S  E  R  V.  XXI. 

rent , ad me  detulere  annum  tunc  cum  dimidio natam,uxori rem  apc- 
ruicmater ,  neeper  extantioraadhuccxempla  abfonurnidratus  fum» 
curam  vero  pro  talium  more  aut  nullam  aut  perdifficilem  futuram. 
Nihilominus  experiundi  gratia  ,  peri4.  dies  vefperi  quidem  quoti- 
die  granum  unum  Cinnabaris  nat.  mane  guttas  tres  vel  quatuor 
fpiritus  Cephalici  Hartmanni  dcdi :  ficque  inqomta  illa  motitatio 
evanuit.    Sexennem  autem  Quartillam  hancPetronianam  Dyfen- 
ceria  fuftuliffe  dicitur.    Incidit  hicin  memoriam  finguhris  &  (in- 
ter  fimiles  conceptudifficilior)puellas  etiam  in  geftationis  demum 
fine  ,  deturpatio  ,  ante  biennium  obfervata.     Eft  in  vicinia 
rufticus  (  per  inflictam  a  patre  matri  gravida:  alapam  )  roftro  le- 
porino  admodum  prse  aliis  deformisjfiquidem  palatifeuccctiextre- 
tnitas  aliqua,  cum  ipfius  maxillae  parte(quafi  excife  )  verfus  nares 
lurfum  flexa  iisque  adnata  eft  ,  cum  myftace  Sc  dantibus  ali>* 
quot.    Hunc  (injun&um  tegmen  negligentem)  intuita  eximpro- 
vifo  ,  &  exhorrefcens  gravida  quardam  ,  poft  tres  feptimanas 
puellam  perperit,  cactera  peife&am,  nifi  quodfimile  penitusoften- 
taret  roftrum.    Cum  autem  fruftum  ipfum  quafi  per  columellam 
«juandam  extremitati  narium  adnatum ,  ac  poft  dies  aliquot ,  duos  in- 
ciforios,  molliculosadhuc  dentesutrinque  protrudens,la£iisfu£l:io- 
nempenitus  fuppfeflb  ^fpiritu  impediret ,  cochleari  vero  infufum 
vcgetiori infanct  non  fufficeret ,  pacentes quidvis centare  prius  volue- 
runt,  quam  puella  denegato  alimento  tandem  fatifeeret  >  aut  de- 
forme  malum  amplius  incrcfcerer.    Moniti  de difficultate,  prsefer- 
tim  ob  palati  anticam  illam  excavarionem  ;  non  tamen  dcfti- 
ftitere.    Prsecidicproin  Chirurgus  nofter  aulicus  illam  excrefcen» 
tiam  ,  6c  a&uali  cauterio  f  non  tamen  plane  candenti)  leviter  ad- 
moto  hsemorrhagiam  ftatim  compefcuit ,  infantc  ne  minimum  qui- 
demvagitumedente,fed  quafi  benefecum a&um  foretftrenuepoft- 
modumfugente^&lacapplicantibus  feinvicem  labiorumextremita- 
tibus  (quorum  unitionem  convenientiori  tempori  refervabat)  de- 
cluciente  ,  carne  quoqufc  glandulofa  in  palato  ad  hiatus  occlufio- 
nem  femet  protendere  incipicnte.    Verum  poft  14.  diem  ,  citra 
«xternam  hinc  caufam ,  dum  ha&enus  bene  valuiftet ,  no&ufubitd 

&epi- 


o  b  s  £  r  v.  xxi  xxn.  xxm.  <r4J 

&  cpilepticealiterve ,  fpes  noftra  hxc  occidit.  Addamus  huic,  fcd 
feliciori  eventa  ,  aliam  ante  annos  aliquoc  binis  in  quavis  maxilla 
inciforiis  ab  orru  armatam.  His  fibi  linguam  totaliter  transfixerat, 
ut  modice  fakcm  utrinque  ad  latera  cohsereret.  Parentes  ad 
tonforem  dctulcre ,  quo  (ob  deficientem  fu&ionem  ac  nutritio- 
nem)  autdcntes  evclleret ,  aut  linguse  illud  fruftulum  auferrec. 
Interveniens  illos  fuo  Ioco  rclinquerent  fuafi  >  (fiquidem  evulfos 
la&eam  quandam  materiam,  &  hinclethales  convulfiones  infequi 
notum  eft  )  vnlnus autem  folis  oculis  cancri  infperfis ,  ac  per  vices  ex- 
rra&opyrolxficcharatoillito,  intra  paucosdies  (ceu  plurimis  aliis, 
per  calum  alitervc  fic  Isefis )  perfanavimus.  Profe&ioribus  setace  in- 
iperfum  vitriolum  albificatum  Gmiliter  confem 

O  B  S  E  R  V.    XXII.  (D.i.  Ann.IV,V.  209.) 

De  K^ipdftematc  Lingua. 

X7Enitad  ad  me  fuperioribus  annis  juvenis ,  poft  inebriationemde 
*  faucibus,  hinclinguaadmodum  conqueftus,  perfextiduum.  Tu- 
mebat  illa  enormicer ,  ut  amplius  eam  nee  exferere ,  ncc  fere  intus 
movere  poffet,  digito  faltem  inter  inconditam  vocem  malum  indi- 
cans#  Eminenciam  quandam  erupturientisfuppurationisconfpicere, 
vel  per  ipfom  dencgatam  oris  aperturam  non  poteram  5  ncc  inten- 
fior  apparebac  rubcdo  >  in  linguae  qualitercunque  apparentis  fub- 
ftantia,  ut derefolurione  cogitarem  :  cornmodeque  incidebacRu- 
lando  adeo  commendatus  fpiritus  Iigni  Heraclini.  Dedi  de  Guaja- 
cino,  quem  lenitcr  iilincret ,  &eurn  in  tcmpore  ,  five  perfe&a  fup- 
puratione  venifiem,  poftaliquot  horasruptum  eft  apoftema  ,  pure 
non  paucc  ingenti  cum  tcetore  prodeunte  >  &:  brevi  per  Eflenr.  ro- 
far.  fcabiofse ,  ac  faniculae  faccharatam ,  infperfosque  fimiliter  ocu- 
los  cancri  perfonata  funt  omnia. 

O  B  S  E  R  V.  XXIII.    (D.r.  AnnoIV.  V.  210.) 
De  Palpebrarum  Paraly/i. 

QUanta  hsec  difficultate  curetur,  confilia  faltem  apud  D.D.Tima:- 
umMedicumcelebratiffimuoftendunt.Obfervacionemaoftrani 

Mmmm  j  in 


fr4fi  O  B  S  E  R  V.   XXIII.  XXIV. 

in  cafu  rarlori hic  adjunximus ,  fi  forte  fimili  circumftantia  confcrrc 
poflfet  quidpiam.  Materpuellx  decennis  capucachoribus  cruftulis- 
quc  fcatens  unguento  nefcio  quo ,  deficcarat.  At  fequente  no&e, 
ceualibidyfpnoea  ,  epiphora  ,  epilepfia ,  ita  hic  peculiare  iftud  ma« 
lum  fupervenit ,  ut  Japonenfem  ,  auca  media  Tarcaria  quendam  in 
folio  fuo  quafi  verecundantcm  videre  crederem.  purgantia  uni ver- 
falia&  capitis  partiGu!atia,interna  refol  ventia,veficatoria  retro  aures, 
cxcerni  cumaquis  acoleisnervinishcus&c,  fruftraneaerantomnia. 
Tandem  incidit  visolei  tartari  nigri,  faepius  in  refolutionibus  xque 
accontufionibusncrvofarum  partium  comperta:  &  applicatum  eft 
palpebris  inferioris  frontis  parti ,  ad  emplaftri  quafi  formam  cum 
cerx  partieula  reda&umj  brevi  evanefcente  malo ,  utobtutudefixa 
in  uno  fatis  oculacam  fe  te  ftaretur. 

OBSERV.   XXlV.  (D.i.  Ann.VL&VII.  242,) 

T)efietm  cervini  die  z.  Novemir.  confritutione. 

OLIm  fuperiori  annoCoburgi  aSereniflimiscvocacus  aliquandiu 
fubfifterem,  prsccipuus  quidam  aulse  minifter,  rerum  naturalium 
haudaliasincurius,&  cui  aliquando  conceptionis rationem  &c  pri- 
mum  apparitionis  rempus  fecundum  rccentiorem  nunc  fentcntiam 
&:  obfervationes .  prxcipue  in  damis  atque  cervis  habitas ,  expofue- 
ram,cxcntcrationicrrv«,utividcbatur  junioris,pauloantcconfofli, 
fecundoNovcmbris  ft.  v.  fortuito  fnperveniens,  deprehenfuminibi 
tenellum  cumfeeundinisfuis  (ovum  gallinae  majufculuma:quanfi- 
bus)  fcecum  admedeferri  juflit ;  breviquefecutushabicumac  con- 
formationem  contenti  intus  animalculi  coram  incueri  voluit.  Di« 
fciflis  proinftacim  inpraefuppofiti  noftricollationem  fecundis,  pro-  • 
fufoquc  hincliquorc  intus  albugineo,  prodjbat  fcctus  in  fuoparum 
inflexocernuoquefitu  perfetti  viri  duos  indicis  arciculosexxquans; 
poft  aliqualem  pro  re&ilineo  poficu  extenfionem ,  aliquancum  exce- 
densi  perfe&efacisconformatus;  mafculus,  veretrocraflkiemedio- 
cris  necricumacus,  longitudine  vero,quam  pennseanferinarmcdium 
praeterpropteremetiretur,  cumtefticulorumnotismanifeftis  :cauda 
pro  ratione  proportionis  longiori,articulationibus  fuis  diftin#a,pene 
dccaeterocraifiori.  Abdo- 


O  B  S  £  R  V.  XXIV.  647 
Abdomcn  pcritonaeo  undique  claufum  ,  ut  nil  propenderec, 
umbilicalia  autem  vafa  variorum  filamentorum  inftar  ad  hypoga- 
ftrii  initium  exirenr.  Difleda  membranula  illa  ,  &  quod  ifti  it% 
mufculorum  forfan  rudimentum  incumbebat ,  apparuit  hepatis 
fubftancia,  fed  indigeftior,  inftar  floridi  (quadantenus  coagulati) 
fanguinis  :  fic  etiam  fplen,  at  paulo  nigricantior.  Renesucrinque 
pro  ratione  fcetus  majusculi,  granum  piperis  mediocre  arquances, 
cum  aliquoc  incifuris.  Ventriculus  cum  binis  fuis  appendicibus  ad 
grani  cannabini  magnicudinem  accedencibus ,  appenfa  (craflioris 
duplimodo)  oftendebac  inceftina.  Defuper  diaphragma  &:  ucrin- 
que  coftas  vcras  ,  circa  fterni  regionem  membranofa  fubftantia 
juncl^,  inferius  cum  fpuriarum  quafi  iniciis,  Hinc pulmones,  pifi 
hortorum  majorismagnicudine;  cor  autem  piperis  feregrano  par, 
exangue  tamen ,  cum  venula:  circa  tempora ,  maxillas  in  ipfo  crun- 
co  forencconfpicuac. 

Evifceratus  ita  fcecus  laceraliter  carinaquc  fua  plane  referebac 
colubrum  aut  fundulum  >  cui  interanea  fua  exempca,  Gapuc  ma- 
jufculum ,  avellanam  majorem  excedens ,  maxillis  in  obcufum  quafi 
roftrumucrinque  protenfis  >  lingua  (didu&o  ore)  elcgante  ,  latitu- 
dinedorfi  cultri  mediocris.  Oculi  effofli  cannabis  auc  cardamomi 
majoris  granum  sequances,  cum  pupilla  per  fubcile  palpebrarum 
tegmenadmodumconfpicua.  Auriculscprocenfx,  fedfiadulcorum 
conferas  circumcirca  obcufiores,  Cerebrum  a  cerebello  in  apicem 
quafi  quendam  abeunce  ,  incra  cenellam  adhuc  &  membranofam 
calvariam  facis  diftin&um,  albumac  craflum  ,  inftar  fpiflae  mucila- 
ginis  tragacanthae.  Ungulse  &: articulationes  pedum perquam  con- 
fpicux  ,  folidiufculse  ,  albae ,  uc  ipfa  quoque  fpina,  Acque  hasc  di- 
ftin&e  nec  fine  jucundicace  (modopro  peniciori  perluftracione  qua- 
liscunque  curioficas  armaco  oculo  juvari  potuiflet)  interea  vidimus. 

Egovero(unicalicetobfervatione)  curbacus  tamen  hinc,  ve- 
nacoremipfumcum  fociis  aliquot ,  aliudquafi  agens  fuccefli  ve  per- 
quifivi;  qui  cum  hsefitantem  mccernerenc ,  nilnovi  efle  dicebant» 
invenirique  paflim  fub  exenterationibus  ejuscemodi  veficulas  (ita 
mancicasiftas  vocaban*)  etiam  procedente  O&obri ,  fedminores: 

ceu 


64$  O  B  S  E  R  V.  XXIV. 

ccu  verfus  hujus  finem  eorum  quispiam  foemellam  ,  fcetu  noftro 
paulo  minorem ,  per  accidensexcraxerir.  Cogicavi  proin,  numre- 
gionis  forfan  fecundum  cempeftates  difFerencia  ,  vel  fpeciei  qux- 
dam  difparitas  fubefle  poflec.  Verum  de  cervis  quidem  id  refcire 
ha&enus  non  potui ;  ftatum  orgafmi  cempus idem, 

Quod  autem  acris  confticutionem  atcinet,  nota  quidem  ifta 
eft  >  &:  paricer  htc  declinans  aeftas  mage  fuit  pluvia  ;  Septerci- 
ber  verd  hinc  facis  ferenus  ,  ut  apparicionis  pocius  prolongacio 
qusedam  >  fecundiim  venacorum  tradiciones  evenire  debuifler, 
Ephemeridum  ufualium  nullum  fcio  vel  puto  difcrimen  >  aut  fi 
quod  fpeciatim  fuiflet  ,  tantae  tamen  anticipationi  nondum  fuf- 
ficeret ,  fiquidem  fi  viri  nunquam  fatis  Iaudati  Obfcrvatioues 
de  fine  Novembris  Exercit.  69.  &:  principio  Deccmbris  Exercit. 
yo.  cum  tcetu  noftro  conferimus  ,  vel  raenfis  diftantia  haud  dif- 
ficulcer  prodiret  :  quo  nec  Veterani  nuper  relatio  facile  per- 
tinget,  qui  feniores  nonnunquam  cervos  orgafmo  circa  Augufti 
finem  ancieipando  correpcos  oblacam  forte  fcemellam  (luxuri- 
anrem  tamen  ctiam  congenerum  cxcmplo  ,  velle  poflet  quispiam) 
inire  multa  interim  fatisfadtione  dicebat. 

Paulo  vero  fufius  ha:c  recenfere  volui ,  non  ut  tot  tanti  viri 
Obfervationes  ullatenus  hinc  dubix  reddantur  ,  fed  quo  ad  mi- 
nimum  falcem  ,  vel  uno  alterove  exemplo  ,  confimiles  forfan  al- 
ternationes,  in  eo  abftrufisfimo  adhucdum  negocio  ulterius,  aut 
fecundura  prsedi&as  parilcsve  caufas  penitius  pervcftigarentur. 
Pareitur  cquidem  &  merito  ,  hic  Iocorum  ifti  tum  temporis  fexui, 
aut  evifceratae  jam  ad  aulas  mitcuntur.  Operam  tamcn  proximo 
autumno  dabimus ,  ut  quousque  experientise  conveniant  illx  ve- 
natorum  de  anticipatione  ,  citiori  frequenciorive  apparicione  &c. 
relaciones  ,  planius  conftet.  De  csetero  ejuscemodi  embrya,  gran-1 
diores  quoquc  abortus  ,  infecta  &c.  in  vitris  conformibus  perdiu 
olim  fervavimus  in  fpiritu  vini  dcphlegmatisfimo  folo  ,  fpiritus  fahs 
fubcilioris  parte  ,  fpiritusve  terebinthinas  tancillo  fociaco. 


OBSERV, 


OBSERV.   XXV.  g4, 

O  B  S  E  R  V.   XXV.  (D.r.  Ann.Vl.VU  243.) 
Inquifitia  in  majorem  fpritm  Tartariprovmtbtm. 
^Ommunesfunt  defpincuTarcanufualiqiierete,  quodfiadeftil- 

lacoribus  paffim  hudie  venaliscoemacur  ,  nullius  pene  fic  mo- 
menci,  volacilipocioriquefic  faa  parce  ( feupervices,  inccrmajorcs 
impetus  emiffa  ,  feu  libeilorum  quorundam  fedudiorie  phlegmati-s 
locoabjefta,  aljcervencgle£ta)  cancum  non penicus  fpoliacus;  refi- 
dua  pocius  aciditace,con(uecis  dcftinacionjbus  plcrumque  minus  qua- 
dranccconftans ;  Sinautempropriis  manibus.fecundum  pnefcnpca 
(ftudiose  licet)  deftilletur  ,  adeo  carncn  exigua  quancicate  prove- 
niat,  utfipolychreftavisdeforet,  opera?  prctiade  ca-ceromereri  vix 
videacur ,  ejuscemodi  foecoribus  ac  casdiis  occuparior  dum  affurnti 
ponderiscontentseque  volacilicacis  tancum  (ingratiisetiam)  periiffe 
fub  Jancis  poftmodum  examine  dcprehendicur. 

Nec  vero  pro  defe£tus  hujus  fupplemenco  in  folidum  adduci 
vel  accufari  poteft  gas  incoercibile  ,  quod  equidern  incer  excan- 
defcentium  parcicularum  luctam  furgic  ,  &c  (quamvis  in  fpiritus 
fuper  cineres  abftractione  haud  adeo  fentiatur)  nihilominus  in 
olei  quoque  re&ificacionibus  ponic  Helmontius*{Tr.  de ftatibus)  ri- 
mam  proin  incer  commuTuras  rdinquens  .*  Cum  revera  rnfuper 
etiam  mage  corporale  quidpiam  ,  negocio  quoque  fatis  confiderate 
infticuto,  fimul  tamen  erumpere  fenfu  non  unopercipiatur;  &en- 
chirifes  quacdam  ligandas  quadantenus  auc  retinendje  fugaci  huig  vo« 
latilitacideftinatae  doceant, 

Quo  ipfo  autem  amplius  haud  difficulcer  colligitur  ,  tantsc 
diffipacionis  8c  cxtravaganciae  caufam  non  femper  ac  ioHcarie 
confiftere  in  arciflce  inftrumentis  ,  eoque  recidentibus  rcquifi- 
tis ,  fed  eciam  in  ipfius  fubje&i  natura  ,  peculiarique  difpoiltio- 
ne :  &  ut  caeteris  panbus  forfan  hxc  eft  pocior ,  ita  quoque  pecu- 
liarem  poftulare  medelam  ,  cum  reliqua  oppido  facilius  &  conv 
prehendi  &c  pro  re  naca  emendari  queant.  Non  poceft  enim  non 
difpergi  plurimum  >  fi  v#  g.  recipiens  ad  mediocre  quoque  Tarca- 
ri  pondus  fit  minus  exiguum  5  fi  fatis  alias  capaci  Sc  ufuali  non 

Nnnn  fex 


6so  O  B  S  E  R  V.  XXV. 

fexcancum  auc  o&o,  fed  decem ,  duodecim  auc  plures  librac  appo- 
nantun  plerumque  vix  totidem  unciis  liquoris  poftmodum  prove- 
nicncibus  :  fi  (quo  lucrum  fit  in  loco  aliquid  neghgere)  riraa  vel 
epiftomiolum  inter  commifluras  pro  rupcura  vafis  evitanda  relin- 
quacur,  Obfervavimus  pluries  grandiora  quoque  receptacula  qua- 
lia  hic  func  Hafliaca  ,  non  ferre  Tarcari  ultra  duas  tresve  libras, 
absque  evidence  fpiricus  alias  accise  facis  hinc  prodeuntis  ja&ura: 
Ita  fi  ignis  ftatim  &  jufto  fit  validior  ,  quatuorve  v.  g.  horis  cum 
difpendio  cranfigacur ,  quod fex  vel o&o  (qua  duabus  libris  facile de- 
bencur^  fecuriusoporcebat. 

(Opcarimhic,  uc  enchiridio  cuidam  chimico  acpharmaceuci- 
co  adjicerecur  debicum  praecerpropcer  fingulis  proceffibus  eorum- 
que  gradibus  &  alcernacionibus  tempus  >  ac  decerminacum  quo- 
que  quoad  ejus  fieri  poteric  pondus  produ&orum ,  cam  immediaco- 
rum,  quam  erefiduo  aliccrve  proveniencium :  icem  addicamen- 
torum,  &:  inevicabilium  per  diverfimodas  diflipaciones  difpendio- 
rum.  Levi  id  fierec  ncgocio  ,  maximo  vero  ,  prxcipue  incipien- 
tium,  taxas  condentium  &c.  commodo.  Sedhasc  incidencer.) 

Ita  porro  apertum  quidem  pro  fpiricu  noftro  ignem  hic  non 
culpaverim  :  nihilominus  tamen  ad  iftam  Tartari  impetuofitacem 
paulo  fere  videtur  violentior  :  &  extremus  tandem  arenar  gradus 
di£fcum  pondus  in  retorta  vitrea  fufficienciflime  fubigit ,  ut  re  rite 
pera&a  pro  fufficiencis  falis  colle&ione  particularumvc  quarun- 
dam  minus  forfan  adhuc  ca&arum  majori  alcalifatione  ulterio- 
ti  capitis  mortui  calcinatione  (fimul  depradatoria;  non  fit 
opus. 

Adhibuimus  aliquando  alembicum  ,  qui  (unacum  recipien- 
te)  fumos  adeo  enitentes  cogeret ,  capaciflimum  loco  retortx: 
fed  duplicatis  fic  commifluris  plus  perdidimus.  Idemque  contigic 
cum  alia  vice  globum  fpiritus  vini  partena  ( quas  tartan  fumum  e- 
rumpcntem  abforberet)  continentem  inter  roftrum  ac  recipiens 
poneremus.  Dubio  procul  autem  parilis  fuerit  produftiorum  &C 
▼arie  inflexarum  ferpentinarusn  fucceflus  ;  fiquidcm  applicaco 

longo 


O  B  S  E  R  V.  XXV.  tft 
longo  fatis  ncc  adeo  declivi  (pcr  capax  Tefrigeratorium}  tubo, 
nobis  quidem  pro  rata  nihilo  plus  provenit ;  ipiritibus  impetuofis 
altum  quidem  facile  petcntibus  ,  deorfum  verd  (intcr  fubitaneam 
iftam  fucceiTionem  &  humidi  fufcipientis  defe&um)  ire  nolenti- 
btis  (ubterfugio  interea  ,  ubicunque  comitante  oleofitate  datur, 
prafra&e  qusefito. 

Rerortiforme  detonationibusque  fulminantium  alias  non  in- 
commodum  inftrumentum  >  ingcrentibus  inferius  exicui  luperiiis 
uno  pluribusveroftris  pacens  haud  minus  ,  idque  de  fubtiliori  par- 
tc  potius,  ingratiis  dimific ;  plus  vero  Glauberianum  fecundi  fur- 
ni  opcrcuiacum  ;  plumbo  circumfluo  nonnunquam  clifo  ,  alibi 
fuperimpoiico  quoque  Japidc  levato,  ut  acidior  tantum  parsincol- 
Jeclo  liquure  prsevalercr.  Lutum  ipfum  etiam  fingularius  quam 
pcnetrec  ,  paftim  fcntitur  :  quo  veficas  poftmodum  ,  ut  tamen 
prius  probe  circumcirca  ficcentur  ,  quidam  nec  immerico  forfan 
malucrunr. 

Verum  cum  nec  his  nec  aliorum  pradi&orumque  requifito- 
rum  obfervatione  ,  multa  potioris  partis  diffipatio  prapediri  pof- 
fet ,  ad  ipfius  proin  fubjecti  naturam  ,  quod  akerum  erat ,  con- 
vcrfus  cogitavi ,  num  ( ut  m  fale  communi  ,  ammoniaco  ,  nitro, 
calceviva,  &c.  folemus  ,  ica  hic  quoque)  additione  competen- 
tis  nec  produdta  fruftra  perverccntis  vehiculi  ,  quod  &  ficcio- 
rem  Tartari  iubftanciam  hac  in  parte  quafi  lcvaret ,  &  parti- 
culas  falinas  (fub  acidi  \inoCi  cum  fece  ,  volatili  fali  affluentif- 
fima  coagulati  cxercitio  ifto  j  impetuofius  proruentes  fufciperet 
faltem  aut  dilueret ,  major  qua:dam  harum  confervatio  inve- 
niri  qucat  ?  atque  adeo  dirTufioris  i,  quoad  ejus  fieri  poilec  quan- 
titatis ,  2.  fpiritus  tartari  (pronunc^)  tantum  ufualis  ,  &  quidem 
3.  particularum  ejus  acriorum  ac  pungentium  acidulas  intermix- 
tas  (quo  bonus  &  efficax  demum  exiftit  ctiam  non  rectirlcatus 
fpiritus)  evidenter  prsecellentium  ,  fique  4.  fine  requifkorum  ejus- 
cemodi  incommodo  tum  liceret,  etiam  refidui  in  capite  morcuo 
alcali  fpecialior  ratio  haberetur. 

His  autem  ita  fuppofitis  ftatim  excludi  vdebatur  principio, 

Nnn  n  z  qui 

4? 


6;i  OBSERV.  XXV, 

qui  cum  vitrioli ,  dtfi.ieratas  particulas  nimis  fupprimentis ,  ana- 
tico  pondere  (etiam  fpiritus  Tartari  compofiti  nomiqe)  deftilla- 
tur  ;  crjplo  quidem  copiofior  ,  fed  acidior,  melleoque  propin- 
quior  :  utuc  bonum  fit  aperitivum  ac  menftruum,  non  dcfes.  Sic 
porro  quoque  ,  qui  cum  quarta  tantum  parte  vitrioli  provenic, 
carcareo  propinquior  »  diaphorecicus  aut  diureticus  ;  vulgari  fpi 
ritus  Tartari  ponderi  confueto  dimidium  fuperaddens  i  adhuc 
tamen  fimiliter  acidiufcuius  :  oleo  interim  ob  fuppreffionem 
iftarn  ,  aut  fulphuris  metallici  invifcationem  utrobique  parco, 
mious  acri ,  &  ad  ordinarium  provcntum  vix  fubquadruplo : 
capice  mortuo  vero  (pofteriore  canquam  fixationi  aptiore)  vix 
drachmas  fex  pro  fingulis  Tartari  Iibris  e  fluidiori  tnafla  reli- 
qua  in  iaboris  quafi  fpiritusque  remiflioris  compenfationem  ex- 
hibente,  Cum  colcothare  &  vincetoxico  deftillari  £non  tamen 
ad  combuftionem  ufque)  juflus ,  alias  eo  ipfo  alterius  potiflimum 
ortus  ac  mtentionis  eft. 

Amplius  autem  nec  qui  cum  alumine  (  in  quod  aliud  agentes 
incidebamus^)  habetur  ,  fecundum  di£tas  conditiones  huc  rercrri 
vel  fubftitui  poterat  :  fiquidem  anatica  hujus  &  tartari  propor- 
tione  penecrantiflimus  &  fale  volatili  (ultra  urinx  alumini  de- 
bitasmodum)  afliuentiflimus  (a?que  ac  fpiricus  C.  C,  vel  fecum 
vini  ficcararum  canquam  acido  vinofo  minus  iigacarum  folst,^) 
prodit  v  cuidam  tamen  falis  Tartari  fpiritui  odore  faporeque, 
quin  etiam  fugacitate  pro  communi  tartareo  proximior  :  capite 
mortuo  dc  castero  arcanum  quafi  duplicatum  quoddam  poft  elixi» 
viationem  prasbence. 

Ad  eandem  vero  urinofitatem  tendebat  etiam  (  vix  aniroad- 
verfo  interea  confueti  ponderis  augmento)  fpiritus ,  qui  ad- 
mixto  fale  fartari  vel  ex  ipfo  Tartaro  tartarifato  (coagulo  c 
tartari  fele&i  vel  depurati  &  falis  tartari  ana  ,  aut  hujus  potius 
duabus,  illiustribus  partibus  eoIU&o)  pcllitur :  efficax  interiro, 
aec  ut  nonneraini  habitus  eft ,  per  quandam  hinc  deftru&ionem 
quafi  aquofus. 

£  faie  urrari  aceto  deftillato  ad  modum  oxyfalis  tliaphorc- 

tici 


O  B  S  E  R  V,  XXV.  o?> 
tici  Sala?,  Gmjriiciusve  ftruraro  (quo  incfdencer  ctiam  hxc  refera- 
mus  )  non  ipti  i\  i/s  c a>  urco-anaiogus ,  icd  acijus  quispiam liquor  pro- 
dibac,parcus,&iftuin  laicem  aiiquanuun  (cum  inicrlpcrfinonnun- 
quam  olei  olim  abforpti  puncluhs )  redolens :  utuc  aiibi  fimilicer  pro 
regeneraco  ve!  arcificiaii  carcaroadtjmarecur. 

Cum  aceto  veronon  dcftillato  procdlu  inftituto  (  equiruntur 
autem  Jibrar  fere  feptem  auc  octo  pro  odo  faiis  unciis )  magmapoft 
fufficiencem  divaporacionem  nigncans  fpuitum  dabac(  exaceci  lci- 
licecfinu)  oppidomagetartareum,  acrem,  urinofum ,  cum  acidula- 
tione  camenaliquali,  &:oIeo  fcecido  guafiguajacino,  Undequoque 
haud  drsfimihs  (&  quafi  ecartarifpiricuacecovedeftillacomixcusfo-' 
rec )  habebacur ,  poftquam  mododi&um  coagulum  fpiricus  Vini  du- 
plo  praeterpropter  dilucum  (  poft  filcracionem  tertiarque  partis  exha- 
lationem  )  deftillationi  per  arenam  fatis  validar  fubjicerecur.  Inftil- 
lato  fpiritu  Vitrioli  manifefto  ebulliebac  liquor,  qui  cum  olei  fimul 
parcicula  &  alcali  refiduo  in  deliquium  propenfisfimo  prodierar, 

Ulcerioriveroinquificione  dignum  videcur,  quod  fidiclamag- 
macis  folucio  non  cxhalecur ,  fed  (uci  alcalia  fpiricu  vini  commun* 
dilucafolenc)  fubfidens  phlegmacica  &  fale  facuracior  parsa  fuper- 
ftance  fpirituofiore  per  cricorium  feparecur  ,  acque  fimili  racionc 
deftillecur,  proledo  ad  excremas  guccas  fpiricu  (facis  tarcareo,  nec 
tamen  cum  vicriolico  ebullience)  fal  in  capice  morcuo  relinquacur, 
cujus  deliquium  auc  folucio  cum  olco  carcari  communi  limpidiori 
eciamnullacenus  nobis  quidemmifceri  voluic. 

Sed  harc  alcerius  func  ordinis  auc  originis,  ceu  adhuc  longius 
in  infticutum  hoc  noftrum  pecitus  forec  fpiricus  Calias  non  rejicu- 
lusj  efarmencisprxcipuecaudicibusfivecapicibus,  dum  vinearnon- 
nullibi  eruderancur ,  deftillatus.  His  proin  omnibus ,  ucpoce  de- 
ftinacioni  ac  prarfuppofitis  minus  in  prarfenciarum  quadrancibus, 
fuosin  ufus  tantifperfepofitis,  fpiritus  vini  tanquamanalogum  ejus- 
dem  liquorisgenimen  tartareseque  volatilitatis  haud  mconveniens 
fufceptivum  fuccurebar, 

Sed  nec  fic  voti  adeo  compoces  ficri  videbamurjquippc  prius 

Nnnn   3  quam 


CS4  O  B  S  E  R  V.  XXV, 

quam  tartarus  pro  cxfudatione fui laticis  fatis  undiquaque  jincalefce- 
ret ,  traniiifle  is  maximam  partem  in  excipulum  deprehendebatur,- 
exigua  hinc  forfan  differentia  a  fimpliciore  ifta  combinatione  ,  ubi 
pio  fabfequa  redificatione  fpiritui  tartari  (  etiam  ab  oleo  nondum 
feparato)  affunditur  illius  portio# 

Unde  de  ftabiliori  quodammodo ,  fed  in  diaphorefin  acdeop- 
pilationes  confpirante  vehiculo  cogitantes ,  pro  ultcnori  tentaminc 
dimidiummellisfatis  grummofi  alia  vero  vice  fpeciofions  hic  man- 
nx  parile  dimidium  fele&iori  tartaro  addidimus,  deftiliatus  validc 
tandem  per  arenamnon  fine  exasftuatione  liquor  ,  conjundtim  qui- 
dem  tartarumfatisreferebat,citius  taraenantiCipare  videb*aturexi- 
ens  aquofitas  iftius  eruptionem  prasftabatque  fpiritum  paulo  dilu- 
tiorem ,  cum  alcali  aliquantum a melleinverlo. 

Infaccharum  proin,  viliusfolummodo&nil  vel  parumfaltcm 
a  rcfinatoribus  pafliim  incidimus,  eo  quod  paritcrfalquoddam  ef- 
fentialeforet,  phlegmate  fuperfluo  minusabundaret ;  folitariequo- 
que  diaphoreticum  &  aperitivum  promeret  fpiritum  ;  :&:  quidem 
in  co  genere  haudadeo  disparem ;  forfitan  denique  alcalietiam  mi- 
nusaltcratum.  Cum  autem  anatica  primo  proportio  bonum  qui- 
dem,  fimiliter  tamen  aliquanto  dilutiorem  (  uncias  fcilicet  decem  pro 
tarrari  unciisfedecim)  exhiberet,  refiduumque  minus  alcalifatum 
vidcretur  ;proindimidio  tantum  poftmodo ,  feu  unciis  fedecim  cum 
duplo  tarcari  fcu  libris  duabus  mixcis ,  extremo  tandem  arcna*  gradu, 
8.vel  10.  horarum  fpatio  habuimus  uncias  duodecim  (interdum 
pene  tredecim  )  fpiritus  a  tartareof  ufitatas  curatsque  tamen  deftilla- 
rionis  j  fapore  odorequc  noftra  quidem  opinione  vix  aut  non 
( nifi  proceftum  quis  noverit  )  difcernendi  ;  effechis  interea 
(ceu  pluritim  annorum  ufu  privatim  confirmati  teftari  poflumus) 
planc  ejusdeni ;  five  per  fe  five  in  mixtura  feu  tin&ura  bezoardica 
fimilibusque  compofitionibus  adhibcatur.  Seu  porro  &hocper- 
quirentibus  potius  aquofior  faltem  pars  afaccharomutud  hic  fumra 
fucrit ,  fcu  una  infupcr  de  hujus  analogo  fane  innoxioque  fpiritu  quid- 
piam,  ccu  facile  credi  poterit,  complicatum  afcendcrit:  cum  olci 
frefidui  forfanfcoriis,  ob  effcrefcentiam  fpongiovibus ,  &;  Ifesqtiili- 
bram  pranerproprer  ponderantibus ,  niruis  invifcati)  fex  tantum 

drachmis ; 


O  B  S  E  R  V.  XXV-  6ss 
drachmis  falis  vcro  prxter  exfpe&ationero  maximam  partem  haud 
pure  alc*lini,  fed  abacceflbrio  aliquaiicer  (xque  ac  veg  tabitiufn 
fulphuratafunt  Jalteratiunciis  fexauc  feptem:  dumprastcr  fmgula- 
riorem  HelrHcntit  fupputacionem  auc  modum(  quo  ir.  tn  %  prtm.chim. 
efedecimunciisvix  unamaquxhaberi,  reliquium  perdeftillationem 
inoleummucari;  tr.  bUsvcto  ,tocum  exvi.uncns  prole&um  liquo- 
rem  fuper  capuc  morcuum  cohobacum  refiduo  inibi  (  unciarum  1 1  ♦ 
femis)  fali  adhuc  unciaslV.  fuperaddere  dicicur)  fecundum  vulga- 
remquidemprocciTume  folitarii  Tartari  crudifele&iorislibrisdua- 
busfcu  unciis  xxxij.paflim  alias  fpiiitus  tantumquintjuecumdnTii- 
dia,  vix  integrx  fex  habentur;  falis  fex  vel  feptem  uncix  &  olei 
drachmx  decem  &  interdum  duodecim  :  e  depurati  vero  eodem 
pondere  fpiritus  (grave  nihilominusadhuc  olentis)  uncia  ucpluri- 
mum  fakem  quinque,  oleiuna,  faliso&o:  forfan  quia  illicquidem 
fubtilioracfolubilior,  metallica  quoque  ac  marina  adoriens  pars  in 
adhibita  aquaremanec,  aut  oleofior  infuper  a  copiofiore  fale  abfor- 
betur ;  hic  autem,  quiapurior  &  a  nimia  arenofitate  fequeftrataeft 
tartareitas. 

Paulo  fufius  ea  fuperiorum  annorum  tentamina  referre  volui- 
mus,  quo  foecundioribus  experimentis  amplius  perficiantun  autad 
minimum  tantummodo  vulgatiflima  venalis  per  iaborantium  emiffa- 
riosfpirituscoemtio,  etiam  pharmacopohs  in  ea  proventus  parcicace 
haud adeo  infolens  forcaflis  aliquousq;  impediatur.  Decedic equidem 
hic  quoqueportio  haudcxigua,  fed  inrer  eamparicerpars  quxdam 
incoercibilis,reliqua  verohaad  in  adeo  exccflivaquantitate,ceupro- 
du&a  &  capicam  rtuafingulorum  interfeconferendopatet.Acue- 
re  dc  cxtero  hunc  prolubicu,fed  uc  plurimum  non  finemajorigra- 
veolencia  poceric  quispiam  fuperaddicofale  volacili,  quovis  modo 
ex  aleali  cartareo  collefto :  vel  poft  digeftionem  quandam  omnium 
invicemproduaorum,  liquore  poftmodum  pet  retortam  ^™fPir*~ 
tus  vini  partepropulfo.  Affinitatis  autem  caufa  paulo  diffufius  ad- 
ticiamus  his  nonnulla ,  qux  circa  ipfas  fpiritus  vini  ficcatas  feces 
(SJCin^rfifcn)  per  vices  fuperioribus  luftris  aliud  quxrentes 
©bfervaverimus:  prxfercimcumomnibusregionibusnon  xquetre- 
*  quens 


^6  O  B  S  E  R  V.   XXV.  XXVI. 

quens  fit  magma  illud,  quod  poft  fpiritus  abftraclionem  e  fecum  in 

vefica  refiduoin  diftri&ibus  viniferis  ficcatum  argillas  compadioris 

fruftareferr. 

Tradidimusaliquandofigulo  librasdecem,  ut  ol!a  fatisopercu- 
lata  moderate  (ccu  pro  Iccationis  ratione  queunt,)  calcinaret. 
Verum  non  ut  in  capite  mortuo  tartari  intermixtum ,  fed  defuper  pla- 
ne  &  ad  duorum  digitorum  crasfitiem  fuper  iftas  expanfum  feu  fubli- 
matum,XXlV.unciarumpondereinvenimus  falalbiffimum  ,urino- 
fiffimo  odore  nares  oculosque  feriens;  refiduo  (ubter  infipido, 
carboniformi  aut  quafi  arcnofo, 

Cum  alia  vicerepetere  hocplacuiftet ,  figulus  negotiofior  olla 
denuo  feftinarepetitione  furnoimpofita,  quod  quseiebamus,  perdi- 
dit ,  feptem  faltem  unciis  alcali  acerrimi  &:  in  deliquium  propenfiflimi 
e  toto  (  nam carboniforme  illud  plane  disparuerat )  refiduis.  Prsedi- 
aumautemfalquafi  vo!atile,poftquam  acetq  deftillato  (utin confe- 
ftione  terrsefoliatae  tartari  Jimprsegnareinftituiflemus ,  hunc  proce- 
dendi  modum  haud  adeo  fuftinere  voluit,  fed  totum  fere,  exigua 
profe&o  remancntia,  alembicum  in  abstra&ione  tranfiit;  liquore 
intereafatisvel  inter  menftruapolychrefto. 

Spiritus  vcroe  ficcisiftis  fecibus  perretortam  inarenahaud  diffi- 
culter  tartari  more  deftillatirn  &  habentur  forte  6.  vel  8.  horarum 
fpatioelibrisduabus  ( recipicntecapaciore)  fpiritus  copiofiffimo  fale 
(ut  unquam  C.  C.)  intcrmixti  facile  untix  odtodecim  ,  olei  tres: 
utraquefuligineumquidpotius,  quam  tartarumolentia.  Salcuma 
folo  liquore vix totaliter fol vatur ,  unciis fex vel  odo fpiritus vini  elua- 
tur,  8£  feparato  oleofaturatus  itafpiritusperphiolamfuperfaltartari 
aur faltcm cineres  ( toto  ventre  his  repleto ) reclificetur ,  ut xij  vel xiij. 
unciae  fal  volatile  prius  prodiens  fucceffiveabforbentescolligantur; 
gravius  tamen  adhuc  quidpiam |etiam pras C.  C. fpirantes , ni  repetitac 
re£tificaciones  nonnihil  juverint. 

OBSERV,    XXVI.  (D.I.  Ann.  VI.  VII.  i44.) 
De  Exptrimentts  cumcdce  viva  fattis. 

FOrfitan  haud  fuerit  incommodum,  fi  quas  aliquando  fub  quah'. 
cunqwepotiorumcalcis  vivae  ipfiusquefaxi  partium  pcrquifitione 

obfer- 


O  B  S  E  R  V.  XXVI,  777 
obfetvaverimus ,  brevicer  hic  &  num  abftrufiori  adhucdumexseftua- 
tionis  negotio  explicando  conferre  queant  aliquid,  recenfeamus. 
Principlo  proin ,  cum  curiofiorum  circa rem  iftam  facile  primus  HeU 
mo&tws  inprimo  editis  libcliis  3 .  tithinf  &  9*  Febr.  alteram  exqande- 
defcenciascaufaparteminretiduo  concremati  fulphurisfale,  ipfhrn- 
quefaxumobfulphur  phlogifton  calcinabile  eflevelit,  auia  infuper 
ab  ufti  in  proxi mo  fortalitio  fcerore  fepius  offenderetur ,  ih/ujfhurea^ 
rum  (copiamhincnonexiguamprse  fe  ferentiumjparticularum  ali- 
qualem  perveftigationem  delati  deprehendimus  vcl  minerarum 
uftulatarum  accenfive  modicum  in  conclavi  fiii  fnlphurari  exem- 
plo,  quod  nihilominus  qualitas  hic  acque  pollentia  mole  (conjun- 
ftim  antehuiuscemodi  difpcrfionem  seftimaca )  profe&o  major  fit  ; 
ceu  inodoratorum  quoque  nonnullorumeffluviis,  inque  guftufimi- 
Jiter,  florumammoniacalium  marflalium  nigrorum  tantillo,  extre- 
ma  faucium  conftndione  tancumnon  pcnitus  fuffocance  ,  fenti- 
mus. 

Faclaenim  i.pollinisfaxi  cum  oleo  tartari  faturatiflimo  dige- 
ftione  56  hinc  decc&ione  fatis  forti  (fiquidem  Jiquatio  cum  ipfo 
falenimiumde  materia  lapidea  abforbere,  haud  parum  veroiul- 
phuris  fub  aclione  ipfa  diflipare  videbatur)  inftituta  cum  acidis 
-  praecipitatione,  nonfulphuraliquod  aut  cofaturatius qnidpiam,  fed 
lapidofnm  folum  magmaiubfedit,  fi  prunis  infpergeretur  ,  haut  ar- 
dens ,  ut  antimoniale  vel  lac  fulphuns  etiam  cumlixivio  calcis  pa- 
ratum ;  verum  fulphur  aliquantum  fakem  olens, 

Necz.  fublimarialiquid,intenfo  quoque  peno.  horas  igne 
(tantum  in  colle  retortac )  voluit ,  cum  (  alio  quidem  fine)  li- 
bram  unam  (qao  magis  penetrari  poflet)  groffe  pulveratam  Vui- 
cano  fubiiceremus;  prodeunte  interea  quidem  ab  mmo  orachma 
una  fcrupulisve  quatuor  aquofitatis  i  communi  haud  adeo  mul- 
tum  diffcrentis :  dum  tamen  e  pari  (i  icum  etiam  alborum  ponderc, 
poftquameademquantitateexftillafletliquor  acidu  i  fere  quidptam 
pr^feferens&nobisolimpromenftruo  infipido  folan  comcndatus 
(  parata  vero  copia  attcnuatiora  quoquefaturnina  naudadeo  attin- 
v  v  r  Oooo  gere 


O  B  S  E  R  V.  XXVL 
gere  vifus )  fulphureicacis ,  odoracui  haud  ad  verfae  quidpians ,  utuC  vix 
ponderabile ,  illuc  adfcenderec. 

Ica  necj,  digeftione  cumfpiricu  Vini  dephIegmaciflimoinfticucar 
inftillatoque  filtraturae  Vicrioli  fpiricu  aliquid  praeter  nubeculam 
excrafilcrum  non  colligendam  *  eo  vero  combuftodemumaliquous- 
que  f  ere  percepcibilem  habuimus. 

Tandem  4.  nec  detonatio  exfpe&ata  per  nitri  cam  fimplum  quam 
triplum,  nifi  coadtiflime,  &:  ubi  circumaflam  prunam  immediatc 
tangcrec,  fuccesfic ;  (fuborco  faltem  Iapidis  molaris  attrici  odore 
fulphureo)  dum  camen  martis  limatura,  ftannum,  lapis  calaminit- 
ris  &CC  incimiori  quoque  vel  immacuriori  fulphure  conftantia  tale 
quid ,  quodvisincerim  pro  fuo  modulo  facilius  patiuntur, 

Xlcproin  {upvahwdztusHelmoxtiushaud  incommodcpoftmodc? 
(/r,  tyia pyim,  chim. )  condufiiTe  videatur ,  id  quod  faxo  calcario  intet 
urendum  decedit*  cum  nihil  tuncutin  pruna  (quam  paulo  ancela-  i 
prdi  ifti  contulerac)accendatur,  falis  potius  efle  quamfufphuris:  de 
feparabiliore  manifeftiorique  procul  dubio  locutus :  fiquidem  pra:- 
cerfuprarecenfita,  alia  etiam  quama  folo  ligno  apparere  videcur  irx 
ufiionispr<  grelTufiammaj  facies ,  eaqueab  avolantibusparticulis  fa«* 
linis  vix  fohcan^  profe£ta„ 

Maculas  mftarcrocicujusdammetallicr  ochreasaut  rubigitfofas  | 
calcinonnunquaminterfperfastantifperhuctraherenolumus^  Spe~- 
ciem  tamen tuncpras fe  ferunt  reliquiarum auc  fcoriarum m\cx inter- 
perfse  feu  fubftantias  fulphuris  cujusdam  forfan  haudexpertis ,  autad 
femimetallicum  quidpiam  fimul  inclinancis:  feufuperfufocalci  vivx 
aceto,  (quod  hydromel  nobis  loco  vini  fufficientisfinium  fuppedi- 
tat )  poftquam  fun  do  prrus  quafi  ammoniacalicer  aliquandiu  refrige- 
raco ,  efFervefcere  candem  incipit,  odor  exa&efolutiones  faturinas  ace- 
tofaftas  referens ,  exfurgit.    Sed  hsec  plane  conje&uralirer. 

Idconftat,  quoddumcandicanscalcis  recentisportio  urentisfi-' 
mofaporeIinguamimpetic,rubiginofaha?cfeorfirn  exfcufpcaaliquan- 
comitiorcumamaricicquafiadftridtonacopulaca  fentiacur.  Acque 
ha|p  dcfulpbuyeis  referre  poflumus,  ob  olei  carcari  fruftracionem  ftudio 
prxteritadigeftione  Cdtn  fprritu  nicri  compofito,  abftra&ionequefpi- 
ricusvicriolicanquammagefulphureisconveniencioribusp  Qupd 


O  B  S  E  R  V.  XXVI.  6Sg 
Quod  autcm/S//^  attinet,  obfervavimus  i.e  faxocrudolicet 
interlperfa  mica  Sc  aliusquam  fpathi,filicis&:c.  tevigatorum  fapor 
(ponderc  queatquidpiam  ,  vix  tamen  f  negotio  quoque  per  fortifll- 
mam  dcco&ionem  &  filtraturar  in  vaporofo  balneo  exhalationem 
confimilium  marinorumque  exemplo  tcntaco)  feparari  pofle  eviden- 
tiusaliquid,quodprxtcrcalcis  (  ut  in  vinis  nonnullibi)veftigia  can- 
dicantia,  afoncana  vel  maximam  faJcem  partem  remanfiffe  dici  ne- 
queac;Gquidem(ceuplurimasolima!ioquidem  fineSerenisfimijuflii 
hoc quoque  modo  tentavimus )  falfum  quidpiam  fubamaricans,  quafi 
centrale  aut  icmi-nitrofumferefloccofumautfoliatum,plerumq;  ta- 
men gryfeum ,  cum  fulphureitatiscujusdamincerdum noca  (  vix ultra 
duogranaalibris  fedecim)  fimilicer  relinquunr,fipuras  fimplicesque 
necextraneis  nonnunquan?  complicata*fuerinc,v#g.(pra:cerfrequen- 
tiorem  materiam  illam  cophaccam  auc  calciformem)  ocbra?  cuidam 
fimul  acri  Sc  fulphurea^:ucinfl:rumiferis  quibusdam  fuperiorisFran- 
conix  prope  vineca  ,citramcrallorum  (quae  ibiinnotuerint)comer- 
cium  fcaturiencibus:  auc  uliginofse  amaricanti  i  ut  in  ftygiis  quafi 
nonnullis,  guftui  in  fe  nonadverfis,  jumenciscamenindelargiuspo- 
tatis  exitialibus:  ipfive  fali  communi;  ceu  non  fine  jucunditace  in 
Hasfias  hic  confiniis  f  ontes  falfularum  venam  five  traftum  ( cis  &c  poft- 
modum  transWerram  fluvium)  comitantesalitervetangentes  ,ejus 
pluragranaalicubiultra  fcrupuluminfupranotatopondereconcinere 
per  duorum  fere  milliarium  Germaniccrum  du&umdeprehendimus, 
liberis  utrinque  reliquis.    Sed  harc  incidenter. 

Decarterofi  quidinca  exiguicate  acmifcella*fufpicione;ex  ipfa 
etiamcalcceftfalinum,(uteflepoteft)  nitrofitati  cuidam  videcurfo- 
re  tum  (per  diverfarum  obfervationum  applicationes)propinquius. 

Cumautem  z.  &  per  gradusmanifeftiushicquidpiamquarrece- 
mus,  &ipfe  lapis  per  perfedtam  uftionem  facile  dimidio  inveniretur 
levior  (etiam  poft  aliqualem  aflervarionem,  dubioprocul  abinitio 
quoqueexhauftisacfitibundisporis  ex  athmofphasra  aliquidinaug- 
mentum  pondcris  admitcentem)  probe  quidem  ^mnHelmontuni 
illiusl.c.quodejus  generisfaxo  idem  ac  carboni  eveniaf,  nifi  ambo 
aperto  iene  crementur,  in calcem  aut  cinerem  mutentur  «unquam : 
r       0  Oooo    z  Inftitui- 


66p  -  OBSERV.  XXVI. 
Inftituimus  nihilominus  experimentum  fupra  di<5tum  vafe  claufo, 
feu  in  retorta,igne  fatis  vahdo,  exploraturi,  num  particula  fakem 
ejus  quod  in  ealcinationeauffugit ,  &:  idem  autor  nonfulphureum, 
fedfalinumeile  voluic,adfcenderec,  eaque  vel  pureralis,  vel  fulphtv- 
reitatieuidam  permixca,  aucfimul  j quodOIuftris  Boykein  Parifien- 
(i  gypfo  oblervavic ,  noftro  circa  fornacis  tantummodofutidumin-- 
rerdum  liquefcere  incipience ) ex  parte  vaporofa. 

At  quid  3c  quantum  hinc  exierit ,  pauio  ante  nota vfmus*  Hec 
aded  evidcntius  quidpfam  e  tefiduo,  feu  capite  mortuo  colligere 
potuimus,  nifi  quod  (in  ulceriorem  conje&uramaut  collationem) 
affufa  ad  exiguam  foluni  extantiam  aqua  feu  poft  exiguum  ftridorem, 
nuilam  veroincalcfccmiam,  filtratura  (aliquid  infuper  praefoncana 
|ere  fapiens  inftillato  carrari  oleo  (nam  Virrioli  fpiritu  nil)  fedi- 
menti  quid  inftar  nubecula.  oftcnderet :  dum  evrdentiori  parcicuk- 
rum  acidularum  indicio ,  fupra  dictum  filicum  rcfiduum  firniliter 
elucriatum  auuamquafi  femiftypticam ,  &  per  oleumtartaripulveris 
albicantis  quidpiam  inftar  Magifterii  praecipitatum ,  vitrioli  vero 
fpiritu  fimihternil(apparensquidern)  reddit. 

Atque  eadem  gypfi  ufti  ac  calciformislapidis  >  cruftuofi  di&i 
(fiquidem  laminis  lapidi  fcifllli  crafiioribus  pavimentisque  peraptis 
conftat)  racione  ftridoris  citra  etfervefcentiam,  &:  parcioipicaci  per 
alcalinum  pulvifculi ,  cum  filicibus  eft  ratio.  \Jt  inter  pra?notatam 
e  faxo  parckacena Ueim^nitus  denuo  haud  fncommode  dixiffe  videa- 
tur Qm triaprim.chim.) lapides calcinabiles falis naturam &  calcis  a- 
erimoniam  induere  transmutacionc  in  novam  generationem  ab> 
igne-promocam,  non  verocontenti  exrra&ione  velfeparatione, 

Proin  in  calce  ipfa  rite  perufta  i.fal  manifeftarium  oftendit 
(pr^terlabo'riofioraalia,ipfiusrehxivii  faporem)coagukim  faltem 
fimpliciflimum,  quod  ex  hujus  evaporatione  in  vaporofo  balneo 
(unde  Candidiffimus  $aU  aperco  foifonignediuciusve  repofitolixi- 
viouiusinduciadqiialemcunque  negativam  potuic)  in  bullislamel- 
Hsque  fuis  (  ni  inter  exhalacionem  pcr  vicescum  Excell.  Wmjiv&a- 
mantur )  calcariac  matcrifcpermixcis  ad  drachrnam  f  mis  fere  efatu- 
*aciori  hbim  reftac ,  & aqux  L  q.  denuo  foliitum  idem  lixivium reddir, 

Quod 


O  B  S  E  R  V.  XXVL  661 
Quod  l.  naturam  ejus  (an  fimplex  vel  compofitum  *  fixum 
vel  volatile  faciliusve  pra*  aliis  alcalifatis  volacilifandum  fic)  una 
cum  origine  attinet :  uci  quod  primum  Helmontim  allegato  loco 
3.  Liibiaf  Sc  9*  Febr*  duo  inibi  pofuit  alcalifata  lalia  ,  guftu  quoque 
diftinguibilia  ,  lixiviale  unum  ,  alcerum  acidum  a  fulphure  con- 
cremato  rcfiduum  ,  nec  feparabile  a  toto  §cc.  qnx  porro  afper- 
fione  aqua:  foluta  invicem  agant  ,  accendancur  ,  &,  dum  fe  mu« 
tuo  fic  demolrimrur ,  fimul  coagulentur  &c.  exemplo  tartari  vi- 
triolati ,  thermamm  &c.  adduclo  :  ira  fane  in  urenciffimo  fimul- 
que  quafi  ftringerite  calcis  vivse  ( recentis  &integrse)  dum  vero 
concidit ,  pfeudofaccharinis  aluminis  faturnique  aliqualiter  acce- 
dcnte  ,  fpfiusve  lixiwii  (ab  alcalino  per  ftypticum  ad  fimilem  dul- 
corem  tendente)  fapore  accentior  guftus  non  invenit  ,  quod  m 
fale  tartari  perfccte  vel  denud  cum  particula  caicis  viva:  calcina* 
to  ,  in  oleotartari  &  Hquore  filicum  Glauberi  aJiisque  exquifitio- 
ribus  alcalinis  ,  fimplicibus  aut  materias  lapidese  (fi  fimplici  hu- 
jus  folicarioque  commcrcio  forfan  fupra  nocatus  fapor  imputari 
velic)  complicatis  fentitur  ;  conceptu  autem  facilius  velrnani- 
feftius ,  licet  ft£n  fine  quadam  collationis  latitudine  ,  exiftit  in  al- 
calinis  fixis  aut  volatilibus  per  acetofa  aliquousque  infra&is 
aut  fixatis  ;  in  ipfa  urina  ,  evaporatxque  coagulo  ,  diftblutione 
hepatis  antimonw  ,  antimoniove  diaphoretico  non  edulcato  ,  in 
lixivio  capiris  mortui  fpiricus  calcis  vivaecum  fpiricu  falis  parati&c. 
lapidof*  quoque  vel  analogas  fcbftantiae  quidpiam  adfociatum  ha- 
bentibus. 

Uc  autem  praster  guftus  hanc  ^ftimationem  diftin&ius  appa- 
reat  illa  faltum  duditat ,  urtnofum  quidem  aut  Uxivhle  haud  dif- 
ficulter  forfan  demonftraverit  (i)  fpiritus  ac  ftibfequum  fal,  quas 
e  Jixivii  faturatioris  cum  vitrioli  fpiritu  moderate  (quo  amaricans 
quafi  quidpiam  percipiatur  )  affufo  fixati  coagulo ,  lente  fuper  for- 
nacem  parato  proveniunc ,  fi  cum  ana  (nhs  tartari  fubito  mifcea- 
tiit ,  &  quod  igne  arenas  vaporum  fpecie  brevi  per  phialam  auc 
cucurbitulam  conjunctim  ad  drachmas  forte  tres  ex  utriusque 
unciis  duabus  furgit ,  coiligatur  :  capite  mortuo  ob  j>  ravalcns 

Oooo  fj  fal 


6&  O  B  S  E  R  V.  XXVI. 

falrarcari  adhucdum  lixiviofiffirno  ,  affufa  aqua  incalefcentc  ,  prius 
aucem calciforme aliquid  incermixcum  urenciiGmum  oftendence *  an 
quiadenuo  hic  alcalinoperfufum  eft  ?  cum  calxfale  fuofcmel  quo- 
vis  modo  exuta poftliminio  ad  priftinum  vix  redear. 

(x.)  Spiritusurinofillimus,  quem  ex  anacalcisacfpiricus  falis 
percucurbicam  curcam,accapaciorem ,  apcaco  probe  priuscumre- 
cipience  alembico  ,  ad  uncias  quinque  pro  fingulorum  libra  una 
colligi  poffe ,  eciam  non  fubdico  (  qui  camen  poftmodo  poceft)  igne, 
alibinocavimus :  refiduo  finica  deftillarione  poft  horas  demumali* 
quoc  concidence ,  fi  elixiviecur  &  filtracura evaporecur  unciam  unam 
femisfalis  foiiaci  fimulqueftypcici  (^ceu  folutiones  lapideorumcum 
fpiricu  falis  folent)  dance  :  fundamentum  fcihcec  liquoris  nephri- 
tici  quondam  hic  locorum  ufualis ,  &  ob  calcis  jam  fane  inverfas 
exucasquc  particulas  (#que  ac  lacfulphuris)  innoxii. 

(3.)  Parabilior  adhue  calcis  fpiricus ,  qui  ingefta  aluminis  pul- 
veraci  hbra  fupra  libram  un&m  fcmis  grofse  contufaj  calcis  viva:, 
per  capacioris  colli  recortam  ,  capaci  fimiliter  recipience  ,  trium 
vel  quatuor  horarum  fpatio  conjunftim  ,  igne  arense  ad  uncias  fex 
vel  fepcem  provenit  liberioribus  ita  fadtis  (polt  terreftriores  ab 
acido  aluminis  fimiliter  ,  ceu  rcfiduum  oftendic,  abreptas)  falinis 
iftius  particulis >  licet  equidem  ex  urina  ,  inter  hujus  exco&ionem 
propraecipicatione  neceiTariaqusedam  prorataaccedant. 

(4.)  Spiritus  vinifatis  inde  alcalifatus,  fi  per  fepriusprobede- 
phlegmatus  calci  in  cucurbita  feu  alembico  ad  aliqualem  eminen- 
tiam  afTundatur,  &  poftquam  citra  notabiliorem  extus  incalefcen- 
tiam  ,  (  quas  in  aperto  vafe  vel  patella  poft  horas  3.  vel  4,  facis ,  cum 
haud  ingraco  fpiritus  avolantis  odore  ,  valida  eft)  octava  prascer» 
propter  pars  fponte  in  frigido  ftriatim  diei  fpatio  (  fenfim  conci- 
dentecalce)  prodieric  ,  refiduum  lenco  cinerum  calore  cocalitcr 
propellatur  ,  fapore ,  tartarifati  vel  a  cineribus  abftra&i  fpiritusin- 
ftar  evidenter  urinofo. 

Forfanetiam  ( $.)  coagulumnitrofum  quafi  murarium  ;  aut  ni 
copiofo  calcis  lixivio  fuperaddito  probc  iacurecur ,  faltem  mucagi- 
nofum,  quod  moderara  quantitate  (ita  ut  poft  qxa:ftuationem 

ficca 


O  B  S  E  R  V.  XXVI.  6<J$ 
tfccaadhuc  permaneac)  calciaffufo  nicri  fpiricu  velaquaforti,  poft 
debicam  elixiviationem  &  exhalacionem  provenit  ,  arrepcam  in 
lu&a  calcis  partem  a?que  ac  croci  mecailorum  ancimoniive  diapho- 
recici  dilucum  fub  evaporatione  deponic ,  &  promte  jgnem  eriam 
emporecica  imbibicum  concipic ;  fub  exseftuacione  tamen  *que  ac 
ipfafaxi  calcarii  cum  fpiricu  nicri  inftituta  folutio  nil  rubrum  ,  fed 
albos  tancum  ,  forfan  in  incimioris  coagulationis  indicium  vapores 
fpargic  ilfe: 

Arque  (6.)  iiuc  adduci  quoque  poflec  fimiKs  urinofus  odor3 
qui  primopercipitur,  antequam  ex  afFufa  aqua  (obortaexseftuatio- 
nej  unciar  dux  vel  trese  mediocri  cucurbica  fpontefurgant  fimpli- 
cifimilcs  ,  faltem  aliquancillum  quafi  ftypticae  ;  dum  perfufa  fpiri- 
Cu  vitrioli  caice  latcx  ,  qu;  per  alembicum  ftillac  ,  odore  faporeque 
phlegma  vitricli,  e  nitri  fpiritu  vel  aqua  forti  terreurn  quid  femini- 
trofum,  e  vicrioli  philofophico  diluciori  (qtialisad  ufus  medicos  ca- 
fnen  fufficicntiflirnus ,  afliimtis  pro  novem  butyri  unciis  ad  prasci- 
pitationem  &  edulcorationem  aqux  fimplicis  libris  fex  facile  ha- 
bcturj  primo  cerram  quafi  figillacam ,  hinc  urinofum  (qtiodcon- 
cencracior  ftatirn  exhibet)  fapic ,  cum  odore  quafi  bucyri  anti- 
moniahs. 

De  fpiricu  volatili ,  qui  fpiritu  falis  perfufa  calce  cum  fubita- 
fiea  (ceu  in  prsediclis  etiam)  exxfttiatione  furgic ,  fupra  diximus; 
quemadmodum  quoque  dc  aceti  ,  cTmn  loco  aquae  fimplicis  ad 
elixiviationem  afliimturn  fueric ,  odore  fingnlari..  Hoc  aucem  per 
horam  &C  amplius  moratur  ,  antequam  invicem  excandefcanc  :  &: 
diutius  plerumque  urina,  accirra  quendam  tunc  tumulcum  r  fpon- 
tepoftdies  aliquot  abforptis  calcis  parciculis  fubfidencibus  in  ucro- 
que  horum  lixivio  ;  quod  hic  quidem  poftmodum  denuo  urinam 
fapic,  uciillud  priftinum  fere  acecum.  Scd  harc  incidenter. 

Suffecerint  aucem  forcaflis  ha&enus  recenfica  pro  parris  lixivx 
alias  comprehenfu  facilioris  qualicunque  demonftracione  :  five  de 
cxcero  3.  ipfius  faxi  prse  aliis  huc  difpofici ,  xquc  reliquiis  Helmon- 
Uan&  falfedinis  fub  uftione  abeuntis  fueric ;  five  ab  ignequafi  ruli- 
j-incum  v  in  fpatiolis  lapidis  (peculiariter  pras  reliquis  9  etiam  ton- 

chiliis 


«4  O  B  S  E  H  V.  XXVI. 

ehiliisapti)  poft  calcinacionem  refticans  ;  (quopondus  poft  repe- 
ticam  ignicionem  aliqiiantulum  auclum  ex  liluftri  Boyleo  referre 
quis  ponct; )  five  ab  ucuoque  :  quod  in  ulceriora  experimenca  nunc 
quidem  feponimus. 

Intenm  camen  4*  ni  penicus  auc  maximam  partem  volatile, 
faltem  prac  aliis  alcalinis  promrius  ulteriusve  volacilifacu  facile 
haberi  fimiliter  vel  e  pradi&is  poflet  ,  cum  e  coagulo  lixiwii 
cum  fpiricu  vicrioli  facto  per  fal  tairtari  cale  fenfibilicer  & 
aliorum  pariter  fixatorum  ac  poftmodo  refufcitacorum  more 
in  alcmbicum  levetur  ;  &;  ex  affufo  calci  vivas  falis  fpiricu  uri- 
nofiffimus  quafi  fponte  furgat  :  uc  alcalifacum  hinc  vini  fpiri- 
tum  6C  euin  ,  qui  curn  alumine  colligicur ,  quandoquidem  ucrum- 
que  etiam  cum  falc  cartari  fixo  procedic  ,  haud  adeo  hic  aJJe 
gemus  :  qucmadmodum  nec  crachi  cemporis  ,  cum  cremore 
Chirurgorum  ,  facifcens  cantum  incer  caicarei  coaguli  feceflio- 
nem  lixivium.  Quod  aucem  volaciliora  quoque  falia  ,  etiamfola, 
vehemenciorem  quandoque  ignem  fuftincrc  queanc  ,  fal  fupra 
vini  feces  fubhmacum  oftendit  >  facilius  vero  recinaculo  compe- 
tenci  mixca  ;  falis  ammoniaci  communis  auc  e  fubtilioribns  repro-  - 
ducti  exemplo. 

Sequunrur  nunc  ( 5. )  acida  Helmontii  particuU  e  coacre»  i 
maco  fulphure  fuperftites  ,  &c  confequencer  hinc  vitriolica:  nacu-  I 
ix  auc  fakem  originis  :  fiquidem  vel  acidorum  vegetiorum  calei  , 
infperlorum  auc  C.  C.  Ufti  ,  Coraiiiorumve  vitriolatorum  SaU  I 
exemplo  ,  forfican  plus  cunc  (feu  ab  ipfo  igne  ,  feu  acido  liguo- 
rtun  fpiricu  ,  propriave  in  faxum  a&ione  ac  rea&ione^  patiuntur,  i 
quam  in  fimplici  poftmodum  lixivio  ,  haud  femper  camen  eas  fo-  ;k 
lum  obnubente  ;  ut  in  ucrahbec  lucla  nihiiominus  aliquantum  fere  | 
infxingi  vel  falcem  tum,  aut  ab  arrepta  materia  faxea  alcerari  vi. 
dcancur  ;  ni  forfan  akerius  gcneris  auc  quafi  compoficum  quid- 
piam  (ipfis  mineralibus  aliquando  evidencius  interfperfum  ,  ali-  l 
quando  intimius  permixtum)  hic  quoque  complicatum  fueric,  x1 
quod  cujas  cujas  candem  fi:  ,   oblaco  lixivio  copulatum  quafi  I 
ammoniacale  aliquid  confticuac  ,  &  fub  copula  ifta  lapidofam  ' 

fub- 


O  B  S  E  R  V.  XXVI.  £6j 
fubftantiam  nbforptam  ,  quafi  aluminiformiter  ,  allquandiu  rc~ 
tincar. 

Forraflis  autem  amplius  ,  refpc&u  iixivarum  iftarum  (non 
folum  in  fimplici  ,  fed  acidis  etiam  prcdi&o  niodo  aliquancum 
:iv.b\b\tx  calcis  lixivio  prarvalentium  ,  &  inde  pro  fufEcienti 
fixatione  acidi  vitriolici  vel  falini  copiam  haud  exiauam  exi« 
gentium)  pauciores  quoque  funt ;  ceu  ipfum  fa xi  fulphur  par- 
cius  eft  ;   &:  poft  communis  etiam  fulphuris  reneriores  quoque 
extrattiones  falis  parum  deprehenditur.    Non  tamen  proin  effce- 
tse  auc  defides  ;  uti  fanc  Helmontim  ipfe  eas  inter  alcalifatas  refert; 
6c  fupra  recenfitus  (tcrtius  ex  utrisque)  fapor  ,  ejusque  per  mo- 
dicum  fpiritus  acidi  calci  inftillatum  intenfio ,  item  (mitioris  al- 
cali  remifliorisvc  unitionis)  vitrorum  non  quidem  evidens  quafi 
pcr  falis  vitriolive  fpiritum  corrofio  ,  aut  tacita  ceu  per  concen- 
tratiorem  nitri  fixi  liquorem  attcnuatio  ,  fed  Jenta  folum  qu^dam 
viriatio  oftenderc  videtur. 

Vcrum  practer  hxc  eas  iftibi  aperrius  comprobare  poteric 
prarcipitatoria  unionis    cum  lixivis  detentaque  calcari  materia 
(vel  partialis  faltem)  diiToIutio  aut  infra&io  ,  quotidianis  qui- 
dem  obfcrvationibus  primo  intuitu  haud  adeo  fere  confona, 
fub  ulteriori  tamcn  pcrquifitionc  fatis  fibi  conftans  nec  irregu- 
Jaris ;   ut  fcilicet  e  lixivio  tam  communi ,  quam  e  calce  (aci- 
do  vitriolico  ,  falino ,  acetofove  aliquantum  prius  imbibita)  elu- 
triato  ,  utrobique  interim  (hic  forfan  abforpta  in  refiduo  acidita- 
tis  parte)  fapore  urinofo  nihilominus  fupereminente  ,  per  /piri- 
tuni  tamen  vitrioli  modcrate  priori  lixivio  inftillatum  plane  ni- 
fiil ,  per  exceflivum  autem ,  tantum  falini  coaguli  quidpiam  (af- 
fufa  aqua  fimplici  ftatim  diifolubile)  prcecipirari ;  e  pofteriori  ve- 
ro  non  nifi  poft  dies  aliquot  falfi  calcarii  crcmoris  aliquid  fecede- 
rc  (falfo  plcrumque  ,  qui  prius  fatis  vitriolicus  erat ,  tunc  fuper- 
ftante  liquore)  per  tartari  autem  oleum  protinus  (  &  quafi  indiffe- 
renter)  e  priori  lixivio  candicantem  pulverem  ;  e  pofteriore  vero 
fimiliter,  (ed  falinis  quibusdam  particulis  utplurimum  (pr^fertim 

Pppp  ex 


OBSE  R  V.  XX  VL 
cx  imbibitione  vitriolica)  plus  minus  comitacum  ,  inftar  tartari 
cujusdam  vitriolati  falinatique  peffumdari  (alcalino  in  refiduo 
liquore  fapore  eminente)  nihil  fit  infolentius ,  fiquidcm  oleum 
hoc  tartari  in  acidum  (urinofas  calcis  partes  una  cum  lapidofa 
fubftantia  intra  fe  detinens)  pro  more  irruere  ,  ac  per  ejus  ab- 
reptionem  coercitorum  fic  copulam  folvere  putaverimus :  in  di- 
lutiori  refiduo  liquore ,  reftitante  (ve!  pro  parte  tantumj  nam 
abire  vel  etiam  fortaffis  immutari  qualitercunque  aliquid  ,  odor 
inter  inftillationem  quafi  clyffi  tartarei  furgens  ,  isque  per 
fuperinftillationcm  fpiritus  vitrioli  adhuc  manifeftior  arguit^  caU 
caria  urinofitate  ;  fecedente  verd  (velfolitarie  vcl  inter  acidarum 
comitatum)  prasdi&omagifterialiquafi  fedimento. 

Hsec  ulterius  illuftrari  forfan  quoque  poffenc  imitamentis  qui- 
busdam  folutionum  calciformium  olim  tentatis.    Mifcuimus  c-  ; 
nim  (gnari  interea  >  quod  vclatilibus  cciam  tam  primi  generis, 
quam  refufcitatis  fua  fit  refpublica  )  fpiritui  ammoniaci  tantum 
fpiritus  vitrioli ,  ut  poft  manifeftam  incalefcentiam  oborto  tertio 
amaricante  fapore  ebullitio  fere  ceflaret ;  (is  enim  in  ejuscemodi 
mixturis  atque  fixationibus  videtut  terminus  ,  &  coagula  atias 
nimis  acefcunt)  inje&is  cancri  oculis  tanquam  folubilioribus  Ii-  | 
quor  inde  fufficienter  faturabatur  ,  cum  fapore  fcmiurinofo  fe- 
re  ftiptico  i  &  inftillato  poft  refidentiam  debitam  oleo  tartari, 
pulvis  quafi  magifterialis  (odore  pro  talium  conjunftorum  me- 
re  confufaneo  clyffiformi ,  at  demum  urinofisfimo  fubfequo)  pra:-  1 
ceps  ibat  ;  per  fpiritum  vero  vitrioli  piracter  ebullitiones  nihil:  i 
interea  tamen  de  oculis  quidpiam  tam  indiffolutum  ,  quam  fub 
ipfa  folutione  praecipitatum  m  fundo  obfervabamus  ;  ut  enixis 
quoque  nonnullis  (ceu  non  incommode  hodie  vel  diftindHonisjl 
gratia  vocantur)  idem  contingere  hinc  ,  vel  aliquandiu  faltem 
^fiquidem  procedente  tempore  totum  c  Iiquore ,  quafi  denuo^ 
aliquali  calcis  vivae  imitatione  fecedit  ac  fubfidet)  conftet ,  quod 
fpiritui  vitrioli  fimplici ,  ejusquc  affinibus  berberum  citrique  fuc- 
cis  ,  atqueliquori ,  qui  poftprarcipitationcm  magifteriorum  ex  ace- 
^m^FWmK^        ^W&M  tofo 


O  BSEK  ^XXvi,  667 
tofo  vel  deftillato  cum  difto  fpiritu  fa&am  fupcreft  ,  &  pariter  ma- 
rina  oftracoderma  &c.  injefta  partim  poft  diffolutionem  retinet, 
partim  itcrum  dimittic. 

Idem  vero  cum  fpiritu  quoque  antepileptico  Hirtmanni  tan- 
quam  eorundem  ingredientium  penicions  unicionis  habico  li- 
quorc  concingebac ;  five  folucionem  oculorum  cancri  fpe&emus, 
nifi  quod  remisfius  cos  adoriatur  (&  ipfe  pras  di&a  mixtura  re- 
misfior  ,  &  incer  deftilhtionem  amplius  forfan  alceracus)  fivc 
pracipitationem  per  oleum  carcari  fac  cvidencem  ,  pcr  fpiritum 
vitrioli  vero  nullam  ,  five  demum  refiduum  magifteriale  quafi, 
interinta&as  adhucparticulas. 

Nec  aliter  fcmet  exhibebat  fupra  di&as  conformis  e  fpiritu 
falis  communis  Sz  ammoniaci  cadem  proportionc  parata  mixtu- 
ra  ,  in  ifta  praccipitationum  ratione  ,  &  poft  tempus  derrihm  ali- 
quod  iubfequa  urinofi  crupcione  ;  nifi  quod  folutio  oculorum 
cancri  hic  foret  durabilior  ,  fponcanea  vero  arrepcorum  prarci- 
picacio  forcc  nulla,  Ipfum  acccum  fpiritibus  iftis  longc  remif- 
fius  ,  extinguenda:  calci  adhibicum  ,  decantato  hinc  liquore  per- 
quam  fimilicer  urinofo  ,  per  fpiritum  tamen  vitrioli  longe  cardius 
oftendebat  quidpiam  concremcnci  falini  ;  dum  inftillaco  oleo 
carcari  putvis  ftacim  decidercc ,  refiduo  acctum  in  vappam  decli- 
nans  rcferente» 

Atquc  h*c  dc  pracfuppofitorum  Helmentii  qualicunquc  pcr- 
quifitionc  ,  &  complicatione  acidi  ;  quod  alias  t  c.  a  toco  non 
feparabilc  confticuic ;  felicioribus  vcrd  ac  diligcncioribus  ulcerius 
demonftranduro  hic  commiccimus. 

Necenim  6.  pro  fimplicitatc  falis  folum  (in  calce)  alcalina 
adeo  faccre  videtur  vis  efcharotica ;  cum  non  tantum  in  lixivis  v.  g. 
traxini  cinere  eoquc  recenti  (  unde  quoque  forfitan  lapis  corrofivus 
femeldiffluensnil  autparumpoftmodumpoteft)  fedetiam  in  acidis 
conccntratioribus  (olco  vitrioli,  falis,  butyroantimonii ,  fublimato 
&c.)  folitariis ,  aut  cumurinofis  infuper  complicatis  (falis  ammo- 
niaco  cjusque  in  vitrioli  nitrive  fpiritu  folutione  &c. )  imoplane  in- 
^  PpPP  1 


66*  O  B  S  E  R  V#  XXVI. 

differentibus  nonnullis,  v.  g.  magnetearfenicali  Salaepariter  (quia 
-ex  alio  capite)  reperiatur  &  finapi ,  allium&c.  non  folitaria  faU 
tem ,  fed  aceto  quoque  remixta  veficent.  Quemadmodum  am- 
plius  nec  ipfa  fulphuris  communis  pro  la&e  ejus  ,  ancimoniique 
pro  quadam  fulphuris  fpecie  ,  cum  calce  viva  per  decoctionem  fa- 
dafoiutio:  Quippe  hic  quidem  (  ut  in  pierisque  aliis )  hautpura 
eft  fulphureiras ,  fed  fuper  antimonium  (una  folutumj  cantum  ali- 
-qualiter  &:  aliquandiu  (citra  diuturniorem  aflervacionem)  magis 
excraverfa. 

Nec  impurius  folummodo  ejus  fulphur  in  dilutis  haud  pure 
^lcalinis,  poft  detonacionem  ,  verum  etiam  purifllmum  (pofttan- 
tum  acidi  ad  praecipicacionem  infuper  inftillati)  nihilominus  imbi 
<Iurac  &:  fubfiftic :  ut  additum  nonnullibi  lixivio  carcari  fal  com- 
xnuneiiftum  ;  &  in  folitario  ifto  ("fi  per  tumultuariam  deconatio- 
nem  cum  nitro  paretur)  aciditatem  hinc  incarceratam  haud  pau- 
cam  >  item  affine  ,  quod  per  aquas  regias  ammoniacalcs  qupque 
diverfimode  provenit,  prastereamus. 

Quodautem  commune  fulphur  attinet;  etiam  fupradi&afpi- 
xitus  ammoniaci  cum  acido  modificata  mixtura  ,  quamvis  in  a&io- 
ne  fua  aeftuantis  hic  fimul  corrofivas  calcis  vehementias  fingulario- 
rique  inibi  lixivio  in  univerfum;non  confercnda  ,  quidpiam  tamen 
de  digefto  inibi  fujphure  arripit ,  quod  inftillato  olco  cartari  fta- 
tim  (ac  poft  momenta  detnum  aliquot  fubfequa  urinofitatis  am- 
moniacalis  eruptione)  deponic  ,  incenfo  poft  exficcationem  filtro 
iatis  perceptibile. 

An  fpiricus  vitrioli  per  fimilem  inftillationem  evidenter  nif 
deponens,  occulat  tantillum  illud ,  (uti  ftiperius)  inter  urinofum 
harrens ,  ultenorum  experimentorum  defe&u  nunc  vel  txdio  in- 
praefentiarum  haud  decerminavcrimus.  Si  vero  urinam  ipfam  fub 
unionefua  caicislixivio  quadantenusaffinem,  eriamperfupradiftum 
fb/utionis  modum  putaverimus  ,  licet  pro  falina  per  alterius  in- 
tervcntum  fegregata  parte  fulphuris  cum  calce  fadam  folucio- 
nem  prarcipicec  quidem  ,  at  mageflavum  &  (refpedhi  adhibitihuc 
acidi  J  longe  parcius  Iac  cxhibendo »  altera  tamen  volacili  (  vcl  uti  in 

com- 


O  B  S  E  R  V.  XXVI.  66g 
complicatione utrarurnque  eft )  diuturniori deco&ione  imbibere ful- 
phuns  aliquid  fimiliter  inftiliationeolei  tartari,filcrorumquedefla- 
grationcdeprehenditur;  dumper  vitrioli  fpiritum  plerumque  aufte- 
nor  tancum  provenit  liquor. 

Scd  Ivs  7. ita  quidem fe  habentibus  quseri  nunc  amplius  & quidem 
inea  experimcntorum  ambiguitatejvel  defe&ufacilius,  quarnexpli- 
cari  poflet,num  revera  prsefuppofita  duo  illa  faliaffub  ipfo  calcinarionis 
actu,  acturbulento  tot  taliumveparticularum  inter  fe  tranfitu(fub- 
adionc  vel  complicatione  quadam  )  jam  mixta  fuerinc,  uckerram 
foliatam  tartari  ,  ammoniacum  ejusque  fubtiliora  quoque  genera 
fortiorcm  quoque  ignem  fuftinere  cernimus,  an  verodemumquafi 
feorfim  fervaca  ,   fub  aqiue  diluentis  acceflu  6c  inter  lu£tam  (uam 
mffceantur/>  fiquidem  6c  ipfa  caly  lingua?,fed  perfun&orie  faltem 
(ne  urens  fenfus  oriatur  )  admora  ,  fupra  diclum  fere  faporem  ex- 
hibere  videtur :  aut  fi  rantillum  co  ipfoquafi  rcftingui  cenfeamus, 
aqua  cui  fufficiens  recensqire  fruftum  immerfum  eft  ,  poftquam 
prxvio  ftridore  bullulas  fuas  ejecit ,  eundem  circa  peripheriam 
magis  magisque  induir,  antequam  intime  (quod  neceiTum  eft )hu- 
meclata  vel  faturata  calce  peroborientem  exacftuationemundiqua- 
que  perfe&iusve  facuretur. 

Interca  cercumeft  ,  quod  fulphuris  vel  antimonii  folutio  cum 
ipfa  in  fubftancia  fada  longe  pra:cellat  digeftionesautdeco&a  cum 
iftius  eciam  facuratiffimo  lixivio  (cicra  quoque  parciciparionis  cal- 
caria:  exccnfionem:  quam  alius  fimplici  vigentique  nimis  prxcipi- 
tationi,  velex  parre  faltcm  adfcribere  poflet  )&c  hinc  cx  antimonii 
v.g.  unciis  quatuor,  per  hoc  vix  duas  tresve  drachmx  fulphuris  ica 
di&i)  inftillato  folutioni  fpiritus  vicrioli  ututalbentis,(  habeancur, 
dum  cumipfiuscalcislibrafere  duodecimjminimumq;  decemprove- 
nianc :  fimilitcrque  fe  habct  cum  communi  fulphure >  ni  lixi vium  fapo- 
nario  rarrareove  perquam  inproventumquendamfortificetur;  dum 
per  calcis  Iibram  e  fex  iftius  unciis  facilequacuor,  facisque,  fi  prunis 
injiciantur,  deflagrances  exeant. 

DecxcerofiS.prior  fubuftione  unio  fibi  quadancenus  conftite- 
rit ,  quod  camen  noftrum  nuncnon  faciemus ;  haud  parum  hinc  dubia 

Pppp   j  fierec 


6V>  .  OBSER  V.  XXVI. 

fieret  exscftuatio  foli  diflblutorum  per  eftufam  aquam  (aut  sequiva- 
Icns )  &  inviccm  congredientium  falium  lu&a:  affignata ;  ut  (  quo  V# 
G,  Dn.Kergerum  ctiam  inclinarc  Vtdcmus)ipfe  quoque  folutionis 
a&us  quafi  menftrualis  hic  aflbciandus  foret :  ceu  fane  refiduamafla 
ampliata ,  inftar  magiftcrii  cu[usdam  corrofi  &  fimul  prarcipitati  reftar, 
Interea  uti disparatafuntfermentare,incalefcere,exa:ftuare  penitus- 
queincendi  :itadiverfaquoqUjC  funttalium  exempla  fingula  (uisclaf. 
fibus  acccnfenda;  nota  paflim  ,  utrefcrrefupervacuum  eflet,  praeci- 
puc  cum  phsenomeni  per  caufas  explicatio  nonnullibi  exiftat  adhuc 
dum  difficilior. 

Incalefcit  citra  probabilioris  contranetatis  notam  (quas  alibi 
forte  cxacidi  cum  alcalibus  diverforumveinterfefpirituumconcur- 
fu,  aut  fulphureorum  olcoforum  aut  urinoforum  aflbciationc,  vcl 
metallicarumparticularumcombinatione,hifta,  aut  folutionevehe- 
mentiore  evidentius  deduciin  capitibus  mortuisp|yel  ammoniaca- 
libus ,  oleo  vitrioli ,  folutionibus  ac  prascipitationibus  nitrofis  atit 
mercurialibus  &c.  poterit )  fimplex  tartari  extreme  deftillati  caput 
mortuum,  falisoleumnitrofius,  concentratioresfpiritus,  etiamaqua 
tantum  infufa:  fique  huc(prse  C.  C.  philofophice  calcinato  fpiricu 
vitrioli  infuccato  convenientius)adduci  queat  ipfa(quod  curiofisfi- 
mus  F.f.  Burrhi  fuperioribus  annis  adnotavit)Martis  limatura,  fub- 
quadrupla  etiam  ad  affignatum  pondus \  five  fi  libxx  duas  cum  dimidia 
unciisquatuoraquacfimplicis  probc  confri£be  in  confcrvali  vitroan- 
guftiori  reponentur,    Calor  mediocris  ab  infernis  cvidenter  furfum , 
cum  odoreferrugineo  quafi  vergcns ,  per  o&o  fcre  horas  durat ,  fria- 
biliori  hinc  fucceflu  temporis  &  quafi  cxcfo,  nil  tamen  vitriolici  fa- 
pientc  martc. 

Scd  cnim  calxferequidpiam  his  amplius  pati  vidctur  5  quod  tamcn 
ad  fermentationem  hoc  in  genere  referrc  forte  d  urius  5  an  vero  ignea- 
rum  particularum  hic  alibiquc  in  liquidis  quoque  fine  notabiliore  per- 
ceptione  conclufarum  fuga  (  ceu  a  fuperiori  feculo  hucusque  perv 
multisviriscruditiflimisplacuit)  fimpliciorivelu&a,  aut  modificata 
quadamnutritione,  qudExc.Conringiusolim  in  notis  ad  B.BiUichii^ 
Chimiatrifuo  tcmpore  clariffimi ,  fermentationis anatomcninclinavit , 

aliavc 


©  B  S  E  R  V.  XXVI.  |XXVIL  tn 
aliaveelemenci  primi  congrcgacione,  huic  alifsvccontingat,  deccr- 
minacu  profe&o  acque  adhuc  dum  deprehendicur  difficile:  nec  re- 
fticanceshinc  indeobfcuricacesfacisdecerminaripofle  videntur,  do- 
nec  eciam  dc  pernitiori  ignisnatura  pleniusatque  planius  confticc- 
rit  acqueconvenerit. 

De  caetero  fi  centaminibus  vel  cxperimentis  hifcc  caufefuscminus 
appofite  appiicata:  fuerint,  auc  lixivium  calcis  acfalis  carcari  negli- 
gencius  in  comparatione  habitum  inveniatur ,  conje&uraliter  faltem, 
dc  dum  Helmontiana  hicaliquousquc  perfequimur,  ceualiudagendo 
pofita  funto. 

OBSERV.  XXVII.  (D.LAnn.  Vl.VII.24j.) 
De  Sale  Cultnario  anomalum  quafi  ammonlacale. 
^TEoleavegecabilium,  prxfertim  e  refinofioribus  tanquammagis 
-*^eo  propcndentibus  deftillata  tra&u  temporis  nimis  incraflencur 
aut  refinefcant,  notum  eft  affundi  aqua:  fimplicis  quidpiam;&:quo 
in  gravioribus(Cinnamomi,  caryophyllorum,  rhodino  &c.jfubfi« 
deacfolviinibi  falis  communisparticulam, 

Repofuimus  ica  perannosaliquoccinnamomiolcum,  pervices 
innovacum  ,  refticuraque  incerdum  cum  nimium  confumca  fuiflet 
aqua.  Poftquam  veroidaliquandoneglexiflemus,  lenceconcrevit 
falincer  fpifliorcmmuriam,  inferius  quidemcubicafua,  defuper  au- 
tem  ftiriolarum  nicrofiquidfed  irregularisprasfefcrencium,  forma; 
longicudine  cransverfum  digitum  alicubi  facile  arquances  ,  &  ipf* 
transverfim  ficx. 

Exemimus  eos ,  &  emporetica  charta  goflypioque folicitc  deter- 
foficcavimus,nonfinefaporisacquc  deflagrationis nicriformis  exfpc- 
ftatione,  Sed  cnim  fub  exploratione  coagulumillud  dentibus  prae 
falc  communi  ac  ni tro  quafi  compa&ius  ( fcre  ut  ammoniacum  )  fapo- 
re  tamen  minus  falfum  ac  fui  gcncris#(  ac  fi  quis  magiftcrium  quoddam 
plumofum  penitus  non  edulcacum  guftaflec)  ofFendebacur :  prunis 
auccm  ingeftum  non  incendcbatur  feu  nitri  more  dcflagrabat ;  fed 
quod  nihilominus  xque  fingulare  videbacur,  albo  denfoque  fiimo 
(non  tam  cinamomum  fimplicitcr ,  quam  bcnzoini  quafi  quidpiam 

fimul 


€jt~  OBSERV.   XXVII.  XIIX. 

fimul  prae fe  ferente}  tocalicer,  at  cicra  omnem  ftrepitum  levaba- 

tur,  maculam  faltcm  nigram  ki  pruna  (fubcer  ibi  extin&a  )  relin- 

quens, 

Detetminatu  hic  forfan  aded  haud  planumeft,  num  macura- 
tione  quafi  quadam  autattenuatione  certarum  particularumidcon- 
tigeric;  anpociusaflbciacionealiqua  volacilicacisincerolei  dulcorem 
difperfx  ac  pungenciffimxi  ut  ammoniacale  quid  ita  fere  prodierit; 
prarfcrtimcumfub  rhodino  falantiquum  quafi  obtinere,  fub  caryo- 
phylli  aucem  a:que  urenciffimo  racione  faporis,  pcrftante  camen  figu- 
racubica,  co  aliquancum  inclinare  videatur. 

OBSERV.  XXVIII#  ( Dec,  I.  Ann.  VIII.  17. ) 

Circa  cervini  fetustemporA  continuatio  obfervAtionis  XXV. 
(D.I.  Ann.VII.  241.) 

Ntlm,  quod  fuperiori  annocirca  cervinum  x.  Novembris  fcetum 
obfervavcramusv  &c  incer  regionum  ,  cempeftacum,  fpeciei,  ve- 
natoriarum  traditionum  &c.  collationcsj  ad  annivcrfariicandemor- 
gafmi  arjcicipacionem  &lacicudinem  quandam,  arcaci  fimilibusque 
circumftanciis  praccipue  debicam,  cancisper  referri  pocerac  frequen- 
tiusaucforfan  ordinarie  pocius  (falcem  ut  plurimum  )  ica  concinge- 
ret,  quia  res  ipfa  &  dependenceshincquseftioneshodic  haudpauca: 
mererividebantur,  ultcrius,  eciam  Odobri  hujus  1676.  anni  Men- 
fe  (aliquancumprocedence)  perquirere  placuic;  prouc  obcenca  Se- 
rcniffimorum  conccffionc  fucccsfivequaedamifthocfine  indifFeren- 
ter  obferebancur:quodliccco£tavo  vel  decimoad  minimumSr.V.die 
fNovembris  loco  ac  comparacione)pro  primorum  ph#nomen«n  con- 
Cderacioncvel  collacione  ordiri  confticueramus,  ob  exorericacamen 
impedimenca  quamplurima  ance  decimum  quintum  fieri  non  pocuic. 
Cerva  tum  vcnacori  per  aliquocannos  obfervata  la&averacadhuc  hm- 
nulum  ,  uberibus  reliquiasfatisoftendertibus :  Indextravero  diiTe&i 
(levisqiintusacvacui)uteriprodud:ione(eucornu,nonquidemplanc 
confueto  formati  jam  faetus  loco,  (  ubi  paulo  fuperius  ma  teria  q  uaedam 

*  muci* 


OBSERV.  XXVIIL  c7% 
mucilaginofa  fubfiftebacfadta  via  effluens)  fedquodultcriorisinqui- 
fitionis  caufa  notandum  pucavimus ,  mage  deorfum  &;  communem 
cavitatem  verfus  ,  h<rrebat  Galba  feu  fucuri  fcecus  rudimencum, 
coloris  quafi  incarnaci,  veluci  fruftulum  puimonis  viculini  ,  ma- 
gnicudine  minoris  feminis  lupini  (quod  eciam  fub  incurvacionefua 
refercbar,auc  incer  cuniculorum  a  D,Gr<tfflo depi&orum o&avum prse- 
terpropcen  )  IninceftinuIoquafiquodamarcicuIumIongo,caIamum 
fcripcorium  quadanccnus  laco  ,  manifefte  ,  cum  lancecca  findendo 
concencum  eximerevellemus ,  duplici;  deorfum  verfus  in  unum  al- 
bumacconcavum  filamencum  (indiciis ferelongitudine,acusaucem 
mediocris  cnilTitie)  abeunce;  furfum  verofimilirer  fili -formiter  cum 
quadam  quafi  reduplicarione  ad  decencam  ibi  mucilaginem  pro- 
tenfo,  Nulla  tamen  concenci  diftintra  configuracio  vel  articu- 
lario  ,  etiam  microfcopio  mediocri  obfervari  potuir ,  nifi  pun- 
dumfercinejus  mediorubicundum  a  quo  furfum  acdeorfum  fila- 
menca  plurima  fanguinea  ,  inftar  venularum  in  ophthalmiis  ex- 
tendebantur.  Siniftrum  vero  vacuumque  cornu  fakem,  aliquanco 
fpongiofius  dcprehdnuebacur,  cum  excuberanriisfuis >  unde  fiinci- 
derenturcxftiliabnc,  fin  cota  produ&iolaniorum  in  inceftinis  more 
inverccrccur ,  profiliebac  etiam  in  diftans  liquor  albugi  neus. 

Idem  autem  fcetus  rudimenturn  ,  eodem  loco  ac  ficuatione, 
eum  filamencis  fuis  in  junions  Cerva?  finiftro  ureri  cornu  20. 
Oclebr.  St.  V.  obfervarum  efi\  An  in  aliis  quoque  declivior  hasc 
locatio  fimilicer  concingat  ,  &  num  forte  nonnunquam  fub 
moricntis  rnimalis  luda  per  undulofum  illum  auc  quafi  con- 
vulfivum  macricis  motum  ( qualem  tum  eciam  in  aliis  mem- 
brancfis  videmus  ,  &  fimile  forfan  quidpiam  circa  fuperio- 
ris  finus  ad  fronralis  osfis  medium  decui.fum  fentimus  fub 
fcvcriori  animi  in  certam  maceriam  incencione  defubico  ad 
aliam  avocaci:  )  an  vero  cafu  id  nonnunquam  fiac  ;  vel  ex  ad- 
verio  ordinarie  porius  auc  utplurimum  (  ceu  concepcum  cu- 
niculorum  obfervaca  curiofioribus  in  ordinaca  quafi  difper- 
fio  ,  incomparabilisque  D.  Harvei  Exercitatio  6^.p.m  314.  in  alcer- 
*  d  Q  q^q  utram 


tf4  o  b  s  e  r  v.  xxvnr. 

ncram  fententiamallegari  >imo  faetum  augefcentibusfecundinism#- 
gefurfum  vergere  credi  forfanpoffet )  ulteriori  ha&enuscxperientia 
defticuudecerminare  cantisper  nequimus.- 

Vigeftmo  quarto  di£H  Otlobris  cum  aliquor  interea  per  errorens 
cvifceracas  acculiftent,  inparicer  junioris  cervas  finiftro  lacere  fcetus 
facis  jam  diftin&e  conformatus  reperiebatur,  mafculus  *  albugineo 
humori  in  marfupiolo  fuo  per  errcrem  innatans  ;  abdomine  aii- 
quancum  adhuc  hiance  f  de  csetero  fuperioris  anni  embryoni  intus 
cxtusque  firnillimus  ,.  faltem  paulo  minor,  8c  pollicis  ardcuium 
in  kicurvo  fuo  fitu  exsequans,  indeque  tam  vifcera  quam  extremi- 
tates  ,  aliquanro  cancum  minora  ,  oftendens cum  fecundinis  re» 
Iiquis  c  fiiamencorum  tcnuicace  nunc  in  inceftinalem  ampHtudi- 
nem  expanfis ,  &£  liquamen  faltem  aliquod  >  garum  aut  pifcofi 
quid  olens  in  fe(  arque  accucerus  ipfe    continentibus,  utrinque  ie- 
baceaquafi  papilJaribusve  internis  uteri  tuberculis  fimili  (.  ac  ftab- 
rupta  hinc  forec)  fubftancia  qtradantenus  obturatis  :  Utroque 
vero  cornu  poft  totius  conceptus  exemptionem  intus  glabro ,  fique? 
animi  gratia  fupra  di£to  modo  inverteretur ,  liquorem  mucilagi- 
nofum  fimilicer  ejaculante :  orificio  deaique  macricis  interno  latis- 
per  corrugacionem  impa&amque  mucaginem  (utut  fiucluans  irribii 
,  aquoficas  non  nifi  violenciori  comprefilone  prodirec  }■  claufo  ftilurctt 
ramen  nihilominus  pec  hujus  lubriciracem  haud  difficulcer  cransmit • 
rente..  Vtgefimc yfeptimo  OcT:obris  huic  uc  ovum  ovo  fimilis  in  Cervai 
fcniori  >cumreliquisrecenficiscircumftanciis  invencus  eftv 

Vigefimo nono  vcro ,  in  junioris  animalis  dexcro  lacere  fuperiori' 
anno  defcripco  foetu  longe  perfe&ior  ,  cercia  parce  longior,  mafcu- 
lus ,  abdbmine  perfe&e  claufo  5  funicufo  faltem  umbilicali  inftar  in-: 
reftinuli  propendenre..  .  Secundo  Novembris  obferebatur  (pariter  e% 
juniori )  fcemellafatis  articulata ,  abdomine  tamen  adhuc  hiante-,  de; 
cactero  vice/imiquartiOc?obrisma(culo  planeinaliis  conformis,  re- 
cenfica  ibi  repererefupervacaneum  fueric 

Decimo  qunrto  2Qvembrk ,  dum  aberamus  ,  ejecit  Venator' 
alium  fcetum ,  felem  nuper  nacam,fed  majufculam,  ad  minum  a^quan- 
cem;  nec  minor  erar,  q^uam  decimo  fexio  ejus  die  reverfi>eximeba- 

#  mus^' 


O  B  S  E  R  V.  XXVIII.  fTS 
*nus,  fcemella  undiquaque  abfolutiffima :  longe  major  vero  rhafeulus, 
e  juniori  (ceu  prsecedens  quoque  exiftebat)  cerva  j  vigefimo  primo 
Hovembris.  Omnia  in  hifce  perfe&e  conformata ,  articulata ;  nifi 
quod  caputmajufculum4obcufamaxillarumpulIi  declivitate  roftrura 
gailinacei  aliudve  craslius  pro  moreexprimeret. 

Atquehic  defiimus:  prafertim  curn  adhuc confummationum 
majorumque  recordaremur,  qui  fub  hujus  menfis  finem  apertauna 
altwrave,  (alcemlitusobfervandicaufa,  jam  antecompluresannoshic 
inveniebantur7.  Num  autem  inde ,  quafi  per  indudhonis cujusdam in- 
citamcntum  fatisque  probabilitcr  colligi  qucac,  in  cervis  jamprimis 
Novembris  diebus  fcecumfacis  hoc  in  genere  abfolutum  ordinarie 
quafi  vel  faltem  utplurimum  ,  de  caetero  equidem  majoremmino- 
remve  ( prout  citius  tardiusve  virum  paflar ,  aliasve  circumftantias 
comparatae  fucrint}  reperiri;  &  hinc  primum  mutationis  tempus 
(quod  ocftivo,  vel  dectmo  ,mprimis  autem  vigeJtmoNavcmbvis  con* 
fticutum  eft)  pocius  forfan  fecundum  phsenomen»n  proportionem 
&  collacionem, ad  minimum  in  oUixvum^  decimnm  vel  dwdecimtun 
O&obns  prarcerpropcer  referri  debere :  id  quidem  hicdiligenciorum , 
quibusve  per  frequ^ntiores  venaciones  amplior,  prsefemm  in  ejus- 
dem  jituationis  regionibus  datur  occafio  ,  ulcerioribus  obferva- 
tionibus  ,  propioribusque  caufarum  tantse  difparitatis  dedu&io- 
nibus  ,  cum  confequentiis  fuis  mcrito  ingenueque  fnbmittimus; 
in  co  interca  hsefitances  *  q-uod  nihilominus  anniverfarii  obfer- 
vabiliorisque  primum  orgafmi  tempus  hic  ,   cum  fupra  laudatsc 
Exercitationis  66t<e  ,  item  Budaei  ,  circa  gallicas  venationes  per- 
quamcuriofi,  ipforumque  antiquiorum  (fecundum  confuetas  theo- 
vicx  compucaciones)  cermino  /imilicer  coincidac-  &;  ui  equidem 
fua  oppido  fic  ( arque  ac  inaliis  permukis  animalibus  ,  mage  ftati 
quidpiam  hoc  in  genere  featientibus)  laticudo,  aniicipatio  (fenio- 
rum  ,  juniorum  )  cardacio  fsu  poftpoficio  ;  ucque  poft  Canicula- 
rium  fervores  September  varius,  modo  ferenus  modd  magis  pluvius 
in  diftriclibus  hifce  fuerir;  in  univerfum  tamen  omnes  indifferencer 
aded  prceverciiTe  confuecum  communis  luxuriae  cerminum  ( nam 
reliquaium  quoque  per  errorem  cum  evifceracarum  uceros  im- 

Qjqqq    z  pletos 


*7*  OBSER  V.  XXVIII. 

pletos  venatoresadverterunt  )forfitan  vixqueat  concipi:  Prafertim 
cum  noftrates  quoque  tralatitium  illud,  (circa  Feftum  S.  Barthole- 
m&i feu  Augufti  finem  cervos  primitus  rancentes  audiri)  de  aliqui- 
bus  falt;em,  prasfultoribus ,  fenioribus  &c.  intelligant;  rccenciores- 
que  Zoographi  fimilicer  fortasfis  ita  intelligendi  videantur,  Atque 
harc  fuit  haclenus  cum  ingenua  recenfione  noftra  circa  cervinum 
foetum  obfervatio,  vel  etiam  ex  parte  hasfitatio,  Circa  damarum 
fpeciem  experientia  nos  deferir. 

Dumautemin  fupertoreliquaminisquafiegarum  olentis  recen- 
iione  qusedam  ad  fcmtnU  naturam  pertinentia  e  mcmorialibus  oiim 
denuo  fuccurrerent ,  breviter  eapro  taediofioris  relationis  ccmple- 
*mento  ,  ulteriorisque  confiderationis  caufa  fuperaddere  volui- 
rous: . 

r,  Omnino  videri  mulieres  quidpiam  ,  qualicunque  tandem 
(magis  fcilicet  minusve  durante)  finitionedefideriiexcernere:  five 
dire&e  fi ve  indire&e ,  &  folicitando  fal tem  ad  conceptionem  id ,  pra? ~ 
fertim  finitis  menfibus,  conferar,  Viderique  porro  viros  injuven- 
tureaiiasve  ardentiores  vel  appetentiores ,  juvenculas  minusve  ad- 
fuetas  vel  in  defuetudinem  aclas ,  abjecli  animi  ficcioresque  Scc.  ne- 
gledo  Nafonis  prarcepto  prasverrere  :  (cui  confentientem  nuper  in 
Philofophia  reftituta  Nobilisfimum  D.  Marcum  Marci  invenimus^) 
unde^quoque  pervim  ftuprarse,  oborta  demum  deleclatione  fetuna 
concepifle  feflk funt:  LTt prohindiori varia de  caufa fomno merfarum 
infomniapretereamus. 

2.  Confideratu  dignus  videtur  odor  non  fimpliciter  fatyriacus 
vel  pifcofus  folum  ,  fed  alios  quoque  complures  heftern*  cccna*  ci- 
bos  referens  mane  ,  tam  in  utriusque  fexus  excretionibus  feorfim 
quam  junclim  in  mulierum  effluxionibus,  Sique 

3.  Pro  la&is  cbylofitate  potifiimum  fuerit  argumentum  ,  co- 
pia  ;  eadem  illa  dubium  faceflere  poflet  longinquioribus  olim 
&  nunc  iftius  dedudionibus :  fiquidem  fupputatione  a  cora- 
petentibus  annis  usque  ad  primum  fenium  inftituta  ,  fubtractum 
fuccesfive  toti,  poftmodumconjunclim  prarfertimteneriori  falacio- 

nvs 


O  B  S  £  R  V.  XXIX  677 
rive  fubje&o  facile  forfan  a?quipendere  poterir.  Sed  hxc  diffufms 
deducerenoneftnoftrum. 

( Inliteris  d.\6.  Decembr.  \6j6.  Gotba^ratkUvUm.) 

O  B  S  E  R  V.    XXIX.  (D.i.  AnniVIII.  65.) 
De  Antimonio  MartUli  compendiofb, 

*C  Fficax  Sc  polychrefturn  ,  certe  BeZoardico  Martiali  vulgari  fimi- 
^iibusque,  fi  participationem  intuemur,  faturatiushinc  eftmedi« 
camentum  Antimonhtm  CacbccJicum  feu  Martiaie  ,  quod  e  limatura 
Martis  pura  vel  magnefiata  &  in  crucibulo  prius  candefa&a  pr#- 
paratur  ,  Antimonii  pulverifati  ana  fuperinjiciendo ,  &  poft  mix- 
tionem  ,  dum  follis  adjumento  fluunt ,  rudicula  continuo  agitan- 
do,  ne  Regulusinde  ,  fed  fcoriarformis  tantum  mafTaprodeat:  quas 
exemta  6c  pulverata  cum  Nitri  triplo  detonatur  ac  edulcacur, 
modo  in  Antimonio  diaphoretico  communiter  ufitato  :  ceu  iftud 
in  Pharmaceuticis  noftris  defcripfimus ;  fimulque  notavimus  obfer- 
vabile  edulcati  pulveris  fuperpondium  a  folis  Vulcani  effiuviis,  ar- 
repcisvcpoftlimini6abextreme(percalcinari6nem}exhauftocorpo- 
rcaquofis  particuiis ,  vel  abforptafenfim  interagitandum  rudicula* 
portione  infolidum  vix  deducendum.  Si  cui  tamen  hsec in  fcoms  re- 
du&io  tsdioiior  aut  fecedentis  forfan  Reguli  caufa  incertior  habica 
fuerit,  erit  hic  compendium  :  fi  fcilicet  limatura  Martis ,  a  vene- 
reis  aliisque  quisquiliis  magnetis  ope  fequcftrata  ,  alicerve  far  pu* 
ra,  cumana  Ancimonii  bonfpulveraci  (ponamtis  ucriusque  feorfini 
uncias  cres)  probe  mifceacur  ,  productumque  hoc  denuo  cumnitri 
pulverifat' triplo  :  (quod  erithic  ododecim  unciarum)  tumexafta 
hxcmixturaperfucceftivas,  utin  Antimoniodiaphoretico,ingeftio- 
nesinollaaut  crucibulo  faltem  vulgatiorisargilla:,  fed  (ob  validase- 
bullitiones)capacuTimo  acprius  candefactorite  continuatisque  pei? 
rudiculam  fubaftionibus ,  detonetur ,  relichque  mafla  (reje&is  ta- 
mencirca  oras  crucibulifcoriisquibusdam  minuscalcinatis,furgen- 
tibusque  fimul  floribus  Antimonii  ink&is)  elutrictur  &  edulcore- 
tun  remanentequidem  Martis  nonadeorefoluti  parte  (undcemm 
uncia  femis  vel  una  ejus  omitti  forfan  poflet)  reliquo  tamcn  Antj- 

Qqq  q  3  monk> 


67|  O  BS.ER  V,  XXIX  XXX 

moniointer  fubitaneuraiftum  confli(2;um  vel  congrcflum  fufficie^ 
tifiime  hinc  faturato  ;  ut  nec  colore  nec  effe&ua  iupra  di&o  paulo 
operofioridifferat ;  &:  in  Eryfipelate ,  Cachexiis  ,  I&erq,  ipfa  Dyf- 
enteria,  maligna  pracipue,  $cc,  quod  methodica  cum  ahis  Appli^, 
catiopromittit,  profedto  fufficiencerprscftc.t. 

OBSERV,   XXX.  (D.i.  Ann.VIII.  66.) 

Tentamina  cirra  majorem  Olei  rofarum  veri  copiam. 

CVUod  rofe,  ucucfragrantiflimse,  etiamdiverfimodecentaca:,  pa~ 
Crumcaraendencolei,  hodieque  pafiiiii querimur,  Addicisquo- 
que  fecundum  recentiorum  quorundam  prasfcriptum  anrheris  >  fu- 
sperpondium  nihilominus  perquam  eftexiguum.  E  falicis  cicius  car- 
diiisvedeftillacis,fimiliter  adfcendic  pauxiiluminftar  Anifi  femicon- 
gelatum ,  mediocris  ( vel  Rhodini  non  falfati  collatione )  fragrantia?; 
ceu  Sa/a  quoque  minus  hinc  id  seftimavit.  Fermentatae  (perfe,  vel 
cumfacchari  non  refinati  fubo&uplo  )  fpiricum  quidem  fragrancif- 
fimum  ,  oleum  vero  fubfequens  dant  pauciflimum  :  nec  opera^  pre- 
tiuminveniet  ,  qui  fuper  re<3ificati  fpiritus  refiduo,  ceu  in  graviori*. 
bus  aliis  quibusdam  contingit ,  qu#ric  plufculum,  Spiricui  vini  fim- 
plicicer  abilra&o ,  (  Lilia  camen convallium ,  in  propinquo ,  fere ma- 
gis  quamrofasfpiranci)  fifubfequum  phlegmaaccedac,  aliquid.fed 
turbicijori  hinc  fupernatat  j  verum  dc  hoc  exiguum  eft.  Per  fpiricum 
falis  olim  ,  fecundum  Furm  Gkuberiam  I.  Caput  VII.  odoram  falcim 
aquamacidulam,  cumfupernacance  tandemquafi  aranearum  tela, 
tamefemi  quam  totaliter  (curiose  tamenfatisj  ficcatis  habuimus: 
Odoratiorem  adhuc  per  roris  concinuacum  incenfumque  balneum,- 
acnihil  amplius.  Incerea  nihilominus  Rofe  ,  qua^viseciam  oleo  jn 
feaffiuunt;  ceu  (ub  primordns  laborum,  aquaepro  rofaceae  deftilla- 
tione affundendas  aliquando  oblici,  &c  inde  liquorem  primo  perquam 
odorum,  hinc  auceni  oleum  empyreumacicum  copiofifiimum  per 
veficamna&i,  forcuica  obfervacione  cunc  didicimus :  acqueprocef- 
fusinfuperoftendic  ,  quo  rccenciorum  quoque  aliqui  oleum  ,  &;  ex 
eo  Eflfenciam  Cardiacam  (per  fpiricus  dc  falis  proprii  mixcuram) 
proponunc;  e  cornuca  fimilive  vafe  cocum  de(lillando>  oleofitacern- 

que 


OfiSER  V.  xxx.  XXXL  6^ 

«jcreabempyreumate,  repetitisfuperalcaliquoddam  (autoperofius 
ipfumproprium)  vel  fuper  capuc  mortuum  vitrioli  abftraaionibus 
prius  iiberando  5  nobis  fingulariori  forfan  enchirifi  feliciores ,  qui 
iemper&:repetic6quoqiieclarius  ,  &c  minusquidemolens ,  olensca- 
men,  ( etiam  Rhodino  iuperaddito  )  habui mus.  Num  icaque  per  ex- 
traclionem  tandem  fecundum  allegatr  Vurni  Cap.  Il.  modum  ,  in 
oleofioribus  nonnuilis  aromaticis  ahquid  interdum  (forfart  autem 
non  fine  complicati  olei  vini  aflbciatione  )  fcparandum  cxperiri  tum 
temporis  placuit.    Arque  hinc  rolarum  felectiflimarum  moderate- 
que  (ufo  fragrancisevigore  ficcatarumlibram  unam  cum  re&ificacif- 
fimi  fpiricus  vini  decuplo  digeflimus  r  liquori  facuraciffimo  libram 
tinam  fpftritus  falis  poft  filcracionem  fuperinfudimus;  fed  rieque  di- 
gercndo  quidpiam  fiTpernacavic  ,  neque  poft  abftracrionem  /piricus 
Cqui  acidulus  erat  inftar  aquas  cemperaca?  ,  &c  deflagrans  phlegma 
ahquancum  rofas  redolens  reiinquebac )  oleofialiquid  alicubi  appa- 
ruk:  faltim  infundo  magiftcriirefiRofi  unciauna  auc  pauloamplius 
fubfidebat,  parum  tamen  rofaceaf  ut  ta?dio  6c  paucitate  moti  ulte- 
rius  per  veficam  alicerve  tentare  magma  illud  noluerimus.  Referre 
vero  hxc  placuic ,  uc  exercicatiores  moveanc  modum  mage  fuffi- 
cientem  communicandi.  Sed  & deviationum  feu  fruftrationuni  re- 
ccnfio  fua  habec  commoda  j  fereque  credimus  Myfteriorum  maxi- 
mum iftud Ibnge  explanatius  hucusque fieri pocuifle,  fi  quivis in  per- 
veftigacionem  ejus  occupacior    errores  infelicioresque  fuos  (circa 
materiamenchinfesque)  fucceifus  publjcorecuiiflet:  xque  acepar- 
tiummorbis  mcer  praxin  mulcanonnunquanrcolligimus  autdedu- 
cimus,  quse  ufumcarum,  conduclus ,  communicaciones&c.  longe 
melius  illuftrant ,  vel  evincunt,  quam  puras  (citra  talem  obliqui  col- 
lationem)  fpeculationes,pr5efertimecradicionnm  prasfuppofitis,- 

OBSERV,  XXXL  (D.i.  Ann.VIil.  67.) 
De  Apum  tftu* 

CLfm  de  axe  ,  Sereniflimo  cuidam  iiaud  itapridem  fubcontinua 
citanoriqueveclura  accenfo ,  cum  arnicorum  aliquo  contulifle- 
Mus^acconiequencer  confriaorum in  America  lignorum &arun- 

dinum 


<JSo  O  B  S  E  R  V.  XXXL 

dinum,  fcintillarum  illifofacchari  fruftis  piftillo,  fimiliumquefieret 
mentio  ,  vulgarium  quoque  fcintillarum  iconem  oftenfuri ,  Ephc- 
meridum  Gallicarum  Latinam  verfionem  evolvimus  \  &  cum  fub 
continuatione  le£tionis  etiam  deaculeo  mufcarum  (uti  verba  ha- 
bent)  quaedamaccurrerent ,  in  nomine  ifto  tantisper  h#firancibus2 
occafione  ficdata  incidit  ,  quod  olim  iri  apibus  hunc  in  finem  ob- 
fervaveramus ;  &:  dum  Exterorum  curioficirca  eas  libelli  nondum 
ad  no*  provenerunr,  referri  hicpofle  pucavimus* 

Quidnam  prGin  eflec ,  quodprascer  fimplicem  infufficiencem- 
que  fic  idum  ,  fubiraneum  iftum  exquifitiflimumque  dolorem, 
cum  fubfequo  &c  ad  alcerum  f#pe  diem  (m  calidioribus  praecipue 
fubjc£iis )  extenfotumorb  (  plane  nonnunquam  eryfipelatode )  ex- 
Cicaret >  pauld  planius  refcire  conati ,  (  praefertim  quia  bullulas 
quasiam  in  aculei  irritatorum  oleoque  merforum  fcorpionum  ex- 
trernicace  interdum  notaverimiis)  arreptas  (prout  obfervabantur) 
alarum  incermedio  apes  ifium  ungui  pollicis  intentare  adegi- 
mus;  quo  alias  ftatim  ,  alias  (an  refiftenciam  percipientes)  poft 
terciam  dernum  vel  quartam  adaitionem  cum  i£tu  gutculam  illic 
depofuere  faporis  admodum  mordacis  &  exceflivi  j  ut  aquxre- 
gix  vel  folucionis  fublimati  quidpiam  linguae  incidifle  videretur§ 
idqu#per  horam  unam  alceramve  :  tumultu,  fi  hujufcemodi  li- 
quamen  quafi  femitoxicum  fanguini  communicetur  ,  facile  hinc 
concipiendo  :  five  urinofi  quid  fit ,  five  peculiaris  generis  excre- 
mentum,  quod  non  fineconatu  (unde  aculeus  interdum  infixus 
cum  appenfi  ad  inteftinulum  utriculi  parte  remanet)  cutiin- 
jicitur  ,  aut  in  fruftraneis  i&ibus  inftar  bulluke  per  fpiculi  ex- 
cremitatem  erumpit  :  ceu  incentior  intuitus  ,  &  poft  evulfio- 
nem  concavi  iftius  &:  fcnfim  in  indurationem  aculeumve  (vel- 
ut  urticaj  fpicula)  abeuntis  utriculi  confideratio  ,  deprehenfa- 
que  olim  in  fcorpionibus  conformis  ,  ab  Z/Iuftrijf.  vero  Redi  ad- 
huc  planius  certiusvc  nuper  in  experimentis  fuis  demonftrata 
cxcretio,  item  exiguarum  illarum  fanguifugarum  culicum  pro- 
bofcis  ,  haud  parvam  fanguinis  e  cute  guttam  fubducens  arque 
transmiccens ,  fatis  oftcndit  ;  nifi  forfan  quis  ex  eo ,  quod  ncc 

medio- 


3 


O  B  S  E  R  V.    XXXL  XXXII,  68r 
mcdiocri  microfcopio  meatus  aliquis  per  di&um  aculeum  obfcfr 
vari  queat ,  &  fucj  quoque  rale  quidpiam  (fed  profe&o  ionge  re* 
millius)  deponant,  extus  falcem  circumcirca  allini ,  ac  per  alcer- 
nativam  iftam  citi/Iimamque  recraftionem  &  exfercionem  hinc  ad  ex- 
cremitatem  quafi  propelli  judicaveric. 

O  B  S  E  R  V.   XXXII.  (D.i.  Ann.VIII.  68.) 
De  Dormitione  Bue/U  quafi  Lucomgriana* 

T  Ucomoriar  gentis  hiematio  ,  inter  mufcum  &nives  a  27.  No~ 
'vembris  ad  usque  14.  Aprilis  extenfa  ,  jam  cum  veroab  lllujlr. 
Barone  Hcrberjlenio  (reiata  falcem  referente)  ^.90.  exprefle  pro 
fabula  habica  ,  nec  alicer  ance  quadriennium  a  Magni  Mofco- 
via:  Imperatoris  ad  Serenisfimum  noftrum  Legaco  ^ftimara, 
planius  aucem  nuper  quoque  ab  ExcelL  Dn.  D.  Pechlinie  c.  6.  de 
aeris  ejr  alimenti  defeclu  dedu&a  ,  nihilominus  nobis  in  rnemo- 
riam  revocavic  conforme  fcre  ,  quamvis  brevioris  periodi ,  ex- 
emplum  ,  fuperionbus  annis  jn  quodam  cerricorii  hujus  pago  no- 
tatum  ,  rclacu  forfan  hatid  indignum*  Puella  pra:terpropter  O&en- 
nis  (cui  pro  more  domi  durus  pacer  ,  quia  injufta  noverca ) 
pugnis  prius  probe  dedolaca  mitcebatur  ad  merendam  patri  bu- 
bulco  deferendam,  Efuriens  panem  adoritur,  pauloquepoft  feme- 
fum  videns  ,  verbera  denuo  verita  ,  proximum  nemufculum  in- 
greditur  ,  &:  prona  concidens  dnter  lacrymas  atque  fufpiria  ,  fa- 
cie  mufco  undique  merfa  obdormifcic.  Defideraca  ,  qusefita  ,  tan- 
dem  pro  deperdica  eft  habica  usque  ad  diem  fepcimum  ;  quo  qui- 
dam  cjusdcm  pagi  pueri  eo  venere  ,  pedicas  aviculis  aucumnali 
tum  cempore  paraturi.    Vident  ex  arbufto  quodam  dependens 
fubrcpencis  puellar  peplum  ,  nofcuntque  :  paulo  ulterius  pro- 
gresfi  ipfam  inveniunc  pronam  cum  panis  ad  Jacus  frufto,  mor- 
tuamque  rati  parentibus  nunciant  :  accurrunc  ifti  ,  &:  in  pagi 
proximam  domum  ,  ubi  cum  affine  forte  fortuna  aderamus ,  de- 
portant.  Artus  omnes  adhuc  molles  flexilesque  ,  refpiratio  vero 
ad  fenfum  nulla  ,  facics  glutinofa  pituita  mufco  deciduisque  fo- 
liis  incermixca  totalitcr  obdu&a ,  os  naresque  undique  mufco 

Rrrr  crasfisfi- 


6U  O  B  S  E  R  V.  XXXII. 

crafliflimo  oppleta.  Corpusnihilominus  friftionibus  &fornacisope 
calefieri,  velamen  illud  mucofiflimum  cahda  removeri  ,  6c  vifci- 
dum  in  ore  naribusque  coagulum  exirni  curavimus  :  hinc  (piri- 
tus  vini  cochlear  ,  quia  a!iud  ad  manum  non  erat  ,  rnfundi- 
mus ,  qui  defcendere  videbatur  ;  repecitionem  ejus  fulpiriiun  fe- 
queb  itirr ;  poft  tercium  cochicar  aperiebat  oculos,  per  horastamen 
aliquot  adhuc  mftar  attonitac  jacens  ,  donec  reeollechs  paulo  ma- 
gis  vitibus  fupramer&orata  ,  &  quod  lacrymis  iuperindormierit, 
referret :  ampljus  nil  norar.  Haud  ita  pridem  adhuc  vixit  ,  icd 
in  a&ionibus  animahbus  obtufior  ,  feu  hinc  ,  feu  parentum  inftar, 
auc  per  utrumque. 

Addamus  autem  huic  confimilem  obfervationem  ,  cx  alio  ta> 
men  captte,  Puer  7.  vel  S.  annorum  variolis  hic  grafiantibus  alt- 
quando  cot  ripiebatur  :  cumque  eruptio  jam  inftaret ,  impatien- 
tiilimo  cochlearia  duo  vel  plane  tria  haud  mediocria  de  fyrupo pa- 
p*verx  (forfan  ex  imrnatutiflimis  parato )  vicinae  fuafu  dcdic  ma- 
ter.  Indormivit  brevi  poft  ille  ,  ore  plerumque  htantc  ,  caiore  co- 
lerabili  fatis  ,  pulfuque  pro  morbi  ratione  fac  conftantq.  Potum 
incerea  &:  jurulenca  ,  tandem  criam  medicamenta  Iiquida  (cum 
parences  continuatione  fomnolcntise  perterriti  me  vocalfbnc) 
lente  degluciebat  ;  cartera  inclamantes  palpebrasve  diducences 
haud  advertens  ,  nec  manu  voceve  fignum  perceptionis  reddens: 
Jaduic  ita  fere  per  quintiduum  ,  ubi  fuppuratarum  forfan  variola- 
rurn  ardore  fuperatus  fenfim  ad  fe  Sc  actionum  animalium  mu- 
nia  redire  coepic ,  brevi  poft  integras  valetudini  reftitucus ,-  citra 
refiduae  cujusdam  ftupiditatis  notam.  De  Cxtcvo  ,  fi  cum  judi- 
cio  ,  debita  proporrione  &  B  zoartscorum  confbciatione  fit,, 
equidem  non  eft  de  nihilo  ,  fed  prafentanei  plane  fubfidit  opiato-1 
rum  fub  tempore  erupcionis  (ab  inquietudine  patienns  inter  ni« 
miam  confufamque  fanguinis  cftervefcentiam  impedirae)  accefiusj 
adtnodum  tamcn  accifus ,  ad  dec?mam ,  oftavam,  fexram,quartamve 
dofis  Tinclura?  vel  pulveris  Anodyni  (pro  xcatis  racione)  partem, 
fcmper ,  fi  pote  ,  Alextpharmacis  ccmperacam  :  ceu  fane  parrfi  ra- 
tione  fub  ipfa  talium  aliarumque  malignarum  (cum  vomicu  pro- 

fluviis- 


O  B  S  E  R  V.  XXXII. 
fluviiscjuc  )  invafione  plus  proficitur  una  vice,  quam  fiftentiuTi  ro- 
boraticiuiijve  (in.fe  fcrmcncante  acnmonia  magis  irritancium) 
mixcurarum  ,  julcpbrum  &c.  congiis.  Noftro  vcro  huic  dormita- 
cori,  chca  tertium  vocari  ,  bis  tanrum  Itncluram  Bez>oard:cam  Am- 
moniiudimi  guttis  aliquot  EjL  Caftorei  fociatam  ,  5c  in  potu  fpiru 
tiijn  fafe  c  muria  fpontanee  m/piflata  fubciliorem  dedimus  *  ficque 
iucccflive  fe  recollegit, 

Dubicamus  autem  ,  num  rcferre  huc  liceat ,  cum  incideret, 
ridic  'ilam  variolarum  aliquando  in  Nigrkis  curam  ,  ncc  diligentif- 
fimo  in  his  /.  Bontio  nec  aliis  (quod  recordemur)  itinerariis  dia- 
ci;«que  noutam  i  quam  vir  grobe  hic  nocus  bona:  fuici  &:  a  nugis 
perquarfo  alienus,  prarfence  non  uno  Screniflimi  Regiminis  Con- 
filiario,  mngna conrermione  ,  caufamque fimul  rogans ,  interalia 
Orientalia  recenfuit.    In  lave  Nova  Batavia ,  ubi  cum  mancipiis 
quoque  plurimis  divcs  vixerac  ,  variola:  ab  Europa^orum ,  ni  ial- 
limur ,  novellis  quibusdam  eciam  ad  j&chiopes  ibi  pervenerunt, 
pcncreque  ipfi  quoquc  hujusccmodi  fervorum  haud  pauci.  Con* 
terranci  corum  accurrentes  qu#fivere  ,  cur  morbo  haud  tanti 
momenti  obierinc  ?  Ille  :  fibi  hoc  longe efle  perniciofius  •,  de  ca:- 
tero  nil  fecifle  rehqui     fatis  medicamencorum  oblacum  &c. 
Petrerunt  hi ,  uc  fi  denuo  e  fociis  quispiam  conciperetur  ,  no- 
tum  feceret.    Invafic  affectus  poftcro  die  duos  ;  quos  in  ipfo  fe- 
brili  fervore  fublatos  in  prcximum  Civitati  profluentcm  merfe- 
re  :  fccundo  lacticinium  oxygalas  noftrati  conrorme;  tertio  acc- 
tarium  e  cucumeribus  ,  quafi  noftro  more  paratum  ,  utrum- 
que  libetalius  aflumere  adegerunt  :  quarto  imminenris  eruptio- 
nis  die  denuo  in  profluente  merfos  ftragulis  fuis ,  uti  femper,  repo- 
fuerunt  facilem  morbi  decurfum  paflbs  ,  brevique  cum  fubfequis 
omnibus  ea  methodo  (quam  enixar  quoque  ac  puerpera:  in  Africa 
ac  Afia  ex  parte  fequuntur)  reftitucos :  faltim  quodob  perfiftentia 
fubalbidaque  variolarum  veftigia  reliquis  immunibus  (arque  ac 
ejusdem  iEchiopifla  ,  per  cotum  corporis  latus  fervida  perfufa, 
poft  fanationem  quafi  dividua)  aliquandiu  fuerinc  dcridiculo.  In- 
cerea  rebus  fic  ftantibus ,  caufam  rofati ,  pucavimus  forfan  nimiis 

Rrr  r  z  dia- 


«84  O  B  S  E  R  V-  XXXII.  XXXIil/ 

diaphoreticis  ad  noftrotum  tra&uum  normam  ,  fub  eo  climare, 
eoque  Nigritarum  temperamcnto  ac  conditione  adhibitis ,  fangui- 
nis  inconditum  fetvorem(quem  mifera  mancipia  moderata  ibi  at- 
temperatione,  intus  ac  extus ,  ad  faciliorem  fecrctionem,  velno- 
ftratium  fermentantium.  liquorum  femiexemplo  fic  interea  difpo- 
fuerunt)  fuifle  eo  magis  exalcatum  ,  ut  mors  anticipando  quafi 
facile  fupervenire  potuerit ;  acque  ac  complures  fortafle  pufiones 
terra:  cedunt  nimia  Ula  cuhiculorum  exasftuatione  ,  potus  dene- 
gatione  vel  calefa&ione  ,  expulfivorum  anticipatione  ,  multi- 
tudine*  inordinatione  ,  refedivorum  juleporum  ,  aquarum  per- 
latarum  &c.  ingurgitatione  &g.  qui  caneris  paribus ,  vel  ru- 
fticorum  exemplo  parciori  confidcratioriuue  medicacione  forfan 
fervari  potuiflfent  >  ante  eruptionem  fcifflfet  nil  aut  parum  fal- 
tem  ,  per  abforbentia  bezoardica  fixiora  (ni  maligniras  ,  vo- 
mitus ,  diarrhoeac  fubtilius  cum  anodyni  tantillo  exegerinc)  mo- 
vendo  :  expulfionem  poftmodum  volatilioribus  (folitarus  auc 
di&o  modo  exalcatis)  femel  aut  bis  ,  hinc  fixioribus  dcnuo  adju- 
vando  ,  circa  nonum  vel  undecimum  novas  incerdum  exacerba- 
tiones  accifa  Tinfiur*  Bez>oardic*  Mixtur&ve  fimplicis  dofi  modera- 
tioribusve  infringendo  ,  reliquum  per  vulgaciffima  pracipirantia 
(mixto  interea  porui  fpiritu  fdis  fubciliori ,  cliflb  &c«)  tranfigen- 
do  f  non  negle&o  poft  recolle&ionem  Laxativo.  Quae  incipien- 
tium  falcemgratia  notare  voluimus. 

OaBS  ER  V,   XXXIII.  (D.i.  Ann.VIIl  69.) 
t '  .  Ad  Partus  Septimcjlres  Annotatio. 

TNtra  paucorum  annorum  decurfum  vel  decem  fcimus  ,  qu#  no- 
*bis  ,  uxori  ,  aut  necetTariis  noftris  copulam  ante  copulatio- 
nem  (illecebris,  imominis  quandoque  ficab  amafiisfedu£l#)  fafli 
funt  ;  riferuntque  tacite  in  finu  judiciorum  Q\d  quod  fecun* 
dum  quid  hic  di&um  fuerat ,  fimpliciter  nonnunquam  accipien- 
tium)  abfolutioncs  j  dum  o&imeftres  interea  &  adhuc  recentio- 
res  nihilominus  durius  haberentur.  Homo  eft  animal  fociabile; 
&  fi  Respublica:  ex  hoc  fundamento  nafcuntur,  quidni  &  puellus? 

faciunt 


O  B  S  E  R  V.   XXXIII.  XXXIV.  ^ 
fad unt 5c  non dicunt , aique  ac alii dicunr,&:  non  faciunr,   Quot  no- 
vimusabobftctricefocruvefuaobjurgatos,  quodpuerperas,necfub 
primis  fcrToribus  renitentes,  ve!  tertioquartove  die  nimrum&  ukra 
fcamna  amaverint?  Sane  haud  itapridem  hyftericapruriensquevi- 
dualaudifibiducebat,  decimo  tertio  annopeperifle,  &hincnifalli- 
mur  fepties  nonnifi  pcr  feptimanasplerasque  gravidam,  primavota 
pro  puerperarum  more  fol  vifle.    Septimeftris  pattus  fuo  modo  quafi 
quidamadhucabortuseft;& utibruta,  pracfertimquae  uno  a&udie- 
ve  implentur,  ordinarium tempus  in  paucis  faltemdiebusinterdum 
pnrveniunt;  uti  revera  ultradecimeftres  plerumque  fingu!are,abje~ 
flumaut  exadverfo  exceffivum  quidhabent:ita|reverafeptimeftres, 
quos  quidem  vidimus ,  o&imeftribus  ( quibus  tamen  id  citra contra- 
di&ionem  conceditur)adhuc  magis  languent,  in  fe  conquinifcunt, 
&ad  ftarum  usque  tempus  fingulari  plerumque  diligentia  refocillari 
poftulant,  nonnunquaminfuperin  perfe&ionis  confummatione  ali- 
quantulum  deficientes,  aut  alias  debiliores,  valetudinarii ,  brevio- 
risvevitar.    Sedharc  nihilominus  tanquamquae utplurimum,  &in- 
primis  modificationis  penitiorisque inquifitionis  caufa ,  circa  publieas 
illas  cenfuras tantifper di&afunto :  falvo  confirmatiorum  judicio,  faU 
voque,quod ajunt,  errorecalculi ,  quemcbftetricesetiamneogamis 
nimis  quandoque  levant,  dum  conjugio  afluetis  illa  duarum  fepti- 
manarum  anticipatio  facilius  applicetur, 

(Die  24.  /«w/1677.  Cothk  Vratislaviam  ad  Colleftores  Epbemeri- 
dum) 

C  B  S  E  R  V.  XXXIV.  ( D.  I.  Ann.  IX,  X.  34  > 
De  Vejicatoriis }  LMoxa  >  ac  Tentigine  etiam  mortuorum* 

Qllod  Cantharidcs,  Flammula,  Apium  cadatera  non  veficent' 
9. deLithiafi,  item  tr.  IgnotusHofttes morlu* infcripto,  alibiq ;  nota* 
vit,  &ePr3efuppofitisfuisamp!iusdeduxit^/w»/;//W.  Affinevero  & 
ejusdem  procul  dubio  pjrincipii  eft,  quo  eadem  etiam  in  vivis,non  qui* 
dem  defperatis(feude  febribusmalignis  D.Rohretus^liiqnc  poHmo" 
dum  notarunt )  fcd  mediocriter  de  cartero  femet  habcntibus  in  Arthri- 

Rrrr   3  tide 


C%6  O  B  S  E  R  V.  XXXIV. 

tidevaga  fcorbutica  parti ,  per  femifpafmos  illos  quafilenervarar  fea 
corpidse,ac  (  ca<5t9  refpe&u)  quafi ftupenti  applicata  &:  vel  per  biduum 
diutiusque  relitta  nihilominus  veficas  planenullas,  (femel  tantum 
in  remiffiore  aftedhi  miliarc  folum  hinc  inde  qwidpiam)  aliquoties 
hucusque  excitarint :  in  tenioribus  quoque fubje&is  ac  locis  iftorum 
energise  (fecus  ac  forte  metacarpium  ,  cubitus  Vola  callofior&oue 
alia  habentur )  obfequeritioribus:  dumque  alias  incra  paucas  hoWs 
fufficienter,  fecuriffime  tamen  ,  officium  femper  faciat  Emplaftrufy 
ufuale,  utut  (\mv\ic\ff\vci\\m  $x anattcafc. parie  canfhartdum  (integra- 
rum  in  felente  ficcatarum,  tenuiterque  contritarum  )  ceri  ac  lutyri 
(  vel  hujus  locoUnguentidiakheae,  aut  populnei,  folitaiii  aut  pin- 
guedinis leporinaepartimixti  Jcum  terebwt htn& pauxtlw  (quofirmius 
adhsereat)  compoficumj  cantharides,  q>  ando  reliqua  invicem  li- 
quatafemirefrigefcere  ineipiunt,  d  mum  adjiciendo  ac  fubigendo: 
fieenimemortualisearum  fcetor  minus  fentitur,  &  adio  deprehen- 
diturvegetior  rquandoquidemviscauftica  (  fiveinfalinis  five  in  aliis 
fimul  particulisfundctur  j  vehementiori(  alias  rotulae  hinc venerea: 
nihil  forent)  fervore  minuitur*  ceu  laudatus  modo  Helmonttm  cap.  i 
Febr,  Sc  tra&atu  Potefias  CMedicammum  vocato,  de  Ranunculo, 
Flammula  ,Perficaria,  (quibusaqua  herbae  Aronis  addi  poteft  )mo- 
nuit:  aliique  etiam  de  acidorum  (  exceffiva  fcilicet ,  nec  enim  ter- 
menti  cum  aceto  miftio  offecit  hadenus )  additione  notarunt,  Nam 
circa  privatam  fpiculorum  extusin  cantharidibus  apparentium  hic 
a&ionem  hxfitare  forfan  poflet  quispiam,  dum  alia  quoque  infeda 
plurima  pcr  microfcopium  fimiliter  hirfuta,  nec  tamen  efcharotica 
videntur ;  prseterea  e  vegetabilibus  mucilaginofiora  quoque  fcylla, 
-allium,  caspx  veficant;  &inanalogogenereurticationum,  tubercu- 
lanonaTimplicifpiculorumpun&ura  oriri  conjun&us  ardoripfaque 
aqua  ritedeftillata  oftendit :  eademque  eftcirca  Formicas  ratio, 

Sed  Hicharoticis,  caufticisque  ficoccupatis  oltovquoque  ,pc- 
culiarilibello  nuper  commendata  incidit.  Effcctus  hincinde  Jauda- 
tur  3  utut  in  Dn.  Bufcbevio ,  aliisque  deinceps ,  temporarius  f  altcm ,  ac 
paroxyfmi  tantum  non  morbi  perfe&afuerit  curatio,  canusetiam 
iftialiquando,  cum  retenca  proculdubio  maceria  febriscontinuafu- 

jj^^^R  per- 


O  B  S  E  R  V.  XXXIV.  £87 
perveniret,  parta.  Nam  &hocficattI  dtis  multumeft  :  (five  Ar- 
chxus  /^/:.o;;'//etiamiratusicaterreacur ,  five corrupta  fynovia,ro- 
dens  aut  fermentans,vel  gas  folum  ejus  ita  evocetur )  faltem  ulteriore 
in  juifitionedignum  putamus  ,numnefimile  quidpiam  ex  Europscis 
noftris,  <  odem  modo  eodemque  effectu  fubftitui  queat?  fiquidem 
audentiori  aliquo,  qui  hujuscemodi  experimentum  admitteret,  ha- 
Ci  nus  fijmusd jftituti.  T-eda  fane  accendens ,  licetautori  perquam 
kudaca,  reapfe  tamen  peculiare  quidpiam  vix  conferet ;  ic  quode 
parabiliore  quovis,  aut  jun  peri  buxivef  HippocratisaYicubi  per  fer- 
vens  oleum  cauterii )  bacilio  vel  cereoquoque  haberi  nequeat. 

Porro  vero  nec  animusci*riofior  adeoconcipit,  quid  Moxa  qua 
talis&defe,  feudefpecinca  fua  quahtate(  prcfercim  in  ea  exiguica- 
te )  inter  comburendum  vel  poft  combuftionem  e  refiduo  fuo  (  cui 
pro  tuncvel  fraxini  recentemcinerem  aliavealcalifatamitioraarqui* 
paraverit  quspiam)  affedtee  parti  imprimat?  Viderique  poffetforfi- 
tan  totum  hoc  ipfi  faltem  inuftioni(non  negata  tamen  qualitatum 
fecundarum  in  (ubftitutis  qualicunque  Jatitudine  ac  differenria  ) 
ab  inicio  debcri ,  compiementum  vero  poftmodum  (forteque  po- 
aius)  abalio  rubificato  ioco  vel  efcharse  fuperimpofico,  tanquam 
ahas  ufitato  vulgi  in  febribus  ad  carpum,  cubitumque  veficatorio 
provenire. 

Notas  funt  ^Egyptiorum  per  contortum  goffypium  hodiequc 
confuecar  inuftiones ;  per  abutentium  fortasfis  inconfiderantiam  non- 
nnnquam  vchementiorcs.  Japanos  id  infuper  Arcemifia?  (anquo 
durabilius  a&uofiusve  etiam  per  alcali  hic  copiofius  fit  caufticum) 
circumvolvere  recentisfimi  referunt. 

Ipfe  ab  Hter  accenfa  in  cucurbitulis  ftuppa  veficas  aliquando  exci- 
tavit ,  horribiliori  proeul  dubio  legentibus.  quam  fentientibus  ( quod 
dc  fero  quoque  confideratius  fic  applicato  dicimus  )  modo.  Rubi- 
ficantia  modeftiora  Fracaftorttque  lattaginemi  non  foli  vertici  com- 
modam  )hicnonallegamus. 

In  Franconia  Hemicraniam  congeneresquc  topicos  capitis  do- 
lores  (  quos,  nifadimur,  ba£  ©efC^C^  /  injaculatumve  fone  vo- 
cant)vulguspasfim,  nec  in  caufa  frigida  fine  haudinfrequenti  fuc- 

ceflu, 


$U  OBSERV.  XXXIV. 

ceflfu ,  tollere  fatagit  impofica  parti  dolenti  patina  ftannea ,  aqua:  qmd 
continente ,  iftique  plumbi lique  fa&i ,  particulam,  ut  pariens  calorem 
eminenter  fercfentiat,  infundendo.  A  rifu  olim,  tali  negotiationi 
in  femi-martyrium  penedefinentifortuitofupervenientes  ,tempera- 
re  nobis  vix  quivimus  ,  dum  ancillarum  una  alteram  ica  curatura 
aquse  fuiflet  oblicai  &liquefa&um  plumbum  pacinam  C  in  tempore 
altera  fe  fubtrahente)  perforaret.  Interea  tamen  confolidato  poft 
temeritatem  pericranio  optime  hinc  habuit.  Sed  hic  Archigenis 
olim  per  canaliculuminfundentis  modus  fuiflc  dicitur. 

Quid  autem  ,  ut  ad  magis  analogam  rationem  deveniamus, 
(  at  conje&ando  folum,  hascquefub  adultiori  aliave  experientiapro 
non  fcriptis  habendo )  fie  prasdi&o  goflypio,  linovecarpto,  aliisve 
levioribns  mufcofis  tomentofis  villofis  aut  in  filamenta  abeuntibus 
plantis  quid  Moxa  fimile  ,  ac  quo  facilius ,  deflagret ,  acceflo- 
rio  fortaflis  etiata  (oleofoaliove)  ampliusalteracum  confierer,  ex- 
cicataque  ponVglomeraminum  combuftionem  efchara  allio  pro  morc 
tra&aretur? 

Sane  prae  a&ualibus  hifce  jam  olim  veficatoria  quoqueexipfis 
cantharidibus , (  quse  mage  hic  fufpe&a  efle  poflent )  aliquoties  poda- 
gricis  robuftioribus,  necadinflammationes  vehemenciores  adeddis- 
poficis ,  inparoxyfmo,  ipfive  parti  afte&a:  (evacuandi)  nonvicinis 
locis  (avertendi  faltem  caufa)cum  fru&u  adhibuimusjfortuica  in  qua- 
drato  quodam  ferofiorique  fubje&o  obfervatione  mori ;  prxfentaneo 
p  jrroetfe&u,  quem  ( prxter  arthritidem  vagam,  his  congeneribusq; 
veficatoriis  toties  fublacam  usque  dum  in  frequentiflima  illa,nec  Em- 
plaftris ,  linimentisque  oleofis  aut  fpirituofis  temere  cedemi  osfis  facri 
podagra,feu defluxionibuspercipimus  ,amplius  adducli-,  autoritate 
demum  tam  antiquorum  quorundam  quam  verfatiflimorum  ( prarte- 
riti  prxcipuemoderpique  feculi)  prafticorum  in  lfchiadico  aife&u 
tantopere  commendantium  confirmaci.    Praefe&i  cujusdamuxori 
Epiphora  laboranti  veficatorium  inter  alia  miferamus.  Ipfe  effi :<3um 
inde  haud  exiguum  videns,  cum  genua  tum perqua  r.  aifligcreiicuc, 
utrique  Emplaftrum  iftude  refidui  particularenovatum  impofuif. 
Excitata  citra  majus  incommodum  vefica  dolor  podagricus  fimul 
maximampartemceflit,brevi  poft  libere  inccdentij  idem  ue  poft- 

Oiodutn 


OBSERV.  XXXIV.  ^ 
modumfarpiusrcpetenti.  Scdhrcde  Afr**  incidenterac  conjectu- 
ralirer.  Mrari  vero  pofTet  quispiam,  quod  fcriptoresrerum  ( pne- 
fertim ) Sinicarum,gentem  illam  cjuscemodi^confc&ariisq; affe&ibus 
(fereacpraxipueob  Thee  iftudfuum)pencimmunem  pasfim  fece- 
rinti  &  tamen  hxc  curandi  r^tioadeo  confueca,  ufitatisfimaque  di- 
catur.  Ec  dum  hxc  tabellarium  exfpeclanr ,  vir  quidam  expcrientis- 
fimus  retulit  efle  in  Imperiali notisfimaquc  civicate  pharmacopDlam 
quiprae  venalinunclonge  Nec-Batavichfi  (ubi  fervierit)fimiliorem 
aut  candem  promiferit. 

De  cetero  quae  pcr  rcaflumtum  illud  ( a  veficatorio  infc&um)  liqua- 
mcn  faspins  oborta  leguntur  inceftinorum,renum  ac  vcfica:,  exirusque 
ejus  incommoda  ,  nunquam  usque  dum  (nifi  ante  tricnnium  le- 
vem  circa  fphinderemiftiustenfioneminaliasnimiumamanre)  de- 
prehendere  potuimus:anquiain  Emplaftrodataopcra,  experientia- 
que  percollacionem  fere  confentiente  ,  seftuantia  illa,  traciivaquc 
gummata&c.  omiffa  funt  ?  utineccontinuatius(  per  fe  ac  cicra  artifi- 
cium)  profluvium,  data  porta  excesfivum(  bis  faltem  in  tenerrimis 
acriorique  fero  abundantioribus  liquamcn  cprima  veficae  aperrura 
fortuicopcrdorfumdcfluens  ,iftud  haud  perfundorie  veficaffc  vidi- 
mus)cum  tamen  alias  per  tot  annorumdecurfum  continuationem- 
que,non  unum  faltemuna  vice,  fed  plura  quoque,  conjunclim  aut 
lucccfTi  vc ;  non  minora  foIu,fed  eciam  expanfiora ,  ipfi  quoq ,  ofli  facra 
(in  tencrionbusetiam,  calidioribus  neca  ncphncide  adeocxemptis) 
adhibuerimus :  continuavcrimus  quoq  •>  talia  facpc  pcr  odtiduum  &c  dm- 
tius;  licet  altcrnatim  vel  accifa  attemperacaques  loco  fcilicet  illius 
Gummet{Q^\odFioravanl&d\c\mx)<\u.m^m 

torii  noftri  albo  coc7oy  emplaflrove  de  fpermate  ranarum  immifcendo, 
dieque  intercalari  aliud  faturninum  vel  polychreftum  de  hyofcyamo 
(  e  herbx  fucco  ,  exprcjfi  femwis  oieo  ,  cera  rjr  ferebinthin&  pa*- 
xiiiofa.  (uttamenpoft  acquifitam  confiftentiam  percolerur,  con- 
fcclum)  applicando:  quo  &  fluor  contintietur  ,  &  excoriata  pet 
vices  leniantur.  Ante  hos  xS.  annos  dc  plebe  quidam  ma- 
cer,  ceptalzaperquam  vexatus,  emplaftrii  veficatorifruftura  (re- 
tro  aurcsnucharque  per  viccs  adhibendum  )  fafciola  extenderat,& 
toticervici,impatientia  vclpropriaopinione  dudhis  circumdederat. 
Manc  unam  continuam  vcficam ,  quafi  botulum  aut  inflatum  la- 
•*  Ssss  nionum- 


f9o  OBSERV.  XXXIV. 

nionuminteftinum  circumcirca  oftendebac  mulco  fpe&anrium  rifu, 
multoverocommodofuojabsqueomni  inceraneorum  >  quam  vere- 
bar,  afflidione, 

Num  aurcm  ea  internis  quoque  ufibus  >  magis ;  quam  per  vulgares 
corre&iones ,  poflet  averti ,  Glaubtriano  modo?rum  cemporis  publica- 
to>experirifimiliccrvoIuinius>  canih.\ridcs  in  Nitri (piritu  folvcndo, 
filtraturamquc  clea  tartart  prascipitando,    Secesfic  hinc  Magifte- 
tii  quidpiam ,  fed  proportionem  adfumtarum  non  atcingens ,  reli- 
quo  a  fuperftance  liquore  denud  abforpto  vel  decento :  ceu  quoque 
nobis  in  lumbricis ,  afclhsque  aliquando  accidic  j  ipfiusque  Opii 
(in  aceti  deftillaci  occuplofa&a)  folutio  (poft  pracipicacioncmcurn 
oleo carrari ) magifterium  relinquic ,  in  liquorem  priori per  filcrum  fe- 
pararo  (  polychreftoque)planefimilemprompce  diffluens,  fi  peraf- 
fufa:  aqua:  parciculamfuccefiivaedulcoracio  cencecur.    Sed  ifte  no- 
fter  e  Cancharidibus forcuicd cunc  periirj  uc  vel  nicrum falcem  hincar- 
tificiale(uti  perhujusmodi  prarcipicationes  prodic  )&quicquidefo- 
Iuco(ceu  e  fuccis  quoq;  folec )  arripuifle  poceraculceriori  experiencise 
fubjicere  nequiverimus»    Magifterium  aucem  diurecicis  quando- 
que  licec  accuratiftimadofipermixtum ,  aliqualiterdeprehendimus. 
Interlanguentes  vero  paucis  abhinc  annis  neogamus  erar  >  uxori 
proprix  procul  dubio  faltemligacus,  aliasfatiiber.    Num  medica- 
snenta  quidpiam  hic  poiTenc  cencare  jufli  >  dedimus  per  dies  aliquot 
venerea,ram  femen  mulciplicancia*  quan?  exftimulantia,  fequenci 
nofte  de  didlo  magifterio(experiundi  primicus  caufa  dimidium  aut , 
ferecrespartes  grani  adjicientes,    Exeruic  femet  afre&us  (hincno- 
tabilior  3 ac  cum adrem  vencum  eilec , fpes  ucrinque concrpra  nihilo- 
minus  concidic  penicus;  refiduo  nocfrs  (ceu  referebac  mifer)  cum 
O vidio alicubi  cranfafro  >  de  carccro  fine  noxa.  Sed  minus  rediculum 
ettLangii  Eptfiolarum  Lit.i.  Funeftius  vir  fide  digniffimus  &perquam 
curiofus  nobisaliquando  reculicdeperegrinationis  fux  focio,  qui  ut 
amica?  placerec ,incegram  cantharidem abje&is  falcem alis  durioribus, 
cum  Diafatyrii  parte  abfumfic ,  tanto  inde  impetu ,  ut  cum  fanguine 
priapifmus  fupervenirer,  eciam  poft  ^ftuofisfimam  (cum  impcdiri 
nuilis  remediispofTec,)ra«>rtemaiiquandiuadhucdurans.  Occafio- 

ne  fic 


O  B  S  E  R  V.    XXXIV.  69t 
ne  fic  data  addimus ,  nos  quoque duos ,  Sc  fenes  quidem  plusquam 
fcxagenarios  obfervaffc,  qui  ita  obriguerint;  civem  unum,  alterum 
ruftictim,  ftatu  hoc  per  diem  fere  perfeverame.    Verum  idaliiper 
fexcum  praccptum,  quafi  negligcncius  ab  iis  habitum  ,  interpreta- 
bantur:  &  fane  nec  abi&ero  nigro  ,  quoaker,  necamarafmo,  quo 
fbcius  moriebatur ,  caufa  adeo  deduci  pocerar.    Turcas  in  ultimo 
bello  confli&uveplurimos  ita  inventos,  reduces  nobis  quoque  con- 
ftanter  reculerunc;  quemadmodum  fub  hifce  quoquc  ad  Rhenum 
turbis  oculaci  teftes  haud  pauci ,  quod  trucidatos  ad verfarios  in  parili 
ftatuplurics  deprehenderinc.    Sed  hi  procul  dubio  Maslach  quod- 
;m  (  cui  jam pridcm  Muhamcdanorum  lfta  erectio  a  quibtisdam  im- 
pucatafuit)  non  biberunn  nec  in  vino,  fpiritu  vini ,  aromaricis  &c. 
ftimulantibus;  quemadmodumnecinfeminediutius rerenro,  cum  in 
vivis  quoque  nuper  naci  3  exfecii ,  emeririque  haud  pauci  (fine  ulla 
tandcmexcrctione  confummacoria)fenesfatis  diuque  arrigant;  nec 
in  fupino  CMar?jalis(qui  varius  hic cadentium fuit )  decubicu ,  vel fer- 
mencance  pucrefcere  incipientium  inflarione  (  dum  in  paulo  ante  con* 
fosfisfimilitcrapparuit)cumreferentjbusiftis,f  decaufafolicicis)  fuf- 
ficientem  rationem  invenire  potuimus.    Rogati  amiciorcs  quidam 
perjocum,  num  intcr  ardoresattusqueiftos  confligentium,  ibi quo- 
que  exarftuantis  animi  notam  quandam  perfentifcerent  ?  quo  forte 
phcenomenon  pcr  fpecialiorcm  Nobilisfimi  des  Cartes  (fubtiliorum 
fpirituum  e  cordeexfurgentium)  dichotomiam  illam ,  criampoftfa--. 
ta  quidpiam  relinquentem  ,  quadantenus  illuftrari  queat :  ridences 
refponderuntparatiflimiquoquc:  non  effe  tum  detempore:  Anfi.n* 
plicior,  etiam reliquis  animalibus  (ftib  violenta  morte)  communis 
qusedam  convulfio  fubfequensquepartium  rigor  (frendencibus  pras- 
cipue  hic  forfan  animis)  allegari  poreric?  ceu  quidem  ciciuse  Jeclo 
ftragulisque  ftiisexemplorum  defun&orum  corpora,  vel  vulcumfaU 
tem  infignitcr(c\:donec  perfe&erefrigefcant,  impofitoque  vinifpir 
ritu  aut  vino  tcpcfa&o  fibimet  reftituantur )  mutare  cernimus :  Nq 
epilepticorum  lufpenforumque  effluxus ,  ab  anguftatione  forte  por 
tius ,  quam  fimplici  retentricis  ceffationc  provenien tes ;  &:  in  feq uiore 
fexu  menftruale  quidpiam  feu  paulo  ante  fetj  in  agqne  vel  poftmo- 

Ssss    z  durn 


69*  O  B  S  E  R  V.  XXXIV.  XXXV. 

dum  paffim  erumpens  (quafi  tum  temporis  iftx  quoque  partes  pecu- 
Barc quKtpiatn paterentur ) allegemus.  Scdhanc  verendorum  ten- 
iionem  V.  CL  D.  G&rm&nrim  L,  demirac.  wwv.fufiusperfecutus^ft. 

OBSERV.  XXXV.   (Dec.I.  Ann.  IX.  X.55.  ) 
DeCtr/nawomi  decotioin  CMcnfJum  Projluvio:  &  de  Hepate  Angutlla  , 
Men/Iruocjue Jangutne  sjtntd&m. 

\  f  Ultavi rpecificattEtusexpuIfivapollere^paiiim  quidem refcrun- 
•^*rur , qtia?  camen  experienubus,agendivc  modum dift mclius  con-* 
fiderantibus  calia  poftmodum  in  fenondeprehcnduntur  Sabimm  fo- 
lamprarapue,  nec  a  fceleratisacceiTorio  Helleborino  fimilive  aciu- 
cam >  quoties  fruftra  fuiilb  bibitam  vel  nos (altem  nocavimus.  Puk~ 
gtum  etfi  ionge  micius,  nihilominus  communicer  eo  quoque  refer- 
tur;  dum  camen  complures  gravidac  contra  cormina  fecure  fumant 
cum  vino  deftillatum:  &c  >  fi  nobis  Mentba  aquatica  rotundifolia 
aquadefueric ,  ejus  loco  iftam  cum  Cinnamomi  &  cemperacionc 
•quadam  cordialiaqua  proporcionalitermifcuerimusfarpius,  Iococu- 
i/usvis  baliami  ambryonum  fufficientiffimam  fic  ac  fecuriifimam» 
Quod  autcrn  utraque  cum  confimilibus,  in  enixu  quoqueconfe* 
rant,  id  forfan  potius  fufcitatione  virium  &c  nervofarum  partium  ds 
finirione  fieri  poterir.  AtquehincinejuscemodiaJIevantium  fortuico 
defcau  modcdidus  Embryorum  OfticinalisBalfamus,ipfaqueaqua 
Carfunculi  (iis  qui  alias  hanc  ferre  confuevere )  palTim  prober 
iimilirer  facisfaat :  6c  nuo  dc  Cinnamomo  id  amphus  apparear, 
honefta  hic  Jocorum  Matrona  deco&um  ejus  ex  uncia  una  cum 
ti-^bus  vini  boni  Jibris,  vafe  (  pro  more  )  claufo  paratum  ,  facis- 
que  de  volacilioribus  aromacicis  parciculis  (  fi  qualicunque  corricis 
ftypcicirari  eftcdus  deferatur)  adhuc  parcicipans  ,  in  arfedu  quafi 
corurario  ,    menfium  fcrficec  fluorc  nimio  ac  hsemorrhoufis 
etiam  tenerionbus  atque  Cholericis  fclici  cum  fucceflu  biben- 
dum  (  bis  de  die)  fuafit ,»  nosque  ejuscemodi  euporifta  fub  pradico 
dele&uhaudafpernati,fimiliterfa?piusfuafimus.  Sedarfinitatemate- 
tix  eo  ducente,  forfan  etiam  haud  inconvenienter  de  Hetmontiano 
illo  angui/itcum  felle  ficcato^/tf/*hicnotaverimus>  quod  equidem 


O  B  S  £  R  V.    XXXV,  XXXVI. 
fit  in  fufcitandis  parturientium  doloribus ,  promovendoque  hinc 
partu  prxfenraneum  remedium  ,  dummodo  fit  recentius  ,  nec  ul- 
tra  bicnnium  prseterpropcer  adfervacum  :  tunc  enim  (nobisqui* 
dem)  fenfini  claudicare  occepir.    Cascerum  nec  fucctni  eJfentU 
aliquancum  (per  eiTcnciam  fpiricu  vini  carcarifaco  paracara  )  cafto- 
rifata  ,  in  hoc  cafu  defes  eft  ,  ad  24.  guccas  repecico  quoque  data» 
ac  defuper  aquae  hyftericx  Ulmenfium  ,  a  Ci,  K  D.  Harjlio  &  D. 
Tbonerotn  obferv.defcriptx  (polythreftae,  firniliterque  necgruvidis 
adverfa)  quidpiam,    Opcandum  vero  eflec ,  ucMedicorum  faltem 
(per  tot  fxuftranea  auc  menfes  demum  aliquot  exigentia  ,  fidcm 
fereperdentium)  caufa,  fuppeterecnotiusve  foretfpecificum  quod- 
dam  internum  ,  (dum  externa  pariter  auc  languida  ,  aut  iater 
jeque  incercum  farpe  effe&um  non  cujus vis  funt,)  menfes  (prafto 
tamen)  movens,  5c  purgantium,  emeticorum  ,  diaphorecicorum, 
cpiatorum  adinftar ,  vel  quafi  tantum  ;  uti  hsemorrhoidaies  folici- 
tationes  ,  Sc  liquefa&orium  illud  Gdeni  relataque  recentiorum 
(at  vel  fupprefla  vel  non  perfedc  cognita)  ha^matagoga  perfua- 
derc  forfitan  (licet  alio  in  foro)  poflent;  nec  muliercula:  talibus 
Eleufinis  deftituuntur.    Sane  plus  vice  fimplici  in  vereratiflimas 
quoque  obftru&iones  intra  paucas  horas  ,  vel  eodem  die  folutas 
fuifle  vidimus  (fit  veniaverbo)  linteaminum  illa  menftruatorum 
ad  impetialis  prxterpropter  magnitudinem  lotura  ,  infciis  data; 
neque  pocuimus  non  poftmodum  ridere  amicum  ,  qui  forte  fuper- 
veniens  ,  cum  amafia  fimiliter  infcia ,  paratum  ita  jufculum  fe  exe- 
difle  (re  comperta  demum,  ac  fine  ulla  fubfequa  noxa)  referebar. 
Sed  hxc  diaque  ( merito  ob  abufus  fupprimenda)  fordida  func, 
ac  complurium  (e  recenti  forfan  vel  copiofiore  fucco,  nimiumve 
cache&icarumcruore,  an  etiamfuperftitionibus  infe&o?)  nacarum 
obfervationum  intuitu  tantisper  fufpetta,    Comtiora  alii  viri  expe- 
rientiflimi  doccbunr. 

O  B  S  E  RV.  XXXVI.  (D.r.  AnnoIXX.  3^.) 
De  EjJentiafuccinino»nulid ,  dequefojfili  VVittenbergenfi. 

CUm  Eflencijc  fuccini  paulo  ance  fa&a  fuerit  memio ,  haud  abs 
Ssss  3  re 


694  OBSERV,  XXXVL 

reeffeduximus,  ficircapolychrefti  hujus  mcdicamentiprseparatio- 
ncm  faltem  incipientium  caufa  nota  verimus ,  fere  fatius  efle ,  fi  nil  vel 
parum  folum  de  alcalifato  vini  fpiritu  poft  confe&ionem  abftraha- 
tur.  Necemm  visperquasfitamfic  concentrationemdeprehenditur 
major,  fed  folito  faltem  copioiius  (^ceuquoque  Magifteriorumrefi- 
noforum  folutionibusin  frigido  contingit;  in  fundo  coagulum ,  fc- 
cedensque  e folvente refinofitas,  tra&u  temporis  ad  fuccineum  quid 
(  uti  llluftri  BoyUo  elegantius  adhuc  aliquod  tradhi.  de  Firmit.  obtigit) 
femirediens.  Oleum  autem  vere  tale  cum  Expcrientiflimo  Borrkhw 
quamvis  eflentise  hujus  ufui  perquam  adfueti  ,inibi  prasterea  haclenus 
nonobfervavimusjliquore  licet  perquam  faturato:  quemdecartero 
ctiam  compendiofius  nancifcimur ,  fuccino  fubtiliter  trito  ociuplum 
dephlegmatiflimi  fpiritus  vini  fuperfundendo  ,  &  in  capaci ,  (pra* 
alci  vero  colli)  phiola  ,  capitello  cum  mcdiocri  excipulo  applicato 
(nec  tamenad  rupturamusque,  fed  quo  aliquantilluminterdum  re- 
fpirare  poflit ,  munito  }  per  horas  quinque  vel  fexin  arena  leviter  bul- 
liendo ,  quodque  in  recipiens  tranfiit ,  refiduo  ( dum  adhuc  caiet  ) 
reddendo  :  ita  poftfiltraturam ,  fubtracla  fuccino  quinta  velquan- 
doque  quarra  pene  parte ,  ut  e  flavo  concolor ,  ita  ex  albo  fere  albi- 
cantior  ,  citra  digeftionum  taidia  vel  pericula  haud  difEculter  ha- 
betur. 

Incidunt  autem  de  fuccino  ficagentibus,  frufta  quoque  illa»_ 
quas  (fub  irregulari  figura,  majorarninoraque)  VttttebergA  invallo, 
verfusC///M,  nifallimur,portaminterlevemada<aa:quepertic2eper. 
quam  cedentemterram,  fortevearenambullientem  (utidefimilibus 
ibi  ExcelL  D.  1.  D.  Ma)or  tracl.  drfamigeratijT.  Profejf.  Sperlingii  calculis 
aliquando  notavit, )  invenra  Seremfiimo  noftro  paucis  abhinc  annis 
indemittebantur :  aureaquaedam,  remifliora  alia,  vel  paulo  obfcu- 
riora»  Boruflicointerea  (inparilifua  varietatejutovumovofimilia, 
accenfaque  cum  eo  idem  plane  fpirantia.  Sunt  equidem  (pro  Cla- 
riflimorum  quorundam  Virorum  adhuc  dum  vegetabili)  in  vicinia, 
prseter  querceta  etiam  refiniferas  a  latere  arbores.  Profe&o  tamea 
animus  tot  confimilia  expendens  ,  bituminofum  quidpiam  ,  feuin- 
ftr  lithanthraces  &  pctroleum  quafi  medium  aliquid  faicilius  forts 

con- 

*  %  4 


O  B  S  E  R  V.    XXXVI.  XXXVii.  *9S 
concipic  ,  quam  iftum  refinarum  confluxum  ;  prarfemm  cum  vicini 
tra&us  affinia  concreti  bituminis  coagula,  carbones  fosfiles ,  gaga- 
tem,&:c.  adfuceinicaput  morruum  (extremenon  peruftum)  acce-> 
dencia  hodiequefuppediccnc :  utifuojamremporc  fimiliterpluribus 
in  locis  obfervavitv  Iegiquehinc cum  Libavio  (tr.de/uccino)  oppido 
merecur  diligencisfimus  in  fubcerraneis  AgrtcoU*  Ipfum  oleum  pr&- 
tcrodorem,  eciam  inconfiftentia  fua  ad  oleumcerrar  petroleumque 
reftificatumpotius,  quam  ad  vcgetabilc  cerebinchinacumqucquid- 
piam  vergere  videcur  :  &anfal  fucGini  volacile  erefinarum  fubcerra 
mora,  vel  acidularumparcicularum  (  pro  iftiusmodi  bicuminofarum 
glebarum  concrcmcncorumque  incerdum  more)  accidencario  ac- 
cefludeduciqueac,  dubicareforce  poflec  quispiam;  quemadmodum 
cciam  quadancenus  de  laboriofiiT*  />♦  P,  L  Fabri  m  Myrothecto  nocaco 
rercbinchina:  volacili :  num  craflamentum  falrem  (e  congeneribus 
fimilirerinfineadfcendens,  velin  fundo  remanens)  exiftac.  Lafco- 
rem  enim  aliquando  ad  finem  non  perduximus :  aiiasque  conftat, 
obfervaciones  auc  phamomena  pro  formanda  ejus  generis  conclu- 
fione ,  non  feorfim ,  fed  conjunftim  fumenda  :  seque  ac  in  morbis 
plurafigna  fimul  conjun&aPachognomonicum  demumconfticuunt. 
Uc  auccm  fal  fuccini  fixum  daca  fic  occafione  accexamus ,  e  capitis 
morcui  libris  cribus  ,  ln  fornace  figulina  ulcerius  exuftis ,  cineris 
pauxillum  ,  &  ex  eo  vix  grana  aliquot  ,  fal  volacile  refipiencia 
habuimus, 

O  B  S  E  RV.  XXXVII.  (D.i.AnnoIX.X.37.) 
De  MartU  Limatur&  cum  Acjtta  incalefcentia  problematica  quxdam. 

Qliod  fuperinfufis  Iimarurse  Marcis  fpiricibus  acidis  infignis  oria- 
curfervor,  norum  &  explicaru  forfan  faciiius  eft :  idverofingu- 
larius  obfcuriusquc  ,  quod  primus  forre  his  in  regronibus  in  Epijlolis 
*d  Uluftrem  D.  T.  Bartholinum  reculic  famigeratisfimus  F.  L  Burrbi\ 
inque  rei  veritace ,  ceu  anno  prascedence  in  Co//ec?anei*  de  caice  vtya 
riocavimus,  eciam  inminori  quancicaceprocedit:  dummodofcilicet 
ad  decem  limacurac  parces  una  aqua:  fimplicis  fumacur,  probe  invi- 
cemfubigantur ,  &fi  minus  Martis  fuericponaus,  vicrum  quoque, 

quo 


696  O  B  S  E  R  V.  XXXVII. 

quo  alcius  aflurgat  &  accumuletur  mafla,  fit  angnftius.  Ita  enim 
brevi  poft  (fimpliciter  &  atra  pannorum  madidorum  circumvolu- 
tionem  )  a  fundo  verfus  fuperiora  incalefcunt  omnia ,  afcendit- 
que  inter  ferrugineum  quafi  ac  femiurinofum  odorem  liquor  aii- 
quantum  ftipticus  >  refiduo  ,  poftquam  intra  o&o  vel  decem  ho- 
ras  calor  ceuaric  ,  fatis  in  fe  compa&o  ;  de  csetero  nil  dulcis  auc 
vitriolici,  fed  rubiginofi  folum  quidpiam  refipiente, 

Diffra&o  poft  menfes  aliquot  ejuscemodi  concremento,  cura 
particulas  limaturx  quafi  intadtas  adhuc  intermixtas  videremus, 
pntdithim  proceflum  denuo  inibi  cxperiri  placuir.  Incaluit  fimi- 
liter  ,  fed  longe  tardius ,  brevius  atque  remiflius ,  eodem  intcrim 
furgente  odore  ac  liquore  i  refiduoquc  fimiliter  haud  perfunftorie 
concreto  rubiginofoque, 

In  vegetabilibus  quidem  ,  humidiori,  coar&ato  fceno,  glafto 
fimilibusque  panli  ratione  tra&atis  ,  frumento ,  fimo  excandefcen- 
tia  (quandoque  excefliva)  haud  cft  infolens ,  &  ab  llluftri  Carte- 
ftoh  principiis  fuis  ighis  forte  naturam  pr#  aliis  (ceu  pyrii  pulvc- 
ris  motus  ante  Gatoptricam  incenfionem  manifcfte  cernitur,^) 
explicantibus  ,  tantisper  jam  pridem  dcdu&a.    An  autem  hoc 
quoquc  negotium  eodem  modo  expediri  qucat ,  dubitare  forfan 
adhuc  aliquousque  poflet  quispiam.    Limatura  Vcneris  fimili  ra- 
rior,e  nupcr  hume&ata  ,  nobis  quidem  non  incaluit  ♦  &  ut  alia 
hic  particuiarum  conftitutio  opponatur  ,  nonnulla*  tamen  ni- 
hilominus  circa  illam  primi  elemcnti  congregationem ,  &c,  in 
compa&o  hoc  corpore   difficulrates  infuper  deprchendentur, 
quemadmodum  etiam  ,  fi  per  trium  iflorum  primorum  parriculas 
res  planius  explicanda  quzrcictur.    Qiiid  de  Martrs  confhtutivis 
communiter  varieve  rradatur,  nottim  eft,  6c  id  in  medio  nunc  rc- 
Jinquimus.  Eft  porro  in  fuo  genere,  /uperiorumque  refpe&u ,  fatis 
fic  folubilis.  Nec  aquse  fimplici  particula*  falinx  defunt ;  feu  guftu 
Cpracfertim  fi  protinusfimphciterque  evaporetur)  feu  vifu  quoque, 
fi  qualiscunque  fermentatio  pucrefa&iove  cxhalationcm  pnrce- 
dat,  perccptibiles,    Sakcm  qui  hujusccroodi  collcftionibus  occu- 

pacus 


O  B  S  E  R  V.  XXXVIL  69? 
patus  novit ,  quantum  falis  e  hbra  una  aquas  fimplicis  quovis  etiam 
faorum  modorum  provcniac  ,  adhucdum  forfan  haditabit ,  qui 
tantilium  cjus ,  fivc  centrale  ,  amaricans  auc  feminitrofum  ,  five 
falfum  (uti  poft  talium  digeftiones  colle&um)  imo  acidum,  auc 
alcalinum  (unde  unde  eciam)  ponamus ,  integras  decera  com- 
padti  fcrri  hbras  adeo  turbare ,  &  in  eum  fervorem  agere  queat: 
cum  fimili  ratione  ac  proportione  cum  aceto  acerrimo  fub- 
actum  ,  poft  plures  demum  horas  ,  (fub  odore  furgente  acidu- 
lo  ,  refiduiquc  fimpiiciter  faltim  rubificati  concremento)  inca- 
lefcere  incipiat  :  adeoque  minus  adhuc  aquarum  quarundam 
uno  alterove  die  aflervatarum  (uti  noftra:  quoque  cuidam  dc- 
prefliorihic  fcaturigini,  pra:fertim  pluvio  tempore,  contingit  Jqua- 
hscunque  accfcentia  (  quafi  fpiritualius  quid  perdidifTent)  hoc  in 
negotio  allegari  queat:  cerce  recens  hauftam  aliundc  quoquead- 
fumfimus. 

Sic  circa  Guinea:  Indiarque  ad  ./Equatorem  maritima  quae- 
dam  arma  etiam  politiflima  uni  altcrive  nocli  expofita  rubiginem 
quidem  ,  fecundum  complurium  relationem  contrahunt  :  num 
autem  idem  effeclus  eademratione  modoque  utrobique  proveniac, 
adhuc  dubitari  poteric :  6c  cuprei  deftillarorii  tubuli ,  inter  com- 
mifluras  ftanno  minus  muniti  ,  brevi  fimilicer  seruginem  often- 
dunc ,  ctiam  fub  fimplicisfimarum  aquarum  tranfitu  :  uti  ex  ad- 
verfo  poft  luftra  demum  aliquot  Saturnini  fubdulcis  quidpiam plum- 
batac  organorum  muficorum  fiftulae.  Ut  per  ejuscemodi  rubigi- 
num  &:  efflorefcentiarum  apparentiam  ,  difparemque  (ac  altius 
procul  dubio  repetendum^  exorcum  ,  fupra  nocati  fervoris  caufa 
forfican  haud  adeo  fueric  explicatior. 

Calx  viva  &:  calcinata  caetera  ,  concentratique  fpiritus  alte- 
rius  func  clasfis :  an  infuper  amplius  peniciusve  quidpiam  in  ipfa 
aqua  ,  vel  qua  cali  (  ceu  in  omnia  quafi  fe  induente)  pro  ho- 
rum  planiore  refolutione  deprehcndi  queat ,  fubfequis  annis  ul- 
terioribusque  experimentis  merito  fubmiccimus  ;  viri  in  ejusce- 
modi  laboribus  verfatisfimi  D.  Beccheri^cx  repetitiones  pluresde- 
ftillatamnondum  cxperti :  acreliquaquoque,  quas  vel pro  recenfitis 

Tctt  modo, 


OBSERV.  XXXVIL  XXX VIII. 

Hiodo,  aliisve  forfan  (  feparatorias  Aeris  virtuti ,  nitrofitative,  ele* 
mentorum  lu£be ,  &c.  innitentibus)  fententiis  allegari  poflent, 
curiofiori  erudicorum  perquifitioni  ,  naturaque  ignis  plenius  de* 
te&as,meritd  commitcences. 

OBSERV,  XXXVIIL  (D.i.  Ann.IX.X.38.) 
De  CMofcbi  folliculis  ad  Ohf  XVIIU  (  Ann.  IV.  V.  205.)  Addi- 

tamcntum. 

CUm  Experientisfimi  D.  D.  VVcpferi  Anatomiam  Caftorum  nuper 
relegeremus,  memoriaedenuoinciderunt  comprefliorailla  Ate- 
fchi  receptacula  :  Sc  cum  pasfim  notifint  accircumferanturturges- 
tiores  modi  feu  folliculi ,  iterato  pcrquirere  placuit ,  qua;  demum 
nuncefletplaniorum  iftorum  ratio  aut  facies :  fiquidem  Serenisfima 
(nunc  Vidua)  integros  quosdam  retinuerar.    Pili  maximam  par- 
tem,  prarfertim  in  ambicu  exciderant  ,  acreliqui  Ievcm  cemta&um 
facile  fequebanrur,  quo  diftin&ius  obfervari  poterant  per  inx- 
qualemiftorum  difperfionem  quafi  involuca.  Erant  aliquot,  quos 
ab  inicio  fepofuerat,  cum  di&is  utriculis  plane  iidem  5  incro  ca- 
men  ab  alterutro  iatere  feu  per  exficcationem  nimiam  ,  feu  per 
ve&uram  pofitumque  aliquancum  eedemes ;  uno  cenuiorrque  (ci- 
tra  (dicloloconocacas)  plicasadicu.  Numfic  quoquenonnunquam 
incer  recentis  membrana?  duplrcaturam  quidpiam  inferciant  in- 
geniofisfimi  intalibus  Indi  &  Cbinenfes ,  nuncqurdemnon  dixeri- 
mus.  Refidui  vero  tres,  planiores  indequemajores,  interiori  latere 
ncn  candicabant  amplius  ,  fed  ob  calrdius  forfan  ,  quo  fervabaii- 
tur ,  conclavc,  annorumve  tradlum  livefcebant ,  quafi  pinguequid 
imbibiflent ,  aut  bubulse  vefica;  diutius  affervatas  adinftar ;  uti 
quoque  membranula  tantum  erat  pilofse  cutis  frufto  faltem  ag- 
glutinaca,  &  dum  fuperiori  tcmpore  incer  piloruni  exftantiam 
intimeannata  vidererur  ,  haud  difHcuIter  nunc  feparabilis ,  Mo- 
fchum  tamen  intetftitio  tegens ,  fi  quem  habuimus ,  opcimum, 
Ut  ,  cum  alii  (^a  Linfchotta  usque  ad  novisfimam  Legationem 
Tartaricam)  reeenfiti  modi  ,  incencionesque  oppido  huc  nort 
cjaadrcnt  >  ctiam  facilioris  folum  diftraclionis  gratia  >  ahave 

\  ftacus 


OBSERV,  XXXVIil.  XXXIX, 
ftatusmercimoniorumratione,  Chinenfes ,  vicinosquetalianihilo- 
minus  interdum  componere  quispiam  crediderit :  prsefercim  finon 
luxuriantis  tancum  collectanea  ,  fed  fanguis  infuper  ahaeque  ani- 
malis  partes  ,  feu  sequivalences ,  Q  fecundum  magis  6c  minus  fal- 
tem  ,  &  ceu  in  Caftore  quidpiam  quafi  difperfum  eft  ,  idemque 
fimiliter  ante  Iaudatam  Legationem  retulerunt  plures)  feu  divcrfi* 
mode  folum  augmenrances  accedant.  Indeque  non  immeritd  no- 
bilis  ille  Polyhiftor  A  Olearitfs  tantisper  dixerit  ;  omnes  forfan  in 
negotio  fentcntias  pofle  cfle  veras  &c4  &  donec  Orientales  plagas 
niagis  nunc  invifences  rem  tandem  planiorem  reddiderint  Medi- 
ci,  Vidimus  fimiles  comprefliores  ,  (inter  venales  alios)  placentas, 
fed  bonitatem  noftri  non  accingebant.  Addere  vero  hasc  ingenui 
animi  efle  duximus ,  ne  confufio  force  qusedam  hinc ,  in  materia 
hic  locorum  alias  haud  plane  evoluca  oriretur  ,  faltim  quibus  mi- 
norraliumex  immediatioribus  locis  fic  copia. 

O  B  S  E  R  V.  XXXIX.  (D.i.  Ann.DCX.  55.) 
DeVaris*  Acaris ,  Sironibusque. 

CElfo  quidem  ineptiae  funt  ,  curare  varos.  Materia  tamen  eo- 
rum ,  proprie  didorum ,  nihilominus  peniciorem  perquificionem 
mcreri  videtur :  fiquidcm  &  colorcm  &  confiftentiam  pocioresque 
eruptionis  caufas  confiderans ,  arbitrari  forfan  cum  aliquali  pro- 
babilitate  poflet  ,  eam  c  fanguine  immediate  vix  aded  fecerni, 
&:  nefcio  quid  chylofi  ,  nervofi  ,  alicerve  feminalis  pra:  fe  ferre: 
licet  in  fucci  plcnis  nonnullis  (fed  asque  hinc  fimile  quidpiamalibi 
quoque  tum  pafllm  excernentibus )  etiam  ante  pubertatem  ap- 
pareanr.  Ejuscemodi  confideracio  nupcr  nos  ad  Acaros  quoque Si- 
ronesque  deduxit :  &  num  ,  ut  eandem  prope  figuram  per  micro- 
fcopiumoftendunt,  ita  ex  eadem  quafi  aut  arfini  materiaorirentur? 
Acari  c  ladicinio  veterafcente :  Sirones  e  corrupta:  chylofitatis 
alimentarii  fucci  ,  roridzve  lymphx  (ceu  fub  orcu  fuo  aquofi- 
tati  cuidam  quafi  in  fudaminibus  adfident)  particula,  Lom- 
meacus  hi  adhuc  dum  Pradicis  deprehenduncur  perquam  ob- 
fcuri  ;  facaque  forfan  his  viam  olim  invenient.  Ut  autem  iltx 
^  Tttt  2  ani- 


7oo  O  B  S  E  R  V,   XXXIX.  XL. 

animatorum  femiatomi  communiter  in  extremis  manibus  ,  pedi- 
busque  (cubito  tibiisque  rarius)  oriuntur  :  ita  paucis  abhinc  an- 
nis  per  nobis  ridiculum  vifum  tmt ,  fceminam  corpulentam  per 
totum  aqualiculum  confc&ariaquc  ejus  miferrime  obfeflam  ,  &: 
ad  fummam  impatienciam  usque  vexatam.  Pne  pudorc  dome- 
ftica  falcem  ,  nec  incongrua  adhibuerac ,  fed  fruftra  :  unde  affi- 
nem  aliam  ,  in  effodiendis  iis  exercitatam  ,  dato  foftro  dimidio 
frumenti  (carioris  tum )  modio  noftrare  adhibuic ;  quas  concinua- 
to  per  paucos ,  totos  camen ,  seftivosque  dies,  labore,  ultraquatuor 
millia  fe  exemifle  &c  curn  glomeramen  cannabis  granum  sequans 
collegiflent ,  in  cochleari  ferreo  cum  ftridore  combuflifle  jurabat: 
muher  a  nugjsaliena  hodieque  vivens.  Ifta  vero  fic  fibi  rcfticue- 
batur,  enchiiifinfafla,  veneficioque  imputans* 

(Mcnfe  Decembri  1677.  Gotha  Vratislaviam  ad  CollecJores 
Rphemeridum. ) 

OBSERV,  XL.  (D.i.  Ann.IXX.  i?2V) 

Circa  Hafnienfem  Jiypticumliquorem  ObfervationesVarticuUreso 

K  cecpimus  Hafnia  fub  prarccdentis  anni  167S.  principium,  data 
fic  occafione  per  Sereniflimi  noftri  Legatum  Dn.  Vruefchemka. 
Lindenhofen  famigeratum  illum P.  Hacquarti  nuncLtquorem ffypti- 
cum.  Et  cum  de  effeclu ,  extemo  fcilicet ,  facis  conftaret ,  quodque 
promiflis ,  licet  experiences  nonnunquam  dcferuerit ,  aut  aqua  falte  m 
iimplici ,  albumineve  (  referentjbus  in  Aclis  Hafnienfibus  mifcella- 
^^rp^ExercitationibusMagnisillis  Bartholinis,)fupplecusaliquan- 
dofuerit,  deGEtero  tamen  utplurimum,fubcompetenti  adhibitione 
fatisfeceriti  proindepotius  ulcerioriingredientium,minus  adhuc  tunc 
fecundum  numerum  proporcionemque  determinatorum  perqiufi- 
tioni  dicare  voluimus ;  in commune  poftmodum  collaruri ,  quac  inibi 
force  fpecialius  obveniflfenc :  deinterna  verd  exhibitione  tantisper  fe- 
curis  non  tam  ob  intermixtas  venenofitacis  cujusdam  cradicionem, 
quamopiacorum,fecuriorumque  adftringencium  in  ventris  pe&oris- 
que  (quo  modo  laudati  D.  C. Bartholini obfcrvatio  de  Haemoptoica 
gertinetj  affe&ibusgnefenciorem  (gras  hujuscemodi  ftrangularpriis) 
"  >r  iCuffi» 


O  B  S  E  R  V.  XL.  701 
fufficientiam.  Nam  quod  quidpiam,  feu  cochlearejus,  aliquando 
cicra  notabiliorcs  interaneorum  rurbas  datum  foret ,  prseterquam 
quodoppido  fic  minueret  venenofitacis  fufpicionem,  id  propter  in- 
hasrencis  vitrioli  (  mage  force  martiaiis ,  remisfiorisque  )paucitatem , 
aluminisque  reftri&ionem  ,  in  robuftion  forfan fimul  ventriculo,con- 
tingere  potuifie  conjiciebamus.  Senarius  autem  numerus  in  liquore 
adeo  limpido ,  eaque  ftypticorum  diaphanorum ,  aut  perfpicuitatem , 
mixturaruin  falcim  poftiiminio  non  pervertentium  paucitate ,  haud 
parumhinc  fiebatdubius,  Pachiam  in  memoriam  revocantibus,  qui 
occulcatkmis  gratiaionge  plura,  quam  Hiera  ejus  requireret,  olim 
contudi/Tedicitur.  Unde  perreximusin  fufceptaperquifitione,donec 
aliquandiu  po(l  D.D.VVeberum A/^.C^rJibrumdeliquore ftyptico> 
fub  Ancborafauciatoruminicriptioneediihffcy  in  Germanicarum  Epbe- 
meridum  Anno  o5lavo  legeremus.  Eccum  eodem  tempore  habirar 
pasiim  fuper  ingrediencia  conje&uras  in  dies  magis  fimulconfirma- 
rcncun  infuper  etiam  per  femeftre ,  Serenisfimos  fecucidomo  abefle 
teneremur  ,  fepofuimus  cofic&as  tunc  obfervaciones  >  usquedum 
x  g  r  e  t  a  nd  e  m  d  e  fid  e  r  a  cu  m  h  b  e  1 1  u  m  n  1 1  p  e  r  n  a  n  c  i  fcer  e  m  u  r ,  per  fa  ng  ui  - 
nis  nacuram  ac  gcncracionem  %  ad  ejus  chirurgicam  quoque  conferva- 
rionerr  fmedium  cum  applicatione  fuaperfpicue  cradendo )  ducen- 
tem.  Quod  fi  compendifaclum  hicretu!erimus,cum  liberhodieque 
hiicc  in  locis  ficrarior,  opera?  pretium  videmur  fa&uri. 

Conftac  itaque  Vtri  Excell.  ItquorVitrioii  Hung.  Alumim$vecu\\\%c\\\c 
libradimidia:  (olvuncur  per  ebullicionem  mfibkgmatis  vitrioli  librk 
quatuor ,  remotisque  in  fundo  concrelcentibus  cryftaliis  ,  reliquo- 
quefilcraco ,  fingulis  ejus  libris  dracbma  una  olei  vitnoli  permifcetur. 
Applicatur  autem  quintuphcatis  fpleniis  probe  eo  madefactis  ,  & 
fub  compecenti  applicacione  per  dies  aliquot ,  ne  fanguinis  (ftatim 
quidem  coagulati )  crufta  perperam  decrahacur  ,  fic  relinquitur , 
vulnere  perfe&e  fubcus  aurato,  Intus  autem  una  ,  fi  placuerit, 
pro  facihtando  effedu,  exhiberi  poffe  pucat  praelaudatus  Ajitof 
foluttonem  Terr*  figtlUt*  cum  vitrioit ,  vel  etiam  t^fluminis  atqud 
Vnrioli  conjun&im  deftillatorum  jfmtu  paratam  ;  utpote  fw- 
&nra  Tcrr&  Catecbu  ,  fimihbusque  longe  praefentiorem,    H«  ibi« 

Tctc    3  Vl* 


7oz  OBSERV,  XL 

Vir  Experientiflimus.  Quibus  &  forfan  aliis  nondum  vifis  ?  an  no- 
ftras  quoque  fuper  Hafnienfem  feorfim  habitas  obfer  vationes  nunc  de- 
inum  fuperaddere  queamus  >  equidem  diuha^fitavimus:  tandemta» 
men  nihilominus  particulariorem  potiorum  hicjcircumftantiarum 
confiderationem  iis  falcem,  ad  quos,  remotioribus  prsecipue  indi- 
ftri£tibus,isinfpecievix vel  nondum  pervenit , futuram  putavimus 
haudplane  inacceptaro. 

Color  proin  erat  diaphanus,  fed  aqua  fimplici  aliquanto  obtu- 
fior;  praecipue  fi  vitrum  fimile  viliusveforet:  non  aperte  viridis  auc 
ccerulefcens»  vitrioli  cujusdam  praefetcim  nacivi  ,  in  facurata  hinc 
aqua,  folitarii  vclfupereminencis  index, 

odor  nec  ut  recentiorum  vel  per  aflervationemminus  alcerata- 
rumfolutionum  vitriolicarumj  nectameneciamphlcgmaris  vitrioli 
velaluminis  ( vehementiori  denuocalori  haud  expofiti)inftar:  fed 
ut duorum  triumve  dierum  pluvialis*  An  ulterius  rofacei  quidmi- 
ftionis  initio  affridlumfucric,  (  ut  occultandaodoriferorum  tingen- 
tiumve  pauxilloquoqueobnubere;fblemus,)  ex  emortui  jam,&;e 
longinquo  quafi  percepcione  conje&urali  faltem,  nunc  quidem  de- 
terminare  nolumus. 

Sapordeprehendebatur  necpurc  vicriolicus(n)arcialisauc  adver- 
fior  venereus )  nihilominus  nec  pure  folum  aluminofus >  ftypticus  in- 
terea,  &  fub qualicunque  vicriolici  illius  dulcoris  noca,mox  inau- 
ftericatem  acoremque  caiiummecallicum  definens, 

;vW#/,inlagenula(de  meliorilucoadeo  ferenonfi&a)  aliquid 
improportionalius  (quod  tamen  vel  excernafc  afflorefcenciasdefe&u 
tancisper  non  exiftimavimus ,  abforbuerit ,  erat  collata  aqua  fimplici 
in  cancum gravior, ut  vicrum quinquecjus uncias capiens ,  dimidiam 
infuper  liquoris  admitcerec. 

Quod,  quibus  &c  quantis  e  concentis  fieret,  amplius  inveftiga- 
turi>  evaporationem  primitus  tcntavimus,  fcx  Cpro  faciliori  compu- 
tatiGne )  c jus  uncias  in  patella  vicrea  fuccefli  ve ,  vegeciorc  camen  fub 
finem  (cum  segrius  nec  fine  acidi  cujusdarnpercepcione  ulcima  ex- 
{pirat  humidicas )  calore  exhalances,  ad  eam,  quae  in  hujuscemodi 
concrcmencis  haberi  poceft ,  ficcicacem.    Pro veneruncque  inde  ad- 

ftrin- 


OBSJRV.  XL.  7oj 
ftringentis  8c{\ntci'  quafi  coerulei  nonnullibi  aliquid)  viridefcentis 
coaguli  drachma  quatuor^  fere  cnmfcrupulo dimidio. 

Exficcatum  e  guttis,  lateribus  vitri  fortuitd  adhserentibus/ii 
ochrei  coloris\  aliud  praterea  albicantius,  in  repletiorrs  adhue  vitri 
orificio  interius  concrefcens  (  utrobique  primo  quidem  fubdulce, 
hinc  tamen  ftatim  ftypticum,  demumque  quafi  ferrugineum,  )  hic 
tantum  intcr  accelToria  funt :  quemadmodum  etiam  inftillati  cultro 
tantiilt  liquoris  concrementum ;  fuper  mediocrem  ignem,  poft  bre- 
vem  &ferealuminiformcmebullitionem  remancns  iguftantiabinitio 
trocumrnartis faccharinum ,indefatis  quid  adftiingensmetallizansque 
referens. 

Quo  proin  circapondusconftitutivorumeflemuscertiores,?^- 
tipitattoticm  infuper  adfcivimus :  acquehincfex  difti  liquoris  unci  s 
inftillabamus  unam  AIcali(  exanaiV//r/  acque  Tartariinvicctn  deto- 
flati$  ^inaquafimplicidinblutam^&filtratione  a  tcrreftri  fua  mate- 
riafeparatam;  quo  fcilicetperalcalinum  praedominitim  eocertiusfe- 
curiusve  pciTundarentur  omnia.  Exoriebattir  fic  ,  fi  confertim  id 
fieret,  ebullitiofat  valida ,  cum  fatifccriCis  quafi  aqu<e  regta  cujusdam 
odcre:  hindum  vero  petebat  maiTa:  pingue  quidpiam,  aut  alttmwk 
perdi£him  Oleum  Tartari  prascipitati ,  Itquorisve  fdicum  Glauberi  con- 
glomcratumcrailamcntum  exprimens >  albicans  primitus ,  hinc  affLi- 
facopiofioreaqua,  concusfisque  interfeomnibus  faturate(  inter  te- 
nues  quosdam  cunc  coerulei  gyros )  virens;  feparata  demum  (per 
edt>IcoraeionemqtH>queaccdente)  bumidirace  ,  poft  exficcationem 
fulvcrcmtclinopzns  croccum,  ipfo  tamen  vitrioli  Martis  facTttit  croco 
longe  vivtdiorem ,  molc  dirTtifiorem  quam  pondere ,  quod  drachma- 
rumduarumdc  fcrupulorum  duorum  cum  dtmidto  erat. 

Colle&am  vero  pradi&am  ((alinastam  ipfius  Iiquoris,  quam 
prxcipitantis  quoqne  alcalrparticulas  conrinentem)  aquampoftmo- 
dumlente  exbalancibus,  provcnrebancficci,  tetartaro vitricfytolon- 
ge  magislixiviofi  coaguli,  defuperfpicei,dec^teroexalbo vifefcen- 
Cis  drachm*  novcm  cum  dimidia,  adeoquf  decraftis  alcali  drachmts 
feptem,  duobusque  fcrupulis  (quia  terreftris  eius  fubftancia filcro  fe- 
paraca  5 cura  ibidem abforpti (alis  tantillo ,  facile  iorupulum  unum  ex- 

ceatcj 


O  B  S  E  R  V.  XL. 
cidit;)particularum  falinarum  liquori  ftyptico  propriarum  drachm& 
duA ,  fcruptdi  dtw. 

Quodautemv.  g.guttiso<3:oveldecem  aqua;fimp!icistribusun- 
ciis  inltillatis,  invicemque  (cum  iffce  prius  in  fundo  conglomeren- 
tur,)concuffis,  totum  la&efcentem  colorem  induerit,  parum  huc 
forcafle  conferec:  fingularius  erac,  quod  poft  femeftre  demum  do- 
mum  redeunces,  inrefiduis  adhucquinqueprxcer  propcer  uncfis  in- 
vcnerimus  ad  vicri  fere  Yundum  expanfum  aliquod  ,  libere  natans , 
craflionbus  aranearum  teiis  in  molcndinis  fimiie,  colore  gryfeum : 
acquepoft  idempene  cempus  (  quieto  in  angulo  vicro  aquoficatequc 
mage  confumca)fimiledenuo,  in  fuperficie  primo  colle&um,  hinc 
fidens ,  fcrupulorum  duorum ( cum  conjun&im  filtro  feparata  6c  cdul - 
cata  cflcnr)pondere,  odore  in  prunis  fatis  fulphureoj  pondus  rcfidui 
liquoris  de  casceropocius,  quam  faporem,  noftra  quidem  opinione, 
mucatitia. 

Acque  hasc  quidem  tum  temporis  fuccesfivenotavimus."  Quo 
vero  eundem,  quoad  ejus  fieri  poflet,  auc  sequivalentem  falcemii- 
quoremhincerueremus,  poft  varias  ponderum  ac  pucatorumingre- 
dientium,  prsecipue  vitriolorum  permucaciones,  fapore  tandem  ac- 
quepondere(camfeparacorum,  quam  conjun&orum)  eo  ducente, 
in  anaticam  incidebamus  proportionemaluminis  atque  vitrioli;  rion 
prarcife  martialisfa&itii ,  laboriofi  ac  prasterrem  carioris»  (  licet  ea- 
dem  inde  eadem  rationc  oriantur  produ&a)  vel  e  venalibus  fpe- 
ciebus  eo  titulo,  feorfim  fele&i  >  fed  Goslarienfis  tantum  alteriusve 
boni  fat  virentis.  Solvebamus  proin  utriusque  unciam  dimidiam 
contufam  moderato  calore ,  &  ( cum operofum ,  neceflitatisque cem- 
pore  vix  requifita  quantitate  fuppecens  vitrioliphlegma,  in  fulphu- 
reicace  fua,  alias  facile  diflipabili ,  force  nil ,  inexigua  vero  viilgaris 
deftillacionis  acecoficace  parum  conferre  viderecur)  falcem  in  aquas 
fimpli^js  ( cui  camen  ferraca  quoque  feu  fabrorum  fua  fubfticui  poflet ) 
unciis  quinque :  in  fex  enim  color  pcne  fiebac  dilucior ,  fapor  remiflior, 
pondus  duobusfcrupulisminus:  inminore  aucemquantitatcprarccr 
proportionis  in  fapore,  pondere  atque  colore  intenfionem ,  traftu 
temporisfaliaiquidpiam(  quod  etiam  in  proportione  quadruplafu- 

pra 


O  B  S  E  R  V.  XL.  7Qf 
pra  laudatusZX  T>.  Weberf^notzvit)  quafi  concrefcere  (&  quidcm 
magis  alurriBiforifjirerJincipfcbati  Fdrrabamus  hmc  tocum,  ouo 
ob  vicriolum  obfcurior  prius  ,  Iimpidus  nunc  prodiret  liquor ;  feceden  - 
te  fimul  ochrx  impuricacemque  vitriolicarum  {  cum  alumen  raro 
quidpiam  deponat)grano  uno  ad  akerum  interdum  :  variant  enim 
ifta  ibiexocenca:  Harc  eracnoftra  tumimiratio. 

Uc  autem  effe&us  in  oblatis  tantifper  cunc  fortuito  vulncribu$ 
&c.(namuIteriusprogredinecdabatur,  necvacabat)  fimiiiter  quo. 
que  ftatim  eratevidcns;  in h^morrhagia  narium  Sereniflimi  cujus. 
dani,  priusincompefcibili  ,  pcr  fiphunculum  (aliis  aquis  dilutum) 
injiciendo  prsefcnraneus,  additofecundumi).  D.Webert  animadver- 
fionem ,  vitrioli fpiritu , adftringenrior :  ita color  quoqueatque  fapor, 
(deodore  cnimetiam  affridro  dicere  fupervacuum  fcret)cum  Haf- 
//^/(iioftraquidemopinione)  apparcbat  idern,  aut  faltem  vix  di- 
ftinguendus:  pondus  eodem  recidebat;  &:  liquor  in  vitroquinque 
aqu*  fimplicis  unciarum  capaci(per  intermixtas  aquofitaciminera- 
les  particulas)  uncia  dmidia  ad  Iancem  paricer  exiftebat  gravior: 
alcera  dimidiauncia (quo priftina? fex  provenircnc,  )  reftitante,  pro 
drachmis  quidem  tnbus  ,  in  vitro  mixturam  illam  ancea  con- 
tinence  ;  pro  refidua  drachma  in  filtro  ,  utut  exiguo  &  falis  ex- 
preflb. 

Dum  autem  fimplex  unciarum  fex  coagulum  ,  cadem  mc, 
thodo  coile&um  ,  fimilitcr  fuperiori  in  colore  pondereque  re- 
fponderet  ;  nec  feparatus  per  alcalinam  pra:cipitationem  crocus, 
aur  produ&um  poftmodum  falinum  coagulum  ab  iftis  differre 
videretur ;  colore  croci  ob  candicantis  aluminis  terra:  accef- 
fum  a:que  diluto  ;  odore  vero  fub  prascipitatione  talium  pariter in- 
ftar  aquxcujiisdam  Rcgixexfurgente:  majorem  proin  potius  imi- 
tamenti  noftri  illuftrationem  cxperimentorum  ,  circa  vicrio- 
lum  atque  alumen  ,  eorumque  conftitutiva  ,  feorfim  ac  di- 
vcrGmoda  ("  per  praecipitationes  aliasque  feparationes  ,  congu. 
Iationes,proporcionales  ponderaciones, lentas  evaporariones  &c.) 
habicorum    collatione  ,    indeque  inftituta  fupputatione  tum 

Uuuu  qux- 


7o6  OBSER  V.  XL. 

quaefivimus;  fed  tamen  (quod  pecimns)  fub  unius  alteriusvc  grani 
forte lacitudine,&;  falvo, quod ajunt , (in ea conftitucivorum  variacio- 
ne>  extranearum  difperfionum  facilicace&c.)  errore  calcuh. 

Infint  itaque  Vitriolt  (  pro  modulo  (uo  ficci ,  nec  impuritacibus , 
fcxterriisXffiueiiciori 

mentoru  modos  acq;  proporcionem)'err#  fac  edulcaca:  &  ficcajdrach- 
nia  una  ,fcrupuli  duo  cumdimidio;  ucpocenondum  per  ignern  quid 
( uc  in  colcochare  )  paffier,eoque  minutae ;  Salinarunxfoic  quafi  concen-- 
tratarum  ,aquofisque  minus  (  ac in  vitriolicis  falificationibus  artificia- 
libusque  confectionibus ,  }  complicatarum  particularum  admini- 
mumfcrupuii  duo  :  Alumink  porro  uncid  paricer  dtmidu ,  terra:  fa- 
turninx  albiffima: ,  &  molis ,  anteqnam  in  tragacanchinum  fere  quid- 
piamcoeat ,  difTufiiTima:  ,communicer  fcrupuli  duoj,granaquatuor  > 
falin*  fubftantise  dracbma  una  praexerpropter  :  (ucrobique  enim , 
quod  uni  parci,  pro  puricacis  ficcicacisque  racione,  ac  metallicarum 
ab  acido  abforptarum  parcicularum  variance  quancicate  decedic ,  ac - 
cedit  alceri.)    Si  cerras  jam,  uc  dicuncur  ,  utriusque,f  alumniofse 
fcilicec  acvirriolicaO  invicemmifcentur,  prodeuncdenuo,  eodem- 
que  colore,  fupranotata:  binxdrachmxfcrupuliqueduo  cum  dimi- 
dio;  Sin  falinse  habentur  paritcr  iidem,  ejusdem  faporis  ac  coloris 
_quinque  fcrupuli;  Si  denique  utraequeconjungantur,  &exfurgerires; 
hinc  prxcer  grani  quacuor ,  fcrupuli  credecim  iftis  aqux  fimplicis 
quinque  unciis,  aquofarum(  nacura  fibiadhxrencium,  &utfimplex 
ibi  phlegma  conftituunc, itaaquxfimpiicislocopondereque  venien- 
tium  )parcicularum  medio  (  ceu  in  crudorum iftorum  ingredientiiun 
diffolutione  fit)  copulenrur ;  &:  e  dimidia  earuni  uncia  (feu  fcrupulis 
duodecim)  protinus  id  vitri  quincuncialis  fuperpondium,quod  ferriun- 
ciae  fecundum  proportionem  erac,  provenit;  refiduis  granis  viginti 
quacuorinreftanceliquorisftyptici  femunciaharrencibusfivenatanti- 
bus ;  uc  exadverfoabfolurse illa,  fex  ejus  uncix  facilehabencur,  fi  (fim- 
plici  folum  addicione)  aqu£  fimplicis  uncias  quinque,  mineralium 
(inibigravrdantium»  &exalumine  vicriorove  profe&orurn  )fcrupuli, 
€um  granis  quacuor,  rredecim,  ac  utriusquephlegmatis  (fpontanei 
quafi,  nec  violento  igne,etiam  a  /alina  fubftancia  penicus  exprefti)fcru- 

puli 


0  B  S  E  R  V.  XLI.  707 
pulifcptcm,granafededm(ponamus  e  vitrioli  femuncia  drachmara 
unam  ,  femis  ex  aluminis  eadcm  quantitate  drachmam  unam 
prseterproptcr  cum  fex  granis  )  invicem  computentur.  Sed 
tantum  de  liquore  hoc,  Sic  interealogiftica ,  conje&ur^que  noftrac 
circa  ingredientia eorumque  praccipue  proportfonern  nos  fefelleiin^ 
(  verum  &:  tcla: fimile  quidpiam  in  vitro neghgentius obturato ,  ficque 
per menfes  aliquot  repofico concrefcere  oecipit )  neglotiofiori falcera 
curiofitati  (  quod  fperamus  &z  rogamm )  ignofcet  benevolus  felicior- 
que  circa  taiia  lector.  Sane  Iicet  interea ,  cum  duo  faciunt  id$m,non 
protinus  fit  idem:  fitamenalius,  faltem  aliquantum  variato  ingre- 
dientium  v,  g..  pulveris  lexativi  ponefere*,  eundem  nihilominus  effe- 
dtum  in  catharfi  adfecutus  fuerit,  peceaiTe  propterea  non  credicur. 
De  cartero  de  renitcntiflimo  inter  falina  coagiila ,  altimine ,  alibi  fortc 
agemus :  ut  &: de  vitrioli  vitriolatorumque (  etiam in  chirurgicis )  fin- 
gulari,  (ceu  (inter  recentiores  quidem  praecipue  quoque  notavit 
in  PhyficafuafubterraneaExperienti/fimus  D.Beccherm , )  vulgo  interea 
minusinufum  tra&a,  efficacia. 

O  B  S  E  R  V.  XLI.  (D.I.  Ann.lXX.55-5.) 
De  Magnete  Arfenicali  SaU  Fonticulcrumquc  hinc  aliave  excitathne9 
LTmnuperde  Afygw/tf  Jrfenicalicum  amicorumaiiquo ,  alia  qui- 
dcm  de  caufa  conferremus,  incidic  tum  quoq;  vis  ejus  extus efcha- 
roticaj&quodfajpiusolimfonticulos  eo  excitaverimus,  fedeocum 
incommodo ,  ut ,  dum  pvx  aliis  cauteriis  longe  protra&iorem  moram 
cxigit ,  cutis fubter utpiurimum  hinc  indelatius ,  quam  par  erat,  in#- 
qualiusve  inde  corrumpatur  &:excidat  ,  nonfinetam  applicar.tis , 
quam  fuftinentis  donec in  ordinem  &z  orbem  redeat » txdio.  Cum au- 
tem  fecretioresnonnullis,  (quotadtam  hicmateriamampliusprofe- 
quamur)  Lunares  vel  fimul  Mercuriales  cryftalli  fimiliter  haudraro 
extra  oleas  vagcntur ,  &  turbas ( s-que ac  pariles  aliorum  globuli )  cic- 
anr.prxfertiminCacheaici^ 

tutisfimumquidem  acprafenraneum,  facile  ramen  lub  paulonegle- 
ftiori  obturatione  diffluat;  femelque  hoc  paflum,  licet  iterum  coa- 
culetur,  defes,  deinceps  fic  autfatuum:  pluribus  proin  annisifto» 

Uuuu    x  mm 


c 


7oS  O  B  S  E  R  V.    XLI.  XLIK 

rum  fimiliurnve  loco ,  fccure  feliciterqueufi  fumus  ,  folo  antimmiali 
non  rectificato  butyro  $  non  tamen  fimphciter  inftillando ,  vel  cooper- 
culo  quafi  quodam  ( non  fine  hujus  arrofione  )  comprehendendo  >  fi- 
quidem  idem  hinc  eft  maequalis  mortificationis  periculum:  verum 
compendiofiori  quadam  enchinfi,quam  no  adfuetorum  eaufa  tantum 
addimus ,  perfun&orie  fakem  admovendo  ,  defignato  ,  levkerque 
in  epidermidelcarificatoloco,  perpendicularicer  apphcuimus  penx 
anferinsc canaliculum,  duos fere  transverfos  digkos altum,&:  inter  to- 
lcrabilem  appreflionem ,  (  ne  quid  circumcirca  effluat )  inftillavimus 
e  minutorum  produ&iorisque colli  vitrorum  aliquo  dicti  butyri  grana 
iij  tstf/jv.quibus  itaquieto  membro  ,  peroftavam  horas  partem  (in 
tenerioribus  vix  amplius)intusdetentis  ,eo  veropoftmoduminflexo 
vel  inverfo,  perapplicatum  fuperiori  orificio  digitum  denuofufce- 
ptis,  citra  ullum  dolorem  animadverfionemque  ftatim  efchara  ap- 
paruit,amplius  pro  more  tra&anda.  Simplex  cutis  excifio  fere  fe- 
micrudelis  femper  nobis  vifa  eft;  tenerioribus  faneraro  quadrat. 
Pyrapyrum  vero  Zvvwgeri  ex  Atbo  nitpajjo^  Rubro  ac  NtgroitncJuofo 
jamante  fexaginta  annos  Te  n%e  tt  us  noher  per  catcis  vivs  partes  duas, 
rmnu  parcem  unam  >&cfapona  mgrt  fufficientem  pro  fubadtione  quan- 
ticacemexphcuit. 

OBSERV.  XLIL  (D.I.A.IX.X.154.)  * 

Dt  Ctnntbart  nativa ,  ejusque purtficatione. 

CUmperannosaliquot,  fubdiverfarum  cauiarumrelacione  ,  llla 
nativacinnaiaris  ipecies  ,  quceinguccas  g!omosque(  fuperficie- 
tenus  plerumque  Ia:ves  )concreca,  decerfo  qualiquali  polline  Jafpi- 
disquafiquidpiamrefeit  ,rarior  ha&enus  cariorquehincfuerit,  ha:- 
fitarintque  recens  praxim  adorientes  haud  pauci  circa  vulgaris ,  venis 
tanr um  ac  maculis  rubris  inter/perfse,  minera:  adhibitionem  ;  quid  in 
ifta  ab  ipfis  praxis  initiis,  ufuque  quafi  quoridiano,obfcrvaverimus, 
corum  falremgratiahaud  forfitan  lncommodehicreferemus* 

Ut  proin  Anttmomahs  Onnabaris  eo  tempore  nonnuliis  fecretior 
erat  ufus ,  ita  quoque  parcior  pasfim  proventus ,  nec  minor  ali- 
^uibus  de  CttercuntviU  (in  ea  vkinitate )  contagio  fufpicio,  ma- 

xima 


O  B  S  E  R      xur,  ?09 

xima  interea  contra  nervofi  generis  affectus  e  talibus  exfpeftatioj 
nam  vulgarem  quoque  fa&itiam  eo  fine  perquam  jam  commen" 
darat  in  Tebrad.  c.  33.  guercetantis ,  &  ante  eum  fub  fiscm  pr«- 
cedentis  feculi  ,  fed  cum  Jimicationibus  Cuis ,  luxuriancium  cunc 
cenfor  Ltbavius  /.2.  Alchim.  tr.  1.  c.  33.  aliique.    Ac  cum  hanc 
quidem,  per  /ympcomaca  quaedam  ,  (forrafle  folum  hypochon- 
uriaca)  lambenciumve  exceflus  ,  fufficusque  ,  exaJioplane  capicc 
agentes ,  fufpeclam  cum  e  Fernelto  aliisque  redderenc  veneno- 
rum  vulgares  cacalogi :  duos  mcerea  fuperioribus  annis  fcimus  fa- 
tis  aiias  doftos ,  qui  fub  parciore  macerix  medic#  nocicia,  Cin* 
nabarim  fimplicicer  pecendo  ,  hanc  ex  officinis  coemeranc  ,  ea- 
que  ad  grana  quacuor  vel  quinque  haud  infelicicer  ,  donec  alceri 
minera  oftjndererur  ,  ucebancur.)  Hartmanni  vero  Praxis>  acdum 
CrolliM  fere  dubitancer  ageret  ,   Cratonts  pracipuc  au&oricas 
(jamance  hos  90*  annos)  nacivam  commendarent ;  aflercionibus 
his  confifi  ,  a  Marerialiftis  pecijuus ,  aliam  tunc  nonnadi ,  quam 
vulgarem  iftam  ,  in  interfperfarum  tamen  venarum  copia  nonnun- 
•quam  pro  more  variantem  :  eaque  cum  decapulationibus  interpo- 
fitis  fimpliciter  lasvigata,  pulveris  incarnari  forma  (praparatis  po- 
tius ,  quam  magifteriis  compecentium  fociaca)  perdiu  fcliciterque 
ufilumus;  eciam  cum  anre  viginci  quacuor  prseterproprer  annos 
nobis  primum  Francofurro  demum  mircerecur  mafla  illa  fruftaque 
rtibicunda  ,   arcificialis  auc  faicem  exocerici  cujusdam  (cum 
ipfas  horum  fodinas  olim  non  luftraflemus)  fere  fufpecla  habi- 
ca  ;  donec  Diofcoridis  L  5.  c.  (recenciorum  edirionum)  110,  7heo- 
fhrajtt  Eref.  L  de  Lapid.  Vttruvii  Architecion.  I.  7,  c.    &  9.  Plinii  £.35. 
c.  7.  &  8.  aliorumque  cum  Matthiolo  foJum  verfaciflimoque  Agri* 
cola  collacione  ,  decurrencium  nonnunquam  incer  tnaflarum  illa- 
rum  cricum  mercurialium  granulorum  obfervacione ,  oftenfo  de- 
mum  paulo  poft  ex  Hungaria  miflb ,  ( Comicis  IlluftrifT.  nomen  nobis 
nunc  nonincidic)  aSereniffimobeacifl.m.Principefrufto,  guccaquc 
fimilirer  infignis  quancicaris  co  confirmaremur  ,  uc  facuraciffimum 
hoc  coagulum  confidencius  ,  praefercim  fub  ea  pretii  colerabilica- 
te  adhiberemus  ;  uciparilesin  tifus  aliisalibicedebacpotius  (magni 

Uuuu  j  Chi- 


7i  o  O  B  S  E  R  V.  XLII. 

Chimiatri  D. Michaelis ,  pulverisque  ejus  coirdialjs  exemplo )  anti- 
monialis;  &rubor  medicamenti  vulgo quoquefenfim  innotefceret 
accomplaceret,  confidentianonnunquam^fiparumdeficeret,  fimi- , 
liter  feredcficiente.Utriquequo  in  crefcente  nuper  pretiojrnangonii- 
quecirca  venalempulveratamhaud  inani  fufpicione  ,  privatirn  fal- 
tem  confuleremus  ,  ifti  in  nonnullis  magis  prsc  antimoniali  tamdiu 
confifi ,  intcnfiorem  tamen  rubedinem  nihilominus  expetentes,  va- 
ria,  quas  citranaturae  compagis  folutionem  fieripoterant,  tentavi- 
hius  5  ac  tandem  circa  Lazurinas  fequcftrationes  occupatis ,  ani- 
mo  fuperionbus  annis  fubiit ,  numne  pariter  potior  vividiorque 
Cinnabaris  iftius  pars  feparari  fic  queat  ;  experimento  protinus, 
fecundum  analogiam  quandam,  in  cera  rubra  figillatoria  (mol- 
liori ,  aulisque  ufitataj  fa$o  ;  fed  incaiTum.    Sufficientcm  ita- 
que  Cinnabaris  copiam  ibi  deefle  rati ,  mitius  A.  Boetii  dc  Boot 
empiaftrum  ,  quod  L.  2.  de  gemmis  c.  ij^.  defcribit  ,  8c  terebtn- 
tbind  uncias  quatuor  ,  ptcUGraca  Sc  refm&  pim  ana  uncias  (ex^ce- 
td  unciam  unam  ,  olei  lini  tres  quadrantes  recipit ,  tentavimus, 
ana  illiquando,  &C  aqua  fervente  (cum  ncc  tepidse  nec  calidas 
parcret)  eluendo.    Exibat  aliquid  ,  fed  fere  tenerius  potius, 
quam  rubicundius  ,  parcumque  fatis  :  nec  calido  faponariorum 
lixivio  ,  cinerumve   poftmodum  clavellatorum  diluto  ,  cuivis 
oleo  tartari  in  acredine  pari ,  fuperari  maffa  ,  quo  copiofius  vi- 
vidiusque  quid  deponeret ,  potuit  :  folis  tandem  vitellis  ovi  in 
pultem  redafta  cedere  videbatur  ,  decapulataque  cum  aqua  ca- 
lida  materise  lapidofae  partc  ,  elegans  ad  fundum  fecedebat  pul- 
vis  ?  at  qui  digito  prefTus  iterum  refinefcebat  atque  coibat ,  per 
pradi&a  alcalina  vix  pro  minore  fui  parte  denuo  feparabilis.  An 
ob  fulphureitatem  (hic  quam  in  Japide  Lazuli  majorem)  reii- 
nofa,  ipfaquecera  (intenfo  iftis  hinc  ,  nec  fadk  cedcnre  colore,-) 
eam  adeo  amplexentur  ,  ulterioris  eft  indaginis.  Nam  &  ceram 
folitariam  hunc  in  finem  adhibuimus  ,  utrumque  anatice  colli- 
quando  :  verum  tentata  ( per  fervidam  quoque  ac  ipfa  alcali- 
na)  feparatione,  majora  operae  pretia  circa  cerofum  fedimon- 
tum  haud  mercbamur  :  ut  tandem  unguentum  faltem  fubtilius, 

:  flP».  "  ex 


O  B  S  E  R  V,    XLII.  7H 
cx  olei  ccratque  fufficience  quantitace  paratum  ,  &  anatico  IxvU 
garse  Cinnabaris  nacivas  pondere  faturacum  (ceu  pauciore  tin- 
ftum  ,  fubftitutoque  amygdalino  tenerioribus  roftris  in  labiorurn 
limilibusquc  fifluris  adhiberc  folemus)  fubftitueremus ,  cum  oleo 
tartari  facurajtiflimo  mixcuram  in  faponem  redigentes  >  fed  inftu 
tuca  cum  aqua  calida  elucriatione  fubtilior  faltem  pars ,  nulla 
fere  coloris  (uti  fieri  alicer  nequibac)  prarrogativa ,  multa  vero 
adhaerente  impuricace  feparabacur  •,  qud  operofiori  hoc  proccflli 
felicioribus  in  ulteriorem  foecundioremque  cxcolitioncmlngenue 
interea  relifto  ,  ufitate  nobis  jam  olim  fortuitoque  notatse,  nul- 
lius  iicet  in  fe  momenci  enchirifi  tantispcr  acquievimus :  non 
fcilicet  unciam  tancum  unam  vel  alceram  ,  (utpote  jufto  citius 
piftilli  impetu  in  pollinem  conjun&im  abeuntem  ,  nec  decapu-* 
latione  poftmodum  ,  vel  infufflatione  (quafi  per  vannum  fepara- 
bilem )  fed  libram  unam  vel  ad  minimum  dimidiam  cousque 
concundi  finences  ,   uc  inter  teneriorem  pulverem  nihilominus 
fruftula  lencis ,  dimidiave  minoris  pifi  magnicudine  fparfim  i;c- 
maneant.    Sic  intermixta  lapidofas  materias  rubicundior  fele&ior- 
que  pars  fimultanea  opcra  excucicur ,  elutriationique  haud  dif- 
ficulccr  parec  ;  refiduo  per  ulceriorem  cricuram  in  albicantem, 
rariusque  rin&iorem  pulverem  abeunte  :  ibi  vero  facile  fepccm 
vcl  odo  quoque  ,   non  quidem  fummi  ,  fui  tamcn  adhuc  ru- 
bouis  unciis  fecuro  futficientique  ufui  reli&is.  Sed  hxc  forte  bre- 
vi  pluribus  perfequecur  Amicorum  aliquis.   Id  faltem  meritiflimi 
nunc  p.  m.  viri  ,  imo  magni  quoque  Cratonis  ,  talium  (ut  vel  e 
prxfatione  in  Scaligeri  Extrcitationes  ,  EpiftoUque  feptima  Edit.fol. 
pacet)  non  ignari  caufa  addimus  ,  cum  circa  prioris  ,  ad  ejusce- 
modi  minerale  (totamque  matcriam  medicamj  notas ,  ante  ali- 
quot  annos  editas  ,  haud  paucos  harfirare  viderimus.    Tota  proin 
obfcuritas  procul  dubio  potiflimum  e  diverforum  exemplarium 
adhibitione  profefta  ,   &  Epiftola  ,  qux  Lib.  l.  Edit.  S.  feptima 
legitur  ,  in  Edtt.fol.  centefima  fexagefima  offava  ,  ac  curn  pr*dicta 
verbotenus  una  cademquc  eft :  arque  ac  altera  Edk.  fol.  numero 
137.  infignita ,  decima  tfl  in  L  7,  Edit.  80.  &  confilium  in  hujus  Lu 


OBSER.V.   XLII.  XLIIL 
l?ro  h  qturtum  >  in  Edir.  fol.  num.  41.  demurn  invenitur.  Atque 
in  hoc  ipfo  debitas  Cinnabari  nacivas  laudes  tnbuit  :  ut  vir  pru- 
dens  tamen  Sc  aulicus  perfecutorum  (e  FernelianU  obfcrvationiw 
bus  facile  quid  fub  finifteriore  eventu  arripientium)  caufa  fua- 
derc  noluit  :  ipfis  interea  Fernelianis  non  motus  ;  utut  Cquod 
forfan  non  advertit)   fa&itiae  faltem  Gnnabaris  fuerint  abufus. 
I»  Epiftolai68.  puens-tantum  ,  8c  procul  dubio  tenerioribus  (ceu 
iftius  conditionis  Pra&icis  potiflimum  ofFenintur)  dare  (utan- 
tagonifta  fuus)  noluit ,  cum  turbas  in  adultioribus  quandoque 
dederit.    Et  magnetica  (in  Epiftola  137.3  vis  >  de  <]ua  dubitat, 
explicationem  nihilominus  admittere  poterit.    Ncc  enim  unii 
verfale  eft  ;  «quc  ac  alia  ejus  temporis  dilaudata  quinreflen- 
tialia  magnetica  :  nec  effe&us  hic  femper  ,  ut  ibi  Magnerem 
ferrum  fequitur.    Quam  commode  vero  confilio  addittts  ctim 
die  fuiflet  annus  ,  qud  pofteriores  forte  cura?  apparerent  :  in- 
tcrea  quoque  feni  animo  corporeque  affii&iflimo  ,  conftiltatio- 
nibus  vexatiflimo ,  humani  quidpiam  accidere  (  ceu  haud  raro 
cernimus)  interdum  potuit ,  ut  brevior  ,  obfcurior  ,  impatien* 
ciorque  cflet, 

O  B  S  E  R  V.    XLIIL  (D.r.  Ann.IX.X155.)- 
De  Prole  Tertianarid  pallidijfima. 

/^(llm  alia  de  caufa  fectmdam  Germanicarum  Ephemeridum  Tanem 
V^evolveremus  ,  fortuitd  incidimus  in  illos  Batavsc  pueJJ^e  pefte 
infe£be  amores  :  fubiitque  tum  memorise  fimilis  fere  ,  fed  defpon- 
fatae  nec  infirnac  fortis  ,  tertianariae  fuperioribus  annis  curatio. 
Confummationem  matrirnonii ,  poft  annua  pene  fponfalia  ,  fpon- 
fus  aeque  ac  illa  ,  in  omnem  quoque  eventum  expetebant  ;  & 
tradebatur  tandem  \\xc  ,  invitis  fere  ob  morbum  parentibus,  In- 
tcr  primos  ftatim  dics ,  &  forte  prima  (utpote  intercalari)  nodre 
ingravidata  evanefcebat  quafi  fponte  fua  febris ;  peperitque  pueJ- 
Jam  elegantis  formae ,  nunc  (ni  brevi  vivere  defierit)  viripoten- 
tem  ,  adeo  tamen  per  totam  setatem  ,  ctiam  inter  corporis  anirou 
que  motus  pallentem ,  ut  febris  idolum  videri  potuiflet :  fponfo  de 

caetero 


OBSERV.  XLIIL  XLIV.  n 
cartero  fua  impune  tunc  peragente :  cum  tamcn  fepius  fc  hoc  ipfo 
anno  obfetvaverimus  cercianas ,  non  domus  cancum  ,  fed  incegros 
quoque  pagos  pcrvagantes.  Praxin  adoriencium  cauft  hic  addimus 
frequentiflime  notatam  ;  quod  fcilicct  in  renirentiorum  auc  per 
rccfdivas  quotidianasque  variationes  protra&iorum  declinatio- 
ne  ,  cum  remiflius  auc  fcre  nullum  fngus  eft  ,  calore  Jicet  ali- 
quandiu  perfiftente  ,  confultius  cum  fic  ab  antifebniibus  ,  pra> 
fcrtim  falfis  aut  mfipidis  (dum  amaricantia  aliud  infuper  eo 
rempore  ,  macilentis  tamen  non  aeque  femper ,  in  ftomacho  age- 
rc  pcterunt)  abftinuifle  ,  quam  fub  negotiofiori  (pro  peremto- 
rin  mortificationc)  talium  continuatione  ,  miafmaanimam  fenfir» 
agens  agitafie  ,  vcl  ad  novam  conquirendam  alimoniam  impulifle. 
llt  hic  quoque  non  inconvenienter  quandoquc  dicatur :  Jgnem 
gtadio  nefodito. 

O  B  S  E  R  V.    XLIV,  (D.r.Ann.IX.X.  i56.) 
De  Purgantibm fingularia  qu<tdam :  deque  argilia  vulgari  aCba 

fudorifera. 

INcidit  hic  ,  per  fuperiorum  occafionem  ,  curiofi  illus  D.  Salmu- 
thi  de  transfufione  vitium  catharticarum  per  Venerem  obfcrva- 
tio,  Similequid  ,  licet  mter  tot  nobis  relata  ludicra  ,  non  refcivi- 
mus  >  hoc  vero  ab  amicorum  urao  alterove  pluries  ,  quod  fumco 
purgante,ceflantejam  naufea,  &  acriorifcrofubcopiofioritranfitu, 
iphin&erem  vellicance  ,  irritatis  vicinis  receptaculis  (arqueac  ab 
urina  ufque  ad  matutinum  tempus ,  in  fenioribus  prarcipue  ,  re- 
tcnta)  tempcrarefibiabuxoribusnonpotuerint;  exotcrico  oborto 
ftimulo  :  qualem  ctiam  poft  aloencas  pilulas  (utut  a  vellicantc 
refinofitate  perquam  liberacas)  vcfpcri  fumcas  ,  manc  fub  Ie- 
Yiufculi  tcnefmi  fpccic  quosdam  ,  prarfcrcim  calidions  tempera- 
mcnti,  fenfifie  fcimus.  Pariter  ac  pcr  hypochodriacam  illam  inte- 
ftini  re&i  retradionem  vel  conftri&ionem  (fubalvi  induratisfimas 
nonnullis  excretione)  excernereid,  quod  tamennolunt,  obfcrva- 
idus  mares  seque  atque  (fi  adverterint)  nxminas.  Retulit,  (ut  in 
cxcmplum  adducamus)  honcfta  femiconfiftcntis  artatis  macrona 

Xxxx  uxorj. 


7i4  O  B  S  £  R  V.  XLIV, 

uxori ,  confilium  fimul  per  eam  petens ,  quod  ventrem  (per  tri- 
diium  quatriduumve  ixpc  adftri&um)  levare  nequiret,  nifi  ingra- 
tiis  (inter  conatus  citra  ulianvtamen  dele&ationem )  exprefla  an- 
terius  quoque  circumcuxa  humiditatc ,  (ipfi  fat  nora)  ea  copia, 
utemaciareturfere  hinc,  viroque  vix  fufficereti  abalbo  fluorego- 
norrhoeave  alias  libera. 

Utautem  demum  idem  D.  Sdmuth  intuitualteriusPiIuIaspur- 
gantes  degluticntis ,  purgatum  refert  aliquem  ,  ita  affinem  habui- 
mus  virginem  ,  qux  perdiu  folo  pyxidis  cujusdam  odoratu  idem 
aflequebatur.  Dederatinibi  Amafuis ,  ipfc  Mcdicus,  expetenti  Pi- 
lulas<?  VanchymagoCrollu ,  fundo  pcripheriaque  balfamo  apople&ico, 
ipfl  alias  haud  adverfo,  pro  juvenum  more  mediocriter  perlito.  E£- 
fe&uscumeuphoriafecutus  $  etiamnonfineamicorum  rifuperan- 
nosaliquot  fubfequos,  quoties  faltem  naribusadmoveret  vafculum 
cburneum,  fortiusque  fimulattraheret  fpiritum. 

Ec  quoniam  ad  purgantia  delapfi  fumus ,  opera*  pretium  du- 
bio  procul  fecerimus ,  (i ,  quae  circa  ficcatas  cvrevtfh  feca  obferva- 
rit  Amicus  in  noftra  Franconia:  parte  celebris  ,  his  addiderimus. 
yEftivo  tempore  &  cum  Zythopepta*  feriantur ,  piftorum  preci- 
pue  canfa  ittx  in  fe  ficcatar  venales  (ceu  ibi  notum  eft)  circum- 
feruntur,  Cum  autem  recentes  cerevifix  ventrem  pierumque  fae- 
pequenon  fine  turbis  folicitent  ;  quidanalogum  fedimentum  ejus 
queat  >  experiri  voluit  deditquePilularum  forma  grana  quinde- 
cim  :  (corporaibi  funtrobuftiora)  &evacuatiofufficiensfacilisque 
femper  fubfecuta  eft> 

Idem  Argtlkm  vulgarem ,  quam  in  transfylvanis  iftis  diftri&i- 
bus  optimam  ,  durabiliaque  crucibula  ,  dcftillatoriaque  vafa  per- 
quam  praiftantem  habent  ,  terr& fgif/au  loco  pondereque  pluries 
exhibuit ,  fudore aeque  facili  proficuoque. 

Ecfane,  quid  aliud^  fere  funt  tot  terr*  fgiSau  albicantes? 
quid  in  congeneribus  oftendatur ,  ExperienttjfimHs  D.  Becberus  in 
PhyftusfupplementoQfizn&ii  h  aliique  jam  pridem  fublimiora 

promiferc 


OBSERV. 


O  B  S  E  R  V.    XLV.  7is 
O  B  S  E  R  V.    XLV.  (D.i.  AnnilX.X.  157.) 
De  ^poftemati/ ,  tubercttiisque  pulmonum  fccundum  anti^uiores : 
&  de  Exttlceratione  Afpera  Arteria. 

QUod  ejuscemodi  Apoftematibus  perfrequenter  nova  deinccps, 
praefercim  in  calidionbus  cemperamentis  ,  fuperveniant ,  no- 
tum  eft  i  6c  fexies  ad  minimum  curavimus  ea  vix  intra  totidem  an- 
nos  in  confiliario  quodamnoftro,  viro  optimo,  macilento  fenfim- 
que  he&ico  ;  quem  ica  tandem  fato  tunftum  Excell.  Dt  Z>.  VVtde- 
liu*  nofter,  ctim  adkucGoch^  viverec ,  aperuic,  &inpulmonibus, 
pieurae  de  caccero  circumcirca  adnaris ,  non  tantum  invicem  con- 
folidacorum  quafi  cicarriculas  ,  verum  eciam  unum ,  auc  plane 
duo  novarum  vomicarum  rudimenca  offendic  ,  la&eo  fere  Ji- 
quore  repleca.  Erac  inter  aulicos  noftros  renerior  quispiam  ju- 
vcnis  ,  qui  quocannis  femel  ,  aliquando  quoque  bis,  per  annos 
aliquoc  iis  inf eftabarur ;  &:  ulcimo quidem ,  cum  poft  horrorem  quen- 
dam  ,  febrili  (acmediocri^  calore  impecerecur ,  ipfa  camen  col- 
leftio  adhuc  quafi  fluduarec  five  nondum  rupta  efiet,  ea  interea 
vehemencia  anguftationeque  peftoris ,  ut  defperabundus  fere  ver- 
bis  atquc  geftibus  deliris ,  capitis  allifionibus  &c»  maiigni  qirid- 
piam  ,  fiquidem  pecechiales  cum  cemporis  hic  Iocorum  haudaded 
eranc  infrcqucnces ,  fovere  viderecur  adftantibus.  Verum  cum  fe- 
cundo  ftacim  die  hasc  concingerenc ,  &:  inclinacio  ejus  ad  ejusce- 
modi  vomicas ,  incer  reliquorum  fignorum  collationes  nobis  non 
eflTet  ignoca  ,  malignicatis  fufpicio  aliis  id  vericis  fic  exempca  ,  per 
remcdiorum  autem  adhibicionem  ipfa  colledio  fequence  mane 
rupca  eft  ,  difparencibns  procinus  intcmperiis  pra:diclis  ,  ipfoque 
nunc  per  biennium  ,  fub  quietiori  vitx  genere  ,  prsefervatoria- 
que  venxfe&ione  ,  (curarive  enim  ,  procedenteque  jam  materia 
cvidentius  quidpiam  contulifle  rarius  obfervavimus )  tantisper 
immuni.  Uc  aucem  hifce  in  diftri£l«ibus  ejuscemodi  pulmonum 
apoftemaca  ,  a  peripneumoniis  pleuriticisque  affe&ibus  per  figno- 
rum  noeoriorum  fyndromen  longe  differencia ,  haudadeo  funt  in- 
frequentia  i  fi ve  lente  longoque  tra&u  temporis  colligantur ,  oppi- 

Xxxx  x  d6/ 


yi6  O  B  S  E  R  V.  XLV. 

do,  praefertim  fenibus,  (ctiam  quadratis )  aucdummateriaconfer- 
tim  proruit ,  cor  jialiave  reficiencia  in  fubicanea  invafione  defunc, 
perquam  periculofi ,  meritoque  hinc  vulgo  quoque  formidata  i 
five  cicius  (non  hedomadum,  fed  )  eciam  dierurn  quandoque  fpa* 
tio,  prsecipuc  poft  rerum  non-nacuralium  exceftus  (pra:vio  quali 
tercunque  incenfiore  calore  ,  dyfpncea  ,  cuilicula  ,  doloreque  fub 
peclore  fere  quafi  gravativo)  inanimadvertenter  incerea  pene  na- 
feancur  :  ica  non  recordamur  anni ,  quo  plures  malo  hoclaboran- 
tes  nobis  obcigerint ,  quam  prarterico ;  ad  minimum  o&odecim 
numeravimus ,  noftri  (prarcer  foeminam  perdiu  ncphricide  exhau- 
ftam  ,  reliquorumquc  loco  quali  fatis  folvencem)  fexus  ,  cphe- 
bos  ,  &  qui  a  pedibus  in  aula  eranc ,  alceriusque  forcis  ,  eciam 
pueros  ,  iftis,  inter  aeftacem  calidiflimam  ,  adeoque  nimis  ad  vini 
ctrevifiaeque  (ubi  cum  degebamus  fucculentiflimar)  hauftus  invi- 
tantem,  (ubfequencemque  autumnum,  correpcos.  Praxin  novicer 
ialtem  ,  incerionbus  hilee  in  locis  ,  fi  excraneorum  alia  fueric  ra- 
tio,  adoriencium  caufa  addemus  ,  qux  ufquedum  circa  curationis 
decurfum  obfervaverimus.    Si  qui  obcigere  ,  antequam  materia 
(adhuc  quafi  laticans)  evidentius  procederet ,  dara  Tinctura  fiezo- 
*rdicA  ,  vel  Mixtura  jimpltci  (  five  cum  Tartari  ,  fivs  ftlcs  ammoniaci 
fpiritu  paraca)  mediocrique  hab.to ,  vcl  ob  complicatum  febrilem 
mocum  ,  fudore,  rupcura  pkmmque  hrevi  poft  ,  #que  ac  in  pleu- 
ricide  concingic ,  infecuta  eft  ;  fin  vero  facis  jam  (v.*g.  circa  vel 
pofttertium)  proccdercc ,  nec  dum  illam  eadem  dc  caufa  intcr- 
mifimus ,  fed  guttis  tamen  quinque  vel  fex  Ttnclur*  astodyna  focia- 
tam :  interpofita  fequentibus  quoque  diebus  Mixtura  peflorali  c 
(fyrupiformibus  quafi  ad  A.  Salas  modum  fere  paratis  )  EffentiU pa- 
fav.  errat.  viol.  fcabiff  liquir.  paffuigw.  fimiliumve  ,  aquis  refrige- 
rantibus  ,  (cordialibus  vel  pe£torahbus)  dilucis  :  cerevifias  pro 
fiticuloforum  pocu  fftritu  falu  volaaliori  e  muria  iftius  fponte 
deftillante  ,  vel  ejus  loco  fptritu  vitrioli  PbUof  inftillato:  quo- 
cidie  poftmodum  pomeridianis  ante  caloris  exacerbationcm  horis, 
ccuL  cancr.  coralL  mandtb.  lucii ,  concb.pp.  folitariorum  aut  invicem 
jnixtorum  niediocrem,  no&u  vero  Tinfturae  Anodyna:  nonplena- 

riam, 


O  B  S  E  R  V\       XLV.  ?lf 
riam ,  fed  tertiatam  quafi  dofin  ,'fimplices  guttas  o&o ,  novcm ,  (  plc- 
rumque  duplo  Tin&uraebez.  Ammoniacalis&flociatam  )  aut  hujus 
interdum  vice,  vel  variationis  gratia,pulveres  tunc  cum  dimidto, 
ad  fummum  quandoqueintegro  Laudani  grano  fuba&os  adhibendo; 
procedentibus  diebus  florum  julpburis  vel  anttmontt  quoque  diapho- 
rettct  quidpiam  prasdi&is  pomeridianis  fuperaddcndo  ;  ac  demuru 
fatita/t  rubrt  aut  f\m\\c  psfforale  fdltdans  decottum.    Sed  hacc  potifli- 
mum  proopiatorum,  confiderate  tamenadhibitorum  inhifcequo- 
que  affectibus  commendatione  ;  contra<3iori$  medicarinis  caufa; 
obiter  de  cxtero,ac  do&is  profe<26  fupervacue. 

Confideratione  interea  dignum  videtur,  quod  pulmones  inter 
recentiores  ejusmodi  unitatis  folutiones,  utut  pariter  circumcir- 
ca  invifcaros ,  nihilominus  vulnerum  inftar  denuo  confoliden- 
tur  in  phthificis  vero  feparationibus  raro  vel  nunquam  *.  procul, 
dubio,  quia  vegctiores  adhuc  ibi ,  &matcria  quafiin  eapfulaglan- 
dulofa  circumfcripta;  hic  autem  lente  prius  debilitati  irregularius- 
que  quafi  exefi  funt.    Quod  vero  hae  eorum  vomicac  non  fem- 
per  diutino  falrem  temporis  tra&u  colligantur,  6c  hinc^diffufio- 
re  tandem ,  rnajoraque  nonnunquam  vafa  apprehendente)  pu- 
trilagine  defubico  prorumpente  vel  cavitatem  intus  circumcirca 
(  citra  reforbitionem ,  aut  lateralis  D.  Wtlltfii  apertioris  juvamcn) 
occupante,  paflim  emortuales  fint:  fed  brevi  quoqueinibinafean- 
tur   ,    curabilesque    caeteris    panbus    exiftant  ,   prarter  ex- 
perientiam  ,  fimiles  ctiam  abfceffus  in  calido-humido  molJi- 
que  noftri  fubftantia  porro  periodo  oborti  ,  &  vel  cerebri  mitio- 
rcs  concuffiones  oftendunt ;  diu  quandoquc  fub  aliorum  quidem 
fymptomatum    fchemate    hafitantes  ;   aliquando  vero  {  pro 
materia: ,  afTefli  loci ,  conducluumque  ratione  )  perbrevi  periodo 
femet  per  palati,  narium  ,  oculorum  ,  auriumquc  purulentiam 
cxonerantes.    Ipfi  ante  quinquennium  improvifo  violentiflimo- 
que  fupini  corporis  cafu  in  petrofo  interiore  dextri  lateris 
oft%  >  quicquid  etiam  ,  ccrte  perquam  violentum  pafli ,  C  nana 
fonitus  quafi  cum  impctu  cerrs  alhfi  diffilicncisque  maximi  rece- 
ptaculi  fimul  tumauri  obfcrcbatur,  )  per  tridmim  ferc  nil 
r  Xxxx    3  m* 


7xg  OBSEH  V.    XLV.  XLVI. 

nifigravedinemquandam ,  inftantis  coryz£inftar,fenfimns :  atquar*. 
to  demum  vefpere>  fub  valido  febrili  moru,  tantum  inincerioribus 
ejus(eumcerebrumibilociquafipiftillofubigi  videretur  j)  dolorem, 
uccxicum  fucursemaceria:,  evidentiusnon  concipiences,  Deo  natu- 
rseque  reliquerimus  omnia  j  ubi  poft  viginti  quatuor  horas  purulenta 
ad  palatumpereotendentemduclumfeniimacfucceiTive  exire  inci- 
piebac  mareria  circa  fepcimum  definens  >  auditu  tamen  eo  in  latere 
hucusque  imminuto,  auditorioque  mancu,  (inquem  poftfeptima- 
nasaliquotpuftulse  qusedam  femecexonerabant  )evidenter  prx  fini- 
ftroampliore, 

OBSERV,   XLVI,  (D.I.AnnilX.X.  ijss.) 
De  AbJceJJu  tejlium  &  hydrocele* 

PAriter  autemhorrificus  eft  audientibus  tejltum  abfeejfusi  dolor  ve- 
ro,quantum  incompluribus  eciam  cenerioribus  ,  obfcrvare  po- 
tuimus(quod  inparteaded,  vcl  adlevemeontufionem  fenfili  mire- 
ris,)adhuc  tolerabilis;  ccrte  dyfentericis ;  niphreticis  &c.  (casteris 
paribus )  nonconferendus.  Sive  vero  ab  externis  five  internis  cau- 
fis  prsevius  tumor  fcuaffluxusortusfueric,  fi  competentibus  topicis 
refoIviY  pro  more  non  infolito  )  noluerit ,  conveniencius  non  obferva- 
vim%quam£/W/>/^#w^^ 

vicinislithargyrio,ceuvocanc,  (at  benefubaftofaturatoque)  muni- 
tis  \  intus  contra  complicatum  calorem  febrilemaliquotiescum  Cin- 
nabaris nat.  granis  viij.vel  x. dato concharum  vel oflrearum  Iarvigato  pul- 
vcre:  potui  fupra  di&isfpiritibus  auc  clyflb  quoqueinftillatis,  Ita 
brevifcomniaadfuppurationem  compofuere,cujus(pera€r5enunc  ) 
indiciis  prafentibus ,  fcrotum  in  loco ,  ceu  folec  cum ,  acuminaciore, 
&  (e  rubore)  quafi  fplendidiore,  nonnunquam  eciam  epidermide 
nudaco  aperuimusmodoferro,modo  (&intenerioribusplerumque) 
applicata  falcem  ibifub  prsedi&o  emplaftro  pinguedinis  (eporinx  par- 
ticula,  quo  tcftis  pus  brevi  poft  facile  viam  invenit,  nec  difficulter 
quietiore  tantumpatiente,  mtet  digefeivi  ( balfamici,  v.g.  e  terebin- 
thinaCypriacummellerofarum)  &  dernum  emplaftri cujusdam ftidici 
fimplicisfimi ,  ( quale  commodc  e  terra vitrioli dulci  y$Leobyperici  fat  u- 

ratiore, 


O  B  S  E  R  V.  XLVL  1zQ 
ratiorc,  ar*  ac  terebwthin*  f.  q.  componitur)competcntes  applica- 
tiones,  totum  confolidatum  eft :  nullo  hinc  in  generationis  negotio 
deprehenfo  impedimento  ;  ni  alter ,  ur  in  monorchidibus  ,  alterius 
forfican  cujusfilifeminalisdu£lusinterfuppurationemoppidoincon« 
tinuatione  fua  rumpi  potuit)  officium  fuppleat.    Salacior  autem 
q  .ispiam  bisaut plane  ter,  (ni  fallimur )  recidivam  hic  pafluseft: 
alreriqueinquietiori  nec  le&odebitefecontinenti;apertura  fcroti  iti 
fiftulam  abiit ,  fortafle » dum  alibi  vivit ,  adhuc durantem*  Notatu 
vero  non  indignus  erat  peculiaris  periodicusque  teftis  finiftrifupe- 
rioribus  annis  in  fenatore  (  vicini  cujusdam  oppidi)tumor.  Collife- 
ratolimeum,  dumequoinfidere  veilet,adrnodum;  utsegre  tum  (6C 
tamen  citra  fuppurationcm^faeritreftitutus,  faltem  reftante  duplo 
majore     Poftannos  demum  aliquot,  &c  fingulis  ferebienniiscum 
valida  febrili  invafione  eryfipelatodes  inibi  oboriebatur  infiamma- 
tio ,  eaque  intumefcentia ,  ut  juftum  pueri  biennis  caput  acquaret auc 
fuperarer,  naturali  magnitudinealtero  jpreputioautemcumglande 
aegre  confpicuo.  Cedebat  nihilominuspededentim ,  praeterinterna, 
applicato  folumfimpliciflimo  ,(  ex  una  LMyrrh^,dmbus  ceruffi  parti- 
bus  cum  camphora  tantillo ,  fmn*%  fatiginis  aliquot  cochlearibus  con* 
ftante)pulvere  lexcoriantefimulfemelepidermidemtprasdidumau- 
tem  de  Hyofcyamo  Empiafrum.cum  non  ubivis  notum  fit ,  confit  ex  oleo 
ejnsexpreffo ,  cwmturionum >  antequamin  floresabeant,^/>^^5  fimi- 
litCTfticw,  pro  talium  morc  cotlo>  addita,hinc^^f.q,  terebwthwafc 
pauxilloitotumdumadhuc  fervetperlinteumcolando  ♦  feparato  fic 
craflamento  evadit  EwpUJirum  eleganter  viride. 

Gecerumcumad  ejusgeneris  partes  delatifimus  ,qusedamquo- 
quede  Hydrocele  adultorum  (  cum  nuper  natorum  refolventi  cuidam 
cerato  facile  cedat )  a  eaufis  utplurimumexternisfubito  quafi  orta, 
adjiciemus.  Intra  paucos  fcilicet  dies  &  refolventium  quorundam 
nervinorum  topicorum  appl;Cationem,  ceflit  femper  aliquot  Arcani 
dupi:  ctti  dofibus  :#que  ac  alibi de anafarca mentionem  fecimus.  At- 
queitacuratus  eft  pifcator  quidammediahiemc  volens  nolenspifci- 
namingreflus,  diuquefatisinibimoratus:  &aliusquidaminfequen- 
tes  f  ebcaufam  haud  adeo  bonatn  )  fugien$palude  ad  capuc  usquc 
v  per 


6  B  5  E  R  V.   XLVI.  XLVII. 
pcr  integrum  diem  merfus :  item  fcholaris  quispiam  poftnimios  hau- 
ftus  lbi  perquam  tumens  ,aliiquc, 

Quod  autem  de  genitalis  in  mortuis  ere&ione  prseterito  anno 
notavimus,confirmavic  nuperper  maritumcenturionem,  occafio- 
ne  reccnfionis  cladium  j  h  neftiflima,  annofa  nunc,  matrona. 
Priori  fuo militaris conditionis  marito  condixerat ,  quod  fi  in  inftante 
cunc  pradio  Lutz>enft  (Anno  Ic.  1632.)  caederecur,  illum  omni  ra 
rione  fepulcuraecaufaficperquifitura.  Poft  famofiflimam  ftragem 
promiffis  fatisfaclura  ,  cum  aliis  fui  fexus ,  maritos  pariter  defideran- 
cibus,  &dumcseforumfacies  fsepenumerocruore  foret  faffufiflima, 
lurida  hc  pervulneratumens,aliasquoque  in  trunco  notas  fibi  notas 
quxrentibus,  exutos  uti  jacuere  ,  hinc  inde  luftravit,  6c  parergws 
quafi  fimul  obfervavic,  plurimos  diverfirum  oppidd  gcntium,  in 
quovis  corporis  fitu  fatis  erexiflfe,  ac  fi  novum  alibi  fubituri  eflent 
pnelium,  Hacc  illa  (  cui  paulo  poft  vir  adhuc  tum  virus  rediit )  (an- 
6te  affirmavic*  nos  vcro  aliorum  ulteriori  perquifitioni  (  addendo 
faltem,  quod  Apople&icorum  fubitoque  confoflbrum,  quos  qui- 
dem  fortuitd  vel  ingraeiis  vidimus,  genitalia  fatis  propendula,nec 
fere  corrugaca  fuerinc )  relinquimus :  quas  enim  praster  Dn.  L.  German- 
num  Vir  quidam  celeberrimus  dc  eo  edidiflfe  dicitur,  nondum  ha- 
buimus,auc;force  prxccrvidimus, 

OBSERVe  XLVIL  (D.I.  Anni  IX.X.  159.) 
Vi  Afoflettho  in  Venere:  extrcmisque  infansum  EfUefUcorum 

cenvulfionibus. 

VEncri,ncc  uno  modo,  immortuos,  practer  alios  recentior- 
quoquc  Stntbaldu*  rcferc.  Duos &  quidem  profectiorcs ,  ftatim 
poft  folutam  copulam,  fyncopealccrum,  alterum  apopleclice  fere 
facofun&osfcimusjunum  inipfoactu;  uchaud  boni  ticuli  fuccuba, 
qirin deprchcndcrecur,  ab  eo  libcrarc fcmec  vix  potuerit.  Qnispiam 
Tero,paricerxcacc  fenior,paucisabhincannis,  cum  nimiumannite- 
rccur,apoplcxia  ( lcviorc camen ,  &  inqualcmcunquearcuum  dex- 
tri  laceris  refolucionem,  intra  nnam  a^lccramvc  feptimanam  ceden- 
tcm  deiincnce  )  corripi$batur,   Poftquam  ad  fe  elapfa  forfan  ocla va 

horx 


O  B  S  E  R  V.  XLVII.  XLVIIL  7%t 
horac  parte,  redijflec,  refercbat,  quod,  prius  quam  fenfus  ipfumul- 
teriorquemocus  ex  lmprovifo,  in  ncgocii  fui(necdum  tamen  abfoluti) 

percraclacioncreliquiffenc.perceperitinfigneminoccipicetenfionem, 
atquc  verfus  nucham  in  incerioribus  contraclionem ,  quafi  quis ,  (  nec 
cnim  indo&us  erac)  meninges  eo  cogcrec;  fallere  camen  noluifle 
uxorem  cum  nihilominus  fefellerit ,  homo  facecus caucius  incerea 
hincmercari  difcens.    Confirmationiautem  nobishac  inpartefue- 
runc,  qua*  amicorum  aliqui&olim,  &labentibus  nunc  annis,  con- 
filii  quoque  caufa  retulerunr.    Eunuchorum  Tei  entianorum  modo 
feagerefatebantur,necfuppetcre,  quod  cumfua  poftnullosnonla- 
bores  dividanc:  dumcamen  maxime  conentur  parilem  fibi  oriri  cen- 
flonem.    Er  inter  hos  unus  (  meritiflimus  olim  Praeceptor )  apoplexia 
obiic,  aliusconvulfionibusEpilepticis:  alius  adhucde  vercigine,  fub 
paulo  incenfioribus  animi  laboribus  queritur.    Usque  adeo  anti- 
quum  illud  verum  eft ,  parvam  hic  fubcflc  Epilepfiam,'  aut,  quod 
fcopcicus  nupcrrimus  voluic  ,  fuperiora  cancisper  pro  derelifto  ha- 
beri,  dum  anima  alibi  rufticatur.     Sed  enim  ejuscemodi  concra- 
ctionum  manifefta  quoque  ,  in  excernis  eciam  ,  videntur  in  infan- 
tum  epilepticorum  agone  indicia,  &  ut  ipfa  (futuris  nondum  fatis 
coagmcntatis)craniioflaagitentur,  atque  invicem  quafimanucom- 
prefla  collidantur ,  ultimo  fimul  erumpcnte  fpiritu,    Vidimus  ali- 
quando  in  Screniflimo  puello ,  nondum  femeftri  (fortuitd  fuperve- 
nienrcs)  ampiius  quidpiam ,  fub  parili  yiolcntia  ohitusque  momento 
e  naribus  tumfcmi  erumpens:nios  cnbriformeobfticiflet,  cerebrum 
dixiflemus,  adeocraflitiecandoreque  ei ,  utovumovo,  erat  afpe&u 
fimile:  pultem  interea  eodienon  fumferat  ;  nec  lactiforme  quid, 
picuitofumve  erati  ncc  epilepticorum  fpumofa  excretio.  Abducli 
aSereniflimo  Parenrecumredi'remus,mundata pro  morejamerant 
omnia:  nec  cruenti  quid  in  nanbus ,  fed  nec  laftis  a  ftomacho  ex- 
prefli  in  orenocas  deprehendere  potuimus  ,  hodieque  h^ficantes. 
OBSERV.  XLVHL  (D.  I.  Ann.  IX.  X.  itfo.  ) 
De  Ruminatione  Humana  Brutorumque. 

Eft  in  vicinia  ruminatrix  juvencula  ;  fed  citra  dele£rationem  hinc 
aliquam(utiZ>.D.#^^  exemplum  re- 

Yyyy  fcrc) 


fit  ,    OBSERV.  XLVIII.. 

fcrr ) potius  cum  averfatione ,  ingratiis  intereaadfcendentibus  (figni- 
ficannus  tmm  exprimerenecjuit)  hefternis  affuiniis  quafi  femicrudis^ 
non  quidem  quotidie 2  'perfxequenter  tamen.  Aloerica,  fimiliaque 
amaricantiaid  vix  aliquando  impedivere  ,  quin  potius  au&afaftem 
hinc  eft  naufea*  Purganti  velemetico,  indeque  vitriolatoquodam 
aliquandiu  cesfit,  rediens  tamen  jutintermiffis  perdiu  medicamen- 
tis ,  vel  famae  caufa  fuos  clam  patiatur  manes  mifera.  0e  fingulari 
Iijc  conformacionc  feu  omafinorum  marfupiorum  multiphcatione 
haudadeocogitavimus  ;  fiquidem  &lepores,  cuniculosque  fub  (i 
pliciore  receptaculorum  apparatu  nihilominus  ruminare  cernimu 
Cornutum  nil ,  ne  quidem  metaphoricum  ingenuis  in  parentibu 
Ut  autem  tasdiofus  hic  afFedusefti  ita  fi  inbrutis  cefiet,  non  folum 
morbi  indicium,  fed  ipfcmet  morbufceft,  facpeque  lethaiis;  crudis 
forte  fic  in  primo  receptaculofubfifttncibusingeftis:  num  rerumru- 
fticarum  fcriptorcs  olimejusmedela-vementioriem  feeennt,  inqui- 
fere  nuncquidem  haud  vacat.  Noftri>(quod  vei  narura:  falivahs 
laticis  caufaaddimus ,)  in  reinedium  a&u ruminanti  alten  (  (ejusdem 
fpeciei^)  cibipartem  ebucca  eximunt,  feriantisqueori ,  ppftliminio 
hincrevocata  mafticatione  illaincrudunt,  vocant  &CltS^CttfP  Vttl&tft 

edcntuioium  cft- 

vcl  oiia  arrodei,uum. 

{Gotba  Vratislaviamad  ColL  Ephem*  Men[.Oftobr>  \6f9« 


#  (o) 

INDEX  RERUM. 


ABietis fhobuli&  exiis oleum  p.  178 
fpiritus ;  cjus  eis  antiparalytica 
dubia  179.277.  conorum,&oleum 
cx  iis  cxpreflum  620,  m  abie- 
te  refe&o  betuls  621 
Abominabiha  16 
Abrotanum  &  ejus  oleum  206.  fcemina 

2j8. 

Abfinthiiaqua,  extra&um  216.  JEfTentia 
216  37?«    o.lcumdeftill.  216.  exter- 
num   217.   fpiritus  ibid.  fal.  JI2, 
216.  ejus  taxa  cxceffiva  369 
Acacia  vera  336 
Acacix  florum  aqua  206.  33^  extra- 

ctum  316.  mufcus, 
Acanthusvcra  540 
Acari  de  iis  Obferv.  699 
Acetofa  cjnsquc  fal  206 
Acctolella  ibid. 
Acetum  213.  accidentarium,  cerevjfia- 
rum,  pomaceum  faccharinum  ,  vini, 
2i3.melleum  Jll.xil 
Aceta  Alexipharmaca   119.  120.  irifu- 
favaria  213.  abftra&itiuma  falcTar 
tari  2i4.13ezoardicum  120. 213. 6o6* 
deftillatum    213.  Hyftericum  213. 
Mithridaticumi2o.  Radicatum  2 14, 
Rhizoticum    120.  ex  Rhodano  43« 
rutaceum  120,  213»  fcylliticum  22Z, 


terebinthinatum  214.  Theriacale 
J20,  378.    vomitorium  deftillatum 

9^.214. 

Acidula;  artificiales  233 
Acorus  conditus  2f9 
Aftes  Tinftura.  Tragea,  vidt  fambucus 

Adeptus  32. 3  3» 

Adianthum  223 
Adftringentia  323 
Aeriscolle&anca  {3*  malignus  ut  corri- 
gcndus^fl|||K  <G<; 
^Erisfquama  ?4.*37 
Mxugo  237,  ejusfpiritus  |3»  236.  214 
Aetites  347 
Afftonii  29  r 

Agaricus  trochifcatus  £4.  frochifc.  ex- 
tra&um  70 
Ageratum  208 
Agninum  febum  310 
Agnus  caftus  31  f 

Agrefta ,  ejus  Rob  h  fyrupus  309 
Agricola  G.  Jaudatur,  fed  ejus  aft&ata 
Latinitas  notaiur  49 c 

Agyrtse  390 
Aiabaftrum,&deeounguentum  348 
Alcaheft  32.  3?.?2, 190, 

Alcaliumluftratio  471.  feq.  Vegctab. 
taxa  excefliva  469.  fementa  infrugi- 
fera  473.    differentia  quardam  pro 
diurefiacdiaphorefi  47  f.  purgantibus 
Yyyy  2  in- 


wm 


INDEX 

incommode  mifcentur  71«  fulphura- 
tum  128 
Aloe.  e/usqueungula  28  z 

Alcea  304. 
Alchermes  Conreftio  978*312 
Alembrot  19? 
Alexipharmaca  volatiIiora&  flxiora  quo- 
modoin  malignis  adminiftranda  106 
Alhandal  trochifc.  70 
Afipta  Mofchata  226 
Alkekengi.  aqua  &  extra&um  liquidam 

179 

Allium  &  alliata  3 1 1 

Aloe  Epat.  fuccotrina  6o,  varieifc  variis 
tra&ata  ff6,  modus  autoris  fimpkx 
577.  extra&um,&exeopilulae  60.7 J 
Aloeticusliquor  61.  Piluhe  in  Epilepfia 
inf,  profunt  228 
Aloes  Lignum  2^3.  cur  in  Japonia  ca- 
rius,quam  apudnos     ^  43? 
Alfine  316 
Althcas  aqua,  eflentia  ,  RadixVfemen  304 
Alumen  34?,  mitificatum  in  febribusf. 
-    dulcific.  128,  caput  mortuum  fpiri- 
tus  194.  uftum  &  liquorex  eo  acidu* 
lus  346.  exeofuppofitoria  87 
Alvus  obftru&a  in  acutis  quomodo refe* 
rnnda  57  f 

Amaranthus  33  5 

Amaraci  femen  270 
Ambra,  &  ejus  efTenm  28  J,  3  f  8 

Ambrouas  Tartarus  132,223 
Ambufta  quomodo  curanda  jpi 
Amethyftus  144 
Amianthus  348 
Aminiverum  181 
Ammoniacum  Gummi ,  cjus  EfTentia, 
Extradumjoleum  212 
Ammoniacum  £il    170,  anomalum 


RERVM 

quoddam  exfaleculinario  €71,  arti» 
ficiale  170.  flores  170»  martialesib. 
eorumtaxaexcetfiva  363.  fpiritus  157* 
ex  ejus  Capite  Mortuo  fal  fixatum  137. 
170.  taxaexceflf,  363.  fpiritus  acidus 

Amomum  2?3 
Amygdala  300.  taxa  eorum  excefs.  3^7. 
amara  181.  oleum  laxativum  infan« 
tum  8?.i8r, 
Amylum  30  r 

Anacardia  274 
Anaefthefia  perfe&a  per  totam  corporis 
peripheriam  in  juvenecurata  per  V.Sv 

6ii 

Anagallis  274 
Analeptica  306,287 
Anatron.  196 
Anethi aqua,oleum,femenurr)beIlae  2^9 

%nfa\l'3$>ex%en  3 1 

Angelica,ejus  balfamum&eleofacch,  108 
aquaSdpiritusabftra&itius  i  S0 

Anguillashepar  in  partu  difficili  230.692, 
Anginaquomodocuraridebeat  S77 
Anodyna;  291.  Pilulae  294,  puIvisJ& 
liquor  29  f. 

Anferum  ftercus  227.  cuticula?  pedum 

Anferina  316 
Antepileptica  443.  fpiritus  138 
Antiiebrtlespulveres  127 
Antihe&ica  302»feq. 
AntihecYicum  ifg 
Anthypochondriaca  efientia  203; 
Antifcorbutica  fimplicia  202>fcq.  com- 

pofita  2lo,feq, 
AnimaeGummi  281 
Anifum  ej.aqua  ,o!eum  Jierba  2(9 

laxativui»  69 

Antho- 


/  N  D  E  X 
Anthophylli  253 
Anthora  114 
Anthos  conferva,  mel,oleum  27  i 

Antidota  122.  antidotusMatthioli ,  An- 
tidyfenterica  ibid. 
Antimoniumcrudum  an  epilepticum  90. 
91.  diaphoreticum  144.  ejus  taxa  ex- 
cc/Tiva    360.  Martiale  Cacheclicum 

Annuli  ex  eo  96 
Butyrum  1  f  2taxa  ejus&  exeo  pirato- 
torum  excetfiva  359.  ufus  pro  exci- 
tandisfonticuHs  708 
CerurTa  14  c 

Cinnabaris  If2.  IC4.  157.  359.  ejus 
quamitas  variat.  420 
CJyiTus|i44.  flores9i.  I45.hepar  92. 
minera  ici.  Liquor  acetofus  252. 
Liquor  acetofus  1  f 2.  Reguius  ici. 
&  excoglobuli  91.  fulphur  96.  147. 
rin&ura  148. feq.  Vitrum  pj.  foia- 
re  93.  Purgantium  cx  eo  paratcrum 
cenfus  93.96 
Antiphthific»  ^Oi.feq. 
Antirrbinum  •  274 

Antivenerca  103 
Aperitiva  211 
Apes  306.  earum  i&us  6$o 
Apii  radixjemen?  fuccusinfpilTatus  182 
Apoplexiae  vomitoriaprofunt  432 
non  femper  odorifera  profunt.  254 
Apople&icusinvenere  720 
ApoltemaLinguaefanatum  64? 

pulmonum  71  c.  teftium  718 
Apridentes  126.140.  Lapisevefica  I32 
Aquas  infalubres  quomodo  corrieenda; 
564.  fimplex  ,  menftruum  Polychre 
ftum  34,  an  omnium  rerum  elemen- 
tum  62'.  p-ri:culas  falinas  in  fe 
cont.inet  697.  Jr/ontana  192. 


R  E  RU  M< 

Aqua  pluvialis  examinatur  f  % 

Aquae  deftillatse  Officin.cenfentur  39-feq. 
earum  Taxa  exceftiva  376.  Acuiftica 
262.alteran50flic.39.  Anhaltina  2CJ, 
Antifcorbutica  204.  Apople&ica  269. 
Amara  213.263.  Aromatica  2C7.270, 
Bezoardica    no,    Caponum  320, 
Carbunculi  157.286.  Caftitatis  31  fr 
Catarrhalis    256.  2C7.  Cochlearum 
32,0.    dominarum    120.  Epileprica 
273.    Fonis  192.      ejus  depuracio, 
ibid.  taxa  exce/Ttva  362.  Hirundinum 
270.  Hypnotica  C98.  Hyfterica  262. 
Lithargyrii  331.  Magnanimkatis  320, 
Namphas  26?.  Omniumflorum  227, 
Regia  362.  ftapediana  1 10,  Laxari- 
vx  dantur,fed  parvi  ufus  71,  Vita?  aK 
ba  256.57.  muliernm  262 
Aquileg?x  aqua  ^flores  >  herba  207 
Aranearum  olsum  antifebriJe  13$ 
Arbores  vita£  co 
Arcsna  14.35.co 
Arcanum  CoraUmurr^.corroborativurn 
fo.  duplicatum,3ntifebrile  128,  ejus 
prseparario  i^o.aliacompendiofa  c  f^. 
Argentetim  catharticum  102 
Argentum  rude  rubrum  f2.?f.  folisCo- 
Joretin&um/arorismagmate  609 
Argiliacrudadiaphoretica  ^^.yi^, 
Ariftolochialonga  ,&vuigaris  218 
Armeniacorum  nuclei  1 8 1 

Armoniacum  fal  ,v.  fal  Ammoniac. 
Aromatica  I  f.noftratia  exoticorum  vim 
ncutiquaamattingunt  439 
Aroph  20 1 

Arfenica'ia29?.maenesSaIa2 129.707.787 
Artemilia  alba,  rubra  2iS.  ejus  deco- 
fttim  ,  extra&um  ,  fyrupus  218.  fal 
fixtim  2<8.  !I2 

Arthritisvaga  g 

Yyjry   3  Arum, 


/  iV  D  E  X 

Arum.  ejus  aqua  &  radix  21  Radicis 
prarparatio  neceflaria  eft  44  f.  qua- 
liter  inftituenda  4f6,  praparatas  taxa 
excefliva  3^7.  fecula  2 if#  taxa  ex- 
cetfiva  369 
Afa  dulcisvid.  Benzoe 

fcetida  279.  Indiseftaroma  440 
Afarum  &  ejus  extra&um  88 
Afcites.  fruftra  plerumque  purgantibus 
tentatur  6f 
Afeili  186 
Afml  ungula  282.  fanguis  140 
Afparagi  Radix,femen ,  turiones  129 
Afphaltum  290 
Afrhmaticorum  apozemata  22? 
Aftringentia  3  52 

Atriplex  318.  ejus  femen  &  Radix  non 
eft  vomitoria  89 
Avicula  hermetica  f  3 

Aurantium ,  &  exeoparata  26$ 
Aurichalcum  ex  eo  fpeculummigulare643 
Aurum  fulminans    162. 160.  ^horizon- 
tale  f2.  Jf6.  potabile  52.  ?f.  para- 
bilioribus    remediis    vix  anteferen- 
dum  ibid,  vita:  1O4,.  friabile  reddi- 
tum  6o8»  ex  eo  parata  numagant 
utaurata         164.  1  f  9.160.161*  162 
AureumvelluscxRorc  161 
Auriculamuris  354 
Auripjgmentina  291 
Aurium  affe&us  139 
Axungiav,  Pinguedo] 
Azoth.  f<M2 


E 


B. 


Aulauftia  536 
Balfamum  Peruvianum  %66t  Syria- 
cum  ib,  Tolutanum  z66 


R  E  R  V  M 

Balfam.  Officinalium  taxa  exceff.  376,  d&> 
ftiilata  46»  externa  47.  Antiparaly- 
ticum  externum  276.  Cephalicum de- 
ftillatum    27 f.  externum  oleofum 
276.    Bmbryonum  2?6 
Balfamine  335: 
Bange  317 
Barbi  pifcis  ova  yomitoria  89 
Bardanx  radix  1 1 1 

Bartch.  33$ 
Bafiiicum  2$6 
Bdeliium  207 
Beccabunga&ejus  fuccus  204 
Beccheri  iaus  697 
Behenutrunque  -  336 

Beiljs&ejuscxtra&um  20  f 

Benzoeejus  Efentia  jFloreSjMagifterium 
224.  Florcs  3^9 
Bcrberes.  eorum  Conditum,  fuccus,  fy- 
rupus,  Rotulse  308 
Beta-alba  340 
Betula;e)us  Cortices,Gcmma?,fuccus  182. 

Cerevifiaexfucco  183,624 
Bezoar.  Occid,   132,^.3^7.  Orienta- 
i£s  J32.3?7 
Bezoardicum  I06.  Animale  fimplex  ex 
viperis  132,  Antimoniifimplex  14^ 
Jovrale  147.  1  f  8.  Lunare  146.  164. 
Martiale  Autoris   147,  Mercuriale 
147.  Minerale  f  59.  folare  fc<>.  14^. 
faturninurn  147,  Venereum  147 
Billichius  laudatus  670 
Bifolium  335 
Biftcrta  337 
BlattaBizantina  139 
Boletus  Cervinus  317 
Bolus  Armena  ^40 
Borraginis  &  BugloiTa»  aqua  ,  confervas , 
ilores^foliajfuccus  &C  314 

Borrax 


I 


/  N  D  E X 

Borrax  iyi 
Boviscornu  138,  priapus  140 
Botrys  225 
Branca  urfina  340 
Brafilienfe  Lignum  3 » f 

BrafTica  318 
Brendeliilaus  f2j 
Bryonia  2  18.cjusfeculaib.it,  4?6,  fuc* 
Cus  rufticumpurgans  66.  fyrupus2l8 
Bubo  peftilentialis  quomodo  tra£tandus 

Bufones.  &  fal  eorum  118.  lapis  13?. 

136.  eorumconfpirationes  134 

Burfapaftoris  33  f 
Buttleri  Lapis,  ejusque  fubflkutum  Hel- 

montianum  434 

Biifyrum  287 

Buxeusfpiritus  105* 

Buxi  vis  antivenerea  dubitf  104 

C 

CAdmia  348 
Cahucee  cmafculans  3  1 6 

Cilamentha  2f8 
Caiaminaris  lapis  ,  ejus  fiores;  Liquor, 
Magifterium  348 
Calam  ta  281 
Calcatrippxaqua,conferv2  ?  extra&um 

219 

Calciraticnes  17 
Galambac  Mgnuni  if3 
CalenduJa  266 
Calicesantimonioincruftati  H  96 
Ca'x  viva  197.  expeiirrentacurtfeafa&a 
6fb. feuq»  Crcmor  »9^493.  Lixivi- 
um  197.  fpiucLs  544.  Urinoius397 
Can  b  dia  Gt»tra  67 
Cam  hora  ,c,juseflTcntia,^Ieurif  107 
fiam^houta  q  -ibuo  noccant  106' 


R  E  RV  M. 

Cancamum  261*  2?f 

Cancrorum  aqua  analept.  184*  Butyrum 
Spiriius,Cinis,  Morfuli  184.  Lapil- 
lieorumque  folutio  183.  foiutorum 
taxa  cxceifiva  367,   Magiitcrh  taxa 
exc.  367 
Candela;  pro  fumtf  28 
contrafubitanea  fo6 
Canellaalba  2?3 
Cannubis  317 
Cantarelli  186 
Cantharides    -  186 
.Mag  fteriumeorum  10.690 
Capparum  cortices,frucT:us,oleum  209 
CaprifuJium  223 
Caprillum  ftercus  227 
Capillorum  Veneris  deco&um  83 
Caranna  28 1 

Carbones  foffies  291 
Garbunculus  peftiiens  quomodo  tracl\ 

Cardamomum  2C3 
Carduus  126 
CarduiBened.aqua,  pulvisjfal  elTentiale,- 

femen ,  fpiritusabftracl;,  i  1 1 

Cardui  Maria? aqua  i\6 
Carlina  108 
Carminativa  Vegetabilia  2f8.  feq.  589 
Carneoiu^  144 
Carpionumiapis  184 
Carpobairamum  253 
Canhamifemen  67 
Carviaqua,  herbafemeri  2f£ 

oleum  *1M97 
Caryophyllata  31? 
Ca  ryophy  llorum  aqua >  Balfamus      2  f  2 

o^eum  128. 2C2 

Cary<  phylli  hortenfes  eorum  acetum, 

confer  va ,  effentia ,  fyrupus  3 1 4 

Cafeui 


IN 

D  E 

3W/ 

C^iCCiA           eius  flores 

85 

Vw^iXanca rum  puuuini* 

5  •{  0 

v>aiions  acnics 

T 

1  4>v> 

fiftnri>iim           eUis  eflentia. 

V=/3lXOl CUIII    A*7'  Cjua  wiiv.uiia 

^vrra^iitn .  taxa  eiusexceiT 

3  "/• 

Tin- 

&ura 

108 

Catechu 

Catartica,  v.Purgantia. 
Catholica  Medicina 
Cauterium 


142 

198 


Centauriumminus&  ejus  extraci*.  208 


Cepas.  222 
Cephalalgi*  in  acutis  quomodo  tra&an- 
das  f^l.feq. 
Cephalica  aS^.feq. 
Cera  ,  alba,  flava,virginea  288 
cleumejus28tf.  taxa  excefliva  367 
Cerafa  acida  ficcata  308.  dulcium  aqua, 
&clTentia  308.  nuclei  p. 182.  fpiri- 
tus  272 
Cerberustriceps  7  J" 

Cerefolium,ejusaqua,femen,  fal  33C 
Cerevifia  cuxn  fucco  betulae  cocta  182. 

624-ejus  concentratio  &  melioratio  623 
Cerata  49.  de  Ammoniaco  278 
Cervaria  UO 
Ccrvusanferpentes  manducet  136.  ejus 
cerebrum  128.  ejus  cranium , &fpiri- 
tus  ex  eo  129.  Cor,&aquaexeo  129. 
fcetus d. i- Novcmbris conftitutio  646» 
feqq.  &  672,  feqq.  lapis  132.  oculo- 
rumfordes  129.  priapus  140.  fanguis 
typhas  128.  ungula  282 
Cornu   129.   philofophice  calcinatum 
130.  uftum  123.  ejustaxanot.  356. 
Ipiritus  131  fal  volatile  ficcum  131. 
oleum>Magifterium  ibid»  fpiritus  & 


R  E  R  V  M. 

Magifleriitaxaexceffi  366 
Ccrufla  328 
Cham£rubiNorvvegica?fuccus  ioc 
Chamaedrys&  ejus  extractum  fscch.  207 

220 

Chama?pithys  107 
Chambodia  Gummi  .67 
Chamomilia,  vulg.cv  Romana  260,  ejus 
cxtracxum,oleum,Syrupus  260 
Cheiri  flores,  eorum  aqua,elTentia,extr. 

Chelidoniummajus  208.  minus  204 
ChermesEiTentia  312.435) 
Chermeiinifili,flccci,  pannt  312 
Chinenfium  de  Catholica  Medicina  cre- 

duliras  taxatur  f7 
Chinas  Radix  103 
China  China;  113,124 
Chocojata  317 
Chryfocoila  349 
Chymicorum  remeJiorum  defenflo  402 
Gcadas  18? 
circa  Ctbos  &  potus  in{  caftris  circum- 

fpecxio  qualisneceffaria  $63 
Cicer  217 
Ciconiaicaro,  cruor ,  fpiritus  136.  deea 

Alexipharmacum  ibid. 
Cichorii  radix  20T»  ejusconditum  207 
Cicuta  29^ 
Cicutaria  ibid, 
Cinae  fem.  confecxiones  341 
Cineres  4?*  clavellati  172 
Cinnabaris  Antimonii  v.C  Antimon.  na- 

tiva  157.  noncurioseprasparandaibid. 

ejus  nervina  eislaudatur  554,  de  ea  & 
ejuspurificationeobiT.  7G8.709 
Cinnamomum  2>i,  dum  ex  India  affer- 

tur,  malecuftoditur  436.  deperiodi- 

cavjgorisineovariatione  627,  deejus 

decocto 


/  iV  D  E  X 

deco&o  ?n  Menfium  profluvio  6^2.ejus 
aqua,  bugloif.  cydon&c.  2% 2.  oleum 
2^4.  $73.  exeofal  671.  Tinctura2j2 
Citrum  264,  ejusaqua,  aciditas,  fyrupus 
conditum  309.  Balfamum ,  conices, 
eleofaccharum  ,elixir,  EiTentia,  rl'>res, 
liquor  oleofus  264«  oleum  deftiJia- 
tum  264 
Clyfliformes  liquores  190 
Clyfteresacriores»  anodyni  ,emolIientus, 
lenientes  86.  fubinde  abufive  appli- 
cantur  80.  tabacinus  83 
Cochinillxdiureticas  439 
Cochlea;,  earum  doraunculae  13? 

Magiftcrium  139,203 
Cochlearia,  ejus  elasofaccharum ,  fuccus, 
extra&um ,  cfientia,  fpiritus  abftra&i- 
tius  2O3.204. 


Co&afuperflua 
Colchici  Radix  recens  purgat« 
Colchotar 

Colica  quumodo  curanda 
Colocynihis 
ejus  extra&um 


16 

248 
588 

370 


Colubn utnujquefexus  noftrates  viperis 


fubftituti 


152 


pulvis,ejus  taxa  notatur 

3f6 

Columbinumftcrcus 

I«l 

Coluthea 

61 

Comrrixta  cum  repugnantia 

18.  4ff. 

Compoiiu 

18 

Conchas  vulgares 

17.3^ 

earumpulvis  127.  antifebrili 

s  139 

taxanotatur 

Condita 

29^13 

Conftdiones 

104 

Communes  &  candifat* 

27 

diacitri  folutiva 

76 

Hauiech 

8 

R  ER  V  H 

folutivas  £9 
Confervas  27.29.  C04 

Rofamm  fola  difpenfatorio  contraclo 
fuffi.it  50 
Confohda  Saracenica  334 
Confultationum  Medicarum  incommo- 
da  4IX 
Contrayerva  1 1 3 

ConvuKiones  Infantum  Epilepticoruin 
extrtmas  720.721 
Copal^  28l 
Corallia  ,  eorum  vexationes  fupervacuae 
49.    febrientibusnon  femper  profunt 
322.  aiba  ,  rubra,322.  praeparato- 
rumtaxaexcefliva.  3f6.  Mdgifterium 
322.  Tindura  324.  32*.  326.  365". 
fyrupus  327.  eaminusferuntprasaliis 
oftraceislaclcntes  44 folutiones  to- 
rum  variae  ,  exceftive  taxantur  36^ 
CoraJlina  herba  feu  mufcus  341 
Coriandri  aqua,  ejus  confeclio  260 
Corna  immaturaolivas  fujplent  306" 
Corylifpiritus  ioc 
Cofmetica  348 
Coftus  108 
Coftaherba  20C 
Cotula  44| 
Cotpurnicum  ova  283 
Cratojoh.  laudatur  712 
Creta  144 
Crocus,  ejus  cxtra&um  ,oleum,tin<5tura 

26C.266 

Croci  Metallici  funt  Magifterii  fpecies 

467 

Crocus  Metallorum  »91 
abfinthiacus  92 
taxaCrociMet.  excefliva  360 

Cryftallus  ,  ejus  folntio  ,  Magifterium, 

Zziz  Cubebas 


300 

m. 

7* 
108 

*7 
l?9 


IN  D  £  X 

Cubebas  |"  &earum  oleurrl 
Cucumerum  femeil 
Cucutbitas  femert 
Cuminunl 
Cupreffioleurrl 
Curca 
Curcuma 
Cufcuta 

Ciitanei  a  clus 

Cyaiii  ftorum  aqua>  eflTentia , fyrupus  3  14 
Cyclamen,  ejus  radix  non  eft  vomitoria 

Cydoniorum  mina  itmrmelata,  Rob>fe- 
mmajpiritussfuccus  308 
Cygniplurrofc  161 

Cynanchequomodocufanda  614 
Cynoglolla  296 

Cynosbati  atilla*,  fungi,rob  182*183 
fpongia  366 
Cyperuslongus,  &  rotundus  2£3 


0, 


Da&yli  298.  eorum  ofltGula  181.299 

Ditura  '^|i^440 
D-Ucum  180 
Daura  Paracelfi  62 
Decodaquandoque  ficcjs  formulis  prae- 
terrimerentur  19«  cenfentur  38*  La- 
xantia  83*  aperitivum  ttlajus  &  mi- 
nus  83 
Decompofira  18 
Deliquia  fixorum  faliuni  4  f 

Dentali  159 
Dentaria  433 
Dentium  dolores  If9 
Diacydonium  Laxativurtt  72 
Diagrydmm  61 
Diaphore^ica  cvporifta  ,  Caftrii  COnvc- 


R  E  R  V  f 

nientia  fgyr 
Vegetabiiia  IO3.  feq„ 

Animaha  i^8#feq 
Mmeralia  14.  feq* 

Diarrhcea  in  acutis  quomodo  tra&anda 

•  -  ^  V      '  *  %  174 

extrafebrimquomodotra&anda  587 
Diaicordium ,  commune  &  rofatum  1 1  % 
Dictamnus,  uterque  114 
Digeftiva  73*  purgantibus  fubinde  pro 
forma  tantum  prasmittuntur  73 
Dipfacumejusque  ver^micull  182 
Difpenfatioprivata  384 
Diuretica,  Vegetabilia  l^i.feq, 
Animalia  182  feq. 

Mineraiia  188 
Dormitio  quafi  Lucomorianapuellas  cu* 
jusdartl  6*8 1 

Doronicum  113 
Dracuncuius  efculentus  104, 
Driekcircaidtentamina  56 
Dudaim  funttubera  617 
Dulech  11% 
Duplafus^  33 

Smtbanbe   #  V.  .  358 
Dyfenteria,  etiam  fineRhabarbarocura- 
ri  poteft  -64 
fine  Myrobalanis  &  fimil,  67 
qu r >  rti o do  t ra Bl anda  fi t  ?   3  3  £.3  3  7*43  z 
graiTansquomodotradanda  f8f 
de  Dy  <enterh  tra&atus  {99 
ab  ea  praefervatio  799 
figna #rallln1is  tum  dyfenteriaef     60 1 
regimen  &  cura  a^rotantium  60% 


Benidecocium  154 
£bur,phiiofo)  hice  catcin.&  ufiflAi  1 19 

Echiuffl 


/N  D  E  X 

Echium  314 
Ebuli  gemm*  >  64 

corticum  fuccus rufticum  purgans  66 
Elaeofacchara  26.496 
Aiexipharmacum  1 20 

Elaterium  66 
Ele&ricae  mixturae  93 
Ele&ra  fO.147 
Ele&rummineraleimmaturum 
Eleftuaria.  Purgantium  cenfus  70 
Exterjiporanea  funto  29.J11.  Alexi- 
pharmacum  Caftrenfe     {94.  Ad- 
ftringens       596\        Purgans  Au- 
toris  76.  Theriacale.  29.  diabelze- 
mar    70.  diaphoreticum  120.  Cam- 
phoratum  122.  de  Croco  122.  nu- 
cum  124.  de  ovo  122»  Papas  122. 
Elemi  281 
EliasArtifta  32.fi 
Elixiriacenfentur  $6.  Cephalicum  215 
Hyftericum    107.  Proprietatis  vul- 
gare  g  2.  purgans  78,  taxa  excefliva  362. 
aadulatum  214.  album  21? 
Elutriatio  17 
Empiria  fo 
EmpIaftraOffic.cenfentur  49.  corumta- 
xaexcefTiva  982.  Antifebrilia ,  Anti- 
podagrica,  hydropica,  nervina,  refol- 
ventia  277.  Antiquartium  Helmontii 
43  f.  de  Arietis  pelle  340.  Bafilicum 
utrumqre  34.  339.  defenfivum  viride 
340.  dischalciteos   339.  Diafulphu- 
ris  169.  adfra&uras  338.  de  Hyofcya- 
1110710.278. 296.  deLithargyrio^^  r. 
Opodeltoch,  34O.  de  Ranis  cum  & 
iine  Mercurio  322.  faturninum  339. 
Sticlicum  /implicium  720.  Veiicato- 
rium  187.  Fioravanta:  ibid.  686.  tria- 
pharmacum  331 


R  E  R  Z)  M 

Emulfio  fo 

Scammonii  78 
Entali  139 
Enula  ,  ejus  aqua,  condltum ,  conferva 

effentia,  Msgifterium  108.  iio* 
Epileptici  pulveres  27$ 
Epithymum  efTcetum  purgans  67 

ejus  deco&um  7 1.8  3 

Equifitum  334 
Equorum  tefticuli  229 

iapis  134 

Errorumin  Chymicis  recenfio  rnulta  ha- 
bet  commoda  679 
Errores  Pharmacopoliorum  39  i.feq. 
Erucas  femen  204 
Erygerum  utrumque  3 1 6 

Eryngium  f  1 7 

ejus  radix  1 8  r 

Eryfimum  223 
Eryfipelatodes  pulvis  29  g 

Echarotica  vis  non  tantum  alcalibus,  fed 
E(&  acidis  concentratis  competit  667 
Eflentia  Alexipharmaca  1 1 4 

Lignorum  iof 
Hyfterica  Autoris  jog 
Stomachalis  261 
EflentiasOflicinales  cenfentur  36 
Efula,  &exeaparata  66 
Eupatorium  20J 
Euphorbium  6G 
Exoleta  16.441 
Exotica  if.437.feq. 
Exflccataincongrue  443 

Extra<5h;eorumcenfus    30.  31.  U7 
liquida  38.  taxa  exc^iTiva  369.  370. 
Alexipharmacum    108.  Panchyma- 
gogum  73.  [Ant<febrile  124.  chola 
gogum  73. 

Zzzz    z  FfFabaria 


/  N D  E X  R  E RV M 

F.  FumariaefTcetumeffpufgans  67.  eftra* 

Fabaria                              113.316  duni  10$.  deco&um  83  aqua  116V 

Fabarumfforumaquajfarinajfru&u*  182  buibof*  femen  21^8.443«, 

laiala                                          ff  Furni  profptritibus  44.4$ 

Farinxavenx,  hordei&e.               279  Furores  fine  febre,  quomodo  fopiantur 

Favago                                       139  ajfc 

Febrescontinuas&maHgnae            126  ©♦ 

curanda?  quomodo  80,  106.  126.  Ar-  Gagates  590 

dentes  quomodo  dignofcendae  in  Ca-  Gala£ites  142 

ftris  568,  ma.ignagraflantecorrepto-  Galanga  z<>§ 

rumregimen.  $70  Petechiales,  quo-  Galbanum  279 

modo ,  dsgnofccndse  5*69.  quomodo  EmplaftraexCG^  a80 

tra&andas   f8o»  fngaricas  exquifitas  Galega  11  f 

S69  Galeniifmus  19 

Feculaecenfentur                      20#4ff  Gallas  Turcicae  £36 

Feipii,  Bovis ,  carpionis  >  catulorum  ,  Gallia  Mofchata  28? 

gallinarum,Lucii  Perdicum,fuis  228  Gallinarumguttur  543 

Feces  cerevifias  ficcas  purgant           7 1 4  Gargarifmorum  ingredientftf  578 

Fermcntatio                                  44  Gehennae  ignU  lp£ 

F  ermentumproCataplafmate          260  Gemmavitas  ipf 

Fe«rum,v.  Mars  GemmsexeffepoiTunt  ,  exMedicina  18 

Filipendula                                180  Orientales,Occidentales  143. 

Fil»x&exeoparata                       »209  Genifta  18 1 

Faniculum,ejusaqua,extraftum,oleum,  Gentiana-  113' 

radix,femen                            2f9  Geodes  347* 

Foenugrarcifarina^femen                304  Gerfa  4ff«4f6' 

Fonticuli  variis  modis  excitari  pofiunt  Geranii  fpecies  336 

708  GillaVenerea  04. 

Formicarum  maflaerefinofas            178  GlaciesMariae  2^1 

ova ,  vomitorium  funt           $9.  321  Glandiumcapuli  336.  farina^  ibid. 

fpiritus                                   321  GlatHusIaudatur  42g: 

Fraga5ficcata                             180  Glauberiarcanainfida  433* 

eorum  aqua,  effentia,  fyrupus  per  fer-  Glaura 

mentationem,  fyrupus               J79  Glomiincapiis,rupricapris,  vacius  25;  1 

Fragaria                                     20  f  Gloflbpetras  197 

Frargulas  cortexpurgansrufticum     104  Glycyrrhizaejusextra&um,fuccus  198 

Fraxini  CiniSjLignumjfal,  feminisoleum  Gnapbalium  336 

209.  fpiritus                          iof,  GoiTypiifemen  f%$ 

Fuliginis  okum  119.  fpiritus  119.  fal  Graminisradix  106 

volatile                               34  Gr*n# 


/  N  D  E  X 

Gfana  Paradifi  253 
Granatilli  66 
Granatus  144.  fyrupus,  vlnum  309.  cor- 
ticcs  336 
Gratiola  ingraturn  purgans  7 1 

Gravidae  fingularis  imaginatio,  &  roftrum 
lcporinumfinguJare  643 
Guajaci  deco&um  104,  cxtra&um,olcum 
fpintus  105.370,  fal  10? 
Gummata  3f6 
Gummi  Arabicum  301.  ceraforum  ibid. 
Guttas  f#  de  Pcru  6y.  ejus  Magifte- 
rium  65.  4? 9.  rofatum  6f.  albinca- 
tum  71.  Myrmeciorum  178,  Pruno- 
rum  301 
Gutta  Cambodia,  v.  Gummi  Gutta^ 
Guttur  gallinaceum  343 
H. 

Hasmatites347.  cjusflores  170,347.  fpi- 
ritus  $47 
Ha?morrhagiamfiftentia  33  f.  a  vulneri- 
busquomodotra&anda  S9° 
Hakcumveficul*  iSf.feq. 
Hedera  334 
Hcdera  terreftris  ejusqueextraftum    1 79 
Helleborus  albus  88.  niger  &  ejus  cx- 
tra&um  62, 
Helmontii  arcana  reccnfentuf      43  3  .fq. 
Hepatica  201 
Hepaticafontana&pratenuY  20f 
Hcraclinus  fpiritus  •  10  f 

Hermctica  avicula  f  3 

Hermoda&yli  pulvis  63 
Herniaria  534 
Herniae  quas  profunt  340 
F/eslingii  fata&  Azoth.  470 
Hierae  60. 82 

Hierichuntina  rofa^  31  f 

Hippolapathurtf  71 


R  E  R  V  M. 

Hircus,ejusfangui$  126,140.  profcoptf 
diuretico  datus  languct  i8f.  quorro- 
do  coll  igendus  fit  1 40 

Hifpidula  333 
Holippa;  68 
Homo  ijfc  coriihumanicingulum  134- 
cranium&reliquaprsparata  282 
Horminum  26% 
Hungaricus  morbus,  vid.  Febris  Hungar. 
Hyacinthus  144 
Hydrocelequbmodocur  724 
Hydromel  38.  purgans  70.79 
Hydropst  vid.  Afcites.  pudendorum  in 
gravidis  6iC 
Hyofcyamus  200%  ejusEmpIaftrum720, 
278.  296.  oleum,  femen ,  unguentum 

278.  296. 

Hypericum,cjus  Aqua,  Extradum^oleum, 
fal,  fyrupus,  tin&ura  333. 334 

Hypnotica  292 

Hypochor?driacuy  afTe&us  plerumque 
cum  fcorbuto  ,  fed  peflime  confundi- 
tur  202.  eorum  praefocatio  221.  dc- 
ftillataoleanocent  4? 

Hypociftis  33; 

Hy/fopus,ejusaqua,  conferva,oleum  220, 

221.222 

Hyfterica  compofita  cenfcntur    262. 264 

Jaiapium,  convenit  hypochondriacis  6o, 
ejus  extra&um  fupcrvac.   60,  Ma- 
gifterium  60,  369.461,  Infufum  60 
Jafminum-  26  f 

Iderus  234.  5" 5 8 

Idaeus  rubus  3»° 
lghisgehenna?  32.  192.-  Veneris  f6 
lmpcratoria  Radix.  108 
Incaleftentia;  citra  contrarietatem  exem- 
pla  670  Itmaturamartis  cum  aqua  670.7 
Zzzz  $  Inci- 


/  N  D  E  X 

Incidentia  202.feq* 
Inefficacia  442 
Infantes  quomodo  laxandi  fint  77.  quae- 

namiisprofint  I2f 
Infrigidantia  38 
Infufa  ,  quandoque  aliis  formulis  praefe- 

renda  19*38.  Laxativa  76 
Infufiones  17 
Infolationes  17 
Infuccationes  17 
Tnteftini  re&i  profunda  coalefcentia  cu- 

rata  616 
fovis&  Jovialiumcenfus  i?7.- 159.  Ma- 

gifterium ,  fal ,  tin&ura  ibid, 
lris  Horencina  85.  vomitorium  eft  in- 

fantile  88.  lilyrica  22  f*  ejus  Extra- 

ftum  vehememiflimum  437.  tecula 

73.  noftratis  fuccus  purgans  rufticum 

66 

Ifchuria  l8f 
Judaicus  lapis  196 
Juglandis  cortices  vomitorii  89.  corum 
fpiritus  iof 
Juli  89»  putamina  336 
Jujubae  299 
Juniperus,  ejus  visantivenereadubia  104. 
ejusaqua,  bacca?,effentia  113.  lignum 
104.  oleum  ,  Rob  113.  fpiritus  fer- 
nientatitius  10^113.  acidusexligno 

113 

Juvencularum  Zenith  229 


Knofelius  laudatus, 


416 


Lac  afininum ,  caprillum ,  humanum  283 
ferila&isinfufum.  71 
Lac  Luna?  142.  Virginis  332 
LaccacGummi  207 
Lacca  pi&orum  4*7 


R  E  R  V  M. 

Lacertarum  oleum  343 
La&uca  ,  316 

Ladanum  ejusquc  oleum  281 
Lamium  35  e 

LapathifoIia>radix  342,  femen  333.  fyi- 
verlris  antidyfcntericum  603 
Lapilli  Anguillarum  atramentofi  247 
Lapis  Alburnorum  185.  Apri  e  vefica 
185".  Armenus  103»  Bezoar.  v.  f.  in 
Bovisvefica  l8f,  Buttleri  56,  Cala- 
minaris,  Cancrorum,  Carpionum  v.C 
Ceraunius  197.  Cervi,  Equi  v.f.  Hi- 
rundinum  282.Humanus  Judaicus,  v.f. 
Lazuli  103.164.  Lyncis  196.  Medi- 
camentofus,  Mirabilis  349.  Nephri- 
ticus  196.  Percarum  184.  Philofo- 
phorumdatur  57.  emeticuscujusdam 
101.362.  prunella:  189.  falutis  349» 
fpecularis  343.  448.  fpongi*  197, 
Tincarum  183. 
Lappjeradix  18 1 

Lathyridisfemina  66 
LaudanumjMineralia  parum  profunt  2f  O. 

opiatum  293,  ejus  taxa  excefliva  371 
Lauri  baccae  ,  cortices,  folia  ,  oleum  de- 
ftill.&  exprelTum  260 
Laxantia  80 
Laxativum  minerale  93 
Leporis  cerebrum  ,  cor  320»  cinis  i8f» 
renes  320.    fanguis  18      talus  140. 
tcftes  320.  «pinguedo       287,  it^ 7 1 8 
Leviathanis  priapus  &  cofla  fartona  1 40 
Levifticum  108 
Librorum  Medicorum  pra&icorum  vcr- 
nacula  lingua  fcnptorum  noxa  8.423 
Lignorum  fpiritusactdi  41 
Lignum  Aloes  v.  f.  Nephriticum      1 85 
Liguftriaqua,  folia  33? 
Lilii  fecrctum  f  f.  149 

Lilio- 


/  N  D  E  X 

LiKorumaIb,anthera?  i  olcum  ,  rad.  250 
Lilium  convallium  aqua  fpirituofa,aleum 

269 

Limacum  liquor  307 
Limonumaciditas,fyrupus'  lff 
Linaria  182 
Lin&usextemporaneifunta  29 
Linimenta  $40 
Lini  olcum  305* 
Liquidambra  28 1 

Liquiritia,  v.  Glycyrrhiza. 
Liquor  alteransft  hgens  29C,  Anodynus 

295.  Dianae  246.   Nephriticus  198. 

StypticusHafnienfis&circaeumobferv 

Autoris  ^oo.fcqq.  W  eberi  701 
Liquorcs  4C 
Litbargyrium  327 
Lithofpermum  181 
Lixivia  medicata  45*.  falina  nort  repras- 

fentantfuorumfaliumidcam  475 
Lolium  296 
Looch  fupervacanea  funt  29.  225 

Lotiones  mineralium  &  terrarum  noxia* 

17 

Luciuspifcis,  ejusmandibulas  iz6.  140 
Lucomoria?  gentis  hiematio  68  I 

Ludus  18  f.  foftilis  ibid* 
Lumbrici,  eoium  pulvis,  fuccus^Magi- 
fterium  187,  oleum  &  fprritus  ibid, 
Lumbricusteresiongusexcretus       61  f 
Luna  &  pncparataexea  164.  r6f*  beio- 
ardkum  ,  Magifterium  ,-  oleuffi ,  fal, 
fpiritus ,  Tinctura  ibid. 
LunariabotryoidcS  273*  334-445 

Lup  crepitus  3^8 
Lupirii  341 
1  yulus^eiusaqua  ,  turiones  209 
L^,  iu^iVpl^^gi  3:6 
I  ynosfapis,  v.f.  Kngua&unguis  £82 
Ijfuifiachiaf 


K  E  KV  M. 


Macerata  16. 
Macisaqua,o!eum  2f2 
Magifteria  Animatorum  Nirrofa ,  fecre- 
tiora,  plumofa  *  1.22, 46r.  feq.  Ma- 
rinorum  &  Oftraceorum  20.461.  Mu 
neralium  22.466.  Vegetabilium,non 
refinofa  minus  funr  neceiTaria  20»  uti 
nec  aromatica  21*  refmofa  probantur 

20.4*7 

Magnes  pr£paratus  348 
Magudaris  618 
Majorana,ejusaqua,eleofacch.oleum  27cfr 
Maiabathrum  2C3 
Malignitatis  produ&um  ,  non  caufa  funt 
vermiculi  146 
Malva&ejusaqua  302.304 
Manati  lapis  184 
Mandragora  2p6.6i8 
Manna,  tartarifata  parutfiTaxat.  83.  be- 
nedi&a  vomitoria  £4.  Cryftaliifata? 
fpiritus  <6 
Marcafita&ejusmagift.  33  £ 

Marga;  I4Z 
Margaritse,  v.Perla;. 
Marina  ,  eorum  Magifteria  20.  folutio- 
nes.  2f 
Marrubium  221.225 
Mars ,  ex  eo  paratorum  aperientium  cen- 
fus  23'O.feq.  cc8.Adftringentium  cenfus 
342*feq.  Taxa  excefTiva  363.  ejusBal- 
famum  237.  Crocus  adftringens  344* 
fulphuratus  23O.  EiTentia  237.  Floretf 
170. 17T.  174.  Limatura  230»  cujus 
prseparationeceirariaeft  44  c.  curcum 
aqua  incalefcat  67O.  \u  69C.  Liquor 
34C.  tartarifatus  232.  Minera.ejus 
fpiritus2?4.  oleum  344-  falpurgans 
103.  &exeofpiritusc6. 171.  tin&urac 

een-* 


IN  D  E  X 

cenfentur  234.23  ?  ♦  T^o.aciftringens  cum 
frir.  arug.  ff8*  Vitriolum  231.  cjus 
Tin&ura  234. 42 ».  $5^6  » 1 

Maslach  IIO.320.690 
Mafticatorium  2f< 
Maftichis  aqua,  lignum ,  liquor ,  fpiiitus 

280.281 

Mater  perlarum  &ejus  magifterium  1 39« 
utriasquctaxaexcciTiva  3  S^»36f 
Materia?  Medica?  luxus  valdenoxius  1 3 
Materiaperlata  <c 
MateriaUfta:  3?! 

:atricaria  219 
Matrifylva  20f 
Matuhfta   \  60.71 
Mechoacanna  60,^5 .  ejus  extradum,  infu- 
fum  ,  rcfina  ib  d. 

Meconium  297 
Medf camentoru  effe&us  heteroclitus  418 
Medicina  Catholica  nondatur  $i-S7 
Medicorum  molefta  conditio  427.  Col- 
legium.  ^k4o0 
Medullabovis*  cervi,  hirci,  vituli  288 
MelLtthuanicum  ,  Vugineum  306.  vio- 
latum  301.  ejusacetum,  elixir,  elTen- 
tia, fpiritusardens  306.  dele&us  f  I f 
Meliffa  ,  ejus  Aqua  ,  Conferva ,  Oleum, 
Exra&us,  fal ,  fyrupus  262 
McnftruumUniverfale  3^.feq.  particula- 
re,  Aqua&fpiritus ard.  34 
Menftruus  fanguis  emmenagogus  693 
Mcncha  ,  Crifpa  ,  Paluftris,  Sarracenica 
258.340.  ejus  aqua  692 
Mercurialisherba  &  fyrupus  ejus  72. 340 
Mer  urius  1  Purgantium  ex  eo  paratorum 
cenfus  9-1.  feq.  diaphoreticorum  exeo 
cenfus  if^.feq.  Topicorumex  eocen- 
fus  349.  354.  ejus  amalgama  349.  flo- 
resargentei99#  viviLiquor  33,  mine- 


R  E  R  V  M. 

ra  fplendcns  &  faturati  tin&a  ?  ?.  Cc» 
raliatus  98.  Crudus  anthelminthicus 
100.  dulcis  93.  cjiis  tax  ».  excefliva  364 
ad  extra  349.  d»at  horeticus  C2.  Hel- 
montianus  obicurus  1  f  f .  Fixatus  ve- 
rus  53.  159.  468.  Fixatus  communis 
&  auricolor  239.  421.    Laxativus  99. 
MetaIIicus98.  Philofophorum  32.  fo 
Pra?cipitatus  folaris  f2*ioi.  diapho- 
ret.  Cf.  468.  Chirurgorum  leo.  Re- 
gulinus  93.  fubiimatus  98.  quomodo 
paretur  ibid.  ejtisdeliquium  349.  Vir- 
go  32.  Vitaj  91. 1^9*  ejusterra  32 
Merrcttuslaudatur  427 
Mefpiii  fru&us  335.  ariili  181 
Metallum  mafculum  f< 
Mcum  2f9 
Mczerei  grana  66 
Michaelis  Joh.  de  co  &  ejusarcanis  judi- 
c um  417 
Micleta  616 
Miiium,  ejus  deco&um  Ambrofiacurn 
laud.  105 
Microcofmicus  fpintus  pro  tinftura  auri 

Millefolium  339.  ejusfal  Ui  taxa  ex- 
ceffiva  369 
Minium  331 
Mifcelteingrati/fima:  19 
Mifochymici  19 
Mithridatium  123 
Miva  30 
Mixturaalterans  l^.fimplex  T  17.1 18.368 
Morfuli  folutivi  69.  autoris  76*  de  Rha- 
barbaro  70 
Morus  3 10.3 11 

Mofchardina  28 
Mofchata  nux,condita,  ejusoleumexpr. 
&deftillaturn  -afx 

Mo- 


/  N  D  E  X 

Mofchateliina  vina  fi&a  1 1  f .  pyra  3 10 
Mofchus  28  < , fq.  dc  ejus  folliculisobferv. 

63*698 

Moxa  686 
Mumia  ,  exotica  &  noftras  136.  cjus 
tin&ura  136 
Mufcae  306 
Mufcerda  227 
Mufciciavati  fcmen  433.  1  g3 

Mufcusacacia?,  qucrnus^  336 
MufteJa?  hcpatis  pinguedo  1  3  4 

Mufti  melioratio  62  c 

Myrmecioruminfellus  321 
de  Mynfichti  formulis  judicium  418.4^4 
Myrobalanorumgenera  67 
Myrothccium  contra<5Hus  2f.  ejus  defi- 
gnatio  424.  Caftrcnfis  delignatio  5  92.fq. 
Myrrhalli,  ejuseifentia,ibid.  eikntift- 
cata inter arcana eft 43  3  ejus extra&um , 
oleum  iii 
Myrtibaccaj,  folia,  fyrupus  33f»fq. 
Myrtillinoftrates,  ficci,fyrupus  310 
N. 

Nambu  Guacu  71 
Namphae  aqua  26  f 

Napus  3*9 
Nafaiia  341 
Nafturtium  203 
Nephiitica  180 
Nephiiticiquomodotra&andi  1.99 
Ncrvina  200 
Netvorum  pun&urx  43  f 

Nicorianx  eflentia  222.  infufum  &  de- 

co&um  66*  v.  Tabacus. 
Nigella  274 
Nihil  album  239 
Nitrum  188.  in  malignis  caute  adhiben- 

dum  12J.  noneft  Aercoagulatus  633. 

regeneratum  vulgo  di&um  acomrauni 

ditfert  23,  depuratum  ,  &ejus  taxaex- 


R  E  R  V  M. 

cefllva  362.  fixum  33.  189«  hyperbo-, 
licepro  Alcaheft  venditatur  189.  am- 
moniacale  171.  antimoniatum  216. 
Martiale  189.  Tinftum  189.  Vitrio- 
latum  quomodoparetur  482.  ejusde- 
ftillationes  191.  fpiritus  191.  taxa  ex- 
cefilva  362.  Tin&ura  ex  capite  mor- 
tuo  191,  Terra  189 
Nucifhcoleum  2p>379 
Nuclei  A rmeniacorum ,  Perficorum  1 8  r 
Nummularia  316 
Nutrita  16 
Nucum  Ele&uarium  124 
NuxMofchata,  v.f.Mofchata 
Nuxvomica  113 
Nymphea,  flores,  aqua,  oleum  31$" 
O. 

Ochra  143 

Oculicancrorum,  v.  f.  Cancer. 

Odoramenta  purgantia  7$ 

Olea  ,  offictnalium  dcflillatorum  taxa  ex- 
cetfiva  3?3.  Exprefforum  381.  deftil- 
lata  ,  quomodo  paranda  46.  eorum 
cenfus  40.  re£tificatio&clarificati0  47. 
infalvoiatilemutatio  J48.  defHUata& 
exprefTa  mukum  aquofitatis  continent 
549.  e  pinguedinibus,  cera, fapone  quo- 
modocompendioseparentur  >  ^4.  Offi- 
cinalia  compofita  cenfentur  46.  non  de- 
ftillatacenfentur47.48.  Alexipharma- 
cumextcrnum  48. 120. 108.  Caraviti- 
num  134.  Nuciftse  non  extrahendutn 
pro  balfamo  47.  philofophicum  306. 
efeptem  floribus  30?  .Templinum  178 

Olibanum  280 

OJiv#  easfupplent  corna  immatura  306. 
earumoleum  48.306 

Olfnitium 


Onobrychis 


Aaa  aa 


i»5 
Ononi- 


IND  E  X 
Ononidis  extra&um,  fal  fixum         i  So 
Ophitcs  143.348 
Ophiogloffum  33  f 

Opium  crudum  291.  feq.  pleraquc  arca- 
naingreditur  417.  indiaphoreticisnon 
negljgendum  12  r.  vis  fomnifera  ejus 
per  fermentationem  intheriacaminui^ 
tur  123.  ejus  extra&um  292.  Prscpa- 
ratorumex  eo  cenfus  642.  643.  conti- 
huatio  innoxia  640,  prarparatio  Hel- 
montiana  43  f 

O  pobalfarrm  &  ejus  fubft  ittin  ther  iaca  1 2 1 
Opopanax  67 
Onganum  571 
Orvietamun  122 
Ofteocoifa  348 
Oflracoderma  17.  praparataprseferenda 
Magtfteriis  ibid.  folutio  eorum  cum 
Acetodeftiliatononcorrofiva  2f 
Oftreas  320.  earumteftse  139 

OvialbumenjViteilioIeum^l^Y^26  !^4 
Oxymel  30.  fimplex  8c  tartarifatum  84. 

Helleboratum  68.  dcpeto89.  fcyili- 

ticum  222 

Oxy faccharum  30.  emeticum    9  J" .  f  f  8 

Oxyfal  diaphoreticum  23 

P» 

Falmearudicula  299 
Palpebrarum  paralyfis  ab  achoribus  repul- 

fis  fanata  ^4^ 
Panacea  fo.  f2.  purgans  iol.  folaris  in 

pilulis  5  3*  talciformis  ff 
Panax  13* 
Panchymagogum  extra&um  73 
Pancratium  ^  222 

Panis,deftillaturn  co e©3 18.  Martius  27 
Pantaieon  27 
Papaveralbum,nigrum  296.  ejttf  aqua,ca- 

pita ,  extraft  um,  flores , fympus,  femen 

296.  pouoexrapitibus  574 


R  E  R  V  M. 

Papavererraticum  2Q8.ejusaqua,  cooSer- 
va,flores,fyrupus,tin&ura  ibid. 
Paradifi  grana  2f3 
Parietaria  340.  ad  partum  mixtura  220. 
ad  partus  feptimeftres  Annotat.  684» 
Partustertianariapallidiflimus» 
Paflulas  majores^minores  298.  purgantes 
77.  fpiritusexarillis  298 
Paftinaca  alba  ,  iutea  3  1  9 

Pavonum  fpecula  140 
Pe&oraiia  220 
Perfoliata  334 
Periclimcnum  33?,  628 

Perlac,  Orientales,  Occidentales  ,  foratte 
3 1 8.  feq .  earum  lac  &  flores  3 20.  liquo- 
quores,  olea  &  fyrupi  3 19.  Magyfterii 
taxaexceffiva  365 
Perlatamateria  f4 
Perficaria  33  f 

Perficorum  florum  fy  rupBs  &  confcrva  71 
fru&usnuclei  182 
Pervinca  334 
Peftis,defcriptoribu$ejusjudicium  431» 
quomodocurandafit?  f  8 1 

Petafires  108 
Petroieum  290 
Petrofeiini  f  olia,radix,  magifterium  1 82 
Petum  296 
Peucedanum  225 
Phalaja  fo  54 

Pharmacopolia  Autor  non  abolet4o4.eo~ 
rumpnvilegia  3$$.  errores39i,  vifita- 
v  tiones  39? 
Phafeoli  318 
Phiitra  14  * 

Phthificis  deco<fta  conveniunt  454 
Plantago,  cjus  extra&um,  aqua ,  femen^ 
fuccus ,  fyrupus  532 
PJeuritis>quomodocognofcaturi26.quo- 

modo 


INDEX 
rtiodocureturincaftris  776.  adcamre- 
media  140.  fpecica  126 
Piumba^o  327 
Plumbum  ibid. 
Pluvia? .  vid.  Aquapluv. 
Picc*  ftrobuh  2JJ 
Pila  rnartn*  I97 
PitofcIIa  93^ 
Piluhe,  ofiicinalium  cenfus  28.  taxa 
cxceiT.  381.  Purgantium  cenfus  {07. 
dc  Agarico  67.  Aggregati  vas  ma  jcres  69 
Aloetica;  80.81,  ccrevifia:  quam  vini 
poti oribus  magis conveniunt  79 .  AIoc* 
phanginas  8  r.  Alterantcs  29.  de  Am- 
moniaco8r.  Angelicactfr.  Anodynat 
29.  fpe.  Arabic*  69.  Aflaiereth  8 1. 
Aurea?  76.  Bcncd.  Jaxativ,  67.  Co- 
chiar  76.  de  CynogloiTa  294.  Hyfte- 
ricae  28, 8  r.  Imperiales  82,  Laxativa: 
Qtfic.  28.  Aucoris  8  r.  Marocoftina? 
8r.  Martiales  29.  de  o&o  rebus  67, 
Pefti!cntiale«  8  1.  Podagricar  r!2.  Po- 
Jychreftae Autoris purg. 7? .  Rcgia? 
defuccinoSr.  Tartarea:  81 
Pimpinella  r  ro.  jlf.  ejusaqua3  ic.  con- 
ferva  r82. 3 1  f .  extra&um  rio. 
radix  1 8 2,3 1 S •  fal  1 1 2.fanguifotba  3 1  j 
Pineolatum  301 
Pinguedincs,  ex  iis  oleum  quomodo  com- 
pendiose  deftilletur  J?4.    earum  in 
aquam  reditio  6z  2.  Anatis»  anguilhe, 
anferis,  apri,  canina,  leporis»  taxi&c. 
reccnfentur  287. 28  8 

Pipcr,  ejusqueoleum  217 
Podagra,arcanum  ad  eamHelmontii  46*8 
Paeonia,  ejusextra£tum,fecula,flores>  ra- 
dix,  femen,  tin&ura  275 
Pclychrcftorumabufusempiricus  430 
Poljgonaturn  54* 


RERVM 
Polygonum 
Polypodium 
Polytrichum 
Poma 
Portutaca 
Prarcipitantia 


67.20? 

21$ 

3  ro 
17 


Prarcipitata,  Magtfteriorum  funt  fpccies 

467.  diaphoreticum,  vid,  Mercurius* 
Pr£egnantesquando&  quomodopurgan- 

daf- 

Prasfervatio  1  graffantibus  morbis  quo- 
modo  inftituenda  f  69 

Prasparata  17 
Primulaveris  271 
Prudentia  Medica  qiz 
Pruna  Damafcena  299 
Prunella  67.33^  eju$aqua333.  Lapi*, 

v.f.  Nitrum. 
Pfeudomelanthium  296 
Pf)  Uii  femen  etlcetum  purgans     67. 300 
Ptarmicx  aquas  941 
Ptifana  316 
PtyaMmus  49 
PubisofTIuminpartudisIocatio        61  c 
Pulegium  non  eft  expellens,  fed  nervinum 
692. 219.  ejus  aqua,conferva,extrac^urn^ 
oleum  220 
Puimonaria,arborea,  maculofa        ^  9  j 
Pulmonum  apoftemata,  tubcrcula,  &c  vo- 
micsequomodocuranda:        71C.  feq. 
Pulvcrifatio  17 
Pulverum  Oftlc.  abundantta  notatur  26. 
taxa  excefTiva  3 80. 497. feq.  qui necclTa- 
rit  fint  49S 
pulvis  Alexipharmacus  I2f.  C94,  Ano- 
dynus  294.  Alterans&confortans  fpf, . 
Bezoardicus  fimplex  125.  Arthriticus 
68.  Casfarisrubeus  I2f.  Caryocoftinus 
68.  adcafum  feu  fanguincm  coag.  137, 
Aaaaa  2  334 


/N  D  E  X 

Gryfeus  I2C.  Catarticusan- 
titrioniatus 7f  diaphoreticus  124.  di- 
geftivusl7i.  ad  dy renteriam  C9C.  Ery- 
fipelatodes  299.  Hepaticus  ruber  172. 
Laxans  pro  inf  .ntibus  8f.  Laxativus 
vei.ecabi)is  7C.  Pannomcus  J2f.  Pe- 
cxoralis   167.    pro   infantibus   22  c. 
pleuriticus  I2£.  594.  putrorum  380. 
Saxonicus.  175 
Pumex  196 
Purg-ntia  Vfgetabilia  f  8. fqq.  Animalia 
84.  Mineraiia  90.fq,  Molevaldela  - 
borant  f9.feq*  temere  vuigo  adhiben- 
tur  80.  Veget^bilia in intermittentibus 
plerumque fruftrafunt  80.  in  infanti- 
busquae &quomodo  adrubenda  85.  in 
ptae^nantibusetiam  locum  h  bent  86. 
invenas  infufa  nuilius  inpraxiufus  88. 
eorum  noftratia  cxoticorum  vim  non 
femper  auingunt  437.  quaenaminca- 
ftrisadhibendafint  c66.  deiis  fingula- 
riaquasdam  7i3»fq.  pretiofis prod»£e 
combinantur  72.  eorum  dofis  pruden- 
ter  Jtjudicanda  79.  externa  $6 
Tu^gansliquor  77.  edot  88 
J  yaMofchateHina  310 
ryrcrum  fuccus  310 
Jyr  apyrum  Zvvingeri  708 
Pyrethrum  341 
Pyrola  335 

Quercusfocufta^S.  tubercftfa  ibid. 

Quinquefolium  33  c 
Quintac  eiTentia;  $f»36.37 
R. 

Rana,  ejus  Vepar  283 

fpermatisaqua ,  oleum  321 

Raphanusuterquc&ejusfemcB  1Z2 

xufticus  204 


R  E  RVM 

fuccus  falfo  dicitur  vomitonum  89 
Rapiftrum7l.  vaidepurgat  43$ 
Rapa  318 
Reconvalefcentia  ditiorum  magis  dubia, 

quampauperiotum  f£ 
ReicCtiva  pro  hectic's  27 

e  ve.offtabilibus  quandoque  neceffaria  3  C 
Refrigersntia  30$ 
Refolventia  2C1 
Rhabarbarum  64.  ncftras  exotfcum  non 

sequat437.  monachorum  64.  extra- 

&um>  infufum ,  deco&um  64 
Rhaponticum  zoy 
Rhamni  baccarum  Rob  71 
Rhinocerotis  cornu  129 
Rhodiaradix  183.312 
Rhodiuin  Lignum ,  ejus  oleum ,  fpirkus 

Ribium  fuccus ,  fyrupus  307 
Ricinus  vulgaris  66 

Americanus  71 
Riverius  laudatur^T^.  deejus  febrifugo 

judiciumAut.  468.  ejusMixtura  Antt- 

jebrilislaud.  48  O 

RobOfric.cen^entur  31 
Roborantiacalida  2fr 

temperata  307 
Rorella ,  ejus  elTentia ,  extraclum,  infufum 

22C 

Ros ,  e/us  falina  fubflantia  32.  fpimos 
C3.  56.  maema  argenturn  tirgic  609. 
majah's,  mineralts  242 
Rofa  Hkrichuntina  31  f 

Rofse,  alba? ,  rubra?,  fylveftres  &c.  j  1 1. 
312.  earum  aqua  ,  acetum,  efllntia, 
mel ,  fpiritus  ,  fyrupus,  tin&ura  &c. 
312.  oleum  ibid.  ctrca  ejus  majorem 
copiamientamina  678. 
Tinttura  ,  Confedionis  Akhermes 
•  fub- 


;/  N  Z>  E  X 
.    iubftitutuffl  43? 
Conferva  fola  difpenfationi  privata 
fufrlcit  30 
Rofmarinus  hortenis,  fylveftris  272 
Rotula?  27402 
arteriacx  27 
l urgantes &anthelminticie  incommo- 

Rubinus  144 

fobris  160 

RubrKa  143 

Kubi  folia ,  fru&us,efTcntia  310,311 

Rubus  idarus&ejusfuccus  ibid, 
Iluminaiiohuman*  brutotumque  722 

Rupicaprarum  cornu  1 30 


Glomiiivepilas  1324)! 
Lapis  1 3  2 

Rufcus  290 
Ruta,ejusacetum,aqua,  fyrupus  in 
oleum  108 
cxtra&um  1 1 1.  effcetum  eft  4^1 
S. 

SAbina,  ejus  aqua,  dcco&um  ,  extra- 
ftum.oleum  ,fil  220 
non  fempet  votis  refpcndet  292 
Saccharum  ,  ejus  noxa  praHermodum  re- 

foi 
299. feq. 
300 

.  *po 

*77 
2^9 

«7 
180 

I J2 
32 


rhediisadditi 
'  ejus  fpecies  &  prsparata 
eleum 

nocetnephriticis 
Sacculi,ce' halici 
Sagapenum 

purgans,cxoletum 
Sal  Catholicumdiurcticurri 

B*2oardicum 

Circula.tus 

Culinare ,  t jus  fpiritus  cum  alumine 

fat  bonuseft,  539 

fpirfcomm,  1,93 


R  E  R  V.  M. 

compofitus  itmenii  ibW* 
Fixorumdeliquium  4f 
Fonranum  192 
Fo/TiIcGcmmeum 
Marinum  193 
Mirabile  3? 
Sacerdotale  262 
Volatile ,  oleofum  Sy  lvii  49 1 

Salia  Animalium  fixa  2^492 
Volatilia  #  25489 

Mineraliumcalciformia  2% 
Marinorum  &  oftracodermorum  ib. 
Vegetabilium  Effcntialia  24.485 
Fixa  22.23.47r 
Volatilialiqoida  24.2j.48f. 
Wedefi»  ea  parandi  modus  48  6487 
Salix,  ejusaqua»juli  3i? 

fungi  305 
Salvia,  cjusqueoleum  z7* 
oambuci  aqua,  rvob,fpiritus ,  tragea  1 1  f  * 

116 

arillaruar  oleum  ,  purgans  rufticum 

66437 

Corticum^uccus  $6.89 
Flores , & Gemrr.aj  %9,\\ f .Fungi33 U 
Sandiracha 

& a  -  gu i s  A g n  in ,1  s,  A  n at us ,  An fer is ,  A fini- 
nus,  Bovinus&c.  140,14* 
cxcra v . fatus  quomodo  refolvendus  S 9 1 

Sanicula 

SantaIifpec'»es&Tinftura 
Sanconkum 

Saponi.5  fruftum  provomitorio 
oJeum 

defttljati  Iiquor 

Lixivium ,  &  ex  eo  cauterium 
Saponana 
Siponeas 
Sapp  hirus 

Aaa  aa  3 


341 

*9 
2S8 
544.62* 

198 
104 

*7 
144 


/N  D  E  X 
Sarcocolla  280 
cxoletum  purgana  67 
Sarfapanlla  104 
Saflafras ,  ejus  extraftum ,  ofeam  ,  fpiritus 

104 

proTin&uris  Catarrhalibusbonumeft 

1O4 

Saturni  &  ex  eo  paratorumCenfu$3 1 8  3  29 
cjus  Balfamum,  Crcmor  330 
Gry  ftalli ,  Eflcntia,  Oleum  3  29 

Empiaftrum,  Linimentum  530  ^r. 
Magifterium  364 
faceharum  5  29,3  64 

Satyrium ,  &  ex  eo  parata  3 1 7 

Saxifragia  alba,  Alpina  18  r 

Scabiei  remedia  147.342 
Scabiofa  2OC.220 
cjus  extra&um ,  fyruptss  220 
Scammonium  ,fulphuratum  61.62 
ejusmagifteriurri&  emulfio  61 
Scarabseifterciorei  345 
Scariola  20f 
Scincus  320 
Schenckii  Obfervationes  431 
Schiftuslaxis  347 
©cblofcer  192 
Schcenanthum  271 
Schrceckius,  Lucasjaudatur  421 
Sciurorumfal,  contra  vertiginem  492 
Scolopendrium  209 
Scolymus  38 
Scorburi  nomen  latuis  quampar  cft,  ex- 
extenditur  202 
Scordium,ejusaqua,fal&c.  Tiz 
Scorpionum  oleum  .    13  f.  186 

Scorzonera  IIC.20C 
Scrophnlaria  342 
Scylia,-  ejuspraeparatio  neceffaria  445* 
cjus  acetum ,  CKtra&um  5  fecula  ziz 


R  E  R  V  M. 

Sebeften 
Sccundinas 
Sedum  minus 
Segumantisarbor 


*99 

204 
4ff 


Semen  humanum ,  ejus  natura  iaveftiea- 

.  .  6?6 

Semjna  frigida  majora  300 

minora  3^ 

calida  majora  261 

carminativa  Zf9 

Sempervivum  majus  3  r  z 

Senna.ejusexrra&um^pufvis  61 

Foliiculi  67.  Infufum  g* 

Sepiajos  3  * 
Serpentumexuvia; ,  pinguedo 

Serpillum  2-t 

Sericum,  & e/us folliculi  32 1 

Sefamum  .03 

SefeliiEth»opicum  jXO 
Sevum.vid.  pingucdo 
Sideritis 

Sief  *g 

dethurc  53g 
Siler 

Silices^eorumliquor^f.tlnclura  196 

Siliqua;  2 

Simplicia  fempcrprajfercnda  compoficis 

Simplicifta? 

Sinaplfemen  20 

Sironc,  6$* 

oilarum  jg^ 

Sitis  in  acutis  quomodo  leticnda  f*?2 

Smaragdus  ,4- 

Smc&is  xll, 
Sol  &ex  eopra?parata  diaphoretica  1  c o. 

....        .  .  l6°- 

cjus  reguh  pultns  prarcipitatus  ibid. 

Tin&urarum  cenfus  i6j.i6z 


Solanum 
Soldanella 
Sorbi  frudtus 
Softra  parciffima 
Sparadrapus 

Specics;officinalium  luxus  notator  ^^497 
taxaexcefliva  380 
Benedi&ae  laxativ»  68 
Diajalapii  74 
Diamumia;  137 
Diafulfhuris  166 
deGemmis  143 
deHiacyntho  113.143  452 

Liberante  12? 
Pe&orales  5*96 
Specifica  16 
Spermaceti  ejusqueemplaftrum  288 
Spica  Celtica ,  Indica ,  noftra  269 
Spiritus,  officinalium  taxa  exccfliva  372* 

feq. 

Abftra&itii  42 
Acidi  lignorum  42 
tmnerales  43 
Ardentes  4T4M  16*. 

Fermentatitii  corum  parandorum  mo- 
dus  42 
eorum  eFrumentaceisproportio  627 
Mineralium  volatiles  43 
ApcritivusPcnoti  246 
Bezoardicus  117 
nimis  Concentrati  fupcrflui  44 
Heraclinus  107.64* 
Lignorutn  105" 
Matricalis  107 
Theriacalis  116.117 
Splen  Afini,  bovis,  fuillum  ,  vitulinum 

227 

in  malo  hypoch,  quandoque  fruftra 
accufatur  202 


1N  D  E  X  KEK  UM 

3 1 6  Splenetic» 
67    Spongia  pratparata 
336  ejusiapis 
10  Squamaria 
340  Stannum 

Staphisagria 


34* 

33* 
341. 


Stercora  anferum.  canis ,  caprillum  ,equi«- 
num  &  aliorum  anirnalium  227 
Stidica  iS 
Stimmi  144 
Stiptica  336 
^tcechas  270 
Sromachalia  '2i3.feq; 
Stomatica  33  c 

Strum  aequomodocHrcntur  343 
Struthionis  ova  184 
Styraxliquida  28  r 

Suber  33<> 
Subftituta  noftratia  exoticisfubindefunt 
pofteriora  436439 
Succinum  &ejusprxparata  28?.feq* 
ejus  varia;  fpecies  ,  Balfamum,  Magi- 
fterium,  oleum,  falfixum,  volatile, 
tin&ura  ibid, 
EfTentia,  Z$  1.693 

deeanonnulla  65  $.£4 

oleum 

ejus  taxa  exceffiva  3  64 

Sal  volatile  49f»69f 
foiTile  Wittebergenfe  694 
Succifa  114 
Succi acidi Florum  ,  Fru&uum  ,Herb,  34 
Sudorifcrum  maximum  Fabri  if8«5J9 
ejusidparandi  cpendiofus  modus638 
Sulphur,  ftejusprseparata  126.i66.feq. 
Balfamorum  cenfus  1 67. 1  €9 

Flores  166 
Lac  &  fpiritus  1 65. 1 66. 

taxa  exc,  361 

Sumach 


IKD  E  X 

Sumachfuccus  33  f 

Sumen  terrs  54 
Superciliaris  dolor&ccrbimusperiod.  612 
Suppofitoria  87 
Suistalus  14° 
Stramoneum  3>9& 
Sy  Ivius  Franc Jaudat ur  4 1 6 

iSymbolizantia  16 
Symphytum,ejusConferva, Extra&um  , 
go,lUdix,  fyrupus  337 
Syrupi,eorumabundantianotatur  30 
Taxaexceffiva  379 
Bryonias  7 1 

Cichorii  cura  Rhabarb.  8  4 

domefticus  f.  de  fpina  Cervina  68 
Laxantium  cenfus  84 
T. 

TAbaci  deco&um&infufum  89 
fumus  quatenusexufufit 
exeoclyfter  87 
v.f.  Nicotiana&Petum. 
Tabularum  feries  ?02 
Talibovis.cerviJeporiSjfuis  140 
Talciformis  panacea  5  f 

Talcum ,  ejus  iiquor ,  oleufli  348 
Rubrum  J43 
Talparum  cruores  34* 
Tamarindi  77-  eorumpulpa  83 
Tamarifci  cortices  209 
Tanacetum  33 1 

Taraxacum  Z0S 
Tartarus ,  &  ex  eo  paratorum  cenfus  1 7  2. 

feq. 

Aluminatus  ,  Chalybeatus,  Nitrofus, 
Tartarifatus  ibid.&i74 
Vitriolatus  J73 
taxaejusexc,  .3^8 
fcammoniatua  '271 
Eroeticui  9Mf5* 


R  £  RV  M- 
ejusArcanum 

Acidumexceffive  taxatum  368 
Cremor  Cryftalli  iy% 
Balfamus&oleump.d,  174 
oleumfoetidum  119.178.368 
Sal  effentiale  17C 
Fixum  172.  extemporaneum  173 
Menftrua  ex  eo  33.  34.  modus  paran- 

ai  f  36.  S37 

Volatile  176.  acidum  277, 
Alcahefti  vicarius  33^  deeo  differt. 
f29.feq,modusparandi  Autoris  5 
Spiritus  ,eum  parandi  enchirifes  118. 

fcq. 

re&ificario  ejus  fupervacua  119 
vires  f  f  3 

in  ejus  majorem  proventum  inquifiti? 

6^9.feq. 

taxaejusexcefnVa  367 
antimoniatus  1J4 
Tin&ura  1^74 
taxa  excefT.  368 
Taxarum  Moderatio  necefTarla  3  f  I.feqq. 
Taxusanimal  287 
Tenefmus  quomodo  curandus  Cit     f  $7 
Tentigoetiammortuorum  6'9i.feq, 
Terebinthina  84.178 
ejusaqua,olcum  ,fpiritus.tinaura  178. 
179.  co&a  178.  propilulis  510 
Teredo  3lg 
Terraejusoleum  291 
S.I  5, 
x  iumen  ^ 

fanfta  91*91.97- 
virginea  ^ 
TerraCatechu^v.  f. 

Sigillata,Lemnia,  Melitea,Samia  Stri- 

gonienfls 

Germanica,  rubra 

earmR 


I  N  D  E  X 

earum  Magiftcrium*  Tin&ura,  fpiri- 


rus  142 

Lotionesaliquid  furrij  iunt  148 

Tertiana  febris  123 

coitu  curata  ,  &  partus  inde  pallidisfi- 

mus  712 

Teftamentum  Hadrianeum  ? 2 

Tcltcs  apri3cervi  Jeporis  320 

eorumacfctffus  curatus  718 

Tefludinisfcuturn  139 

caro  27 

Teucrium  207 

Thapfia  9? 

The.riaca  12 1 

fermcntareante  ufumdebet  I2i 


cjus  ingredientium  vanas  expofitiones 

non  quxvis  fubitituta  ei  prseferenda 

440 

Andromachi  J23,  ejustaxaexc,  37$ 


Antimontata  Chymica  122 

Benedida,Cceleftis  109,1 13 

Corre&a  123 

DiatelTaron  222.378 

Romana  122 

Thlafpi  204 

Thurismanna  »  oleum  280 

Thymiama  280 

Thymus  270 

Tibiarumulcera  $48 

Tiiiaejusquerlores  370 

Ti n& u rar u m  ofF.  cenfus  3  6 

Antiphthifica  329 
Bezoardica  117,  118.  ejus  parandas 

modus  compendiofus  638 

taxaexceffiva  368 

Titymallina  6f 

Tonforcs  389 

Topazius  J44 


R  E  RV  M.t 

Topica  47 

Torfa  291 

Tormentilla  337»f82 

Tormina  quomodo  curanda  588 

Tofla  xjp 

Tragacantha  30 1.507 

Trigesecenfentuf  27 

Transmutator  5^7 
TrepaniinGermanla  rara  neceffitas  4  1  f 

Tribuli  aquatici  12,6 

Trichomanes  223 

Trifolium  fibrinum  204 

Tripolitana  terjra  143 

Trvphcra  2ff 

Trochifci  oflic.  cenfentur  28 

Antipeftilentialis  124 

fublinguales  28 

Trogloditestoftus  18? 

Truttarumlingua  14O 

Tubera  funtdudaim  6l7.feq, 

Tubuli  uterini  138 

TurbithMineraIe|vcmitor  100 

taxa  ejusexceffiva  364 

Vegetabilc  64 

Tuttures  342 

TufTim  lenientia  Sl7 
Tutfilago,  ejusextra&urmfyrupus  335 

Tutia  23  % 

Tympanites  101 

Valeriana  IO& 

Vari  fy9 

Variobe  J06.J.26 
fomnus  in  illis  qumque  dierum  inno- 

xius  682 
carum  curatio  ridicula  apud  Indos. 

68? 

curatio  Autoris  684 

Bbb  bb  Vcn«- 


I  N  D  E  X 

Venasfecliones  non  temere  adminiftran- 
daeinGermanis  79.  80 

raroaeutisfebribus  conveniunt  126 
quatenus  ingraflTantibus  moibis  admi- 
niftrandas  571 

Venerea  i03.feq.316 
iues  103 

in  Vencrc  Apople&icus  720 

Veneris  Captllus,  ejus  conferva,  deco& 
lyrup.  223 

Venus  (f.cuprum)  &  exea  parata  23?. 

feq. 

ejuslgnis  44.  fo*.  156.2$? 

Spiruus,  fulphur  236^ 

Vitriolum  57" 
Verbafei  flores,  folia  ,liquor ,  radix  30  f 
Verbenar  274 
Vermiculiin  fanguine,malignitatis  funt 

produ&um  .noncaufa  146 
Vermesquomcdoexpellendi  341 
Vernacula  j6 
Veronica  ,  ejusaqua V  extra&utn\  207; 

22C 

Vefica  apri,  hirci ,  ovis,  fuis  343 
Vefi:atoria  186 
deiisobferv.  68  f 

in  mortuosnon  agunt  i&idV 
eoiuminarthritideufus:        688, fcq. 
Vi&otialis  I  It 

Vineetoxicum  114.342 
Vinum  a  Hifpanum  ,  Malvaticum  266 
Mofchateilinumfi&um  89.uf.26z 
Kcccarinum ,  Khenanum  257 
Fru6tuum?  3f 
ejusfpiritus"  267.268.  f2f 

tartarifitus  5"  39 

oleum  cxfpiritu  740 
Icces  ,  fal  tartari  fuppeditant  170'. 

m 


R  E  R  V  M. 

fpiritus  ex  iis  2  67.  f  26 

Violaria  316 
Violarum  confervaV  effentia>mer ,  oleum 
fyrupus,  tin&ura  301 
femen  181 
Vipersencftrates  132 
earummorfus  H?I33 
elTcntia  ,  oIeum,pinguedo  133.134 
pulvis  1 if. 133 

fal  voiatile  134 
Takenii  &  Autoris  de  eo  judicium 

4*P' 

corona  136 
Virgaaurea  333 
Viriurina  229 
Vifcus  e  corylo ,  Cynosbato,  pomo*  quer- 
cu,tilia,falice  273 
Vifitationes.  Fharmacopoliorum  393 
Vitisfolia  316 
Vitri  cineres  196 
Vitriolum  &ex  eoparata1  a'40/cqq. 
album  94 
Lunare,Martis,  Saturnnium  94 
Veneris  24o.commune  241' 
Vomitivum  94 
ejus  in  Ghirurgicis  ufus  fingularis 

707' 

Anima  248 
Arcanum  f  2 

Coicotar,  Crocus  248 
Minera  f  f 

oleum  rubruna1  247 
»  Saf  94 
Spiritus  242,243.244. 
taxanotatur  360 
Concentratus  199.244 
coagulatus  24'^ 
Philofophicus  non  eft  Alcahefti  fuc- 
cedancum  33*  quomoijo  parctur  1C3 

fuiphur 


IN  D  E  X 

fulphur  anodynuni  24?,  volatilitas  in 

fpiritu  philofophico  fruftra  quaritur 
,  If3*  Terra  248 
(Jlcera  tibiaruai  348 
Ulmaria  114 
Umbificus  marinus  139^ 
Ungucntorum  Otfic.  cenfus  49.  taxa  ex- 

ceff.  3^.  -^gyptiacum  238.  Alburri 

Saturninum    332,-    Anodynum  4?. 

Camphoratum  330.  Dialtheas  304. 

Potabile49.  Rubrurrf  331 
Unguiumrafura/vomitoria  89 
Ungulaalces,  afini,  cervi,  equay  282 
Unicornu  129.  foflile1 12^142;  mine- 

rale  5*2.  folarc  j£f 
Unifolium'  33Y 
Univerfalia  fb.feq,- 
Vomitoria  88.  Animalia  89.  Antimo- 

niau88.  Vegetabilia8 1,88.  Mineralia 

89.'  etiam  infantibus  conveniunt  88. 

in caftris  quasnam  adhibenda  f  66 
Vomitum  acida  odoramenta  impedmnf 

.         ..  ^ 
Vomitus  in  febribus  aciitis  quomodo  tra- 

dandus  V  573,  Hypochondriacorunf 

fcbaceus  613 

TJrina  Embryonis  Hirci  18  f»  e/usfpiri- 

tus  137.  fal  volatilc  34 


RERV  M. 
Urogalli  lapides 
Uromantia  maledifia 
Urtica,  ejusquefemtn' 
Ufnea  1 
Ufta 

Uterina  aperitiva 
Uterini  tubuli 
Uva  verfa 
Vulneraria' 
VuSpis  pulmones 
Uvularia 

2Balbraud&' 
SBeiifcSMfctf 

X. 

Xylo-Balfamunf 

Y. 

Yuccas  farina 

Z. 

Zedoaria ,  ejus  aqua ,  pulvis 

Zenith  juvencuiarum 

Zibebx 

Zibuls 

ZiBetha 

OccidentahV 
Zincum 


228 
II 
181 

336 
iS 

2I?\feq, 

II* 
332 

3T6 
35$ 

41X 
11 3. 114 

22<? 

7***9 

286.3*7 
227 
33* 


Zingiber  laxativunf  conditum*  217 
Zopifla  178 


Quaeprater  interitionem  nbftrarri  paflim  irrepferunt  fphal- 
mata  typographica  y  ea  ut  B.  L.  ipfemet  benevole  cor- 

rigat ,  rogamus. 


f  I  n  1  s, 


I 


I 


9
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "D. Danielis Ludovici, Archiatri quondam Saxo-Gothani, opera omnia : et quidem"

See other formats
